Inicio Blog Página 89

[:es]Festival eme3 Arquitectura de Emergencia[:gl]Festival eme3 Arquitectura de Emerxencia[:en]Festival eme3 Emergency architecture[:]

[:es]

CALLxPRO Festival eme3 Arquitectura de Emergencia

Este año el festival eme3 tendrá como temática la Arquitectura de Emergencia.

Construcciones de rápido montaje y desmontaje, que puedan paliar las densas aglomeraciones de refugiados en diferentes regiones del planeta y bajo diversas circunstancias. Teniendo como parámetros la innovación, el coste económico y ecológico tanto en el aspecto constructivo como en el uso  responsable de las nuevas tecnologías y materiales. Siempre bajo la consigna de adaptabilidad al contexto y medio en el que se esté trabajando. El entorno es vital para comprender las necesidades y efectivizar cada instancia del desarrollo de diseño y producción.

Comprometidos con esta problemática actual, y sumergidos en poder responder con versatilidad a las necesidades contemporáneas que plantea la sociedad. Proponemos generar un simulacro a escala real en el campus ETSAV (Escola Superior d’Arquitectura del Vallès). Donde se instalarán los prototipos diseñados y construidos por los participantes y que, funcionarán como sus propios habitares durante las fechas del evento.

También se llevarán a cabo workshops, debates y talks, con el objetivo de ampliar y profundizar los diferentes aspectos que involucran el tema que atraviesa el festival. Más adelante en noviembre se llevará a cabo la segunda instancia del evento en el COAC (Col.legi d’Arquitectes de Catalunya).

Para la selección de la actividad en escala 1:1 se convocará un concurso abierto para algunos de los participantes, y se enviarán invitaciones especiales a profesionales destacados en las áreas que abordan estas problemáticas, tanto del ámbito local, nacional como internacional.

El objetivo de este evento es compartir durante los cuatro días, actividades comunes y generar una atmósfera de constante aprendizaje e investigación por medio de la convivencia y la experiencia.

Se espera conseguir como resultado tangible, el lograr aplicar los prototipos presentados en práctica para organizaciones que puedan desarrollarlos y serles de utilidad.

LLAMADA A PROYECTOS

[:gl]

CALLxPRO Festival eme3 Arquitectura de Emergencia

Este ano o festival eme3 terá como temática a Arquitectura de Emerxencia.

Construcións de rápida montaxe e desmonte, que poidan paliar as densas aglomeracións de refuxiados en diferentes rexións do planeta e baixo diversas circunstancias. Tendo como parámetros a innovación, o custo económico e ecolóxico tanto no aspecto construtivo como no uso responsable das novas tecnoloxías e materiais. Sempre baixo consígnaa de adaptabilidade ao contexto e medio no que se estea traballando. A contorna é vital para comprender as necesidades e efectivizar cada instancia do desenvolvemento de deseño e produción.

Comprometidos con esta problemática actual, e mergullados en poder responder con versatilidade ás necesidades contemporáneas que expón a sociedade. Propoñemos xerar un simulacro a escala real no campus ETSAV (Escola Superior d’Arquitectura del Vallès). Onde se instalarán os prototipos deseñados e construídos polos participantes e que, funcionarán como os seus propios habitares durante as datas do evento.

Tamén levarán a cabo workshops, debates e talks, co obxectivo de ampliar e profundar os diferentes aspectos que involucran o tema que atravesa o festival. Máis adiante en novembro levará a cabo a segunda instancia do evento no COAC (Col.legi d’Arquitectes de Catalunya).

Para a selección da actividade en escala 1:1 convocarase un concurso aberto para algúns dos participantes, e enviaranse invitacións especiais a profesionais destacados nas áreas que abordan estas problemáticas, tanto do ámbito local, nacional como internacional.

O obxectivo deste evento é compartir durante os catro días, actividades comúns e xerar unha atmosfera de constante aprendizaxe e investigación por medio da convivencia e a experiencia.

Espérase conseguir como resultado tanxible, o lograr aplicar os prototipos presentados en práctica para organizacións que poidan desenvolvelos e serlles de utilidade.

CHAMADA A PROXECTOS

[:en]

CALLxPRO Festival eme3 Arquitectura de Emergencia

This year the festival eme3 will take the Emergency architecture as a subject matter.

Constructions of rapid assembly and disassembly, which could relieve the refugees’ dense agglomerations in different regions of the planet and under diverse circumstances. Taking as parameters the innovation, the economic and ecological cost both in the constructive aspect and in the use responsible for the new technologies and materials. Always under the slogan of adaptability to the context and way at which one is employed. The environment is vital to understand the needs and efectivizar every instance of the development of design and production.

Compromised with this current problematics, and plunged in being able to answer with versatility to the contemporary needs that the company raises. We propose to generate a sham to royal scale in the campus ETSAV (Escola Superior d’Arquitectura del Vallès). Where they will install the prototypes designed and constructed by the participants and that, they will work as his own ones you will live during the dates of the event.

Also they will be carried out workshops, you debate and talks, with the aim to extend and deepen the different aspects that involve the topic that crosses the festival. Hereinafter in November the second instance of the event will be carried out in the COAC (Col.legi d’Arquitectes de Catalunya).

For the selection of the activity in scale 1:1 there will be summoned a contest opened for some of the participants, and special invitations will be sent to professionals emphasized in the areas who approach problematic, these so much of the local, national as international area.

The aim of this event is to share during four days, common activities and to generate an atmosphere of constant learning and investigation by means of the conviviality and the experience.

One expects to manage as tangible result, to manage to apply the prototypes presented in practice for organizations that they could develop and they be of usefulness.

CALL FOR PROYJECTS

[:]

[:es]La ciudad protagonista del territorio TIC | Marc Chalamanch[:gl]A cidade protagonista do territorio TIC | Marc Chalamanch[:en]The city protagonist of the territory TIC | Marc Chalamanch[:]

[:es]

Fotografía Marc Chalamanch, Istambul, 2009
Fotografía Marc Chalamanch, Istambul, 2009

Entrados en el siglo XXI se ha desvanecido la ciudad de las tecnologías de la información que profetizaban, hace pocas décadas, los futurólogos disfrazados de gurús. Tampoco se ha llegado a la tecnópolis totalitaria denunciada por los nostálgicos del «cualquier tiempo pasado siempre es mejor». Resulta interesante repasar las atrevidas predicciones mesiánicas que las novelas de ciencia ficción dibujaban sobre el futuro tecnológico que venía con la aparición de las nuevas tecnologías del transporte y la comunicación. Narraciones sobre ciudades transformadas en un territorios dispersos donde todas las personas trabajarían desde sus casas y se relacionarían exclusivamente mediante el ordenador. El tiempo ha comprobado como erróneas esas visiones sobre el impacto tecnológico sobre nuestras vidas y sus consecuencias simplistas, lineales, de causa-efecto tecnológica que tendrían. Unas visiones basadas sobre las lógicas de la inevitabilidad o de la pura salvación tecnológica sobre la sociedad.

Igualmente se puede decir que han sido superadas las ideas sobre cómo los medios de expresión y comunicaciones fundamentadas en las pantallas supondrían el desarraigo y la pérdida de los espacios físicos de nuestras ciudades. En contraposición muchas cosas que hace poco parecían imposibles y puramente visionarias ahora ya son realizables con las nuevas tecnologías. Por no decir todas aquellas herramientas que ni podíamos llegar a imaginar que estarían hoy integrando nuestras vidas. El presente está deshaciendo las visiones de futuro que podemos llegar a tener para superarlas por el lado menos previsible. Mientras toda esta transformación pasa a una velocidad que convierte el futuro en inexistente y el presente en un imprevisible objeto de estudio que se nos deshace entre las manos antes de llegar a entenderlo.

La humanidad ha continuado encontrando en la ciudad –con las Tecnologías de la información y la comunicación (TIC) incluidas– su mejor escenario de desarrollo y de expresión. Se puede afirmar que la ciudad, más que nunca, se encuentra en centro de la evolución de la sociedad y es el territorio donde se materializan sus cambios. Es la sociedad de la información y la comunicación la que se ha convertido en el motor de transformación de la ciudad para adaptarla a un nuevo paradigma informacional, como la ciudad industrial hizo con su propia forma urbana. Así, la ciudad continúa siendo el mejor escenario para la comunicación, a pesar de que las formas y los medios lo estén transformando.

La ciudad de la era de la tecnología móvil generalizada está integrando en el entorno urbano todo tipo de mallas públicas y privadas formadas por sistemas tecnológicos. Se está convirtiendo las ciudades en lugares de flujo de información masiva, de redes, de conductos y de infinidades de intercambios de información efímera que tienen la intención, o así se venden, de fomentar la convivencia cordial, la seguridad y el bienestar. La adición de información dinámica y sensible localizada en la ciudad contribuye a transformarla. Pero se está aplicando una información sobre el espacio sin un conocimiento de cuáles son las necesidades de los ciudadanos, de tal forma que poco podrán mejorar la vida urbana de sus habitantes si no hay una visión clara de cuáles son esos nuevos usos. Teniendo en cuenta que estos nuevos usos están en constate transformación, son impredecible y nacen para una rápida perennidad. Al mismo tiempo la velocidad en que evolucionan las nuevas tecnologías pone de manifiesto de que la dificultad de transformación no se encuentra en un entendimiento con un posible futuro sino en la casi imposibilidad de comprender el presente. Hay que entender el cambio que supone las tecnologías para el ciudadano en su forma de comunicarse, de moverse o de trabajar, y el esfuerzo que se necesita para conseguir equilibrar los aspectos técnicos, económicos y políticos en la negociación para su implementación en el entorno urbano. Buscando este equilibrio y rompiendo los a prioris la tecnología puede ir más allá de la vigilancia, de ciborgs, de consumidores de cultura adolescente o de terroristas, en la construcción del espacio urbano.

Es en la ciudad donde los ciudadanos han encontrado en las TIC un elemento más de revitalización de los espacios públicos añadiendo nuevos espacios físicos y digitales a su entorno relacional. Unos espacios públicos que se convierten en catalizadores para la participación pública, rejuveneciendo los espacios físicos y la experiencia pública en el ámbito físico y digital. Las TIC son nuevas herramientas que pueden servir para fortalecer los vínculos entre los ciudadanos, fomentar la retroalimentación del espacio público, generar nuevas emergencias y activar sistemas complejos capaces de acercarnos a comprender mejor cada una de las necesidades y oportunidades que genera la ciudad. Pero no se puede olvidar que la línea que marca el control sobre el mundo digital y el mundo físico viene delimitada por quien controla la información sobre la comunidad; un control siempre basado en intereses empresariales e ideológicos de quienes poseen la tecnología, la aplican, la distribuyen, la interpretan y hasta de quienes la pensaron o la diseñaron. Tecnologías y espacios que son utilizados como herramientas de vigilancia y de control percibidos como peligrosos por la desconfianza que sobre ellos se demuestra. Unas tecnologías que son capaces de convertir los espacios en anuncios que pueden llegar a personalizarse según el comportamiento o las preferencias de unos ciudadanos convertidos en meros consumidores. En definitiva es una ciudad construida sobre nuestro potencial de productividad y de nuestra capacidad de destrucción, de nuestras proezas tecnológicas y de nuestras miserias sociales, de nuestros sueños y de nuestras pesadillas. La ciudad informacional que es producto para bien y para mal de nuestras circunstancias.

En todo caso, se abre la relación especialmente compleja entre el espacio público digital y el espacio público físico. Una relación que fomenta la aparición de nuevas situaciones sociales, y con ello emergen nuevas prácticas espaciales, que influyen y cambian la organización espacial a escala urbana y a escala humana. Las nuevas tecnologías permiten la creación de espacios capaces de ser reconfigurados y reorganizados en base a las necesidades cambiantes de las personas, haciendo un uso híbrido del espacio público físico y del digital, del que surge un espacio verdaderamente público situado entre lo material y lo inmaterial. Una transformación que apoya la visión de que una mejor ciudad necesita de la superposición de diferentes actividades en un mismo espacio para convertirse en un espacio público capaz de absorber la pluralidad de un espacio de la diversidad.

Estamos rodeados de mucha información inherente a la propia materialidad de la arquitectura y a la ciudad, y en consecuencia al espacio urbano que los relaciona, el espacio público. Pero también, otra mucha información la aportamos nosotros con nuestra percepción personal del espacio a partir de nuestra experiencia, sensibilidad, interés y conocimiento. Siempre la información tiene la capacidad de proporcionar a la ciudad estratos adicionales de significado, memoria y percepción; igualmente que el espacio construido tiene que tener la capacidad de asociar la información que encontremos interesante a su espacialidad gracias a las nuevas tecnologías.

La ciudad suma nuevos estratos relacionales que la hacen más humana y menos material, paradójicamente las nuevas tecnologías hacen a las personas y sus acciones partícipes de la ciudad y le proporcionan la capacidad de poderla transformar. Una información que los ciudadanos tienen que poder utilizar cuando y como quieran, encontrando la que necesitan y no otra, o hasta haciendo que desaparezca si no se demanda, preservando al ciudadano del derecho a no tener que soportar el ruido informacional no solicitado. La información se está convirtiendo en una experiencia para ser vivida siempre y cuando el ciudadano escoge estar atento a ella. Una elección imprescindible si tenemos en cuenta que nuestras vidas han sido invadidas de pantallas, de radiaciones electrónicas, de ruido blanco que invade nuestro espacio público y privado. Vivimos sometidos al bombardeo de sonidos y de enormes video imágenes. Cuando miramos pantallas ya estamos dentro de ella. Estamos intoxicados con la ilusión de la luz y el sonido, y suspendidos en el espacio de presente inmediato, sin futuro. Nos pensamos que somos meros espectadores de esta ciudad de la imagen cuando en realidad somos sus actores. Una experiencia continúa en nuestra vida, que puede ser tanto pública como privada, igual que en el espacio público, en el privado abierto al público o en el privado, en todo caso en el espacio relacional. Es una experiencia que sobrepasa el espacio y la forma física construida incorporando los medios de comunicación, la información digital y las tecnologías de la información y la comunicación con los que somos capaces de interactuar.

Vivimos persiguiendo un futuro obsoleto. Imaginando ciudades de ficción. Tal vez tenemos que asumir que no hay futuro alguno que alcanzar, que querer vivir en el futuro nos lleva a no tener presente. Nuestro día a día hace casi imposible encontrar el tiempo para entender el presente, mientras nos empuja a un futuro que pensamos que vamos a perder. Vivimos en un tiempo de cambio de paradigma, de un cambio tan rápido e imprevisible que supera nuestra propia capacidad de transformación. Vemos como el pasado en el que nos educaron ya ha desaparecido mientras el nuevo paradigma aún no existe. Hemos perdido la certeza de un presente al que cogerse y la capacidad de definir entre todos un porvenir. Es en este aprendizaje y en la comprensión de los cambios constantes de la sociedad de la que formamos parte, donde tenemos que hacernos entender como arquitectos y urbanistas, y aportar nuestra perspectiva de un futuro tan incierto como fascinante, y tan irreal como palpable. Incorporemos la inagotable capacidad que tiene la información para generar el conocimiento necesario para entender los cambios en los que estamos inmersos.

Aprovechemos la oportunidad de ser, seguramente, la primera generación de la historia que tiene la «embriagadora incerteza» de ver pasar el futuro por delante mientras este se convierte en su propio pasado.

Marc Chalamanch · Arquitecto
Barcelona. abril 2014

Bibliografía:

Chieh, H.-C. (Anthony).(2011). The city with no street : information communication technology,urban public space, and architecture. Ryerson University.

Finquelievich, S. (1998). Entre la cápsula y el planeta: la transformación de los espacios en la era de la telemática. In La Ciudad Y Sus Tics (pp. 67–90). Buenos Aires: Universidad Nacional de Quilmes.

García García-Besné, M. T.(2011, July 20). La transformación de la ciudad en la era de las múltiplespantallas: nueva configuración espacio temporal (1980-2010). Universitat Politècnica de València.

Graham, S. (1998). The endof geography or the explosion of place? Conceptualizing space, place andinformation technology – ProQuest. In Progress in Human geography vol.22(pp. 165–185). Progress in Human geography.

Rheinglod, H. (2004). Multitudes inteligentes : la próxima revolución social (2004th ed., p. 288). Barcelona: Gedisa. Retrieved from cataleg.uoc.edu

Sennet, R. (2007). Aflexible city of strangers. ARQ, N. 66 Work Spaces, 19–23.

[:gl]

Fotografía Marc Chalamanch, Istambul, 2009
Fotografía Marc Chalamanch, Istambul, 2009

Entrados no século XXI desvaneceuse a cidade das tecnoloxías da información que profetizaban, hai poucas décadas, os futurólogos disfrazados de gurús. Tampouco se chegou á tecnópolis totalitaria denunciada polos nostálxicos do «calquera tempo pasado sempre é mellor». Resulta interesante repasar as atrevidas predicións mesiánicas que as novelas de ciencia ficción debuxaban sobre o futuro tecnolóxico que viña coa aparición das novas tecnoloxías do transporte e a comunicación. Narracións sobre cidades transformadas nun territorios dispersos onde todas as persoas traballarían desde as súas casas e relacionaríanse exclusivamente mediante o computador. O tempo comprobou como erróneas esas visións sobre o impacto tecnolóxico sobre as nosas vidas e as súas consecuencias simplistas, lineais, de causa-efecto tecnolóxica que terían. Unhas visións baseadas sobre as lóxicas da inevitabilidad ou da pura salvación tecnolóxica sobre a sociedade.

Igualmente pódese dicir que foron superadas as ideas sobre como os medios de expresión e comunicacións fundamentadas nas pantallas supoñerían o desarraigamento e a perda dos espazos físicos das nosas cidades. En contraposición moitas cousas que hai pouco parecían imposibles e puramente visionarias agora xa son realizables coas novas tecnoloxías. Por non dicir todas aquelas ferramentas que nin podiamos chegar a imaxinar que estarían hoxe integrando as nosas vidas. O presente está a desfacer as visións de futuro que podemos chegar a ter para superalas polo lado menos previsible. Mentres toda esta transformación pasa a unha velocidade que converte o futuro en inexistente e o presente nun imprevisible obxecto de estudo que se nos desfai entre as mans antes de chegar a entendelo.

A humanidade continuou atopando na cidade -coas Tecnoloxías da información e a comunicación (TIC) incluídas- o seu mellor escenario de desenvolvemento e de expresión. Pódese afirmar que a cidade, máis que nunca, atópase en centro da evolución da sociedade e é o territorio onde se materializan os seus cambios. É a sociedade da información e a comunicación a que se converteu no motor de transformación da cidade para adaptala a unha novo paradigma informacional, como a cidade industrial fixo coa súa propia forma urbana. Así, a cidade continúa sendo o mellor escenario para a comunicación, a pesar de que as formas e os medios estean a transformalo.

A cidade da era da tecnoloxía móbil xeneralizada está a integrar na contorna urbana todo tipo de mallas públicas e privadas formadas por sistemas tecnolóxicos. Está a converterse as cidades en lugares de fluxo de información masiva, de redes, de condutos e de infinidades de intercambios de información efémera que teñen a intención, ou así se venden, de fomentar a convivencia cordial, a seguridade e o benestar. A adición de información dinámica e sensible localizada na cidade contribúe a transformala. Pero está a aplicarse unha información sobre o espazo sen un coñecemento de cales son as necesidades dos cidadáns, de tal forma que pouco poderán mellorar a vida urbana dos seus habitantes se non hai unha visión clara de cales son eses novos usos. Tendo en conta que estes novos usos están en constate transformación, son impredicible e nacen para unha rápida perennidad. Ao mesmo tempo a velocidade en que evolucionan as novas tecnoloxías pon de manifesto de que a dificultade de transformación non se atopa nun entendemento cun posible futuro senón na case imposibilidade de comprender o presente. Hai que entender o cambio que supón as tecnoloxías para o cidadán na súa forma de comunicarse, de moverse ou de traballar, e o esforzo que se necesita para conseguir equilibrar os aspectos técnicos, económicos e políticos na negociación para a súa implementación na contorna urbana. Buscando este equilibrio e rompendo os a prioris a tecnoloxía pode ir máis aló da vixilancia, de ciborgs, de consumidores de cultura adolescente ou de terroristas, na construción do espazo urbano.

É na cidade onde os cidadáns atoparon nas TIC un elemento máis de revitalización dos espazos públicos engadindo novos espazos físicos e dixitais á súa contorna relacional. Uns espazos públicos que se converten en catalizadores para a participación pública, rexuvenecendo os espazos físicos e a experiencia pública no ámbito físico e dixital. As TIC son novas ferramentas que poden servir para fortalecer os vínculos entre os cidadáns, fomentar a retroalimentación do espazo público, xerar novas emerxencias e activar sistemas complexos capaces de achegarnos a comprender mellor cada unha das necesidades e oportunidades que xera a cidade. Pero non se pode esquecer que a liña que marca o control sobre o mundo dixital e o mundo físico vén delimitada por quen controla a información sobre a comunidade; un control sempre baseado en intereses empresariais e ideolóxicos de quen posúe a tecnoloxía, aplícana, distribúena, interprétana e ata de quen a pensou ou a deseñaron. Tecnoloxías e espazos que son utilizados como ferramentas de vixilancia e de control percibidos como perigosos pola desconfianza que sobre eles demóstrase. Unhas tecnoloxías que son capaces de converter os espazos en anuncios que poden chegar a personalizarse segundo o comportamento ou as preferencias duns cidadáns convertidos en meros consumidores. En definitiva é unha cidade construída sobre o noso potencial de produtividade e da nosa capacidade de destrución, das nosas proezas tecnolóxicas e das nosas miserias sociais, dos nosos soños e dos nosos pesadelos. A cidade informacional que é produto para ben e para mal das nosas circunstancias.

En todo caso, ábrese a relación especialmente complexa entre o espazo público dixital e o espazo público físico. Unha relación que fomenta a aparición de novas situacións sociais, e con iso emerxen novas prácticas espaciais, que inflúen e cambian a organización espacial a escala urbana e a escala humana. As novas tecnoloxías permiten a creación de espazos capaces de ser reconfigurados e reorganizados en base ás necesidades cambiantes das persoas, facendo un uso híbrido do espazo público físico e do dixital, do que xorde un espazo verdadeiramente público situado entre o material e o inmaterial. Unha transformación que apoia a visión de que unha mellor cidade necesita da superposición de diferentes actividades nun mesmo espazo para converterse nun espazo público capaz de absorber a pluralidade dun espazo da diversidade.

Estamos rodeados de moita información inherente á propia materialidad da arquitectura e á cidade, e en consecuencia ao espazo urbano que os relaciona, o espazo público. Pero tamén, outra moita información achegámola nós coa nosa percepción persoal do espazo a partir da nosa experiencia, sensibilidade, interese e coñecemento. Sempre a información ten a capacidade de proporcionar á cidade estratos adicionais de significado, memoria e percepción; igualmente que o espazo construído ten que ter a capacidade de asociar a información que atopemos interesante á súa espacialidad grazas ás novas tecnoloxías.

A cidade suma novos estratos relacionales que a fan máis humana e menos material, paradoxalmente as novas tecnoloxías fan ás persoas e as súas accións partícipes da cidade e proporciónanlle a capacidade de podela transformar. Unha información que os cidadáns teñen que poder utilizar cando e como queiran, atopando a que necesitan e non outra, ou ata facendo que desapareza se non se demanda, preservando ao cidadán do dereito a non ter que soportar o ruído informacional non solicitado. A información está a converterse nunha experiencia para ser vivida a condición de que o cidadán escolle estar atento a ela. Unha elección imprescindible se temos en conta que as nosas vidas foron invadidas de pantallas, de radiacións electrónicas, de ruído branco que invade o noso espazo público e privado. Vivimos sometidos ao bombardeo de sons e de enormes vídeo imaxes. Cando miramos pantallas xa estamos dentro dela. Estamos intoxicados coa ilusión da luz e o son, e suspendidos no espazo de presente inmediato, sen futuro. Pensámonos que somos meros espectadores desta cidade da imaxe cando en realidade somos os seus actores. Unha experiencia continúa na nosa vida, que pode ser tanto pública como privada, igual que no espazo público, no privado aberto ao público ou no privado, en todo caso no espazo relacional. É unha experiencia que excede o espazo e a forma física construída incorporando os medios de comunicación, a información dixital e as tecnoloxías da información e a comunicación cos que somos capaces de interactuar.

Vivimos perseguindo un futuro obsoleto. Imaxinando cidades de ficción. Talvez temos que asumir que non hai futuro algún que alcanzar, que querer vivir no futuro lévanos a non ter presente. O noso día a día fai case imposible atopar o tempo para entender o presente, mentres nos empuxa a un futuro que pensamos que imos perder. Vivimos nun tempo de cambio de paradigma, dun cambio tan rápido e imprevisible que supera nosa propia capacidade de transformación. Vemos como o pasado no que nos educaron xa desapareceu mentres a novo paradigma aínda non existe. Perdemos a certeza dun presente ao que collerse e a capacidade de definir entre todos un porvir. É nesta aprendizaxe e na comprensión dos cambios constantes da sociedade da que formamos parte, onde temos que facernos entender como arquitectos e urbanistas, e achegar a nosa perspectiva dun futuro tan incerto como fascinante, e tan irreal como palpable. Incorporemos a inesgotable capacidade que ten a información para xerar o coñecemento necesario para entender os cambios nos que estamos inmersos.

Aproveitemos a oportunidade de ser, seguramente, a primeira xeración da historia que ten a «embriagadora incerteza» de ver pasar o futuro por diante mentres este convértese no seu propio pasado.

Marc Chalamanch · Arquitecto
Barcelona. abril 2014

Bibliografía:

Chieh, H.-C. (Anthony).(2011). The city with no street : information communication technology,urban public space, and architecture. Ryerson University.

Finquelievich, S. (1998). Entre a cápsula e o planeta: a transformación dos espazos na era da telemática. In La Ciudad Y Sus Tics (pp. 67–90). Bos Aires: Universidad Nacional de Quilmes.

García García-Besné, M. T.(2011, July 20). A transformación da cidade na era das múltiplespantallas: nova configuración espacio temporal (1980-2010). Universitat Politècnica de València.

Graham, S. (1998). The endof geography or the explosion of place? Conceptualizing space, place andinformation technology – ProQuest. In Progress in Human geography vol.22(pp. 165–185). Progress in Human geography.

Rheinglod, H. (2004). Multitudes intelixentes : a próxima revolución social (2004th ed., p. 288). Barcelona: Gedisa. Retrieved from cataleg.uoc.edu

Sennet, R. (2007). Aflexible city of strangers. ARQ, N. 66 Work Spaces, 19–23.

[:en]

Fotografía Marc Chalamanch, Istambul, 2009
Photography Marc Chalamanch, Istambul, 2009

Entered the 21st century there has vanished the city of the technologies of the information that were prophesying, a few decades ago, the futurólogos disguised as gurus. Neither it has come near to the totalitarian tecnópolis denounced by the nostalgic ones of «any last time always is better». It turns out interesting to revise the bold Messianic predictions that the novels of science fiction were drawing on the technological future that was coming with the appearance of the new technologies of the transport and the communication. Stories on cities transformed into one dispersed territorios where all the persons would work from his houses and would be related exclusively by means of the computer. The time has verified like erroneous these visions on the technological impact on our lives and his simplistic, linear consequences, of technological reason – effect that they would have. A few visions based on the logics of the inevitabilidad or of the pure technological salvation on the company.

Equally it is possible to say that the ideas have been overcome on how the means of expression and communications based on the screens would suppose the uprooting and the loss of the physical spaces of our cities. In contraposition many things that it does little seemed to be impossible and purely visionary now already they are realizable with the new technologies. For not saying all those tools that we could manage to imagine that they would be integrating today our lives. The present is undoing the visions of future that we can manage to have to overcome them as the least predictable side. While all this transformation goes on to a speed that turns the future in non-existent and the present in an unforseeable object of study that falls apart us between the hands before managing to understand it.

The humanity has continued finding in the city – with the Technologies of the information and the communication (TIC) included – his better scene of development and of expression. It is possible to affirm that the city, any more that, he is never in center of the evolution of the company and it is the territory where his changes materialize. It is the company of the information and the communication the one that has turned into the engine of transformation of the city to adapt it to a new paradigm informacional, as the industrial city it did with his own urban form. This way, the city continues being the best scene for the communication, in spite of the fact that the forms and the means are transforming it.

The city of the age of the mobile widespread technology is integrating in the urban environment all kinds of public meshes and private roads formed by technological systems. One is turning the cities into places of flow of massive information, of networks, of conduits and of infinities of exchanges of ephemeral information that have the intention, or this way they sell, of promoting the cordial conviviality, the safety and the well-being. The addition of dynamic and sensitive information located in the city helps to transform it. But an information about the space is applied without a knowledge of which they are the needs of the citizens, in such a way that little they will be able to improve the urban life of his inhabitants if there is no a clear vision of which they are these new uses. Bearing in mind that these new uses are in state transformation, they are unpredictable and are born for a rapid continuity. But an information about the space is applied without a knowledge of which they are the needs of the citizens, in such a way that little they will be able to improve the urban life of his inhabitants if there is no a clear vision of which they are these new uses. Bearing in mind that these new uses are in state transformation, they are unpredictable and are born for a rapid continuity. At the same time the speed in which they evolve the new technologies reveals of that the difficulty of transformation does not meet in an understanding a possible future but in almost inability to understand the present. It is necessary to understand the change that supposes the technologies for the citizen in his way of communicating, of moving or of working, and the effort that it is necessary to manage to balance the technical, economic and political aspects in the negotiation for his implementation in the urban environment. Looking for this balance and breaking them to prioris the technology it can go beyond the vigilance, of ciborgs, of consumers of teen culture or of terrorists, in the construction of the urban space.

It is in the city where the citizens have found in the TIC one more element of revitalización of the public spaces adding new physical and digital spaces to his relational environment. A few public spaces that turn into catalysts for the public participation, rejuvenating the physical spaces and the public experience in the physical and digital area. The TIC are new tools that can serve to strengthen the links between the citizens, to promote the feedback of the public space, to generate new emergencies and to activate complex systems capable of approaching to understand better each of the needs and opportunities that the city generates. But it is not possible to forget that the line that marks the control on the digital world and the physical world comes delimited by who it controls the information about the community; a control always based on managerial and ideological interests of those who possess the technology, they apply it, distribute it, interpret it and up to of whom they thought it or designed it. Technologies and spaces that are used as tools of vigilance and of control perceived as dangerous by the distrust that on them is demonstrated. A few technologies that are capable of turning the spaces into announcements that can manage to become personal according to the behavior or the preferences of a few citizens turned into mere consumers. Definitively it is a city constructed on our potential of productivity and of our capacity of destruction, of our technological prowesses and of our social miseries, of our dreams and of our nightmares. The city informacional that is a product for good and for evil of our circumstances.

In any case, the specially complex relation is opened between the public digital space and the public physical space. A relation that promotes the appearance of new social situations, and with it they emerge new spatial practices, which influence and change the spatial organization to urban scale and to human scale. The new technologies allow the creation of spaces capable of being re-formed and reorganized on the basis of the changeable needs of the persons, doing a hybrid use of the public physical space and of foxglove, from which there arises a really public space placed between the material thing and the immaterial thing. A transformation that supports the vision of which a better city needs from the overlapping of different activities in the same space to turn into a public space capable of absorbing the plurality of a space of the diversity.

We are surrounded with a lot of information inherent in the own materiality of the architecture and in the city, and in consequence to the urban space that relates them, the public space. But also, we contribute another a lot of information with our personal perception of the space from our experience, sensibility, interest and knowledge. Always the information has the aptitude to provide to the city additional strata of meaning, memory and perception; equally that the constructed space has to have the aptitude to associate the information that we find his espacialidad interesting thanks to the new technologies.

The city adds new relational strata that make her more human and less material, paradoxically the new technologies participants of the city do to the persons and his actions and provide to him the aptitude to be able to transform it. An information that the citizens have to be able to use when and since they want, finding the one that they need and not other one, or up to doing that disappears if it is not demanded, preserving the citizen of the right not to have to support the noise informacional not requested. The information is turning into an experience to be lived as long as the citizen chooses to be attentive to her. An indispensable choice if we bear in mind that our lives have been invaded of screens, of electronic radiations, of white noise that invades our public and private space. We live submitted to the bombardment of sounds and of enormous video images. When we look at screens already we are inside her. We are poisoned by the illusion of the light and the sound, and suspended in the space of immediate present, without future. We us think that we are mere spectators of this city of the image when actually we are his actors. An experience continues in our life, which can be both public and deprived, like in the public space, in the private one opened the public or in the private one, in any case in the relational space. It is an experience that exceeds the space and the physical constructed form incorporating the mass media, the digital information and the technologies of the information and the communication that we are capable of interacting.

We live chasing an obsolete future. Imagining cities of fiction. Maybe we have to assume that there is no any future that to reach, that to want to live in the future leads us to having present. Ours day after day it does almost impossibly to find the time to understand the present, while it pushes us to a future that we think that we are going to lose. We live in a time of change of paradigm, of such a rapid and unforseeable change that overcomes our own capacity of transformation. We see as the past in which they educated us already it has eliminated while the new paradigm still it does not exist. We have lost the certainty of a present to which to be taken and the aptitude to define between all a future. It is in this learning and in the comprehension of the constant changes of the company of which we form a part, where we have to make ourselves deal as architects and town planners, and contribute our perspective of a future so uncertain as fascinating, and so unreal as palpable. Let’s incorporate the inexhaustible capacity that has the information to generate the necessary knowledge to understand the changes in which we are immersed.

Let’s take advantage of the opportunity to be, surely, the first generation of the history that has the » intoxicating uncertainty » to see to spend the future ahead while this one it turns into his own past.

Marc Chalamanch · Architect
Barcelona. april 2014

Bibliography:

Chieh, H.-C. (Anthony).(2011). The city with no street : information communication technology,urban public space, and architecture. Ryerson University.

Finquelievich, S. (1998). Between the capsule and the planet: the transformation of the spaces in the age of the telematic one. In The City And His Tics (pp. 67–90). Buenos Aires: Nacional de Quilmes University.

García García-Besné, M. T.(2011, July 20). The transformation of the city in the age of the múltiplespantallas: new configuration temporary space (1980-2010). Universitat Politècnica de València.

Graham, S. (1998). The endof geography or the explosion of place? Conceptualizing space, place andinformation technology – ProQuest. In Progress in Human geography vol.22(pp. 165–185). Progress in Human geography.

Rheinglod, H. (2004). Intelligent multitudes: the next social revolution (2004th ed., p. 288). Barcelona: Gedisa. Retrieved from cataleg.uoc.edu

Sennet, R. (2007). Aflexible city of strangers. ARQ, N. 66 Work Spaces, 19–23.

[:]

[:es]El cacahuete y la concha | Jorge Meijide[:gl]O cacahuete e a cuncha | Jorge Meijide[:en]The peanut and the shell | Jorge Meijide[:]

[:es]

el-cacahuete-y-la-concha-sota-casa-domínguez-saarinen
Dibujo de Alejandro de la Sota de la Casa Domínguez basado en un texto de Saarinen

Para el poeta, en la construcción de la imagen necesaria a su quehacer, la mirada es fundamental. La poesía, como la arquitectura, es una búsqueda.

“La poesía sale a la luz cuando se la busca y no cuando se la presenta”

nos dice Pavese1. Sin esa búsqueda de la imagen poética, sin esa búsqueda que la mirada atenta y reflexiva le brinda, no puede darse la necesaria construcción mental que conduce hacia el núcleo de la idea que aquella lleva dentro. La imagen pensante así entendida es el germen de la idea.

Alejandro de la Sota construye la Casa Dominguez (1973-78) en base a una potente y clara imagen pensante, una gran y bella imagen evocadora. Y lo hace partiendo de un texto de Saarinen sobre el habitáculo del hombre. Dice Sota en un texto de 1981 sobre la casa:

“Cuánto más claras son las ideas, más cuesta conseguir claramente su materialización”.

Dicha claridad es su reducción fundamental, su núcleo duro y Sota, como buen gallego, es esencial. En la casa de La Caeira la materialización de la imagen es el triunfo de la idea.

Pocos dibujos son tan evocadores de una idea en arquitectura como el que hace Sota sobre el texto de Saarinen para ilustrar sus intenciones en la Casa Dominguez. Dicho texto, del que no he sido capaz de hallar más referencia que la que Sota hace de él, y que todos conocemos, dice así:

“El habitáculo del hombre puede ser representado por una esfera cortada ecuatorialmente por el plano de la tierra. La semiesfera enterrada se usará para el descanso, inactividad, reposición de fuerzas y del pensamiento; la semiesfera por encima del plano 0 será donde el hombre desarrolla su actividad, donde desarrolla lo pensado. De materiales pétreos, terrosos, la primera: transparente, de cristal, la segunda” (las cursivas son mías).

La esfera pública y la esfera privada son partes de la misma realidad vital del hombre social contemporáneo; la Casa Domínguez las refleja y las contiene. La cueva y la nube. Una para pensar en la intimidad de un espacio enterrado y gestante, lugar de la semilla, y la otra para el crecimiento, abierto y con luz, del germen desarrollado2. Y entre ambas un casi nada, un limbo, sólo un breve paso por el aire que las une intangiblemente. El paso de la transformación.

La casa es un espacio privado, es la construcción de un interior. Decía Eileen Gray:

“Una casa no es una machine à habiter es la concha del hombre, su prolongación, su liberación, su irradiación espiritual”.

Es la misma imagen poética de la concha que nos remite al mundo fenomenológico de Bachelard. En La poética del espacio3, el filósofo francés hace de la imagen de la concha un lugar de seguridad y protección, un lugar de crecimiento personal; un lugar que es nuestro hábitat. Decía en un texto anterior que en el espacio habitado, en ese hábitat personal, se ven las marcas de quienes lo habitan y que esta acción de habitar se da cuando, por encima de toda materialidad formal, la estancia se transforma en refugio. Decimos pues con el filósofo que

“la casa alberga el ensueño, la casa protege al soñador, la casa nos permite soñar en paz”.

La semilla quieta y enterrada contiene un mundo entero, el mundo de la inmensidad.

“Soñamos en un mundo inmenso. La inmensidad es el pensamiento del hombre inmóvil”

nos dice en otro momento Bachelard. La inmensidad está en nosotros, en esa inactividad que propicia la esfera enterrada, que propicia la intimidad. La idea es la semilla que esa intimidad alberga.

Oiza aprendió de Pavese que

“un clavo no se hace con un hierro sino con la idea de clavo”.

Jorge Meijide . Arquitecto
Coruña. Abril 2016

Notas:

1 Pavese, Cesare. El oficio de vivir. Seis Barral, 2001. Entrada del 6 de octubre de 1935.

2 La cuarta acepción que nuestro diccionario nos brinda de la palabra Semilla apunta a la correcta interpretación: “Cosa que es causa u origen de que proceden otras”. Y la quinta de la palabra Germen completa el círculo: “Principio u origen de una cosa material o moral”.

3 Bachelard, Gastón. La poética del espacio. Fondo de Cultura Económica, Buenos Aires, 1991.

[:gl]

el-cacahuete-y-la-concha-sota-casa-domínguez-saarinen
Debuxo de Alejandro de la Sota da Casa Domínguez baseado nun texto de Saarinen

Para el poeta, en la construcción de la imagen necesaria a su quehacer, la mirada es fundamental. La poesía, como la arquitectura, es una búsqueda.

“La poesía sale a la luz cuando se la busca y no cuando se la presenta”

nos dice Pavese1. Sin esa búsqueda de la imagen poética, sin esa búsqueda que la mirada atenta y reflexiva le brinda, no puede darse la necesaria construcción mental que conduce hacia el núcleo de la idea que aquella lleva dentro. La imagen pensante así entendida es el germen de la idea.

Alejandro de la Sota construye la Casa Dominguez (1973-78) en base a una potente y clara imagen pensante, una gran y bella imagen evocadora. Y lo hace partiendo de un texto de Saarinen sobre el habitáculo del hombre. Dice Sota en un texto de 1981 sobre la casa:

“Cuánto más claras son las ideas, más cuesta conseguir claramente su materialización”.

Dicha claridad es su reducción fundamental, su núcleo duro y Sota, como buen gallego, es esencial. En la casa de La Caeira la materialización de la imagen es el triunfo de la idea.

Pocos dibujos son tan evocadores de una idea en arquitectura como el que hace Sota sobre el texto de Saarinen para ilustrar sus intenciones en la Casa Dominguez. Dicho texto, del que no he sido capaz de hallar más referencia que la que Sota hace de él, y que todos conocemos, dice así:

“El habitáculo del hombre puede ser representado por una esfera cortada ecuatorialmente por el plano de la tierra. La semiesfera enterrada se usará para el descanso, inactividad, reposición de fuerzas y del pensamiento; la semiesfera por encima del plano 0 será donde el hombre desarrolla su actividad, donde desarrolla lo pensado. De materiales pétreos, terrosos, la primera: transparente, de cristal, la segunda” (las cursivas son mías).

La esfera pública y la esfera privada son partes de la misma realidad vital del hombre social contemporáneo; la Casa Domínguez las refleja y las contiene. La cueva y la nube. Una para pensar en la intimidad de un espacio enterrado y gestante, lugar de la semilla, y la otra para el crecimiento, abierto y con luz, del germen desarrollado2. Y entre ambas un casi nada, un limbo, sólo un breve paso por el aire que las une intangiblemente. El paso de la transformación.

La casa es un espacio privado, es la construcción de un interior. Decía Eileen Gray:

“Una casa no es una machine à habiter es la concha del hombre, su prolongación, su liberación, su irradiación espiritual”.

Es la misma imagen poética de la concha que nos remite al mundo fenomenológico de Bachelard. En La poética del espacio3, el filósofo francés hace de la imagen de la concha un lugar de seguridad y protección, un lugar de crecimiento personal; un lugar que es nuestro hábitat. Decía en un texto anterior que en el espacio habitado, en ese hábitat personal, se ven las marcas de quienes lo habitan y que esta acción de habitar se da cuando, por encima de toda materialidad formal, la estancia se transforma en refugio. Decimos pues con el filósofo que

“la casa alberga el ensueño, la casa protege al soñador, la casa nos permite soñar en paz”.

La semilla quieta y enterrada contiene un mundo entero, el mundo de la inmensidad.

“Soñamos en un mundo inmenso. La inmensidad es el pensamiento del hombre inmóvil”

nos dice en otro momento Bachelard. La inmensidad está en nosotros, en esa inactividad que propicia la esfera enterrada, que propicia la intimidad. La idea es la semilla que esa intimidad alberga.

Oiza aprendió de Pavese que

“un clavo no se hace con un hierro sino con la idea de clavo”.

Jorge Meijide . Arquitecto
Coruña. Abril 2016

Notas:

1 Pavese, Cesare. El oficio de vivir. Seis Barral, 2001. Entrada do 6 de outubro de 1935.

2 A cuarta acepción que o noso dicionario bríndanos da palabra Semente apunta á correcta interpretación: “Cousa que é causa ou orixe de que proceden outras”. E a quinta da palabra Xerme completa o círculo: “Principio ou orixe dunha cousa material ou moral”.

3 Bachelard, Gastón. La poética del espacio. Fondo de Cultura Económica, Bos Aires, 1991.

[:en]

el-cacahuete-y-la-concha-sota-casa-domínguez-saarinen
Alejandro de la Sota’s drawing of the Domínguez House based on Saarinen’s text

For the poet, in the construction of the necessary image to his occupation, the look is fundamental. The poetry, as the architecture, is a search.

“The poetry goes out to the light when she is looked and not when one presents it”

says to us Pavese1. Without this search of the poetical image, without this search that the attentive and reflexive look drinks to him, one cannot give the necessary mental construction that he leads towards the core of the idea that that ride inside. The thinking image like that understood is the germ of the idea.

Alejandro de la Sota constructs the Dominguez House (1973-78) on the basis of a powerful and clear thinking image, a great and beautiful evocative image. And it does it departing from Saarinen’s text on the cockpit of the man. He says Jack in a text of 1981 on the house:

“How much more whites of egg are the ideas, more it is difficult to obtain clearly his materialization”.

The above mentioned clarity is his fundamental reduction, his hard core and Sota, as good Galician, is essential. In the house of La Caeira the materialization of the image is the victory of the idea.

Few drawings are so evocative of an idea in architecture as the one that does Jack on Saarinen’s text to illustrate his intentions in the Dominguez House. The above mentioned text, of which I have not been capable of finding any more reference than that Jack does of him, and that we all know, says this way:

“The cockpit of the man can be represented by a cut sphere ecuatorialmente by the plane of the land. The buried semisphere will be used for the rest, stagnation, reinstatement of forces and of the thought; the semisphere over the plane 0 will be where the man develops his activity, where it develops the well-considered thing. Of stony, earthy materials, the first one: be transparent, of crystal, the second one” (the cursive ones are mine).

The public sphere and the private sphere are parts of the same vital reality of the social contemporary man; the Domínguez House reflects them and contains them. The cave and the cloud. One to think about the intimacy of a buried space and gestante, place of the seed, and other one for the growth, opened and with light, of the developed germ2. And between both one almost at all, a limbo, only a brief step along the air that joins them intangibly. The step of the transformation.

The house is a private space, is the construction of an interior. Eileen Gray was saying:

“A house is not a machine à habiter is the shell of the man, his prolongation, his liberation, his spiritual irradiation”.

It is the same poetical image of the shell that he us sends to the world fenomenológico of Bachelard. In The poetics of the space3, the French philosopher does of the image of the shell a safety place and protection, a place of personal growth; a place that is our habitat. He was saying in a previous text that in the inhabited space, in this personal habitat, the brands are seen of those who live it and that this action to live is given when, over any formal materiality, the stay transforms in refuge. We say so with the philosopher that

“the house shelters the dream, the house protects the dreamer, the house allows us to dream in peace”.

The still and buried seed contains an entire world, the world of the immensity.

“We dream in an immense world. The immensity is the thought of the immobile man”

says to us in another moment Bachelard. The immensity is in us, in this stagnation that propitiates the buried sphere, which propitiates the intimacy. The idea is the seed that this intimacy shelters.

Oiza learned of Pavese that

“a nail does not do to itself with an iron but with the idea of nail”.

Jorge Meijide . Arquitecto
Coruña. April 2016

Notes:

1 Pavese, Cesare. El oficio de vivir. Seis Barral, 2001. Entrada del 6 de octubre de 1935.

2 The fourth meaning that our dictionary offers to us of the word Seed points at the correct interpretation: “Thing that is reason or origin from which others come”. And the fifth one of the word Germ completes the circle: “Beginning or origin of a material or moral thing”.

3 Bachelard, Gastón. La poética del espacio. Fondo de Cultura Económica, Buenos Aires, 1991.

[:]

[:es]SW Architect’s version: Buscando trabajo [:gl]SW Architect’s version: Buscando traballo [:en]SW Architect’s version: Looking for jobs[:]

[:es]

Ya tenéis aquí el esperado Spin-off del becario, buscando trabajo. Igual me da para dos o tres viñetas, quién sabe, está tan difícil encontrar trabajo en esta galaxia como en cualquier otra, por lo que no descartéis que vuelva arrastrándose al despacho de Lex.

SW Architect’s version: Buscando trabajo
SW Architect’s version: Buscando trabajo

Estas tiras cómicas las perpetró Lexcursó por los albores del 2011, cómo pueden observar muchas cosas han cambiado desde entonces. Desde luego que sí.

Lexcursó, arquitecto e ilustrador
Barcelona, mayo 2011

[:gl]

Xa tedes aquí o esperado Spin-off do bolseiro. Igual dáme para dous ou tres viñetas, quen sabe, está tan difícil atopar traballo nesta galaxia como en calquera outra, polo que non descartedes que volva arrastrándose ao despacho de Lex.

SW Architect’s version: Buscando trabajo
SW Architect’s version: Buscando traballo

Estas tiras cómicas perpetrounas Lexcursó polos albores do 2011, como poden observar moitas cousas cambiaron desde entón. Desde logo que si.

Lexcursó, arquitecto e ilustrador
Barcelona, maio 2011

[:en]

Already you have here the awaited Spin-off of the scholar. Equal it gives me for two or three emblems, who knows, it is so difficult to find work in this galaxy as in any different, for what you do not reject that it returns crawling to Lex’s office.

SW Architect’s version: Buscando trabajo
SW Architect’s version: Looking for jobs

Lexcursó perpetrated these comical strips for the whiteness of 2011, how they can observe many things have changed since then. Certainly that yes.

Lexcursó, architect and ilustrator
Barcelona, may 2011

[:]

Centro para instalaciones, equipamientos y dotaciones rurales de Torroso | Cendón Vázquez ArquitectosCenter for facilities, equipments and rural endowments in Torroso | Cendón Vázquez ArquitectosCentro para instalacións, equipamentos e dotacións rurais de Torroso | Cendón Vázquez Arquitectos

CVA_Torroso_01_ext01

Fueron condicionantes de la intervención:

· La proximidad de los montes de Torroso, al norte y este del ámbito de la intervención.

· La situación de la parcela en el límite entre el espacio natural y el límite construido del núcleo de Torroso.

· El emplazamiento caracterizado por la proximidad de dotaciones tales como la iglesia parroquial, el Torreiro y la casa Cultural.

· La integración de la edificación en el paisaje y el tejido construido. Minimizando el impacto de los muros de contención de la vivienda adyacente al este.

Condicionantes a los que trata de dar solución la intervención propuesta:

· Se reserva en estado natural la mayor parte de la parcela, que servirá como “aula viva” de experimentación y ejemplo de explotación de los recursos del medio rural. Tratamos de prolongar así dentro de nuestro ámbito de intervención la masa arbolada del monte lindante.

· La edificación se concentra próxima a la carretera PO 2601 dando continuidad al tejido de edificaciones ya existentes en este margen de la carretera.

· Se conforma una antesala o plaza de acceso, que se enfrenta espacialmente al Torreiro, potenciando la continuidad del tejido de los espacios públicos.

· La edificación actúa como contención y resuelve así los taludes existentes en la parcela. Únicamente sobresale el volumen del aula para difusión del medio natural ejecutado con prefabricados de hormigón ranuradas y cubierta de aluminio anodizado, con formas sinuosas onduladas que desmaterializan el volumen, buscando una textura e imagen neutra.

Por tanto la intervención propuesta pretende ser integradora de todas las circunstancias que la rodean y resolver su condición de límite.

La edificación así resultante ordena la parcela, completa el tejido rural, tamizando la continuidad entre éste y el espacio natural. Ya que completa el tejido de edificaciones de uso público, poniendo en valor el acceso al medio natural y los usos de éste.

Obra: Centro para instalaciones, equipamientos y dotaciones rurales de Torroso
Localización: Paraxe «O Regueriño-Poulo», Parroquia de Torroso, Mos, Galicia, España
Arquitectos: Perfecto Cendón Domínguez y Javier Vázquez Fernández
Año: 2012-2014
Arquitecto Técnico: Alejandro Martínez García
Promotor: C.V.M. en man común de Torroso
Constructora: Obras y Servicios Gómez Crespo
Fotografía: Manuel G Vicente
+ cendon-vazquez.com

Premios
Galardonada con premio Gran de Area 2.014
Finalista de los XVI Premios COAG

CVA_Torroso_01_ext01

They were determining of the intervention:

· The proximity of Torroso’s mounts, in the northern part and this one of the area of the intervention.

· The situation of the plot in the limit between the natural space and the limit constructed of Torroso’s core.

· The emplacement characterized by the proximity of such endowments as the parochial church, the Torreiro and the Cultural house.El emplazamiento caracterizado por la proximidad de dotaciones tales como la iglesia parroquial, el Torreiro y la casa Cultural.

· The integration of the building in the landscape and the constructed fabric. Minimizing the impact of the walls of containment of the adjacent housing in the eastern part.

Determining to which solution tries to give the proposed intervention:

· It saves itself in natural condition most of the plot, which will serve as » classroom lives » of experimentation and example of exploitation of the resources of the rural way. We try to prolong this way inside our area of intervention the wooded mass of the bordering mount.

· The building centers next the road PO 2601 giving continuity to the fabric of already existing buildings in this margin of the road.

· There conforms an anteroom or square of access, which faces spatially the Torreiro, promoting the continuity of the fabric of the public spaces.

· The building acts as containment and solves this way the existing banks in the plot. Only the volume of the classroom stands out for diffusion of the natural way executed with prefabricated of concrete ranuradas and cover of anodized aluminium, with sinuous wavy forms that desmaterializan the volume, looking for a texture and neutral image.

Therefore the proposed intervention tries to be of integration of all the circumstances that surround it and to solve his condition of limit.

The building like that resultant arranges the plot, completes the rural fabric, sifting the continuity between this one and the natural space. Since it completes the fabric of buildings of public use, putting in value the access to the natural way and the uses of this one.

Work: Center for facilities, equipments and rural endowments in Torroso
Location: Paraxe «O Regueriño-Poulo», Parroquia de Torroso, Mos, Galicia, Spain
Architects: Perfecto Cendón Domínguez and Javier Vázquez Fernández
Year: 2012-2014
Technical architect: Alejandro Martínez García
Promoter: C.V.M. en man común de Torroso
Construction company: Obras y Servicios Gómez Crespo
Photografíaphy: Manuel G Vicente
+ cendon-vazquez.com

Awards
Gran de Area Award 2.014
Finalist in XVI COAG Award

CVA_Torroso_01_ext01

Foron condicionantes da intervención:

· A proximidade dos montes de Torroso, ao norte e este de o ámbito da intervención.

· A situación da parcela no límite entre o espazo natural e o límite construído do núcleo de Torroso.

· O emprazamento caracterizado pola proximidade de dotacións tales como a igrexa parroquial, o Torreiro e a casa Cultural.

· A integración da edificación na paisaxe e o tecido construído. Minimizando o impacto dos muros de contención da vivenda adxacente ao leste.

Condicionantes aos que trata de dar solución a intervención proposta:

· Se reserva en estado natural a maior parte da parcela, que servirá como «aula viva» de experimentación e exemplo de explotación dos recursos do medio rural. Tratamos de prolongar así dentro do noso ámbito de intervención a masa arborizada do monte lindante.

· A edificación concéntrase próxima á estrada PO 2601 dando continuidade ao tecido de edificacións xa existentes nesta marxe da estrada.

· Confórmase unha antesala ou praza de acceso, que se enfronta espacialmente ao Torreiro, potenciando a continuidade do tecido dos espazos públicos.

· A edificación actúa como contención e resolve así os noiros existentes na parcela. Unicamente sobresae o volume da aula para difusión do medio natural executado con prefabricados de formigón ranuradas e cuberta de aluminio anodizado, con formas sinuosas onduladas que desmaterializan o volume, buscando unha textura e imaxe neutra.

Por tanto a intervención proposta pretende ser integradora de todas as circunstancias que a rodean e resolver a súa condición de límite.

A edificación así resultante ordena a parcela, completa o tecido rural, tamizando a continuidade entre este e o espazo natural. Xa que completa o tecido de edificacións de uso público, poñendo en valor o acceso ao medio natural e os usos deste.

Obra: Centro para instalacións, equipamentos e dotacións rurais de Torroso
Emprazamento: Paraxe «O Regueriño-Poulo», Parroquia de Torroso, Mos, Galicia, España
Arquitectos: Perfecto Cendón Domínguez e Javier Vázquez Fernández
Ano: 2012-2014
Arquitecto Técnico: Alejandro Martínez García
Promotor: C.V.M. en man común de Torroso
Constructora: Obras e Servizos Gómez Crespo
Fotografía: Manuel G Vicente
+ cendon-vazquez.com

Premios
Galardonada con premio Gran de Area 2.014
Finalista dos XVI Premios COAG

[:es]¿Para qué servimos los arquitectos?[:gl]Para que servimos os arquitectos?[:en]Why do we serve the architects?[:]

0

[:es]

¿Para qué servimos los arquitectos?
¿Para qué servimos los arquitectos?

La función de los arquitectos se ha ido adaptando a cada momento histórico, mostrando su habilidad para responder a necesidades cambiantes. «La segunda profesión más antigua del mundo»- como apunta el autor- se ha caracterizado por interpretar un contexto social, cultural, político y económico y reflejarlo en una determinada configuración del espacio.

Esta poética definición se ha ido concretando por los respectivos profesionales ante un encargo, ya fuese de un faraón egipcio o de un monarca ilustrado, mostrando una preparación que, más allá de lograr obras arquitectónicas, ha ido dando prestigio a la arquitectura. LLegados al momento actual, conivene reflexionar sobre cuáles son las señas de identidad del arquitecto.

Ricardo Archoca permite observar las diversas facetas de la profesión ya que, a lo largo de su trayectoria, además de ejercer como arquitecto, ha dirigido instituciones formativas y asociaciones profesionales. El autor nos muestra la indudable responsabilidad de los arquitectos y aporta

«las claves para entender cúales son las herramientas de las que disponen para servir de algo a la sociedad en la que les toca vivir, sobre todo a los futuros arquitectos».

Ricardo Aroca.

Ricardo Aroca es arquitecto por la Escuela Técnica Superior de Arquitectura de Madrid, etsaM, donde ha ejercido la docencia en Estructuras desde 1964 (desde 1973 como catedrático) y actualmente es profesor emérito. Ha sido director de la Escuela de Arquitectura y Vicerrector de la UPM entre otros cargos académicos. Tiene una extensa obra como arquitecto desde restauraciones como San Miguel de la Escalada y el Hospital de las Cinco Llagas de Sevilla (Parlamento de Andalucía) hasta la remodelación de barrios como Orcasur y San Pascual. Ha sido decano del Colegio Oficial de arquitectos de Madrid y fundador del Club de Debates Urbanos y la Sociedad Española de Historia de la Construcción. Ha publicado, entre otros títulos, Historia Secreta de los edificios, Historia secreta de Madrid y Edificios mágicos. Sigue trabajando como arquitecto en su estudio, escribe ocasionalmente en la prensa y su opinión es requerida con frecuencia por medios audiovisuales.

[:gl]

¿Para qué servimos los arquitectos?
Para que servimos os arquitectos?

A función dos arquitectos foise adaptando a cada momento histórico, mostrando a súa habilidade para responder a necesidades cambiantes. «A segunda profesión máis antiga do mundo»- como apunta o autor- caracterizouse por interpretar un contexto social, cultural, político e económico e reflectilo nunha determinada configuración do espazo.

Esta poética definición foise concretando polos respectivos profesionais ante un encargo, xa fose dun faraón exipcio ou dun monarca ilustrado, mostrando unha preparación que, máis aló de lograr obras arquitectónicas, foi dando prestixio á arquitectura. Chegados ao momento actual, conivene reflexionar sobre cales son os acenos de identidade do arquitecto.

Ricardo Archoca permite observar as diversas facetas da profesión xa que, ao longo da súa traxectoria, ademais de exercer como arquitecto, dirixiu institucións formativas e asociacións profesionais. O autor móstranos a indubidable responsabilidade dos arquitectos e achega

«las claves para entender cúales son las herramientas de las que disponen para servir de algo a la sociedad en la que les toca vivir, sobre todo a los futuros arquitectos».

Ricardo Aroca.

Ricardo Aroca é arquitecto pola Escola Técnica Superior de Arquitectura de Madrid, etsaM, onde exerceu a docencia en Estruturas desde 1964 (desde 1973 como catedrático) e actualmente é profesor emérito. Foi director da Escola de Arquitectura e Vicerreitor da UPM entre outros cargos académicos. Ten unha extensa obra como arquitecto desde restauracións como San Miguel da Escalada e o Hospital das Cinco Chagas de Sevilla (Parlamento de Andalucía) ata a remodelación de barrios como Orcasur e San Pascual. Foi decano do Colexio Oficial de arquitectos de Madrid e fundador do Club de Debates Urbanos e a Sociedade Española de Historia da Construción. Publicou, entre outros títulos, Historia Secreta dos edificios, Historia secreta de Madrid e Edificios máxicos. Segue traballando como arquitecto no seu estudo, escribe ocasionalmente na prensa e a súa opinión é requirida con frecuencia por medios audiovisuais.

[:en]

¿Para qué servimos los arquitectos?
Why do we  serve the architecs?

The function of the architects has been adapting to every historical moment, showing his skill to answer to changeable needs. «The most ancient second profession of the world» – since it appears the author – has been characterized for interpreting a social, cultural, political and economic context and to reflect it in a certain configuration of the space.

This poetical definition has been making concrete for the respective professionals before an order, already it belonged to an Egyptian Pharaoh or to an illustrated monarch, showing a preparation that, beyond achieving architectural works, has been giving prestige to the architecture. Come to the current moment, conivene to think which are the signs of identity of the architect.

Ricardo Archoca allows to observe the diverse facets of the profession since, along his path, beside practising as architect, it has directed formative institutions and professional associations. The author shows us the undoubted responsibility of the architects and reaches

«the keys to deal cúales are the tools which they have to use as something to the company in the one that they have to live, especially the future architects».

Ricardo Aroca.

Ricardo Aroca is an architect for the Technical Top School of Architecture of Madrid, etsaM, where he has exercised the teaching in Structures from 1964 (from 1973 like professor) and nowadays he is an emeritus teacher. It has been the director of the School of Architecture and Vicerrector of the UPM between other academic charges. It has been the director of the School of Architecture and Vicerrector of the UPM between other academic charges. It has an extensive work as architect from restorations as San Miguel of the Escalation and the Hospital of Five Sores of Seville (Parliament of Andalusia) up to the remodeling neighborhood as Orcasur and San Pascual. He has been a dean of the architects’ Official College of Madrid and founder of the Club of Urban Debates and the Spanish Company of History of the Construction. It has published, between other titles, History Secretes of the buildings, ells the history secretes of Madrid and Magic Buildings. It continues being employed as architect at his study, writes occasionally in the press and his opinion is needed often by audio-visual means.

[:]

Sobre el último maestro | Óscar Tenreiro Degwitz

Sinagoga Mikveh, Israel
Sinagoga Mikveh, Israel

Luego de mis comentarios de las semanas anteriores aclaro que no estoy en modo alguno estableciendo parentescos directos entre arquitectos como Louis I. Kahn (1901-1974) y Óscar Niemeyer (1907-2012), quienes, siendo contemporáneos, siguieron rumbos antagónicos. Lo que sí he dicho es que ambos, junto a otros, y cada uno con su especificidad, son ejemplos del esfuerzo por ampliar y reinterpretar la tradición moderna.

Y su legado es disímil, un aspecto que no admite comparación. La contribución de Kahn al pensamiento sobre arquitectura es única. Sus aportes respecto a la organización del edificio y los fundamentos del diseño, que son técnicos (como lo de los espacios servidos y sirvientes, las juntas, el valor de la luz natural, la primacía de la estructura como origen de la forma) porque pueden ser utilizados como conocimiento compartido; sus elaboraciones de corte filosófico sobre su universo estético; su obra construida y propuesta; su labor docente, forman un corpus que llevó a nuestra conciencia aspectos que dormían en la tradición. Mientras que Niemeyer es un arquitecto que mira hacia sí mismo, para quien la obra es una experiencia estrictamente personal, sin que sea importante darle a ésta fundamentos susceptibles de ser asumidos por otros. En cierto sentido, si nos atenemos a la frase de Le Corbusier “nada es trasmisible sino el pensamiento“, de raíz Kantiana, lo que podemos aprehender para apropiárnoslo de un arquitecto como Niemeyer no es lo que dijo sino lo que su obra muestra. Y lo mostrado depende del observador, del que reflexiona sobre lo que ve; y en esa misma medida puede ser llamado subjetivo, íntimo, personal. No conocimiento.

Kahn trató siempre de trasmitir las razones que lo orientaban. Lo hizo revistiéndolas de un aura poético-filosófica muy coherente con su personalidad que manejó con enorme acierto. Su discurso era extraordinariamente atractivo y de hecho se convirtió, en esos tiempos de fuertes auto-cuestionamientos de la sociedad norteamericana (surgimiento del espíritu hippie), en una figura que en cierto modo se oponía también al status del mundo arquitectónico del momento. Surgió como pionero de una aproximación a la arquitectura menos dogmática, más tolerante, más abierta a motivos e impulsos que él incluía en la palabra inspiración y que se habían mantenido sepultados por el pudor racionalista. Eso capturó la imaginación y también un tipo de adhesión que tuvo rasgos militantes por parte de muchos que lo veían como intérprete del desencanto con las rigideces de la modernidad. Desencanto que desde los años setenta del siglo veinte en adelante tomó cauces muy diversos que en algunos casos condujeron a una especie de restauración de las banderas de la Academia decimonónica. Se hizo fuerte el revisionismo post-modernista y proliferaron de un modo extraordinario textos críticos que sentaron las bases para una visión más madura del tema urbano (por ejemplo los de Aldo Rossi) y una apertura hacia la diversidad que venía a ser como viento fresco que desmontaba prejuicios que, más que modernos, lo he escrito en otra parte, se debían a la expansión de una visión práctica, que si bien era parte del conjunto de ideas que definieron la nueva aproximación a la arquitectura, se basaba en principios que fueron simplificados interesadamente en provecho de los aspectos cuantitativos de la producción del edificio.

Como compensación de ese proceso de simplificación fue haciéndose intenso el deseo de ampliar las referencias que regían el trabajo de los arquitectos, de expandir su visión y hacerla más abierta a la complejidad. La obra de Kahn madura en ese escenario, donde ya habían hecho su aparición modos de ver que señalaban un desarrollo más diverso.

Kahn va planteando en su obra de un modo original una nueva forma de asumir la ordenación geométrica del edificio. Las plantas de las Torres Médicas, de los Baños de Trenton o de la Iglesia Unitaria de Rochester, muy asociadas a su concepción de los espacios de servicio y sirvientes, tuvieron un impacto decisivo porque fueron el origen de una síntesis formal nacida del orden del edificio y no del capricho expresivo. De allí en adelante fueron afirmándose en él preocupaciones nacidas del deseo de controlar la luz solar (en el Anteproyecto de la Embajada de EUA en Angola) planteando abiertamente el tema del control del deslumbramiento (glare en inglés), asunto no resuelto por los quiebrasoles de Le Corbusier, además del impacto en el calentamiento de la superficie de techo, un aspecto del mismo proyecto que fue muy publicitado.

Se fueron sumando además sus aportes en el uso de los materiales, el valor esencial de la luz natural, que ya mencioné, el rechazo al uso de plafones para enmascarar (uno de los mayores absurdos que hoy plagan la arquitectura del espectáculo) todos principios con consecuencias directas en el edificio que pueden llamarse éticos porque actúan como contención, como delimitación respecto a lo que puede hacerse.

Y también fueron apareciendo en su obra elementos puramente expresivos, por ejemplo una cierta obsesión con el círculo, el arco, el dintel tradicional; el muro ciego, masivo; la experimentación con formas geométricas que se intersectan como en las plantas de recintos amurallados. Interés especial en las viejas ruinas buscando claves formales que comparo con las que fascinaron al pintor francés Hubert Robert (1733-1808) llamado por sus contemporáneos “Robert des ruines“. Interés que motivó búsquedas sobre las tradiciones constructivas trasladadas, reinterpretándolas, a su arquitectura tardía, particularmente en sus experiencias de India y Bangladesh.

Seguiremos con el tema.

Óscar Tenreiro Degwitz, Arquitecto.
Venezuela, julio 2014,
Entre lo Cierto y lo Verdadero

Fotografías

Las fotografías que semuestran en primer lugar parte de la fachada del Instituto de Gerencia de Ahmedabad, India (1962-74), de Luis Kahn, e inmediatamente un cuadro de Hubert Robert que resulta útil para ilustrar lo que digo sobre la fascinación de Kahn con las ruinas. A continuación, incluyo un dibujo de Kahn que ya publiqué anteriormente (11 de Septiembre 2008) que puede compararse con la foto siguiente, de Internet, que muestra el conjunto de la Catedral de Albi y el Palacio de la Berbie (hoy Museo Toulouse Lautrec) desde el mismo punto desde el cual Kahn hizo su dibujo en 1959. Albi no es una ruina pero sí, hasta cierto punto una fortificación (ese fue uno de los orígenes de la configuración del conjunto), y como fortificación tiene una presencia que remite a arquitecturas primordiales. Los dibujos de Albi (se conservan varios que han sido publicados) nos conectan con el interés de Kahn por las formas masivas de la construcción de mampostería de ladrillo, interés que se abre hacia asuntos centrales de la psique humana que trató de entender buscando incorporarlos a su arquitectura.

En Albi la ley del material, ladrillo, se manifiesta de modo rotundo definiendo una estética que aparte de ser única en la arquitectura medieval de catedrales se emparenta con esas arquitecturas anteriores que eran parte importante del mundo de referencias que Kahn evocaba.

Vale la pena hacer notar que el dibujo es de 1959, cuando Kahn ya era un hombre maduro, de 58 años. Se puede decir pues que esos apuntes muestran un interés que venía gestándose sin expresarse directamente en las arquitecturas que construyó. Sin embargo, en los esquemas preparatorios de esas arquitecturas, así como en los proyectos de mediados de los sesenta en adelante, pueden observarse huellas de la búsqueda hacia atrás en el tiempo que alimentó su lenguaje.

Siguen fotos del proyecto (dibujos y maqueta) de la Sinagoga Mikveh Israel de 1962, que nos llevan a la “figura” de la Bastilla de Robert, y al fragmento de fachada del Instituto de Gerencia. La penúltima (14) en la serie de imágenes es la de los primeros esquemas de ese Instituto, que datan de 1968-69, y son reveladores del proceso de maduración que habría de expresarse como lenguaje barroco, exuberante, en la Asamblea de Dacca, de la cual van (última foto) unos esquemas. De esa suerte de explosión formal en Dacca me ocuparé en entradas sucesivas.

[:es]Sustracción | Sergio de Miguel[:gl]Subtracción | Sergio de Miguel[:en]Subtraction | Sergio de Michael[:]

[:es]

Oposición de un diedro a un triedro, Jorge Oteiza

Pensar, proponer, decidir la arquitectura depende de muchas variables.

Y muy menudo, la estrategia elegida para llevar a cabo un proyecto es en sí un proyecto. Una intención.

Resulta tan inmediato como común reconocer el mundo de los datos previos como un compendio de elementos que sumados dan como resultado el enunciado del problema. Que es preciso comprender, analizar y sintetizar.

Cuestiones como el emplazamiento, el programa funcional, o el tamaño relativo son normalmente datos objetivos.

Y como tales, se colocan en un sumando sucesivo que engloba el todo del problema.

El objetivo es, habitualmente, ser capaz de manejar un resultado que provenga de un sumatorio controlado de incógnitas.

Es por ello que, también de modo inmediato, los proyectos de arquitectura se conviertan, casi siempre, en cómo actuar mediante adiciones de elementos. Mediante conjuntos añadidos de información. En propuestas en las que lo primordial es encontrar los modos de unir, confrontar y separar.

Pero al igual que en todo proceso de búsqueda muchas veces es más importante reconocer lo que no se debe hacer antes que elegir la solución, podemos llegar a entender que frente a un conjunto ordenado de datos objetivos podemos proponernos actuar mediante la resta de posibilidades más que con la suma de expectativas.

Es decir, podemos partir de vislumbrar entidades globales con las que actuar mediante la sustracción de elementos irrelevantes o secundarios.

Reconocer que el camino hacia la consecución de un resultado es indeterminado y que una posibilidad tan capaz o más que la de «poner» es la de «quitar».

Lo abstracto y subjetivo se imponen siempre. Porque son, de algún modo, las herramientas que posibilitan la consecución de la arquitectura. Y es en ese momento cuando encontrarse frente algo que hemos sabido «limpiar» mediante la sustracción selectiva se hace más interesante.

Es entonces cuando la gran potencia del todo frente a las partes subyace. Despejado de lo accesorio el «lleno» concluye más intenso gracias a la oportunidad del «vacío».

Supone, en suma (o mejor «en resta»), buscar en la renuncia la fuerza.

Sergio de Miguel, arquitecto
Madrid, febrero 2010[:en]

Opposition of the dihedral one to the trihedral one, Jorge Oteiza

Thinking, to propose, to decide the architecture depends on many variables.

And very tiny, the strategy chosen to carry out a project is in yes a project. An intention.

It turns out to be so immediate as common to recognize the world of the previous information as a compendium of elements that added give like proved the terms of reference of the problem. That is precise to understand, to analyze and to synthesize.

Questions like the emplacement, the functional program, or the relative size are normally objective information.

And as such, they place in a successive addend that includes everything of the problem.

The aim is, habitually, to be capable of handling a result that comes from a sumatorio controlled of mysteries.

It is for it that, also in an immediate way, the projects of architecture turn, almost always, in how acting by means of additions of elements. By means of sets added of information. In offers in which the basic thing is to find the manners of joining, bordering and separating.

But as in any process of search often it is more important to recognize what must not do before that to choose the solution, we can manage to understand that opposite to a set been ordained as objective information we can propose to operate ourselves by means of the subtraction of possibilities more than with the sum of expectations.

That is to say, we can divide of glimpsing global entities with which to act by means of the subtraction of irrelevant or secondary elements.

Admitting that the way towards the attainment of a result is indeterminate and that such a capable possibility or more than her «putting» is her of «removing».

The abstract and subjective thing they are imposed always. Because they are, somehow, the tools that make the attainment of the architecture possible. And it is in this moment when forehead is something that we have could «clean» by means of the selective subtraction it becomes more interesting.

It is at the time when the great one promotes completely opposite to the parts sublies. Cleared of incidental the «abundance» concludes more intense thanks to the opportunity of the «emptiness».

It supposes, in sum (or better » in subtraction «), looking in the resignation for the force.

Sergio de Miguel, architect
Madrid, february 2010[:gl]

Oposición dun diedro a un triedro, Jorge Oteiza

Pensar, propoñer, decidir a arquitectura depende de moitas variables.

E moi miúdo, a estratexia elixida para levar a cabo un proxecto é en si un proxecto. Unha intención.

Resulta tan inmediato como común recoñecer o mundo dos datos previos como un compendio de elementos que sumados dan como resultado o enunciado do problema. Que é preciso comprender, analizar e sintetizar. Cuestións como o emprazamento, o programa funcional, ou o tamaño relativo son normalmente datos obxectivos. E como tales, colócanse nun sumando sucesivo que engloba o todo do problema.

O obxectivo é, habitualmente, ser capaz de manexar un resultado que proveña dun sumatorio controlado de incógnitas.

É por iso que, tamén de modo inmediato, os proxectos de arquitectura convértanse, case sempre, en como actuar mediante engadas de elementos. Mediante conxuntos engadidos de información. En propostas nas que o primordial é atopar os modos de unir, confrontar e separar.

Pero do mesmo xeito que en todo proceso de procura moitas veces é máis importante recoñecer o que non se debe facer antes que elixir a solución, podemos chegar a entender que fronte a un conxunto ordenado de datos obxectivos podemos propoñernos actuar mediante réstaa de posibilidades máis que coa suma de expectativas.

É dicir, podemos partir de albiscar entidades globais coas que actuar mediante a sustracción de elementos irrelevantes ou secundarios.

Recoñecer que o camiño cara á consecución dun resultado é indeterminado e que unha posibilidade tan capaz ou máis que a de «poñer» é a de «quitar».

O abstracto e subjetivo impóñense sempre. Porque son, dalgún modo, as ferramentas que posibilitan a consecución da arquitectura. E é nese momento cando atoparse fronte algo que soubemos «limpar» mediante a sustracción selectiva faise máis interesante.

É entón cando a gran potencia do todo fronte ás partes subyace. Despexado do accesorio o «cheo» conclúe máis intenso grazas á oportunidade do «baleiro».

Supón, en suma (ou mellor «en resta»), buscar na renuncia a forza.

Sergio de Miguel, arquitecto
Madrid, febreiro 2010[:]

7th edition Is Arch awards 7th edition Is Arch awards 7th edition Is Arch awards

0

IsArch

Los PREMIOS IS ARCH, son unos premios internacionales dirigidos a estudiantes de Arquitectura. Se crean con la finalidad de configurar una plataforma para la difusión y el debate de las soluciones aportadas por los alumnos de arquitectura dentro del marco de la universidad. Los Premios se convocan con el objetivo de impulsar las corrientes de vanguardia y reconocer la calidad en los nuevos caminos de investigación que se encuentran aún en una fase embrionaria dentro de las universidades. El certamen sirve para proyectar en un ámbito internacional los trabajos más allá de la estricta relación entre profesor y estudiante. IS ARCH implica un acercamiento y colaboración entre diferentes metodologías de aprender y enseñar arquitectura de las diferentes universidades que participen al certamen. Esta colaboración propicia una reflexión abierta, esencial para avanzar en los nuevos conocimientos arquitectónicos. Los PREMIOS IS ARCH quieren alentar a los más jóvenes en el debate arquitectónico desde su particular punto de vista. IS ARCH propone los Premios con el objetivo de apoyar a la creatividad de los nuevos talentos emergentes y promover el debate entre los distintos estudiantes que se sumen a la iniciativa.

¿Por qué participar?

a. IS ARCH se plantea como una plataforma para la difusión y el reconocimiento de los trabajos universitarios a nivel internacional.

b. Se destinan 6000 € en premios entre los tres proyectos ganadores.

c. Con el impulso de esta plataforma, IS ARCH quiere ayudar a los estudiantes a introducirse y darse a conocer en el mundo profesional y de la empresa.

d. IS ARCH en su interés por difundir las obras premiadas, mantiene contacto con diferentes revistas y webs especializadas, con la finalidad de gestionar que las obras sean publicadas. Todas las obras seleccionadas se publicarán en las diferentes plataformas de IS ARCH y en la misma web.

e. Se ofrece la posibilidad de realizar prácticas profesionales en los estudios de los miembros del jurado.

 ¿Quién puede presentarse?

Puede inscribirse cualquier estudiante de arquitectura o joven arquitecto que no haya obtenido el título antes de 3 años desde la entrega de la documentación. Las propuestas pueden ser presentadas por un estudiante o un equipo de estudiantes. Cada participante o equipo de participantes podrá presentar tantos proyectos como desee, independientemente de su tipología, programa y presupuesto. El jurado tendrá en cuenta todas las obras propuestas.

Cada proyecto deberá inscribirse de forma independiente.

¿Qué y cómo lo presentamos?

La documentación que se puede presentar son trabajos académicos realizados dentro del marco universitario, montados cada proyecto en un único panel tamaño DIN A1 en formato horizontal, correctamente identificado con el lema de la propuesta, situado en la parte inferior derecha. Todas las propuestas deben ser anónimas y el texto que aparezca en él debe estar en inglés. Los autores presentarán la información que consideren necesaria para la comprensión de la obra: plantas, secciones, perspectivas, fotos de maqueta, dibujos a mano, esquemas, memoria…

El formato de entrega será JPG a una resolución de 300 ppp y el tamaño máximo del archivo será de 20MB. El nombre del JPG debe ser el LEMA con el que se ha registrado el proyecto.

Esta documentación deberá enviarse vía correo electrónico a la dirección awards@isarch.org Para poder participar en los Premios, será necesaria la inscripción de los participantes a través de la web de IS ARCH, tal como explicamos más adelante y se hará efectivo el pago de la inscripción. Una vez realizado, tiene que enviarse el resguardo del pago a info@isarch.org El pago se hará mediante una transferencia

Caja de Arquitectos, Spain

IBAN ES52 3183 0700 40 0001063124

BIC CASDESBB

donde deberá indicarse el nombre del autor y el lema de la propuesta.

¿Cómo nos financiamos?

IS ARCH es una plataforma gestionada por estudiantes de Arquitectura, sin ánimo de lucro, que centra su atención en los proyectos de estudiantes de Arquitectura.

Nuestro objetivo es ayudar económicamente, mediante el monto de las inscripciones, a los participantes seleccionados para realizar unas prácticas profesionales en estudios internacionales de Arquitectura con los que IS ARCH mantiene un acuerdo.

Premios

Primer Premio 3.000 €,

Segundo Premio 2.000 €,

Tercer Premio 1,000 €,

10 Menciones de Honor.

30 Finalistas.

Estamos trabajando en el acuerdo para la realización de prácticas profesionales en diferentes estudios de Arquitectura.

IS ARCH en su interés por difundir las obras premiadas, mantiene contacto con diferentes revistas y webs especializadas, con la finalidad de gestionar que las obras sean publicadas. Todas las obras presentadas se publicarán en las diferentes plataformas de IS ARCH.

Calendario

Inscripción del 31 de Noviembre de 2015 al 15 de Octubre de 2016

31 de Noviembre de 2015 Se abre el primer período de inscripción 30,00€

16 de Marzo de 2016 Se abre el segundo período de inscripción 60,00€

Periodo especial de registro.

del 26 marzo al 15 abril.

15 de Julio de 2016 Se abre el tercer período de inscripción 90,00€

15 de Octubre de 2016 Fecha límite de entrega de las propuestas.

1 hasta 20 de Noviembre de 2016

Publicación en la web de IS ARCH de todas las propuestas presentadas al concurso.

Período de deliberación del jurado profesional. (80 % de la puntuación final).

Apertura del período de votación pública a través de la web de ISARCH. (20 % de la puntuación final).

24 de Noviembre de 2015

Anuncio en la web de IS ARCH de: Los ganadores del Primero, Segundo y Tercer Premio. Las 10 Menciones de Honor. Los 30 Finalistas.

* Para cualquier duda que tengáis, podéis dirigiros a nosotros enviándonos un e-mail a la dirección info@isarch.org.

*Las fechas de los períodos de inscripción pueden tener variaciones. Siempre prevalecerá el calendario de la pagina web.

Sistema de valoración.

Un jurado técnico, representará el 80% de la puntuación final.

El jurado determinará los criterios de valoración de las obras premiadas, que quedarán reflejados en el acta de la concesión de los premios. Las decisiones del jurado serán inapelables.

El jurado se hará público antes del cierre del plazo de inscripción.

El jurado popular, que podrá valorar las propuestas votando a través de la web de IS ARCH, representará el 20% de la puntuación final.

Inscripción.

Para que una propuesta sea aceptada, los participantes deben estar correctamente inscritos en el concurso. Todos los registros deben realizarse a través de la página web de IS ARCH.

Es necesario rellenar los apartados que aparecen en el formulario y clicar sobre ENVIAR.

Al rellenar el formulario de inscripción, todos los participantes recibirán un e-mail de confirmación con las modalidades de pago, si no llega el e-mail revisar en correo no deseado.

El precio de la matrícula corresponde al período en que se haga la inscripción y al que debe pagar cada equipo participante, sin importar por cuantos miembros esté formado. En el caso de que un equipo quiera presentar varias propuestas, tendrá que registrarse tantas veces como proyectos quiera inscribir al concurso.

Para que una propuesta sea partícipe del concurso, el formulario de inscripción, el pago y el envío de la documentación requerida deben realizarse antes de la finalización del plazo de entrega de propuestas. El proyecto deberá enviarse antes de la fecha límite de entrega, independientemente del plazo en el que se haya registrado.

El envío de las propuestas será a través de correo electrónico. Los archivos en formato JPG se enviarán a la dirección awards@isarch.org con nombre el LEMA inscrito anteriormente a través de la web.

Jurado

Tomislav Dushanov​, asociado en HERZOG & DE MEURON.
Troy Conrad Therrien,​ arquitecto comisario en ​GUGGENHEIM ​
Franceso Lorenzi,​ ​arquitecto en RENZO PIANO
James Janke, arquitecto en  MORPHOSIS architects.

IsArch

The ISARCH Awards are international awards targeting students of architecture. The aim is to provide a platform for debate surrounding the architecture solutions students contribute within the framework of their university studies.

A further objective of the ISARCH Awards is to encourage young people to join the debate on architecture, contributing their unique vision and opinions.

Why take part?

a. ISARCH is conceived as a platform for the promotion and recognition of university projects on an international scale.

b. The three winning projects will receive prizes worth a total of €6,000.

c. By promoting this platform, the ISARCH Awards intend to provide students with a gateway to the professional and corporate world.

d. As part of its interest in promoting the winning projects, ISARCH is in contact with various specialised journals and websites in order to secure their publication. All selected works will be published on ISARCH’s various platforms and on its website.

Who is eligible to take part?

The competition is opened to all students of architecture and young architects that have graduated within the last 3 years prior to the date of sending in the necessary documents. Each participant or team participants may submit as many projects as they wish, regardless of their nature, programme and budget. The panel of judges will take all entries into consideration.

The proposals may be entered by individual students or groups of students.

What can be entered and how?

The documents should consist of academic projects carried out at university and mounted horizontally on a single DIN A1 panel. The name of the project must be stated correctly in the bottom right-hand corner of the panel. All proposals must be anonymous and the text which appears on it in English. The authors may also include all information they consider necessary in order to fully understand the project: planes, sections, perspectives, photos of the model, sketches and specifications, etc.

Entries must be in JPG format with a resolution of 300 dpi and the maximum file size is 20MB.

Entries must be sent by email to awards@isarch.org In order to take part in these Awards, participants must also register on the ISARCH website, as explained below, and pay the corresponding registration fee. When it is done, the scanned copy of proof of payment of the registration fee has to be sent to info@isarch.org Payment must be made by bank transfer to:

Caja de Arquitectos, Spain

IBAN ES52 3183 0700 40 0001063124

BIC CASDESBB

stating the author’s name and title of the entry.

How we fund us?

IS ARCH is a platform focused on Architecture students’ works and it is also managed by a team of Architecture students without profit.

Our aim is to help the participants by financing with the registration fee amount the internships in international Architecture firms, with whom IS ARCH has an agreement.

Prices

First prize €3,000

Second prize €2,000

Special prize €1,000

10 Honourable mentions.

30 Finalists.

Possibility of internship at juries’ offices.

As part of its interest in promoting the winning projects, ISARCH is in contact with various specialised journals and websites in order to secure their publication. All selected works will be published on ISARCH’s various platforms.

Calendar

From 15th july to 30 september.
THIRD REGISTRATION PERIOD
90 €
15th october.
Closing date for entries.

From 1st to 20th of november.
Publication of all competition entries on the ISARCH website.
Deliberation period for the professional panel of judges. (80% of the final score).
Public voting period starts on the ISARCH website.(20 % of the final score).

24th of November.
Announcement on the ISARCH website of:
The winners of the First, Second and Third prizes.
The 10 Honourable mentions.
The 30 Finalists.

* For any questions that you have, you can direct to us by sending an e-mail to info@isarch.org.

Evaluation system.

An expert panel of judges will provide 80% of the final score. The panel will determine the assessment criteria for the winning works, which will be included in the minutes listing the prizes awarded. The judges’ decision shall be final.

The general public may also assess the entries by voting on the ISARCH website and their opinions shall make up the remaining 20% of the score.

Inscription.

In order that an offer is accepted, the participants must be inscribed correctly in the contest. All the records must be realized across IS’s web page ARCH. It is necessary to refill the paragraphs that appear in the form and to click on SENDING.

On having refilled the application form, all the participants will receive an e-mail of confirmation with the methods of payment, if the e-mail does not come to check in not wished mail.

The price of the matriculation corresponds to the period in which the inscription is done and to which participant must pay every equipment, without mattering for all the members it is formed. In case an equipment wants to present several offers, it will have to register so often as projects want to inscribe to the contest.

In order that an offer is a participant of the contest, the application form, the payment and the sending of the needed documentation must be realized before the ending of the delivery time of offers. The project will have to be sent before the deadline of delivery, independently of the term in the one that has been registered.

The sending of the offers will be across e-mail. The files in format JPG will send to the direction awards@isarch.org with name the MOTTO inscribed previously across the web.

Jury 7th edition

Tomislav Dushanov​, asociado en HERZOG & DE MEURON.
Troy Conrad Therrien,​ arquitecto comisario en ​GUGGENHEIM ​
Franceso Lorenzi,​ ​arquitecto en RENZO PIANO
James Janke, arquitecto en MORPHOSIS architects.

IsArch

Los PREMIOS IS ARCH, son unos premios internacionales dirigidos a estudiantes de Arquitectura. Se crean con la finalidad de configurar una plataforma para la difusión y el debate de las soluciones aportadas por los alumnos de arquitectura dentro del marco de la universidad. Los Premios se convocan con el objetivo de impulsar las corrientes de vanguardia y reconocer la calidad en los nuevos caminos de investigación que se encuentran aún en una fase embrionaria dentro de las universidades. El certamen sirve para proyectar en un ámbito internacional los trabajos más allá de la estricta relación entre profesor y estudiante. IS ARCH implica un acercamiento y colaboración entre diferentes metodologías de aprender y enseñar arquitectura de las diferentes universidades que participen al certamen. Esta colaboración propicia una reflexión abierta, esencial para avanzar en los nuevos conocimientos arquitectónicos. Los PREMIOS IS ARCH quieren alentar a los más jóvenes en el debate arquitectónico desde su particular punto de vista. IS ARCH propone los Premios con el objetivo de apoyar a la creatividad de los nuevos talentos emergentes y promover el debate entre los distintos estudiantes que se sumen a la iniciativa.

¿Por qué participar?

  1. IS ARCH se plantea como una plataforma para la difusión y el reconocimiento de los trabajos universitarios a nivel internacional.
  2. Se destinan 6000 € en premios entre los tres proyectos ganadores.
  3. Con el impulso de esta plataforma, IS ARCH quiere ayudar a los estudiantes a introducirse y darse a conocer en el mundo profesional y de la empresa.
  4. IS ARCH en su interés por difundir las obras premiadas, mantiene contacto con diferentes revistas y webs especializadas, con la finalidad de gestionar que las obras sean publicadas. Todas las obras seleccionadas se publicarán en las diferentes plataformas de IS ARCH y en la misma web.
  5. Se ofrece la posibilidad de realizar prácticas profesionales en los estudios de los miembros del jurado.

¿Quién puede presentarse?

Puede inscribirse cualquier estudiante de arquitectura o joven arquitecto que no haya obtenido el título antes de 3 años desde la entrega de la documentación. Las propuestas pueden ser presentadas por un estudiante o un equipo de estudiantes. Cada participante o equipo de participantes podrá presentar tantos proyectos como desee, independientemente de su tipología, programa y presupuesto. El jurado tendrá en cuenta todas las obras propuestas.

Cada proyecto deberá inscribirse de forma independiente.

¿Qué y cómo lo presentamos?

La documentación que se puede presentar son trabajos académicos realizados dentro del marco universitario, montados cada proyecto en un único panel tamaño DIN A1 en formato horizontal, correctamente identificado con el lema de la propuesta, situado en la parte inferior derecha. Todas las propuestas deben ser anónimas y el texto que aparezca en él debe estar en inglés. Los autores presentarán la información que consideren necesaria para la comprensión de la obra: plantas, secciones, perspectivas, fotos de maqueta, dibujos a mano, esquemas, memoria…

El formato de entrega será JPG a una resolución de 300 ppp y el tamaño máximo del archivo será de 20MB. El nombre del JPG debe ser el LEMA con el que se ha registrado el proyecto.

Esta documentación deberá enviarse vía correo electrónico a la dirección awards@isarch.org Para poder participar en los Premios, será necesaria la inscripción de los participantes a través de la web de IS ARCH, tal como explicamos más adelante y se hará efectivo el pago de la inscripción. Una vez realizado, tiene que enviarse el resguardo del pago a info@isarch.org El pago se hará mediante una transferencia

Caja de Arquitectos, Spain

IBAN ES52 3183 0700 40 0001063124

BIC CASDESBB

donde deberá indicarse el nombre del autor y el lema de la propuesta.

¿Cómo nos financiamos?

IS ARCH es una plataforma gestionada por estudiantes de Arquitectura, sin ánimo de lucro, que centra su atención en los proyectos de estudiantes de Arquitectura.

Nuestro objetivo es ayudar económicamente, mediante el monto de las inscripciones, a los participantes seleccionados para realizar unas prácticas profesionales en estudios internacionales de Arquitectura con los que IS ARCH mantiene un acuerdo.

Premios

Primer Premio 3.000 €,

Segundo Premio 2.000 €,

Tercer Premio 1,000 €,

10 Menciones de Honor.

30 Finalistas.

Estamos trabajando en el acuerdo para la realización de prácticas profesionales en diferentes estudios de Arquitectura.

IS ARCH en su interés por difundir las obras premiadas, mantiene contacto con diferentes revistas y webs especializadas, con la finalidad de gestionar que las obras sean publicadas. Todas las obras presentadas se publicarán en las diferentes plataformas de IS ARCH.

Calendario

Inscripción del 31 de Noviembre de 2015 al 15 de Octubre de 2016

31 de Noviembre de 2015 Se abre el primer período de inscripción 30,00€

16 de Marzo de 2016 Se abre el segundo período de inscripción 60,00€

Periodo especial de registro.

del 26 marzo al 15 abril.

15 de Julio de 2016 Se abre el tercer período de inscripción 90,00€

15 de Octubre de 2016 Fecha límite de entrega de las propuestas.

1 hasta 20 de Noviembre de 2016

Publicación en la web de IS ARCH de todas las propuestas presentadas al concurso.

Período de deliberación del jurado profesional. (80 % de la puntuación final).

Apertura del período de votación pública a través de la web de ISARCH. (20 % de la puntuación final).

24 de Noviembre de 2015

Anuncio en la web de IS ARCH de: Los ganadores del Primero, Segundo y Tercer Premio. Las 10 Menciones de Honor. Los 30 Finalistas.

* Para cualquier duda que tengáis, podéis dirigiros a nosotros enviándonos un e-mail a la dirección info@isarch.org.

*Las fechas de los períodos de inscripción pueden tener variaciones. Siempre prevalecerá el calendario de la pagina web.

Sistema de valoración.

Un jurado técnico, representará el 80% de la puntuación final.

El jurado determinará los criterios de valoración de las obras premiadas, que quedarán reflejados en el acta de la concesión de los premios. Las decisiones del jurado serán inapelables.

El jurado se hará público antes del cierre del plazo de inscripción.

El jurado popular, que podrá valorar las propuestas votando a través de la web de IS ARCH, representará el 20% de la puntuación final.

Inscripción.

Para que una propuesta sea aceptada, los participantes deben estar correctamente inscritos en el concurso. Todos los registros deben realizarse a través de la página web de IS ARCH.

Es necesario rellenar los apartados que aparecen en el formulario y clicar sobre ENVIAR.

Al rellenar el formulario de inscripción, todos los participantes recibirán un e-mail de confirmación con las modalidades de pago, si no llega el e-mail revisar en correo no deseado.

El precio de la matrícula corresponde al período en que se haga la inscripción y al que debe pagar cada equipo participante, sin importar por cuantos miembros esté formado. En el caso de que un equipo quiera presentar varias propuestas, tendrá que registrarse tantas veces como proyectos quiera inscribir al concurso.

Para que una propuesta sea partícipe del concurso, el formulario de inscripción, el pago y el envío de la documentación requerida deben realizarse antes de la finalización del plazo de entrega de propuestas. El proyecto deberá enviarse antes de la fecha límite de entrega, independientemente del plazo en el que se haya registrado.

El envío de las propuestas será a través de correo electrónico. Los archivos en formato JPG se enviarán a la dirección awards@isarch.org con nombre el LEMA inscrito anteriormente a través de la web.

Jurado

Tomislav Dushanov​, asociado en HERZOG & DE MEURON.
Troy Conrad Therrien,​ arquitecto comisario en ​GUGGENHEIM ​
Franceso Lorenzi,​ ​arquitecto en RENZO PIANO
James Janke, arquitecto en MORPHOSIS architects.

Vivienda Unifamiliar en Bértoa | Jorge Salgado CortizasHouse in Bértoa | Jorge Salgado CortizasVivenda Unifamiliar en Bértoa | Jorge Salgado Cortizas

La casa esta situada en Bértoa de Arriba, a las afueras de Carballo, en un paisaje con un marcado carácter rural, que explica la manera en que se construyó el territorio durante años. La vivienda surge de la abstracción de estas referencias culturales tradicionales.

Vivienda Unifamiliar en Bértoa | Jorge Salgado Cortizas
Vivienda Unifamiliar en Bértoa | Jorge Salgado Cortizas

Conocí a los propietarios de la casa a través de un amigo común, Juan Carracedo, un apasionado de su oficio como constructor. La confianza de todos ellos en mi trabajo dio como resultado esta vivienda, que se proyectó en torno a una interpretación de los rituales de la vida diaria de sus habitantes; el baño, la sauna, la lectura, el descanso después del trabajo…..

La casa esta situada en Bértoa de Arriba, a las afueras de Carballo, en un paisaje con un marcado carácter rural, que explica la manera en que se construyó el territorio durante años. La vivienda surge de la abstracción de estas referencias culturales tradicionales.

Hacia el camino de acceso la edificación es tan opaca como ha sido posible para preservar la privacidad de sus ocupantes. Por el contrario hacia el interior de la parcela, la vivienda crea un entorno privado; el patio, al que se vuelcan todas las estancias de la casa.

El jardín sirve de transición entre el patio y los campos de cultivo. En la lejanía el perfil urbano de la ciudad.

Constructivamente resuelve su estructura con losas macizas de hormigón que se apoyan en muros de carga de termoarcilla. El cerramiento se ha realizado con una fachada trasventilada de piezas de granito moreno silvestre de la Cañiza de 3 cms. de espesor. La cubierta plana está resuelta con una lámina impermeable, sobre la que se colocó una losa Filtrón, las cubiertas del porche y garaje están ejecutadas en chapa lisa de zinc de 0,6 mm., con junta engatillada. Las carpinterías exteriores fueron proyectadas en madera de cedro.

La climatización de la vivienda y de la piscina interior se ha resuelto con un sistema de bomba de calor geotérmica, unos paneles solares integrados en el lucernario de la cubierta dan apoyo al sistema. El principal objetivo es conseguir un menor gasto energético y reducir las emisiones de CO² a la atmosfera.

Obra: Vivienda Unifamiliar en Bértoa
Localización: Bértoa, Ayuntamiento de Carballo, A Coruña, Galicia, España
Autor: Jorge Salgado Cortizas
Año: 2006-07
Fotografía: Ana Amado

The this house placed in Bértoa de Arriba, to Carballo’s suburbs, in a landscape with a marked rural character, which explains the way in which the territory was constructed for years. The housing arises from the abstraction of these cultural traditional references.

Vivienda Unifamiliar en Bértoa | Jorge Salgado Cortizas
House in Bértoa | Jorge Salgado Cortizas

I knew the owners of the house across a common friend, Juan Carracedo, carried away of his trade as builder. The confidence of all of them in my work gave like proved this housing, which was projected concerning an interpretation of the rituals of the daily life of his inhabitants; the bath, the sauna, the reading, the rest after the work…..

The this house placed in Bértoa de Arriba, to suburbs Carballo, in a landscape with a marked rural character, which explains the way in which the territory was constructed for years. The housing arises from the abstraction of these cultural traditional references.

Towards the approach road the building is so opaque as it has been possible to preserve the privacy of his occupants. On the contrary towards the interior of the plot, the housing believes a private environment; the court, to which all the stays of the house are overturned.

The garden uses as transition between the court and the fields of culture. In the distance the urban profile of the city.

Constructivly it solves his structure with massive slabs of concrete that rest on walls of load of termoarcilla. The closing has been realized by a front trasventilada of pieces of brown wild granite of the Cañiza of 3 cms. of thickness. The flat cover is solved by an impermeable sheet, on which there was placed a slab Filtrón, the covers of the porch and garage are executed in smooth sheet of zinc of 0,6 mm., with meeting engatillada. The exterior carpentries were projected in wood of cedar.

The air conditioning of the housing and of the interior swimming pool has been solved by a system of geothermal heat pump, a few solar panels integrated to the lucernario of the cover give support to the system. The principal aim is to obtain a minor energetic expense and to reduce the CO² emissions to the atmosphere.

Work: House in Bértoa
Location: Bértoa, Ayuntamiento de Carballo, A Coruña, Galicia, Spain
Author: Jorge Salgado Cortizas
Year: 2006-07
Photography: Ana Amado

A casa esta situada en Bértoa de Arriba, nos arredores de Carballo, nunha paisaxe cun marcado carácter rural, que explica a maneira en que se construíu o territorio durante anos. A vivenda xorde da abstracción destas referencias culturais tradicionais.

Vivienda Unifamiliar en Bértoa | Jorge Salgado Cortizas
Vivenda Unifamiliar en Bértoa | Jorge Salgado Cortizas

Coñecín aos propietarios da casa a través dun amigo común, Juan Carracedo, un apaixonado do seu oficio como construtor. A confianza de todos eles no meu traballo deu como resultado esta vivenda, que se proxectou ao redor dunha interpretación dos rituais da vida diaria dos seus habitantes; o baño, a sauna, a lectura, o descanso despois do traballo…..

A casa esta situada en Bértoa de Arriba, nos arredores de Carballo, nunha paisaxe cun marcado carácter rural, que explica a maneira en que se construíu o territorio durante anos. A vivenda xorde da abstracción destas referencias culturais tradicionais.

Cara ao camiño de acceso a edificación é tan opaca como foi posible para preservar a privacidade dos seus ocupantes. Pola contra cara ao interior da parcela, a vivenda crea unha contorna privada; o patio, ao que se envorcan todas as estancias da casa.

O xardín serve de transición entre o patio e os campos de cultivo. Ao lonxe o perfil urbano da cidade.

Constructivamente resolve a súa estrutura con laxas macizas de formigón que se apoian en muros de carga de termoarcilla. O cerramento realizouse cunha fachada trasventilada de pezas de granito moreno silvestre da Cañiza de 3 cms. de espesor. A cuberta plana está resolta cunha lámina impermeable, sobre a que se colocou unha laxa Filtrón, as cubertas do soportal e garaxe están executadas en chapa lisa de zinc de 0,6 mm., con xunta engatillada. As carpinterías exteriores foron proxectadas en madeira de cedro.

A climatización da vivenda e da piscina interior resolveuse cun sistema de bomba de calor xeotérmica, uns paneis solares integrados no lucernario da cuberta dan apoio ao sistema. O principal obxectivo é conseguir un menor gasto enerxético e reducir as emisións de CO² á atmosfera.

Obra: Vivenda Unifamiliar en Bértoa
Localización: Bértoa, Ayuntamiento de Carballo, A Coruña, Galicia, España
Autor: Jorge Salgado Cortizas
Ano: 2006-07
Fotografía: Ana Amado

12 miradas::Riverside 12 looks::Riverside 12 miradas::Riverside

«El proyecto multidisciplinar 12 miradas::Riverside promueve la investigación creativa A Coruña y la Ribeira Sacra son las localizaciones en las que se desarrollan las iniciativas.»

12miradasRiverside-foto

La Galería Vilaseco Laboratorio Creativo y Corporación Hijos de Rivera presentan el programa 12miradas::Riverside, un proyecto cultural multidisciplinar que se desarrolla en dos entornos muy diferenciados, uno urbano, en A Coruña, y otro rural, en la Ribeira Sacra, fundamentado en dos ejes:

· Exposiciones y charlas: Anualmente se hace una selección de doce creadores vinculados a la arquitectura, las artes plásticas, el diseño gráfico, de muebles o la artesanía, que de forma individual y una vez al mes reflexionan, trabajan y disertan ante el público en la galería sobre una selección de imágenes representativas para ellos.

· Riverside: Bajo esta denominación se ha ampliado el radio de acción del proyecto hasta la Ribeira Sacra, donde se plantean dos actividades complementarias. La primera consiste en la celebración de unos talleres dirigidos al público interesado impartidos por cuatro de los doce artistas mencionados.

Paralelamente, dentro de esta segunda propuesta, se convocan con carácter abierto e internacional tres becas de investigación, que incluyen un mes de residencia en la zona, sobre artes plásticas, arquitectura y artesanía.

El objetivo principal de estas ayudas es promover la ejecución de proyectos cuyos resultados representen un avance de conocimiento, experimentación y desarrollo sostenible del ámbito rural de la zona de la Ribeira Sacra.

Cada una de las ayudas tendrá una duración de tres meses, comprendido entre el 1 de septiembre y el 30 de noviembre de 2016. Dentro de este período se destinará un mes a la residencia de los beneficiarios en dos localizaciones de la Ribeira Sacra, situadas en la población ourensana de Castro Caldelas y en la lucense de Chantada. Los seleccionados recibirán una asignación mensual de 1.500 euros y el plazo de presentación de los proyectos finaliza el 31 de mayo de 2016.

«The multidisciplinary 12 looks::Riverside project promotes the creative investigation To Corunna and the Ribeira Sacra they are the locations in those who develop the initiatives.»

12miradasRiverside-foto

The Vilaseco Creative Laboratory Gallery and Hijos de Rivera Corporation present the program 12looks::Riverside, a cultural multidisciplinary project that develops in two very differentiated environments, the urban one, in A Coruña, and other one rural, in the Ribeira Sacra, based on two axes:

· Exhibitions and chats: Anually there is done a selection of twelve creators linked to the architecture, the plastic arts, the graphical design, of furniture or the crafts, which of individual form and once a month they think over, they work and disertan before the public in the gallery on a selection of representative images for them.

· Riverside: Under this name there has been extended the radius of action of the project up to the Ribeira Sacra, where two complementary activities appear. The first one consists of the celebration of a few workshops directed the interested public given by four of twelve mentioned artists.

Parallel, inside this second offer, there are summoned by opened and international character three scholarships of investigation, which they include a month of residence in the zone, on plastic arts, architecture and crafts.

The principal aim of these helps is to promote the project execution which results represent an advance of knowledge, experimentation and sustainable development of the rural area of the zone of the Ribeira Sacra.

Each of the helps will have a duration of three months, understood between September 1 and November 30, 2016. Within this period it will be destined one month to the residence of the beneficiaries in two locations of the Ribeira Sacra, placed in the population ourensana of Castro Caldelas and in Chantada’s lucense. The selected ones will receive a monthly assignment of 1.500 Euros and the term of presentation of the projects it finishes on May 31, 2016.

«O proxecto multidisciplinar 12 miradas::Riverside promove a investigación creativa A Coruña e a Ribeira Sacra son as localizacións nas que se desenvolven as iniciativas.»

12miradasRiverside-foto

A Galería Vilaseco Laboratorio Creativo e Corporación Fillos de Rivera presentan o programa 12miradas::Riverside, un proxecto cultural multidisciplinar que se desenvolve en dúas contornas moi diferenciados, un urbano, na Coruña, e outro rural, na Ribeira Sacra, fundamentado en dous eixos:

· Exposiciones e charlas: Anualmente faise unha selección de doce creadores vinculados á arquitectura, as artes plásticas, o deseño gráfico, de mobles ou a artesanía, que de forma individual e unha vez ao mes reflexionan, traballan e disertan ante o público na galería sobre unha selección de imaxes representativas para eles.

· Riverside: Baixo esta denominación ampliouse o radio de acción do proxecto ata a Ribeira Sacra, onde se expoñen dúas actividades complementarias. A primeira consiste na celebración duns obradoiros dirixidos ao público interesado impartidos por catro dos doce artistas mencionados.

Paralelamente, dentro desta segunda proposta, convócanse con carácter aberto e internacional tres bolsas de investigación, que inclúen un mes de residencia na zona, sobre artes plásticas, arquitectura e artesanía.

O obxectivo principal destas axudas é promover a execución de proxectos cuxos resultados representen un avance de coñecemento, experimentación e desenvolvemento sustentable do ámbito rural da zona da Ribeira Sacra.

Cada unha das axudas terá unha duración de tres meses, comprendido entre o 1 de setembro e o 30 de novembro de 2016. Dentro deste período destinarase un mes á residencia dos beneficiarios en dúas localizacións da Ribeira Sacra, situadas na poboación ourensá de Castro Caldelas e na lucense de Chantada. Os seleccionados recibirán unha asignación mensual de 1.500 euros e o prazo de presentación dos proxectos finaliza o 31 de maio de 2016.

Contra el simbolismo arquitectónico | José Ramón Hernández CorreaAgainst the architectural symbolism | José Ramón Hernández CorreaContra o simbolismo arquitectónico | José Ramón Hernández Correa

En el S. XVIII el arquitecto neoclásico utopista Ledoux diseñó una ciudad ideal para una nueva sociedad ideal. Uno de los edificios de esa ciudad maravillosa era el Oikema: una «casa del placer». No es exactamente lo que estáis pensando; es peor. Al ciudadano (varón) de la nueva sociedad había que darle educación sexual, y no solo teórica, sino, sobre todo, práctica. Por lo tanto, eran necesarios unos establecimientos «científicos» que le mostraran al joven ciudadano todas las perversiones, y después le señalaran el recto camino y le dieran el servicio adecuado y óptimo.

(Curiosamente, para las jóvenes ciudadanas no se preveía nada similar. Supongo que el joven aprendería en estos establecimientos y ya se lo enseñaría después a su novia como pudiera, cuando fuera su esposa. Digo yo). A este edificio le dio forma de… sí. Es cierto. Podéis creerlo.

A este edificio le dio forma de… sí. Es cierto. Podéis creerlo.

Ledoux

Sus ideas sociales podrían ser revolucionarias. Su arquitectura nada de nada. Pasillo, habitación, habitación, habitación… Vamos, lo de siempre. Con una sala elíptica innecesaria para hacer de glande y dos galerías semicirculares, también completamente gratuitas, para los testículos.

Se me cae el alma a los pies. Qué cosa tan chabacana, pero, sobre todo, tan estúpida.

Pero esta otra planta ya es porno:

Ledoux
Ledoux

Y me hace dudar de la formación sexual del propio Ledoux. Hijo: ¿dónde te has metido? (O, mejor preguntado: ¿Hasta dónde?).

No sigo por ahí. Es que hay que ser bruto.

Solo añado que el torpe de Ledoux ni siquiera supo resolver arquitectónicamente su edificio. Porque lo que plantea en planta no sabe resolverlo en alzado.

Ledoux
Ledoux

Las plantas no se ven. Nadie puede apreciar la planta de un edificio. Un edificio solo se ve como una sucesión de perspectivas. La planta es una abstracción que una mente bien entrenada puede reconstruir a posteriori (sobre todo si le facilitan los planos).

¿Para qué propone Ledoux semejante chorrada, si luego no la lleva hasta el final, si luego sólo son columnatas y frontones que nadie puede entender?

Curiosamente, esa arquitectura «utópica» e «ideal» se dio en pleno «siglo de las luces», en pleno racionalismo.

Hoy hemos prosperado. Hoy nos hemos liberado del clasicismo y podríamos hacer un pene 3D hasta con la venilla esa tan graciosa. Hoy estamos muchísimo mejor.

Frank Gehry
Frank Gehry

Creo firmemente en la arquitectura. Creo que la arquitectura tiene su propio lenguaje, sus propias herramientas, sus propias estrategias, y que no está bien darle a un edificio la forma de un ojo solo porque tenga una función visual (un cine, por ejemplo).

Queda muy simpático, sí, con su párpado abierto

 L'Hemisferic, Ciudad de las Artes y las Ciencias de Valencia
L’Hemisferic, Ciudad de las Artes y las Ciencias de Valencia | Santiago Calatrava

y con su párpado cerrado.

L'Hemisferic, Ciudad de las Artes y las Ciencias de Valencia | Santiago Calatrava
L’Hemisferic, Ciudad de las Artes y las Ciencias de Valencia | Santiago Calatrava

Pero aparte del gasto tremendo que supone hacer esos párpados que se abren y se cierran, ¿para qué sirve todo eso? ¿Para qué sirven esos enormes espacios residuales que quedan entre los párpados y la bola central en la que se encuentra el cine propiamente dicho?

L'Hemisferic, Ciudad de las Artes y las Ciencias de Valencia | Santiago Calatrava
L’Hemisferic, Ciudad de las Artes y las Ciencias de Valencia | Santiago Calatrava

¡Qué despilfarro! ¡Qué inutilidad! Tantísimos metros cuadrados para nada.

Pero, eso sí, el edificio es altamente simbólico.

-María Soledad, ¿cuál de todos estos será el cine?

-Pues ese, el que tiene forma de ojo.

-Anda, es verdad. Pero espera, que me estoy meando. Voy primero al de Ledoux.

-¡Que no, Jesús Manuel, que no es para eso!

-¿Y dónde estarán los aseos de señoras?

La arquitectura no tiene ninguna necesidad de simbolizar nada. No debería ser un metalenguaje de sí misma. Eso no funciona, no sirve para nada y sale carísimo.

Además, impelido por la propia simbología, el arquitecto se ve obligado a disponer espacios inútiles, o a darles una forma que no es la que más les conviene. ¿Un conservatorio con forma de piano? ¿Un hospital con forma de enfermo? ¿Un parlamento con forma de pesebre?

No, radicalmente no.

Quiero escuchar un concierto en un auditorio con buena acústica y con butacas cómodas, no en uno que parezca un saxofón y que sacrifique todo lo demás (acústica, comodidad, recorridos, presupuesto) a la forma del saxofón (que, por cierto, es idónea para que un tubo de metal suene a saxofón).

Aprendámoslo de una vez: Los edificios no significan nada. No tienen significado. O, en todo caso, haciendo una lectura semiótica de la arquitectura, diremos con Umberto Eco que el significado de un edificio es su función. Solo su función. No busquemos metáforas ni flores de colores. Es solo arquitectura. Nada menos.

José Ramón Hernández Correa · Doctor Arquitecto
Toledo · noviembre 2011
Autor del blog arquitectamoslocos?

In the S. The XVIIIth the neoclassic architect utopista Ledoux designed an ideal city for a new ideal company. One of the buildings of this wonderful city was the Oikema: a «house of the pleasure». It is not exactly what you are thinking; it is worse. To the citizen (male) of the new company it was necessary to give sexual education, and not only theoretical, but, especially, practice. Therefore, there were necessary a few «scientific» establishments that were showing all the perversions to the civil young person, and later they were indicating the straight way to him and were giving to him the suitable and ideal service.

(Curiously, for the civil young women it was not foreseen not similar at all. I suppose that the young person would learn in these establishments and already it would be taught later to his girlfriend since it could, when she was his wife. I say). To this building it gave to him form of … yes. It is true. You can believe it.

To this building it gave to him form of … yes. It is true. You can believe it.

Ledoux

His social ideas might be revolutionary. His architecture nothing at all. Corridor, room, room, room… We go, it of always. With an elliptical unnecessary room to do of glans penis and two semicircular galleries, also completely free, for the testicles.

The soul falls to the feet. What so awkward thing, but, especially, so stupid.

But this another plant already is a porn:

Ledoux
Ledoux

And it makes me doubt the sexual formation of the own Ledoux. Son: where have you got? (Or, better asked: up to where?).

I do not continue thereabouts. It is that it is necessary to be a brute.

Only I add that the Ledoux’s awkward one at least could solve architectonically his building. Because what it raises in plant cannot solve it in gathering.

Ledoux
Ledoux

The plants are not seen. Nobody can estimate the plant of a building. An alone building is seen as a succession of perspectives. The plant is an abstraction that a trained well mind can reconstruct a posteriori (especially if they facilitate the planes to him).

Why does similar Ledoux propose foolishness, if then the ride until the end, if then only they are colonnades and frontons that nobody can understand?

Curiously, this «Utopian» and «ideal» architecture was given in fullly «century of the lights», in full rationalism.

Today we have prospered. Today we have liberated ourselves of the classicism and we might do a penis 3D up to with this so graceful venilla. Today we are much better.

Frank Gehry
Frank Gehry

I believe firmly in the architecture. I think that the architecture has his own language, his own tools, his own strategies, and that it is not nice to give him to a building the form of an alone eye because it has a visual function (a cinema, for example).

It remains very nice, yes, with his opened eyelid

 L'Hemisferic, Ciudad de las Artes y las Ciencias de Valencia
L’Hemisferic, City of the Arts and the Sciences in Valencia | Santiago Calatrava

and with his closed eyelid.

L'Hemisferic, Ciudad de las Artes y las Ciencias de Valencia | Santiago Calatrava
L’Hemisferic, City of the Arts and the Sciences in Valencia | Santiago Calatrava

But apart from the tremendous expense that supposes doing these eyelids that are opened and are closed, why does it serve all that? Why do they serve these enormous residual spaces that stay between the eyelids and the central ball in the one that is the cinema in strict sense?

L'Hemisferic, Ciudad de las Artes y las Ciencias de Valencia | Santiago Calatrava
L’Hemisferic, City of the Arts and the Sciences in Valencia | Santiago Calatrava

What a squandering! What a uselessness! Tantísimos square meters for nothing.

But, it yes, the building is highly symbolic.

– Maria Soledad, which of all the will these ones be the cinema?

– So this, which has form of eye.

– It walks, is true. But it hopes, that I am wetting myself. I go first to that of Ledoux.

– That not, Jesus Manuel, who is not for it!

– And where will the ladies’ bathroom be?

The architecture does not have any need to symbolize anything. It should not be a metalanguage of yes same. It does not work, does not serve for anything and works out the most expensive.

In addition, driven by the own simbología, the architect meets obliged to arrange useless spaces, or to giving them a form that is not the one that more is convenient for them. A conservatoire with form of piano? A hospital with patient’s form? A parliament with form of manger?

Not, radically not.

I want to listen to a concert in an audience with good acoustic and with comfortable armchairs, not in one that looks like a saxophone and that sacrifices everything else (acoustics, comfort, tours, budget) to the form of the saxophone (that, certainly, is suitable in order that a metal pipe sounds to saxophone).

Aprendámoslo of once: The buildings do not mean anything. They do not have meaning. Or, in any case, doing a reading semiótica of the architecture, we will say with Umberto Eco that the meaning of a building is his function. Only his function. Let’s look neither for metaphors nor flowers of colors. It is alone an architecture. Nothing less.

José Ramón Hernández Correa · PhD Architect
Toledo · november 2011
Author of the blog arquitectamoslocos?

No S. XVIII o arquitecto neoclásico utopista Ledoux deseñou unha cidade ideal para unha nova sociedade ideal. Un dos edificios desa cidade marabillosa era o Oikema: unha casa do pracer. Non é exactamente o que estades pensando; é peor. Ao cidadán (varón) da nova sociedade había que darlle educación sexual, e non só teórica, senón, sobre todo, práctica. Polo tanto, eran necesarios uns establecementos científicos que lle mostrasen ao mozo cidadán todas as perversiones, e despois sinalásenlle o recto camiño e désenlle o servizo adecuado e óptimo.

(Curiosamente, para as novas cidadás non se prevía nada similar. Supoño que o mozo aprendería nestes establecementos e xa llo ensinaría despois á súa noiva como puidese, cando fose a súa esposa. Digo eu). A este edificio deulle forma de… si. É certo. Podedes crelo.

A este edificio deulle forma de… si. É certo. Podedes crelo.

Ledoux

As súas ideas sociais poderían ser revolucionarias. A súa arquitectura nada de nada. Corredor, habitación, habitación, habitación… Imos, o de sempre. Cunha sala elíptica innecesaria para facer de glande e dúas galerías semicirculares, tamén completamente gratuítas, para os testículos.

Cáeseme a alma aos pés. Que cousa tan chabacana, pero, sobre todo, tan estúpida.

Pero estoutra planta xa é porno:

Ledoux
Ledoux

E faime dubidar da formación sexual do propio Ledoux. Fillo: onde che metiches? (Ou, mellor preguntado: Ata onde?).

Non sigo por aí. É que hai que ser bruto.

Só engado que o torpe de Ledoux nin sequera soubo resolver arquitectónicamente o seu edificio. Porque o que expón en planta non sabe resolvelo en alzado.

Ledoux
Ledoux

As plantas non ven. Ninguén pode apreciar a planta dun edificio. Un edificio só vese como unha sucesión de perspectivas. A planta é unha abstracción que unha mente ben adestrada pode reconstruír a posteriori (sobre todo se lle facilitan os planos).

Para que propón Ledoux semellante parvada, se logo non a leva ata o final, se logo só son columnatas e frontóns que ninguén pode entender?

Curiosamente, esa arquitectura «utópica» e «ideal» deuse en pleno «século das luces», en pleno racionalismo.

Hoxe prosperamos. Hoxe liberámonos do clasicismo e poderiamos facer un pene 3D ata coa venilla esa tan graciosa. Hoxe estamos moitísimo mellor.

Frank Gehry
Frank Gehry

Creo firmemente na arquitectura. Creo que a arquitectura ten a súa propia linguaxe, as súas propias ferramentas, as súas propias estratexias, e que non está ben darlle a un edificio a forma dun ollo só porque teña unha función visual (un cinema, por exemplo).

Queda moi simpático, si, coa súa pálpebra aberta

 L'Hemisferic, Ciudad de las Artes y las Ciencias de Valencia
L’Hemisferic, Cidade das Artes e as Ciencias de Valencia | Santiago Calatrava

e coa súa pálpebra pechada.

L'Hemisferic, Ciudad de las Artes y las Ciencias de Valencia | Santiago Calatrava
L’Hemisferic, Cidade das Artes e as Ciencias de Valencia | Santiago Calatrava

Pero á parte do gasto tremendo que supón facer esas pálpebras que se abren e péchanse, para que serve todo iso? Para que serven eses enormes espazos residuais que quedan entre as pálpebras e a bóla central na que se atopa o cinema propiamente devandito?

L'Hemisferic, Ciudad de las Artes y las Ciencias de Valencia | Santiago Calatrava
L’Hemisferic, Cidade das Artes e as Ciencias de Valencia | Santiago Calatrava

Que malgasto! Que inutilidade! Tantísimos metros cadrados para nada.

Pero, iso si, o edificio é altamente simbólico.

-María Soledad, cal de todos estes será o cinema?

-Pois ese, o que ten forma de ollo.

-Anda, é verdade. Pero espera, que me estou meando. Vou primeiro ao de Ledoux.

-Que non, Jesús Manuel, que non é para iso!

-E onde estarán os aseos de señoras?

A arquitectura non ten ningunha necesidade de simbolizar nada. Non debería ser unha metalinguaxe de si mesma. Iso non funciona, non serve para nada e sae carísimo.

Ademais, impelido pola propia simboloxía, o arquitecto vese obrigado a dispoñer espazos inútiles, ou a darlles unha forma que non é a que máis lles convén. Un conservatorio con forma de piano? Un hospital con forma de enfermo? Un parlamento con forma de pesebre?

Non, radicalmente non.

Quero escoitar un concerto nun auditorio con boa acústica e con butacas cómodas, non nun que pareza un saxofón e que sacrifique todo o demais (acústica, comodidade, percorridos, orzamento) á forma do saxofón (que, por certo, é idónea para que un tubo de metal soe a saxofón).

Aprendámoslo dunha vez: Os edificios non significan nada. Non teñen significado. Ou, en todo caso, facendo unha lectura semiótica da arquitectura, diremos con Umberto Eco que o significado dun edificio é a súa función. Só a súa función. Non busquemos metáforas nin flores de cores. É só arquitectura. Nada menos.

José Ramón Hernández Correa · Doutor Arquitecto
Toledo · novembro 2011
Autor do blogue arquitectamoslocos?

John Sayles. Arquitectos y cineastas | Jorge GorostizaJohn Sayles. Architects and filmmakers | Jorge GorostizaJohn Sayles. Arquitectos e cineastas | Jorge Gorostiza

Guadalajara, Jalisco, 10 de marzo de 2008. John Sayles en la rueda de prensa de la película Honeydripper.
Guadalajara, Jalisco, 10 de marzo de 2008. John Sayles en la rueda de prensa de la película Honeydripper | Autor: Festival Internacional de Cine en Guadalajara

En un serie de entradas que he denominado Arquitectos y Cineastas, que comencé en 2011, he ido recogiendo opiniones sobre arquitectura de diversos directores como Woody Allen, Ingmar Bergman, Valerian Borowczyk, René Clair, Luigi Comencini, Dziga Vertov, José Luis García Sánchez, John Ford, Amos Gitai, Peter Greenaway, Abbas Kiarostami y Raúl Ruiz; la actriz Viola Dana; así como el ensayista Sigfried Giedion.

Ahora he encontrado una entrevista con John Sayles hecha en el American Film Institute, en la que habla sobre los arquitectos, pero relacionados con la escritura del guión, es curioso que en el último post que he publicado en esta misma serie, el dedicado a García Sánchez, éste habla de la relación entre el genial Rafael Azcona, sus guiones y la arquitectura.

Sayles declaraba:

«Cuando estás escribiendo para otras personas eres básicamente el carpintero. No eres el arquitecto. Ellos te cuentan la casa que quieren y tú dices: «Está bien, pero si señala en esa dirección no van a tener iluminación natural hasta después de las dos», y dicen: «Eso está bien». Eso es lo que haces por ellos. No puedo conseguir involucrarme emocionalmente cuando estoy escribiendo para otras personas. Estoy ayudando a conseguir su “luz verde” y a contar su historia. Pero estás utilizando los mismos músculos que usas cuando escribes tu propio material».

Parece como si Sayles considerara al carpintero menos importante que al arquitecto y por tanto, al guionista en las mismas condiciones respecto al director, pero la verdad es que evidentemente hay carpinteros magníficos y arquitectos pésimos, lo mismo que sucede con los guionistas y los directores cinematográficos.

Jorge Gorostiza, arquitecto.
Autor del blog Arquitectura+Cine+Ciudad
Santa Cruz de Tenerife, diciembre 2015

Guadalajara, Jalisco, 10 de marzo de 2008. John Sayles en la rueda de prensa de la película Honeydripper.
Guadalajara, Straw hat, on March 10, 2008. John Sayles in the press conference of the movie Honeydripper | Author: Festival Internacional de Cine en Guadalajara

In a serie of income that I have named Architects and Filmmakers, that I began in 2011, I have been gathering opinions about architecture of the diverse directors like Woody Allen, Ingmar Bergman, Valerian Borowczyk, René Clair, Luigi Comencini, Dziga Vertov, Jose Luis García Sanchez, John Ford, Amos Gitai, Peter Greenaway, Abbas Kiarostami and Raúl Ruiz; the actress Viola Dana; as well as the essayist Sigfried Giedion.

Now I have found an interview with John Sayles done in the American Film Institute, in which he speaks on the architects, but related to the writing of the script, it is curious that in the last post that I have published in the same series, the dedicated one to García Sánchez, this one speaks about the relation between the brilliant Rafael Azcona, his scripts and the architecture.

Sayles was declaring:

«When you are writing for other persons you are basically the carpenter. You are not the architect. They tell you the house that they want and you say: «It Is nice, but if it indicates in this direction they are not going to have natural lighting up to after two o’clock», and they say: «it are It nice». It is what you do for them. I cannot manage to interfere emotionally when I am writing for other persons. I am helping to obtain his «green light» and to count his history. But you are using the same muscles that you use when you write your own material».

It seems as if Sayles was considering the carpenter less important that to the architect and therefore, the scriptwriter in the same conditions with regard to the director, but the truth is that evidently there are magnificent carpenters and terrible architects the same as happens with the scriptwriters and the cinematographic directors.

Jorge Gorostiza, architect.
Author of the blog Arquitectura+Cine+Ciudad
Santa Cruz de Tenerife, december 2015

Guadalajara, Jalisco, 10 de marzo de 2008. John Sayles en la rueda de prensa de la película Honeydripper.
Guadalaxara, Jalisco, 10 de marzo de 2008. John Sayles na rolda de prensa da película Honeydripper | Autor: Festival Internacional de Cine en Guadalajara

Nun serie de entradas que denominei Arquitectos y Cineastas, que comecei en 2011, fun recollendo opinións sobre arquitectura de diversos directores como Woody Allen, Ingmar Bergman, Valerian Borowczyk, René Clair, Luigi Comencini, Dziga Vertov, José Luis García Sánchez, John Ford, Amos Gitai, Peter Greenaway, Abbas Kiarostami e Raúl Ruiz; a actriz Viola Dana; así como o ensaísta Sigfried Giedion.

Agora atopei unha entrevista con John Sayles feita no American Film Institute, na que fala sobre os arquitectos, pero relacionados coa escritura do guión, é curioso que no último post que publiquei nesta mesma serie, o dedicado a García Sánchez, este fala da relación entre o xenial Rafael Azcona, os seus guións e a arquitectura.

Sayles declaraba:

«Cando estás a escribir para outras persoas es basicamente o carpinteiro. Non es o arquitecto. Eles cóntanche a casa que queren e ti dis: «Está ben, pero se sinala nesa dirección non van ter iluminación natural ata despois das dúas», e din: «Iso está ben». Iso é o que fas por eles. Non podo conseguir involucrarme emocionalmente cando estou a escribir para outras persoas. Estou a axudar a conseguir o seu “luz verde” e a contar a súa historia. Pero estás a utilizar os mesmos músculos que usas cando escribes o teu propio material».

Parece coma se Sayles considerase ao carpinteiro menos importante que ao arquitecto e por tanto, ao guionista nas mesmas condicións respecto ao director, pero a verdade é que evidentemente hai carpinteiros magníficos e arquitectos pésimos, o mesmo que sucede cos guionistas e os directores cinematográficos.

Jorge Gorostiza, arquitecto.
Autor do blogue Arquitectura+Cine+Ciudad
Santa Cruz de Tenerife, decembro 2015

[:es]La arquitectura moderna en Latinoamérica[:en]The modern architecture in Latin America[:gl]A arquitectura moderna en Latinoamérica[:]

0

[:es]

La arquitectura moderna en Latinoamérica. Antología de autores, obras y textos
La arquitectura moderna en Latinoamérica. Antología de autores, obras y textos

Este libro versa sobre la arquitectura moderna que se construyó en Latinoamérica entre las décadas de 1930 y 1970, y sobre el pensamiento que la sustentó. Para ello se ofrece un recorrido por 18 figuras indiscutibles del panorama arquitectónico latinoamericano, que además comparten la estrecha relación que establecieron entre su obra y su ideario.

Se trata, pues, de una ‘antología de autores’. Del mexicano Juan O’Gorman al chileno Alberto Cruz, la selección abarca a los ya ‘clásicos modernos’: Lúcio Costa, Oscar Niemeyer, Carlos Raúl Villanueva y Luis Barragán. Pero éstos despuntaron en un panorama mucho más extenso, en el que figuras como Antonio Bonet, Emilio Duhart, Eladio Dieste, Mario Roberto Álvarez, Félix Candela, Héctor Velarde, Pedro Ramírez Vázquez, Lina Bo Bardi o Clorindo Testa abonaron el campo a las últimas generaciones. Y éstas desarrollarían su obra sobre bases modernas, aunque ya en una clave mucho más personal, con personajes como Ricardo Porro, Claudio Caveri y Rogelio Salmona.

Se trata, además, de una ‘antología de obras’. De cada arquitecto se ha escogido un edificio que sirve de línea argumental para exponer las intenciones y los pensamientos de su autor.

Y se trata, por último, de una ‘antología de textos’. De los arquitectos se incluyen fragmentos fundamentales, artículos o capítulos de los libros -algunos incluso inéditos-, o transcripciones de entrevistas y conferencias. Y además, cada texto original va precedido de un comentario elaborado por un crítico experto en el panorama latinoamericano, que ayudará al lector a sumergirse en el pensamiento de cada arquitecto.

Prologado por Ramón Gutiérrez, el libro ofrece una visión coral de las vicisitudes y los intereses que impulsaron a este conjunto de arquitectos, un tanto dispares y lejanos física e intelectualmente, a buscar una arquitectura propia y adecuada a su tiempo.

[:en]

La arquitectura moderna en Latinoamérica. Antología de autores, obras y textos
The modern architecture in Latin America. Authors’ anthology, works and texts

This book turns on the modern architecture that was constructed in Latin America between the decades of 1930 and 1970, and on the thought that sustained her. For it a tour offers for 18 indisputable figures of the architectural Latin-American panorama, which in addition share the narrow relation that they established between his work and his ideology.

It is a question, so, of a ‘ authors’ anthology ‘. From the Mexican Juan O’Gorman to the Chilean Alberto Cruz, the selection includes to already ‘ classic modern ‘: Lúcio Costa, Oscar Niemeyer, Carlos Raúl Villanueva and Luis Barragán. But these appeared in a much more extensive panorama, in which you appear as Antonio Bonet, Emilio Duhart, Eladio Dieste, Mario Roberto Álvarez, Félix Candela, Héctor Velarde, Pedro Ramírez Vázquez, Lina Bo Bardi or Clorindo Testa paid the field to the last generations. And these would develop his work on modern bases, though already in a much more personal key, with prominent figures like Ricardo Porro, Claudio Caveri and Rogelio Salmona.

It is a question, in addition, of a ‘anthology of works’. Between every architect there has been chosen a building that uses as plot line to expose the intentions and the thoughts of his author.

And it is a question, finally, of a ‘anthology of texts’. Of the architects there are included fundamental fragments, articles or chapters of the books – even unpublished some-, or transcriptions of interviews and conferences. And in addition, every original text is preceded of a comment elaborated by a critic expert in the Latin-American panorama, who will help itself the reader to submerge in the thought of every architect.

Prefaced by Ramon Gutiérrez, the book offers a vision coral of the vicissitudes and the interests that stimulated to this set of architects, rather unlike and distant physics and intellectually, to looking for an architecture own and adapted to his time.

[:gl]

La arquitectura moderna en Latinoamérica. Antología de autores, obras y textos
A arquitectura moderna en Latinoamérica. Antoloxía de autores, obras e textos

Este libro versa sobre a arquitectura moderna que se construíu en Latinoamérica entre as décadas de 1930 e 1970, e sobre o pensamento que a sustentou. Para iso ofrécese un percorrido por 18 figuras indiscutibles do panorama arquitectónico latinoamericano, que ademais comparten a estreita relación que estableceron entre a súa obra e o seu ideario.

Trátase, pois, dunha ‘antoloxía de autores’. Do mexicano Juan O’Gorman ao chileno Alberto Cruz, a selección abarca aos xa ‘clásicos modernos’: Lúcio Costa, Oscar Niemeyer, Carlos Raúl Villanueva e Luis Barragán.. Pero estes despuntaron nun panorama moito máis extenso, no que figuras como Antonio Bonet, Emilio Duhart, Eladio Dieste, Mario Roberto Álvarez, Félix Candela, Héctor Velarde, Pedro Ramírez Vázquez, Lina Bo Bardi ou Clorindo Testa abonaron o campo ás últimas xeracións. E estas desenvolverían a súa obra sobre bases modernas, aínda que xa nunha clave moito máis persoal, con personaxes como Ricardo Porro, Claudio Caveri e Rogelio Salmona.

Trátase, ademais, dunha ‘antoloxía de obras’. De cada arquitecto escolleuse un edificio que serve de liña argumental para expoñer as intencións e os pensamentos do seu autor.

E trátase, por último, dunha ‘antoloxía de textos’. Dos arquitectos inclúense fragmentos fundamentais, artigos ou capítulos dos libros -algúns mesmo inéditos-, ou transcricións de entrevistas e conferencias. E ademais, cada texto orixinal vai precedido dun comentario elaborado por un crítico experto no panorama latinoamericano, que axudará ao lector para mergullarse no pensamento de cada arquitecto.

Prologado por Ramón Gutiérrez, o libro ofrece unha visión coral das vicisitudes e os intereses que impulsaron a este conxunto de arquitectos, un tanto dispares e afastados física e intelectualmente, a buscar unha arquitectura propia e adecuada ao seu tempo.

[:]

[:es]A’Bodega (o como vivir en una antigua bodega de piedra) | Cubus, Taller d’Arquitectura [:gl]A’Bodega (ou como vivir nunha antiga adega de pedra) | Cubus, Taller d’Arquitectura [:en]A’Bodega (or as living in a former warehouse of stone) | Cubus, Taller d’Arquitectura [:]

[:es]

Chorizos, jamones, paja, vacas y vino.

Las bodegas antiguas de la Ribeira Sacra eran (y son) espacios heterogéneos vinculados a la vivienda donde se desarrollan las actividades de la economía local, por lo que es habitual encontrarse con conjuntos de varias construcciones de piedra donde conviven todo tipo de usos: se conservan los embutidos de matanza, el orégano, el vino de la vendimia y el aguardiente. Se guarda la paja y se dispone el ganado de pasto.

cu_rrs_16_ext01

A’Bodega.

Se recupera una antigua bodega para rehabilitarla integralmente en una nueva vivienda. El volumen inicial consta de dos cuerpos: uno de dos plantas que acogía la palleira y un segundo de planta baja que integraba la corte y la bodega. Ambos se encuentran semienterrados contra a’carreira en la fachada oeste y se abren a este sobre el paisaje. Así, el proyecto parte de tres premisas:

– Respetar el volumen inicial y la arquitectura local. El pueblo es armónico: construcciones de piedra y el verde existente (de pasto y salvaje) están en equilibrio. La propuesta se integra en este contexto acomodándose a los límites de los muros existentes. También se integran los valores de la arquitectura local (volúmenes de piedra seca tectónicos, de pocas perforaciones) sin renunciar a su propio lenguaje.

– Los materiales locales. La materialidad se basa en la creación de una carcasa de piedra existente (para la cubierta se recupera pizarra de una antigua casa) y la madera. El resto consiste en construcción tradicional para trabajar de acuerdo al conocimiento del constructor local.

– La luz, la ventilación y las vistas. Teniendo en cuenta las anteriores premisas y dadas las difíciles condiciones de la preexistencia había que garantizar unas condiciones de aire y luz para dotar del confort necesario a la vivienda, pero sobre todo había que conseguir que la casa disfruta del paisaje.

La casa sin ventanas.

Así es como la ha bautizado la gente del pueblo. El alias explica muy bien la estrategia de vaciados que se ha planteado para contrarrestar la situación inicial del volumen principal, semienterrado y con una crujía de gran anchura. Mediante la perforación de las esquinas se crean patios que establecen relaciones diagonales que garantizan iluminación interior, ventilación cruzada y visuales alargadas. Asimismo esta estrategia define los huecos en fachada como vaciados, y no como ventanas convencionales, dando una apariencia de casa tectónica, sin ventanas, pero estableciendo una relación continua del interior con el paisaje exterior, que penetra.

Aguas fuera.

Para garantizar la correcta evacuación del agua de lluvia, la cubierta funciona como un sistema donde pendientes, alero y una serie de canales perimetrales expulsan el agua. Se trabaja con un forjado sanitario y pavimentos flotantes que recogen y expulsan el agua.

Obra: A’Bodega (o como vivir en una antigua bodega de piedra)
Emplazamiento: Doade, Ribeira Sacra (Lugo, Galicia, España)
Autores:  Cubus, Taller d’Arquitectura (Estel Ortega Vázquez y David Pou van den Bossche, arquitectos)
Empresas: Constructor Javier López, Carpinteria Conde
Fotografía: Adrià Goula | Antonio Rodríguez Álvarez | Estel Ortega
+ cubusarquitectura.com

[:gl]

Chourizos, xamóns, palla, vacas e viño.

As adegas antigas da Ribeira Sacra eran (e son) espazos heteroxéneos vinculados á vivenda onde se desenvolven as actividades da economía local, polo que é habitual atoparse con conxuntos de varias construcións de pedra onde conviven todo tipo de usos: consérvanse os embutidos de matanza, o ourego, o viño da vendima e o augardente. Se garda a palla e disponse o gando de pasto.

cu_rrs_16_ext01

A’Bodega.

Recupérase unha antiga adega para rehabilitala integralmente nunha nova vivenda. O volume inicial consta de dous corpos: un de dúas plantas que acollía a palleira e un segundo de planta baixa que integraba a corte e a adega. Ambos se atopan semienterrados contra a’carreira na fachada oeste e ábrense a leste sobre a paisaxe. Así, o proxecto parte de tres premisas:

– Respectar o volume inicial e a arquitectura local. O pobo é armónico: construcións de pedra e o verde existente (de pasto e salvaxe) están en equilibrio. A proposta intégrase neste contexto acomodándose aos límites dos muros existentes. Tamén se integran os valores da arquitectura local (volumes de pedra seca tectónicos, de poucas perforacións) sen renunciar á súa propia linguaxe.

– Os materiais locais. A materialidad baséase na creación dunha carcasa de pedra existente (para a cuberta recupérase lousa dunha antiga casa) e a madeira. O resto consiste en construción tradicional para traballar de acordo ao coñecemento do construtor local.

– A luz, a ventilación e as vistas. Tendo en conta as anteriores premisas e dadas as difíciles condicións da preexistencia había que garantir unhas condicións de aire e luz para dotar do confort necesario á vivenda, pero sobre todo había que conseguir que a casa goza da paisaxe.

A casa sen xanelas.

Así é como a bautizou a xente do pobo. O alias explica moi ben a estratexia de baleirados que se expuxo para contrarrestar a situación inicial do volume principal, semienterrado e cunha crujía de gran anchura. Mediante a perforación das esquinas créanse patios que establecen relaciones diagonais que garanten iluminación interior, ventilación cruzada e visuais alongadas. Así mesmo esta estratexia define os ocos en fachada como baleirados, e non como xanelas convencionais, dando unha aparencia de casa tectónica, sen xanelas, pero establecendo unha relación continua do interior coa paisaxe exterior, que penetra.

Augas fóra.

Para garantir a correcta evacuación da auga de choiva, a cuberta funciona como un sistema onde pendentes, beirado e unha serie de canles perimetrales expulsan a auga. Trabállase cun forxado sanitario e pavimentos flotantes que recollen e expulsan a auga.

Obra: A’Bodega (ou como vivir nunha antiga adega de pedra)
Emprazamento: Doade, Ribeira Sacra (Lugo, Galicia, España)
Autores: Cubus, Taller d’Arquitectura (Estel Ortega Vázquez e David Pou van den Bossche, arquitectos)
Empresas: Constructor Javier López, Carpinteria Conde
Fotografía: Adrià Goula | Antonio Rodríguez Álvarez | Estel Ortega
+ cubusarquitectura.com

[:en]

Sausages, hams, straw, cows and wine.

The ancient warehouses of the Ribeira Sacra were (and they are) heterogeneous spaces linked to the housing where there develop the activities of the local economy, for what it is habitual to meet sets of several constructions of stone where all kinds of uses coexists: there remain the sausages of slaughter, the oregano, the wine of the vintage and the unmatured brandy. One guards the straw and one arranges the cattle of pasture.

cu_rrs_16_ext01

A’Bodega.

A former warehouse recovers to rehabilitate her integrally in a new housing. The initial volume consists of two bodies: one of two plants that was receiving the palleira and a second of ground floor that was integrating the court and the warehouse. Both they are semiburied against a’carreira in the front west and are opened for this one on the landscape. This way, the project departs from three premises:

– Respecting the initial volume and the local architecture. The people is harmonic: constructions of stone and the green existing one (of pasture and savage) are in balance. The offer joins this context getting accommodated to the limits of the existing walls. Also there join the values of the local architecture (volumes of stone it dries tectonic, of few perforations) without resigning his own language.

– The local materials. The materiality is based on the creation of a framework of existing stone (for the cover there recovers slate of a former house) and the wood. The rest consists of traditional construction to work in agreement to the knowledge of the local builder.

– The light, the ventilation and the sights. Having in it counts the previous premises and given the difficult conditions of the preexistence it was necessary to guarantee a few conditions of air and light to provide with the necessary comfort to the housing, but especially it was necessary to achieve that the house enjoys the landscape.

The house without windows.

This way it is since like her the people of the village has baptized. The alias explains very well the strategy of emptyings that has appeared to offset the initial situation of the principal, semiburied volume and with one it was squeaking of great width. By means of the perforation of the corners they believe courts that establish diagonal relations that guarantee interior and visual elongated lighting, crossed ventilation. Likewise this strategy defines the hollows in front as emptyings, and not as conventional windows, giving an appearance of tectonic house, without windows, but establishing a relation it continues of the interior with the exterior landscape, which penetrates.

Water down out.

To guarantee the correct evacuation of the water of rain, the cover works as a system where earrings, eaves and a series of channels perimetrales expel the water. One works with the wrought sanitary one and floating pavements that gather and expel the water.

Obra: A’Bodega (or as living in a former warehouse of stone)
Emplazamiento: Doade, Ribeira Sacra (Lugo, Galicia, Spain)
Authors: Cubus, Taller d’Arquitectura (Estel Ortega Vázquez andy David Pou van den Bossche, architects)
Empresas: Constructor Javier López, Carpinteria Conde
Photography: Adrià Goula | Antonio Rodríguez Álvarez | Estel Ortega
+ cubusarquitectura.com

[:]

[:es]Frank Lloyd Wright. El arte de construir[:gl]Frank Lloyd Wright. A arte de construir[:en]Frank Lloyd Wright. The art of constructing[:]

0

[:es]

El documental «El arte de construir» aborda en dos capítulos la vida y obra del arquitecto estadounidense Frank Lloyd Wright, Se muestran algunas de sus construcciones como Taliesin (casa, finca y estudio de Wright) Fallingwater (Casa de la cascada) y el Museo Guggenheim en Nueva York, entre otras.

«La arquitectura es el triunfo de la Imaginación Humana sobre materias, métodos, y hombres, para poner al hombre en la posesión de su propio mundo. Es por lo menos el patrón geométrico de cosas, de la vida, del mundo humano y social. Es en el mejor de los casos ese marco mágico de la realidad que a veces rozamos cuando utilizamos la palabra «orden.»

[:gl]

A documental «A arte de construír» aborda en dous capítulos a vida e obra do arquitecto estadounidense Frank Lloyd Wright. Móstranse algunhas das súas construcións como Taliesin (casa, leira e estudo de Wright) Fallingwater (Casa da fervenza) e o Museo Guggenheim en Nova York, entre outras.

«A arquitectura é o triunfo da Imaxinación Humana sobre materias, métodos, e homes, para poñer ao home na posesión do seu propio mundo. É polo menos o patrón xeométrico de cousas, da vida, do mundo humano e social. É no mellor dos casos ese marco máxico da realidade que ás veces rozamos cando utilizamos a palabra «orde.»

[:en]

The documentary » The art of constructing » approaches in two chapters the life and work of the American architect Frank Lloyd Wright. It shows themselves some of his constructions as Taliesin (house, estate and Wright’s study) Fallingwater (House of the waterfall) and the Museum Guggenheim in New York, between others.

El documental «El arte de construir» aborda en dos capítulos la vida y obra del arquitecto estadounidense Frank Lloyd Wright. Se muestran algunas de sus construcciones como Taliesin (casa, finca y estudio de Wright) Fallingwater (Casa de la cascada) y el Museo Guggenheim en Nueva York, entre otras.

«The architecture is the victory of the Human Imagination on matters, methods, and men, to put the man in the possession of his own world. He is at least the geometric boss of things, of the life, of the human and social world. It is at best this magic frame of the reality that sometimes we rub when we use the word » order.»

[:]

[:es]La conjura de los necios | Jorge Rodríguez[:gl]A conxura dos necios | Jorge Rodríguez[:en]The conspiracy of the fools | Jorge Rodríguez[:]

[:es]

Abbas Iranian-French, b. 1944
Abbas
Iranian-French, b. 1944 | Fuente: Magnum Photos

‘Mi infancia son recuerdos de un patio de Sevilla,

y un huerto claro donde madura el limonero.’

Los versos que abren el retrato más certero del mejor de los Machado, son el inicio de una tempestad.

Arranca con la fuerza de las palabras desnudas, ligeras de equipaje, para llevarnos al sutil mundo de sus dudas, sus pasiones y sus raíces. Pero ese no es el motivo por el que he elegido los primeros versos de ‘Retrato’ para arrancar este artículo. Los he elegido porque Machado era perfectamente consciente mientras los escribía, de que escondía un plan. Cuando Machado arranca con estos versos, sabe perfectamente a donde se dirige. El resto, lo que separa este lúcido arranque de su objetivo, es un bonito dejarse llevar.

La ausencia de un objetivo al que dirigirse, de un fin, dificulta el pasear. Sabiendo hacia donde vamos, somos capaces de caminar con mayor libertad, de tomar rutas alternativas, medir las pausas, ajustar el ritmo y dejarnos llevar. Queda a un lado el miedo a perderse, a desviarse del camino en exceso, a interrumpir la marcha. Sabemos que antes o después, de una forma u otra, acabaremos llegando. La rigidez de los planes y los trazados, desaparece.

En los bordes de ese camino que vamos eligiendo para dirigirnos al objetivo que nos hemos marcado, encontraremos la mayor riqueza. Quien obra con tibieza, cerca está de caer. En el límite que posibilita la existencia de dos mundos, uno a cada lado, será donde asumamos los riesgos, encontremos las alegrías, los miedos. Es en ese límite donde debemos introducir el puñal para conocernos en profundidad, aunque duela.

Esto solo es posible con un caminar decidido, sin titubeos, propio de quién sabe adónde se dirige.  En ocasiones avanzamos demasiado ocupados en evitar los riesgos que se pueden presentar en el camino, las pruebas que se suceden, preocupados por el juicio de unos tribunos de miradas miopes incapaces de ver que las imperfecciones en nuestro caminar, que el asumir el riesgo de mojarnos, que nuestros defectos, son acaso lo más interesante de nuestra personalidad. Unos tribunos que hace tiempo que perdieron la ilusión por enseñar y se limitan a cumplir, que nos ven desorientados, dubitativos, como un grupo de necios, y no se dan cuenta de que quienes realmente están perdidos, son ellos.

Las lecciones apócrifas de Machado, camuflado de profesor de ética y gimnasia, han de ser el pilar central de la nave que nos conduzca a ese nuevo florecer que soñaba Giner de los Ríos en la sierra del Guadarrama. Caminar dejándonos llevar, disfrutando de la ciudad moruna y las luces de la infancia, soñando los caminos de la tarde, pero teniendo muy presente que la única senda que nos dirige a donde realmente queremos, es aquella que hacemos con el propio caminar.

En una de sus conversaciones con Tórtolez, su alumno más respondón, Mairena nos dejó una pista que anticipaba el final del retrato con el que he abierto esta mala juntera de párrafos. Dice así.

‘No os extrañéis de que un necio se descuerne luchando por una idea’.

Que esos necios no pierdan la ilusión por explorar sus límites, por disfrutar de la incertidumbre y el riesgo. Que se descuernen luchando por sus ideas.

Pero que atiendan al ejemplo de Machado, que no se olviden que para caminar decidido hay que saber a dónde ir. Hay que tener un plan. El suyo nos lo reveló en los últimos versos de este retrato. Quería que cuando llegase al final del camino le encontrasen ligero de equipaje, casi desnudo, como los hijos de la mar.

Así fue, en Coillure, con la única compañía de un abrigo raído, unas flores amarillas y sus dos últimos versos.

‘Estos días azules y este sol de la infancia.’

Lo tenía claro desde el principio, el resto, lo que separaba ese lúcido arranque de su objetivo, fue un bonito dejarse llevar.

Jorge Rodriguez Seoane, arquitecto
Marzo 2016. Santander

[:gl]

Abbas Iranian-French, b. 1944
Abbas
Iranian-French, b. 1944 | Fonte: Magnum Photos

‘A miña infancia son recordos dun patio de Sevilla,

e unha horta claro onde madura o limoeiro.’

Os versos que abren o retrato máis certeiro do mellor dos Machado, son o inicio dunha tempestade.

Arrinca coa forza das palabras espidas, lixeiras de equipaxe, para levarnos ao sutil mundo das súas dúbidas, as súas paixóns e as súas raíces. Pero ese non é o motivo polo que elixín os primeiros versos de ‘Retrato’ para arrincar este artigo. Elixinos porque Machado era perfectamente consciente mentres os escribía, de que escondía un plan. Cando Machado arrinca con estes versos, sabe perfectamente onde diríxese. O resto, o que separa este lúcido arranque do seu obxectivo, é un bonito deixarse levar.

A ausencia dun obxectivo ao que dirixirse, dun fin, dificulta o pasear. Sabendo cara a onde imos, somos capaces de camiñar con maior liberdade, de tomar rutas alternativas, medir as pausas, axustar o ritmo e deixarnos levar. Queda ao carón o medo para perderse, a desviarse do camiño en exceso, a interromper a marcha. Sabemos que antes ou despois, dunha forma ou outra, acabaremos chegando. A rixidez dos plans e os trazados, desaparece.

Nos bordos dese camiño que imos elixindo para dirixirnos ao obxectivo que nos marcamos, atoparemos a maior riqueza. Quen obra con morneza, preto está de caer. No límite que posibilita a existencia de dous mundos, un a cada lado, será onde asumamos os riscos, atopemos as alegrías, os medos. É nese límite onde debemos introducir o puñal para coñecernos en profundidade, aínda que doia.

Isto só é posible cun camiñar decidido, sen titubeos, propio de quen sabe onde se dirixe. En ocasións avanzamos demasiado ocupados en evitar os riscos que se poden presentar no camiño, as probas que se suceden, preocupados polo xuízo duns tribunos de miradas miopes incapaces de ver que as imperfeccións no noso camiñar, que o asumir o risco de mollarnos, que os nosos defectos, son seica o máis interesante da nosa personalidade. Uns tribunos que hai tempo que perderon a ilusión por ensinar e limítanse a cumprir, que nos ven desorientados, dubitativos, como un grupo de necios, e non se dan conta de que quen realmente están perdidos, son eles.

As leccións apócrifas de Machado, camuflado de profesor de ética e ximnasia, han de ser o alicerce central da nave que nos conduza a ese novo florecer que soñaba Giner de los Ríos na serra do Guadarrama. Camiñar deixándonos levar, gozando da cidade moruna e as luces da infancia, soñando os camiños da tarde, pero tendo moi presente que a única senda que nos dirixe onde realmente queremos, é aquela que facemos co propio camiñar.

Las lecciones apócrifas de Machado, camuflado de profesor de ética y gimnasia, han de ser el pilar central de la nave que nos conduzca a ese nuevo florecer que soñaba Giner de los Ríos en la sierra del Guadarrama. Caminar dejándonos llevar, disfrutando de la ciudad moruna y las luces de la infancia, soñando los caminos de la tarde, pero teniendo muy presente que la única senda que nos dirige a donde realmente queremos, es aquella que hacemos con el propio caminar.

Nunha das súas conversacións con Tórtolez, o seu alumno máis respondón, Mairena deixounos unha pista que anticipaba o final do retrato co que abrín esta mala juntera de parágrafos. Di así.

‘Non vos estrañedes de que un necio se descuerne loitando por unha idea’.

Que eses necios non perdan a ilusión por explorar os seus límites, por gozar da incerteza e o risco. Que se descuernen loitando polas súas ideas.

Pero que atendan ao exemplo de Machado, que non se esquezan que para camiñar decidido hai que saber onde ir. Hai que ter un plan. O seu revelóunolo nos últimos versos deste retrato. Quería que cando chegase ao final do camiño atopásenlle lixeiro de equipaxe, case espido, como os fillos da mar.

Así foi, en Coillure, coa única compañía dun abrigo raído, unhas flores amarelas e as súas dous últimos versos.

‘Estes días azuis e este sol da infancia.’

Tíñao claro desde o principio, o resto, o que separaba ese lúcido arranque do seu obxectivo, foi un bonito deixarse levar.

Jorge Rodriguez Seoane, arquitecto
Marzo 2016. Santander

[:en]

Abbas Iranian-French, b. 1944
Abbas
Iranian-French, b. 1944 | Source: Magnum Photos

‘My infancy they are recollections of a court of Seville,

and a clear garden where it matures the lemon tree.’

The verses that open the portrait more accurately of the best of the Machado, are the beginning of a tempest.

It starts with the force of the nake, light words of baggage, to remove to the subtle world of his doubts, his passions and his roots. But this it is not the motive for which I have chosen the first verses of ‘Portrait’ to start this article. I have chosen them because Machado was perfectly conscious while he was writing them, from that he was hiding a plan. When Machado starts with these verses, it knows perfectly to where it goes. The rest, which separates this lucid take-off of his aim, is the nice one to be left to go.

The absence of an aim to which to go, of an end, it impedes to walk. Knowing where we go, we are capable of walking with major freedom, of taking alternative routes, of measuring the pauses, of fitting the pace and to leave ourselves to go. The fear of getting lost stays aside, to turning aside of the way in excess, to interrupting the march. We know that before or later, of a form or other one, we will end up by coming. The inflexibility of the plans and the tracings, it disappears.

In the edges of this way that we are choosing to go to the aim that we us have marked, we will find the major wealth. The one who acts with lukewarmness, fence is of falling down. In the limit that makes possible the existence of two worlds, one to every side, it will be where we assume the risks, let’s find the happy moments, the fears. It is in this limit where we must introduce the dagger to know ourselves in depth, though it hurts.

Alone this is possible with one to walk decided, without hesitations, own of whom it knows adónde goes. In occasions we advance too much occupied in avoiding the risks that they can present in the way, the tests that happen, worried by the judgment of a few tribunes of myopic looks unable to see that the blemishes in ours to walk, that the risk of getting wet to assume, that our faults, they are perhaps the most interesting of our personality. A few tribunes that some time ago that lost the illusion for teaching and they limit themselves to fulfilling, that see us disoriented, doubtful, as a group of fools, and do not realize that those who really are lost, are they.

Machado’s apocryphal lessons, camouflaged of teacher of ethics and gymnastics, have to be the central prop of the ship that us leads this new one to bloom that it was dreaming Giner de los Ríos in the saw of the Guadarrama. To walk leaving us to go, enjoying the Moorish city and the lights of the infancy, dreaming the ways of the evening, but bearing in mind that the only path that directs us where really we want, is that one that we make with the own one travel.

In one of his conversations with Tórtolez, his pupil more respondón, Mairena left us a track that was anticipating the end of the portrait with which I have opened this bad juntera of paragraphs. He says this way.

‘Don´t be surprised that a fool is dehorned fighting for an idea’.

That these fools do not lose the illusion for exploring his limits, for enjoying the uncertainty and the risk. That are dehorned fighting for his ideas.

But that attend to Machado’s example, which there do not forget that to walk determined it is necessary to know to where going. It is necessary to have a plan. His us revealed it in the last verses of this portrait. It wanted that when it was coming at the end of the way they were finding him light of baggage, almost nake, as the children of the sea.

This way it was, in Coillure, with the only company of a shabby coat, a few yellow flowers and his last two verses.

‘These blue days and this Sun of the infancy.’

It had clear from the beginning, the rest, which was separating this lucid take-off of his aim, it was the nice one to be left to go.

Jorge Rodriguez Seoane, architect
March 2016. Santander

[:]

Mapas en blanco | Miguel Ángel Díaz Camacho

Lewis Carroll, 1832–1898. “Ocean Chart.” Printed map, 13 × 8.2 cm
Lewis Carroll, 1832–1898. “Ocean Chart.” Mapa Impreso, 13 × 8.2 cm | libweb5.princeton.edu

En 1876 se publicaba por primera vez «The Hunting of the Snark«, un poema de Lewis Carroll con ilustraciones de Henry Holyday. Entre una serie de dibujos cargados de tinta, aparece como una revelación la carta de navegación «Ocean Chart», una suerte de mapa que incluye las orientaciones preceptivas o la escala, pero sin información visible en su interior: sin vestigios de tierra, sin marcas ni señales, sin coordenadas terrestres, sin referencias. Tan solo el mar.

Respetado el formato convencional, pero suprimidos los signos de fondo, el mapa se convierte en un verdadero instrumento fenomenológico: en él se encuentra el oleaje de las tormentas, el viaje saltarín de los delfines, la batalla naval de nuestros antepasados, el vuelo migratorio de las aves, el fondo marino del abismo virgiliano, o el reflejo de las nubes en el agua. En palabras de Fernando Pessoa

«Es muy difícil ver solo lo que es visible».

Como si los paisajes no pudieran explicarse tan solo por su realidad física, sino por su condición cambiante, su metamorfosis, su metafísica

«entendida en el sentido dinámico»1.

Es entonces cuando los mapas convencionales pierden su utilidad al configurar documentos acotados en torno a certezas geográficas o ecológicas, reductos incapaces de ofrecer una respuesta a las preguntas del tiempo. Por eso algunos mapas nos advierten e interrogan desde la claridad de lo incontinente, desde el espacio de todo lo sucedido o desde la inmensidad de aquello que aún está por suceder:

Algo todavía ocurrirá, pero dónde y qué.

Alguien saldrá a tu encuentro, pero cuándo

(y quién)

Wislawa Szymborska

Mapas en blanco.

Miguel Ángel Díaz Camacho. Doctor Arquitecto
Madrid. Diciembre 2014.
Autor de Parráfos de arquitectura. #arquiParrafos

Notas:

1. Alain Roger, Breve Tratado del Paisaje, Madrid, Gallimard, 2007, pág. 13.

[:es]Enrique Parra – Manuel Saga · difusión digital | MetaSpace[:en]Enrique Parra – Manuel Saga · digital diffusion | MetaSpace[:gl]Enrique Parra – Manuel Saga · difusión digxital | MetaSpace[:]

[:es]

Hace unas semanas charlábamos con Xavier Campos sobre arquitectura e ilustración, hoy damos un salto de la mano de Enrique Parra y Manuel Saga para conocer un poco más el proyecto MetaSpace una aventura sobre la relación entre los videojuegos y la arquitectura. Ambos se definen como

“ante todo jugadores desde la infancia y grandes aficionados a la cultura freak. Pensamos en el espacio digital como una manifestación cultural más, que establece lazos con lo urbano, lo arquitectónico, lo artístico, lo antropológico… Lo digital no es ni mejor ni peor que lo físico: Tiene distintos tiempos, distintos objetivos, utiliza distintos recursos. La arquitectura de lo físico y la arquitectura de lo digital son corrientes complementarias pero para nada paralelas. No puede estudiarse una sin la otra, pero tampoco son comparables en términos similares”.

Pero ¿qué es Metaspace? Pues según sus creadores es

“un proyecto de difusión digital dedicado exclusivamente a la relación de la arquitectura y el urbanismo con los lenguajes audiovisuales, es decir, al espacio digital que podemos explorar mientras jugamos o que nos es mostrados a través del cine. MetaSpace, espacios dentro de espacios, digitales en lugar de físicos pero no por ello menos reales. Con la palabra Metaespacio nos gusta referirnos a la parte del Metaverso (la realidad digital) que se recorre, que se experimenta, que tiene espacio, atmósfera.”

¿El Metaespacio?

“es una categoría muy amplia, casi podríamos decir que infinita. Para nosotros es al arquitecto del siglo XXI lo que el cine para el arquitecto de la primera mitad del siglo XX. ¿Por qué no existe entonces un espacio dedicado completamente a ello? Una búsqueda rápida en google arroja muchos resultados, es un tema que interesa, pero que siempre aparece como parte de un proyecto de difusión más amplio y general.”

Actualmente operan desde su propia plataforma MetaSpaceblog, pero surgió como un “spin-off” de Pedacicos Arquitectónicos hace algo más de un año. En ella se publican  textos sobre espacios digitales, reseñas de videojuegos, sobre películas y series que tienen una alta dosis de arquitectura. Como todo proyecto digital si quieres recibir información diaria, puedes seguirlos a través de su twitter @metaspaceblog, que describen como

“¡cápsulas de información constante!”

De forma paralela funcionan sus páginas de Facebook y Tumblr, como archivos de imágenes de arquitectura y videojuegos.

Ahora… Let’s play.

Enrique Parra - Manuel Saga · difusión digital MetaSpace Autores

¿Cuál ha sido vuestra formación y trayectoria profesional previa a “MetaSpace”?

Enrique Parra (EP): La verdad es que tanto Manuel como yo hemos tenido una trayectoria muy parecida. Él es arquitecto por la Universidad de Granada y Magíster por la Universidad de Los Andes (Colombia); mientras que yo por mi parte me titulé en arquitectura técnica y posteriormente en el Grado en Arquitectura en la UCAM. Antes de terminar nuestros estudios comenzamos a escribir en diferentes blogs y a tener una presencia digital bastante fuerte dentro de los círculos arquitectónicos, dándonos la posibilidad de indagar en esos aspectos tangenciales a la arquitectura que no siempre caben en los planes de estudios.

¿Qué os llevó a pensar en arquitectura y videojuegos?

Manuel Saga (MS): Nosotros nos conocíamos por nuestro trabajo en las redes y en diversos blogs. Pedacicos Arquitectónicos ya venía publicando contenido sobre videojuegos desde hace tiempo, en forma de “¿Lo Reconoces?” y artículos de reflexión. Yo por mi parte me había referido al tema en varias ocasiones y había escrito un post corto para StepienyBarno. Ese fue nuestro punto de encuentro; a partir de ahí comencé a colaborar con Enrique en Pedacicos, y tras nuestros primeros textos sobre Bioshock, Final Fantasy VII, Arkham City y The Banner Saga decidimos montar un proyecto propio centrado en la arquitectura y los videojuegos.

¿Por qué un proyecto de difusión digital para “MetaSpace”?

EP: Pues de alguna manera nos gustaba la idea de entrar un poco más en profundidad en un tema que se menciona muchas veces pero muy por encima. La relación de la arquitectura con el cine, la televisión o el teatro es algo muy estudiado y que está muy presente; sin embargo apenas existe material sobre arquitectura y videojuegos, al igual que con el cine más fantástico, cuando la arquitectura deja ser un contexto y se vuelve un instrumento. Nos apetecía mucho volver a jugar algunos de esos videojuegos clásicos (y no tan clásicos), volver a ver algunas de nuestras películas favoritas o incluso analizar otras que están pegando fuerte en la actualidad, mirándolo todo ahora desde una óptica arquitectónica.

MetaSpace Blog es nuestra pequeña aportación a la divulgación de un tema en el que hay muchísimos profesionales trabajando y que parece que al fin se empieza a considerar como una salida laboral real.

¿Teníais alguna experiencia previa en el mundo digital?

MS: Sí, pertenecemos al mundillo desde hace ya bastante tiempo. Enrique es uno de los fundadores de Pedacicos Arquitectónicos, un blog de estudiantes de arquitectura nacido en 2011, con mucha variedad de contenidos y un tono muy muy personal. Yo por mi parte entré al mundo digital por una vía más académica, a través de URBS Revista de Estudios Urbanos y Ciencias Sociales en 2010 y su proyecto asociado blogURBS en 2013, ambos espacios construidos desde las ciencias sociales y la psicología ambiental. Por otro lado tanto Enrique como yo somos corresponsales de Blog Fundación ARQUIA y hemos colaborado con otras publicaciones como Periódico CA: Cine y Arquitectura,  The AAAA Magazine, y recientemente en Plataforma Arquitectura.

Enrique Parra - Manuel Saga · difusión digital MetaSpace Portadas-Pedacicos-y-blogURBS

¿Os encontrasteis con muchas dificultades? ¿Cuáles fueron las más problemáticas?

EP: Lo cierto es que no demasiadas. En un primer momento la dificultad más grande era que Manuel reside Bogotá (Colombia) y yo en Lorca (Murcia); por lo que hay algunas actividades que tenemos previstas para el proyecto y hemos tenido que posponerlas. Pero también es verdad que el hecho de estar en dos países diferentes nos ha permitido estar presentes en eventos que de otra forma hubiese sido impensable.

Por otra parte, el desafío más grande al que nos queremos enfrentar es llegar al público gamer y freak tanto como al arquitectónico; una de esas cosas que, en general, todas las publicaciones de arquitectura deberían plantearse seriamente.

¿Estáis contentos con los objetivos alcanzados?

MS: Por ahora nuestros números no son muy altos, pero nos gusta pensar que es porque tenemos una audiencia muy selecta (risas). La verdad es que el tema “arquitectura, cine y videojuegos” es muy específico y eso provoca que tengamos más impacto a causa de esa singularidad que por número bruto de lectores. Nos gusta cuando nuestra propuesta se queda grabada en la memoria de la gente, incluso en arquitectos que no tienen especial interés en los videojuegos ni en la cultura freak pero que cuentan con nosotros. De hecho hemos recibido varias llamadas de medios y universidades tradicionales que nos buscan para organizar actividad o seminarios sobre estos temas.

Es precisamente en ese contexto donde nos sentimos más satisfechos con el resultado: El público se implica mucho, todo el mundo tiene recuerdos con uno u otro título que marcó su infancia, sobre todo la gente más joven. Resulta emocionante cuando hay personas que participan contando sus propias experiencias con los videojuegos y reflexionando sobre ellas a partir de los temas que proponemos.

¿Qué expectativas y proyectos de futuro tenéis para “MetaSpace”?

EP: ¿De los que podamos hablar? Casi ninguno (guiño). Hay muchas cosas en el aire, muchas ofertas “deshonestas” que estaríamos encantados de aceptar pero que aún tienen que fraguarse un poco más. De momento tenemos organizada la mitad de esta temporada, que con el caos de vida que ambos llevamos ya es decir bastante…

Algo que sí tenemos cada vez más presente es la necesidad de continuar nuestra formación y orientarla hacia este tema. Nosotros a día de hoy no somos especialistas, al menos sobre el papel, simplemente hemos juntado dos de nuestra pasiones para compartirlas con gente inquieta como nosotros.

¿Son rentables este tipo de iniciativas?

MS: Podrían serlo, pero la nuestra por ahora no lo es.

¿Os sentís bien remunerados por la labor que realizáis?

MS: No, al menos económicamente. MetaSpace es para nosotros una apuesta a largo plazo. Por ahora nuestros principales objetivos han sido construir nuestra marca y sentar un precedente. Muy poca gente mira los videojuegos desde la arquitectura, y desde luego nadie lo hace del mismo modo que nosotros; cuando hablamos de cine es diferente, es un interés mucho más asentado, aunque a menudo los títulos a los que hacemos referencia tamoco son los más «sonados». Eso ha sido una ventaja para MetaSpace como proyecto pero también para nosotros en nuestras carreras profesionales. Enrique por ejemplo ha presentado varios concursos muy influenciados por la estética del art design de juegos como Bioshock o LIMBO. A mi me ha servido mucho en el ámbito académico, tanto a la hora de trabajar en la difusión de actividades de la universidad como para colaborar las clases de distintos profesores. MetaSpace me da cierta autoridad para poder  hablar de videojuegos en clases de historia de la arquitectura o de expresión gráfica

¡y que no me tomen por loco!

Sonic2
Sonic2

¿Compagináis o complementáis esta actividad con otras labores o en otros campos?

EP: Claro, porque de momento vivir de esto es muy complicado. Ambos mantenemos activos el resto de blogs  en los que participamos, además de continuar nuestros caminos profesionales. En mi caso esto se ha traducido en la apertura de un estudio orientado a temas de Arquitectura y Comunicación mientras que Manuel es profesor e investigador en la Facultad de Arquitectura y Diseño de la Universidad de Los Andes, en Bogotá.

¿Cómo veis el futuro del mundo “MetaSpace”? ¿Y el de la arquitectura y los videojuegos?

MS: El futuro de MetaSpace pasa necesariamente por su crecimiento, tanto en variedad de contenido como en alcance y financiación. Lo cierto es que la industria del videojuego ha llegado a un punto en el que el art design tiene una importancia trascendental. Sin una buena dirección de arte un juego se queda en algo insulso y poco atractivo, por muy buen motor gráfico que tenga. Si además su gameplay no está bien diseñado, entonces apaga y vámonos. Esto afecta directamente a los juegos con grandes producciones o “AAA”, con ejemplos como Assassin’s Creed, Uncharted o World of Warcraft, que invierten enormes sumas de dinero en sus equipos de art design.

De forma paralela a estas producciones tenemos los juegos llamados indie o independientes, que al no tener grandes medios ni personal fundamentan sus propuestas en la innovación sobre el gameplay y el diseño visual. En este sentido tenemos propuestas como FEZ, Brütal Legend o Prison Architect, juegos con una gran carga arquitectónica que brillan por su sencillez y su capacidad de inmersión.

En cualquier caso, la relación entre videojuegos y cine es tan estrecha que los cada vez hay más cosas de cada una de esas disciplinas en la otra. Va a ser muy interesante descubrir cuál es el papel que juega la arquitectura en ese intercambio.

¿Consideráis que estudiar Arquitectura ha sido un pasaporte fundamental para haber llegado a vuestro trabajo actual?

EP: Obviamente. Pero tenemos que destacar aquí que no nos referimos exclusivamente a la formación que hemos recibido en nuestras respectivas escuelas, sino a todas esas actividades complementarias que hemos ido haciendo paralelamente: conferencias, talleres, viajes… y por supuesto a esa gran Escuela de Arquitectura en que se han convertido las redes sociales de un tiempo a esta parte (siempre y cuando tengas suficiente criterio a la hora de elegir a quién escuchas).

Enrique Parra - Manuel Saga · difusión digital MetaSpace Conferencia

¿Qué opináis sobre la formación recibida? ¿Actualmente qué modelos o métodos de formación empleáis?

MS: Como dice Enrique la formación no se limita a lo que nos da la universidad. Para nosotros el mejor método de formación es vivir al día, salir a la calle, a la red y participar de todas las actividades que nos interesan aunque eso a veces nos quite tiempo de “lo que se supone que deberíamos estar haciendo”. Personalmente pienso que hacer un blog es construir nuestro propio posgrado, así que en sí mismo ya constituye un método de formación.

Aparte de esto siempre estamos haciendo cursos y actividades, nos gusta mucho el momento en el que estamos en el que resulta natural ser estudiantes y profesores al mismo tiempo. Nos gustaría mencionar especialmente dos cursos que nos han influido especialmente: el curso de Idenditad Digital impartido por Stepienybarno y el workshop LABLAX’15 con la Universidad de Los Andes (Bogotá) y el SCI-Arc (Los Angeles).

¿Animarías a otros arquitectos a seguir vuestros pasos? ¿Qué pasos consideráis que deberían dar? ¿Cómo completar sus estudios? ¿Qué otros consejos les darías?

EP: Hace poco escribía en Fundación Arquia un artículo que se llamaba “Nos sobran los motivos… para hacer un blog de arquitectura”, en él hacía una pequeña reflexión sobre lo que ha supuesto para mi llevar un blog de estudiantes de arquitectura como Pedacicos Arquitectónicos junto a Antonio Navarro y Juan Francisco Martínez (y más recientemente con Manuel Saga). Creo que lo mejor que les podría decir a los estudiantes es que sean conscientes de lo que quieren aprender. Los planes de estudios son muy genéricos, pero el periodo académico ofrece muchas alternativas para formarnos en aquellas áreas que más nos interesen.

En nuestro caso concreto ha tenido mucho peso la parte comunicativa de la arquitectura, para otros el ámbito social o el económico… Creo que es fundamental cultivar desde un comienzo un espíritu crítico con todo, especialmente con nosotros mismos. La formación en este país es muy generalista por cómo está enfocada la profesión una vez finalizan los estudios, por lo que depende en gran medida de los estudiantes encontrar su rasgo diferenciador.

¿Creéis que los arquitectos en España deberíamos seguir abriendo nuevas vías de trabajo para salir de la casilla más «tradicional» de proyectar dada la actual situación de la construcción en nuestro país?

MS: Totalmente, de hecho creo que somos especímenes de “diversificación por necesidad”. La precaria situación laboral que vivimos en España cerró las oportunidades laborales (remuneradas) en grandes oficinas de arquitectura, o al menos en las que más nos interesan. Aún así, si trabajáramos en un puesto de ese tipo dejaríamos nuestros proyectos en la red que nos han hecho ser como somos hoy en día. Yo de hecho vivo en Bogotá, trabajo como investigador en una universidad donde mi mayor aporte suele estar basado en la facilidad para encontrar ciertas informaciones en la red, para contactar con otros investigadores o para proponer proyectos editoriales. Por otro lado Enrique bebe de su trabajo en Pedacicos y hasta su mismo PFC tiene ese sabor que tan bien han sabido cocinar a lo largo de los años.

A ambos nos gustaría poder desempeñarnos en algún momento como arquitectos “tradicionales”, responder a un encargo, diseñar espacios que la gente va a vivir, pero para ello proponemos un camino muy diferente al que nos intentaron enseñar. Proponemos un producto con un carácter propio, muy personal.

Enrique Parra - Manuel Saga · difusión digital Arquia-2015-a

¿Qué opináis de los que se han ido a trabajar al extranjero?

EP: Pues que es una pena que tanta gente válida se tenga que ir fuera porque aquí no hay nada para ellos. Una cosa sí que tenemos clara y es que ni las condiciones de pseudo esclavitud que ofrecen muchos estudios ni las “facilidades” que da el estado para comenzar nuevos proyectos ayudan a frenar esta hemorragia que sufre la arquitectura española.

La arquitectura, tiene abiertos muchos frentes de batalla (LSP, Bolonia, paro, precariedad laboral, COAs, ETSAs, emigración, comunicación, etc), ¿no serán demasiados para la polarización existente dentro de la misma?

MS: “El que mucho abarca poco aprieta”. Muchas veces nos planteamos estas batallas como enfrentamientos puramente políticos o gremiales, donde nuestros recursos son la asociación gremial, los comunicados y las manifestaciones. En mi opinión contamos con otra arma muy importante que son las buenas prácticas, es decir, no sólo pedir unos COAs ejemplares sino ser también justos nosotros en nuestras propias asociaciones de pequeña escala. Reivindicar un trato laboral digno al tiempo que denunciamos y evitamos los “chanchullos” en nuestra rutina profesional.

En cuanto a la emigración es un tema que me toca de cerca. En ese sentido la comunidad digital ha funcionado como un ancla que me sigue conectando con España a pesar de vivir al otro lado del océano. Esta misma entrevista es prueba de ello. Creo que el estado y la sociedad no son los únicos responsables de impedir la “fuga de cerebros”, también nosotros podemos poner un poquito de nuestra parte.

¿Cómo veis el futuro de la profesión?

EP: Pues que probablemente todo cambiará para quedarse exactamente igual que estaba antes. Tenemos muchas dudas de que exista realmente una voluntad de cambio más allá del “quítate tu que me pongo yo”. Aunque el modelo de “lo que se lleva” es diferente, los roles son exactamente los mismos de siempre.

En cuanto al día a día, a la arquitectura de trinchera, probablemente si que se produzca un cambio. En nuestra opinión poco a poco se irá hacia dos caminos bien diferenciados: el modelo de colaboración entre profesionales independientes o el modelo de consultora de arquitectura al más puro estilo de las grandes firmas americanas.

Season Finale
Season Finale

Enrique Parra – Manuel Saga · difusión digital | MetaSpace
Marzo 2016

Entrevista realizada por Ana Barreiro Blanco y Alberto Alonso Oro. Agradecer tanto a Manuel como a Enrique su tiempo y predisposición con este espacio.

[:en]

A few weeks ago we were chatting with Xavier Campos on architecture and illustration, today we give a jump of the hand of Enrique Parra and Manuel Saga to know a bit more the MetaSpace project an adventure on the relation between the video games and the architecture. Both are defined like

“First of all players from the infancy and big fans of the culture freak. We think about the digital space as one more cultural manifestation, which establishes bows with the urban thing, the architectural thing, the artistic thing, the anthropologic thing … The digital thing is not not better not worse than the physical thing: It has different times, different aims, uses different resources. The architecture of the physical thing and the architecture of the digital thing are complementary currents but for nothing parallel bars. One cannot be studied without other one, but they are not comparable in similar terms either”.

But what is Metaspace? Since according to his creators it is

“A project of digital diffusion dedicated exclusively to the relation of the architecture and the urbanism with the audio-visual languages, that is to say, the digital space that we can explore while we play or that is showed us across the cinema. MetaSpace, spaces inside spaces, foxgloves instead of physicists but not for it less royal. With the word Metaespacio we us like to say to the part of the Metaverso (the digital reality) that there is crossed, that is experienced, that has space, atmosphere.”

The Metaspace?

“It is a very wide category, almost we might say that infinite. For us it is to the architect of the 21st century what the cinema for the architect of the first half of the 20th century. Why there does not exist then a space dedicated completely to it? A rapid search in google throws many results, is a topic that is interested, but that always appears as part of a more wide and general project of diffusion.”

Nowadays they operate from his own platform MetaSpaceblog, but it arose as Pedacicos Arquitectónicos‘ “spin-off”»spin-off» it does slightly more than one year. In her texts are published on digital spaces, reviews of video games, on movies and series that have a high dose of architecture. As any digital project if you want to receive daily information, you can follow across his twitter @metaspaceblog, that they describe like

“capsules of constant information!”

Of parallel form there work his pages of Facebook and Tumblr, as files of images of architecture and video games. Now… Let’s play.

Enrique Parra - Manuel Saga · difusión digital  MetaSpace Autores

Which has been your formation and professional path before “MetaSpace”?

Enrique Parra (EP): The truth is that so much Manuel since me we have had a very similar path. He is an architect for the University of Granada and Magíster for the University of The Andes (Colombia); whereas I for my part was entitled in technical architecture and later in the Degree in Architecture in the UCAM. Before finishing our studies we begin to write in different blogs and to have a digital strong enough presence inside the architectural circles, giving us the possibility of investigating in these tangential aspects to the architecture that not always they fit in the study plans.

¿Qué os llevó a pensar en arquitectura y videojuegos?

Manuel Saga (MS): We knew ourselves for our work in the networks and in diverse blogs. Architectural Pedacicos already it was coming publishing content on video games for time, in the shape of “Do you recognize it?” And articles of reflection. I for my part had referred to the topic in several occasions and had written a short post for StepienyBarno.This it was our point of meeting; from there I began to collaborate with Enrique in Pedacicos, and after our first texts on Bioshock, Final Fantasy VII, Arkham City and The Banner Saga we decide to mount an own project centred on the architecture and the video games.

For what project of digital diffusion for “MetaSpace”?

EP: Since somehow we liked the idea of entering a bit more depth a topic that is mentioned often but very above. The relation of the architecture with the cinema, the television or the theatre is something very studied and that is very present; nevertheless scarcely material exists on architecture and video games, as with the most fantastic cinema, when the architecture stops to be a context and an instrument turns. We liked to return to play very much some of these classic video games (and not so classic), to return to see some of our favorite movies or even to analyze others that are sticking loudly at present, looking at everything now from an architectural optics.

MetaSpace Blog is our small contribution to the spreading of a topic in which there are many professionals working and that seems that to the end it is started considering to be a labor royal exit.

Had you some previous experience in the digital world?

MS: Yes, we belong to the world for already enough time. Enrique is one of the founders of Pedacicos Arquitectónicos,, a students’ blog of architecture born in 2011, with a lot of variety of contents and a very very personal tone. I for my part entered to the digital world for a more academic route, across URBS Revista de Estudios Urbanos y Ciencias Sociales in 2010 and his associate project blogURBS in 2013, both spaces constructed from the social sciences and the environmental psychology. On the other hand so much Enrique since me we are correspondents of Blog Fundación ARQUIA and have collaborated with other publications as Periódico CA: Cine y Arquitectura, The AAAA Magazine and recently in Plataforma Arquitectura.

Enrique Parra - Manuel Saga · difusión digital  MetaSpace Portadas-Pedacicos-y-blogURBS

Did you meet many difficulties? Which were the most problematic?

EP: The certain thing is that not too much. In the first moment the biggest difficulty was that Manuel resides Bogota (Colombia) and I in Lorca (Murcia); for what there are some activities that we have foreseen for the project and have them had postpone. But also it is true that the fact of being in two different countries has allowed us to be present in events that of another form it had been unthinkable.

On the other hand, the biggest challenge which we want to face is to come to the public gamer and freak so much like to the architectural one; one of these things that, in general, all the publications of architecture should appear seriously.

Are you satisfied with the reached aims?

MS: For the present our numbers are not very high, but we like to think that it is because we have a very select hearing (laughs). The truth is that the topic “architecture, cinema and video games” is very specific and it provokes that we have more impact because of this singularity that for brute number of readers. We like when our offer remains recorded in the memory of the people, even in architects who have special interest neither in the video games nor in the culture freak but who possess us. In fact we have received several calls of means and traditional universities that look for us to organize activity or seminars on these topics.

It is precisely in this context where we feel more satisfied with the result: The public is implied very much, the whole world has recollections with one or another title that marked his infancy, especially the youngest people. It turns out to be exciting when there are persons who take part counting his own experiences with the video games and thinking about them from the topics that we propose.

What expectations and projects of future have you for “MetaSpace”?

EP: About that we could speak? Almost none… (wink). There are many things in the air, many “dishonest” offers that we would be been charmed with of agreeing but that still they have to blow up a bit more. At the moment we have organized the half of this season, which with the chaos of life that we take both already is to say enough …

Something that yes we bear in mind increasingly is the need to continue our formation and to orientate her towards this topic. We a today are not specialists, at least on the paper, simply we have joined two of our passions to share them with anxious people as us.

Are this type of initiatives profitable?

MS: They it might be, but ours for the present it is not.

¿Os sentís bien remunerados por la labor que realizáis?

MS: Not, at least economically. MetaSpace is for us a long-term bet. For the present our principal aims have been to construct our brand and a precedent sat. Very few people look at the video games from the architecture, and certainly nobody it does in the same way that we; when we speak about cinema it is different, is a much more based interest, though often the titles to which we refer are not «the most famous» either. It has been an advantage for MetaSpace as project but also for us in our professional careers. Enrique for example has presented several contests very influenced by the aesthetics of the art design of games as Bioshock or LIMBO. It has served my me very much in the academic area, so much at the moment of being employed at the diffusion of activities of the university as to collaborate the classes of different teachers. MetaSpace gives me certain authority to be able to speak about video games in classes of history of the architecture or of graphical expression

and that do not take me as a madman!

Sonic2
Sonic2

Do you arrange or complement this activity with other labors or in other fields?

EP: Clear, because at the moment to live of this is very complicated. Both we keep active the rest of blogs in which we take part, beside continuing our professional ways. In my case this has been translated in the opening of a study orientated to topics of Architecture and Communication whereas Manuel is teacher and investigator in the Faculty of Architecture and Design of the University of Los Andes, in Bogota-

How do you see the future of the world “MetaSpace”? And that of the architecture and the video games?

MS: The future of MetaSpace happens necessarily for his growth, both in variety of content and in scope and financing. The certain thing is that the industry of the video game has come to a point in which the art design has a transcendental importance. Without a good direction of art a game remains in slightly insipidly and slightly attractivly, for very good graphical engine that has. If in addition his gameplay is not designed well, then it extinguishes and vámonos. This concerns directly the games with big productions or “AAA”, with examples like Assassin’s Creed, Uncharted or World of Warcraft, who invest enormous sums of money in his equipments of art design.

Of form parallel to these productions we have the games so called indie or independent, that on not having had big average or personal base his offers on the innovation on the gameplay and the visual design. In this respect we take offers as FEZ, Brütal Legend or Prison Architect, , games with a great architectural load that they shine for his simplicity and his capacity of dip.

In any case, the relation between video games and cinema is so narrow that every time there are more things of each one of these disciplines in other one. It is going to be very interesting to discover which is the paper that plays the architecture in this exchange.

Do you think that to study Architecture has been a fundamental passport to have come to your current work?

EP: Obviously. But we have to emphasize here that we do not say exclusively to the formation that we have received in our respective schools, but to all these complementary activities that we have been doing parallel: conferences, workshops, trips … and certainly to this great School of Architecture into which the social networks of a time have turned to this part (as long as have sufficient criterion at the moment of choosing whom you listen).

Enrique Parra - Manuel Saga · difusión digital  MetaSpace Conferencia

What do you think about the received formation? Nowadays what models or methods of formation do you use?

MS: As Enrique says the formation does not limit itself what gives us the university. For us the best method of formation is to live from one day to the next, to go out to the street, to the network and to take part of all the activities in that we are interested though it sometimes takes from us time of “what one supposes that we should be doing”. Personally I think that to do a blog is to construct our own posgrado, so in yes same already it constitutes a method of formation.

Apart from this always we are doing courses and activities, we like much the moment in which we are in that it turns out to be natural to be students and teachers at the same time. We would like to mention specially two courses that have influenced us specially: Idenditad Digital’s course given by Stepienybarno and the  LABLAX’15 workshop with the University of The Andes (Bogota) and the SCI-Arc (The Angels).

Would you encourage other architects to follow your steps? What steps do you consider that they should give? How to complete his studies? What other advices would you give them?

EP: It does little he was writing in Foundation Arquia an article that was calling “They exceed the motives Us … to do a blog of architecture”, in him it was doing a small reflection on what he has supposed for my to take a students’ blog of architecture as Pedacicos Arquitectónicos together with Antonio Navarro and Juan Francisco Martínez (and more recently with Manuel Saga). I think that the better thing that it might say to the students is that they are conscious of what they want to learn. The study plans are very generic, but the academic period offers many alternatives to be formed in those areas in that more we are interested.

In our concrete case it has had very much I weigh the communicative part of the architecture, for others the social area or the economic one … I Think that it is fundamental to cultivate from a beginning a critical spirit with everything, specially with us themselves. The formation in this country is very general by how the profession is focused once they finish the studies, for what it depends to a great extent on the students to find his feature diferenciador.

Do you think that the architects in Spain we should continue opening new routes of work to go out of the «most «traditional» cabin of projecting given the current situation of the construction in our country?

MS: Totally, in fact I think that we are specimens of “diversification for need”. The precarious labor situation that we live in Spain closed the labor opportunities (remunerated) in big offices of architecture, or at least in in those that more we are interested. Nonetheless, if we were employed at a position of this type we would leave our projects in the network that they have made us be since we are nowadays. I of alive fact in Bogota, work like investigator in a university where my major contribution is in the habit of being based on the facility to find certain information in the network, to contact other investigators or to propose publishing projects. On the other hand Enrique drinks from his work in Pedacicos and up to the same PFC it has this flavor that so well they have could cook throughout the years.

Us it would like to be able to recover both in some moment as “traditional” architects, answer to an order, design spaces through that the people are going to live, but for it we propose a way very different from the one that they tried to teach us. We propose a product with an own, very personal character.

Enrique Parra - Manuel Saga · difusión digital Arquia-2015-a

What do you think of those that they have been going to work abroad?

EP: So that is a shame that so many valid people have to go away out because here there is nothing for them. A thing yes that we have white of egg and it is that not even the conditions of pseudo slavery that many studies offer the “facilities” that the condition gives to begin new projects help to stop this hemorrhage that suffers the Spanish architecture.

The architecture, it has opened many fronts of battle (LSP, Bologna, unemployment, labor precariousness, Spades, ETSAs, emigration, communication, etc), will not they be too much for the existing polarization inside the same one?

MS: “The one that much includes little it is too tight”. Often we appear these battles as purely political or trade-union clashes, where our resources are the trade-union association, the communiqués and the manifestations. In my opinion we rely on another very important weapon that they are the good practices, that is to say, not only some ask For exemplary Spades but to be also just we in our own associations of small scale. To claim a labor worthy treatment at the time that we denounce and avoid the “grafts” in our professional routine.

As for the emigration it is a topic that I touch closely. In this sense the digital community has worked as an anchor that continues connecting me with Spain in spite of living to another side of the ocean. The same interview is a test of it. I think that the condition and the company are not the responsible only ones of the “brain drain” prevents, also we can put a bit of our part.

How do you see the future of the profession?

EP: So that probably quite will change to remain exactly like it was before. We have many doubts that a will of change exists really beyond “take from yourself your on that I put”. Though the model from “what removes” is different, the roles are exactly the same ones of always.

As for day after day, to the architecture of trench, probably if that produces a change to himself. In our opinion little by little it will go away towards two differentiated well ways: the model of collaboration between independent professionals or the model of consulting from architecture to the purest style of the big American signatures.

Season Finale
Season Finale

Enrique Parra – Manuel Saga · digital diffusion | MetaSpace
March 2016

Interview realized by Ana Barreiro Blanco and Alberto Alonso Oro. To be grateful both for Manuel and for Enrique his time and predisposition with this space.

[:gl]

Hai unhas semanas charlabamos con Xavier Campos sobre arquitectura e ilustración hoxe damos un salto da man de Enrique Parra e Manuel Saga para coñecer un pouco máis o proxecto MetaSpace unha aventura sobre a relación entre os videoxogos e a arquitectura. Ambos se definen como

“ante todo xogadores desde a infancia e grandes afeccionados á cultura freak. Pensamos no espazo dixital como unha manifestación cultural máis, que establece lazos co urbano, o arquitectónico, o artístico, o antropolóxico… O dixital non é nin mellor nin peor que o físico: Ten distintos tempos, distintos obxectivos, utiliza distintos recursos. A arquitectura do físico e a arquitectura do dixital son correntes complementarias pero para nada paralelas. Non pode estudarse unha sen a outra, pero tampouco son comparables en termos similares”.

Pero que é Metaspace? Pois segundo os seus creadores é

“n proxecto de difusión dixital dedicado exclusivamente á relación da arquitectura e o urbanismo coas linguaxes audiovisuais, é dicir, ao espazo dixital que podemos explorar mentres xogamos ou que nos é mostrados a través do cinema. MetaSpace, espazos dentro de espazos, dixitais en lugar de físicos pero non por iso menos reais. Coa palabra Metaespacio gústanos referirnos á parte do Metaverso (a realidade dixital) que se percorre, que se experimenta, que ten espazo, atmosfera.”

O Metaespacio?

“é unha categoría moi ampla, case poderiamos dicir que infinita. Para nós é ao arquitecto do século XXI o que o cinema para o arquitecto da primeira metade do século XX. Por que non existe entón un espazo dedicado completamente a iso? Unha procura rápida en google arroxa moitos resultados, é un tema que interesa, pero que sempre aparece como parte dun proxecto de difusión máis amplo e xeral.”

Actualmente operan desde a súa propia plataforma MetaSpaceblog, pero xurdiu como un “spin-off” de Pedacicos Arquitectónicos fai algo máis dun ano. Nela publícanse textos sobre espazos dixitais, reseñas de videoxogos, sobre películas e series que teñen unha alta dose de arquitectura. Como todo proxecto dixital se queres recibir información diaria, podes seguilos a través da súa MetaSpaceblog, @metaspaceblog, que describen como

“cápsulas de información constante!”

De forma paralela funcionan as súas páxinas de Facebook e Tumblr, como arquivos de imaxes de arquitectura e videoxogos.

Agora… Let’s play.

Enrique Parra - Manuel Saga · difusión digital  MetaSpace Autores

Cal foi vosa formación e traxectoria profesional previa a “MetaSpace”?

Enrique Parra (EP): A verdade é que tanto Manuel como eu tivemos unha traxectoria moi parecida. El é arquitecto pola Universidade de Granada e Magíster pola Universidade dos Andes (Colombia); mentres que eu pola miña banda tituleime en arquitectura técnica e posteriormente no Grao en Arquitectura na UCAM. Antes de terminar os nosos estudos comezamos a escribir en diferentes blogues e a ter unha presenza dixital bastante forte dentro dos círculos arquitectónicos, dándonos a posibilidade de indagar neses aspectos tangenciales á arquitectura que non sempre caben nos plans de estudos.

Que vos levou a pensar en arquitectura e videoxogos?

Manuel Saga (MS): Nós coñeciámonos/coñeciámosnos polo noso traballo nas redes e en diversos blogues. Pedacicos Arquitectónicos xa viña publicando contido sobre videoxogos desde hai tempo, en forma de “Recoñécelo?” e artigos de reflexión. Eu pola miña banda referíame ao tema en varias ocasións e escribira un post curto para StepienyBarno. Ese foi o noso punto de encontro; a partir de aí comecei a colaborar con Enrique en Pedacicos, e tras os nosos primeiros textos sobre Bioshock, Final Fantasy VII, Arkham City e The Banner Saga decidimos montar un proxecto propio centrado na arquitectura e os videoxogos.

Por que un proxecto de difusión dixital para “MetaSpace”?

EP: Pois dalgunha maneira gustábanos a idea de entrar un pouco máis en profundidade nun tema que se menciona moitas veces pero moi por encima. A relación da arquitectura co cinema, a televisión ou o teatro é algo moi estudado e que está moi presente; con todo apenas existe material sobre arquitectura e videoxogos, do mesmo xeito que co cinema máis fantástico, cando a arquitectura deixa ser un contexto e vólvese un instrumento. Apetecíanos moito volver xogar algúns deses videoxogos clásicos (e non tan clásicos), volver ver algunhas das nosas películas favoritas ou mesmo analizar outras que están a pegar forte na actualidade, mirándoo todo agora desde unha óptica arquitectónica.

MetaSpace Blogue é a nosa pequena achega á divulgación dun tema no que hai moitísimos profesionais traballando e que parece que ao fin se empeza a considerar como unha saída laboral real.

Tiñades algunha experiencia previa no mundo dixital?

MS: Si, pertencemos ao mundo desde fai xa bastante tempo. Enrique é un dos fundadores de Pedacicos Arquitectónicos, un blogue de estudantes de arquitectura nacido en 2011, con moita variedade de contidos e un ton moi moi persoal. Eu pola miña banda entrei ao mundo dixital por unha vía máis académica, a través de URBS Revista de Estudios Urbanos y Ciencias Sociales en 2010 e o seu proxecto asociado blogURBS en 2013, ambos os espazos construídos desde as ciencias sociais e a psicoloxía ambiental. Doutra banda tanto Enrique como eu somos correspondentes de Blog Fundación ARQUIA e colaboramos con outras publicacións como Periódico CA: Cine y Arquitectura, The AAAA Magazine, e recentemente en Plataforma Arquitectura.

Enrique Parra - Manuel Saga · difusión digital  MetaSpace Portadas-Pedacicos-y-blogURBS

Atopástesvos con moitas dificultades? Cales foron as máis problemáticas?

EP: O certo é que non demasiadas. Nun primeiro momento a dificultade máis grande era que Manuel reside Bogotá (Colombia) e eu en Lorca (Murcia); polo que hai algunhas actividades que temos previstas para o proxecto e tivemos que pospoñelas. Pero tamén é verdade que o feito de estar en dous países diferentes permitiunos estar presentes en eventos que doutra forma fose impensable.

Por outra banda, o desafío máis grande ao que nos queremos enfrontar é chegar ao público gamer e freak tanto como ao arquitectónico; unha desas cousas que, en xeral, todas as publicacións de arquitectura deberían exporse seriamente.

Estades contentos cos obxectivos alcanzados?

MS: Por agora os nosos números non son moi altos, pero gústanos pensar que é porque temos unha audiencia moi selecta (risas). A verdade é que o tema “arquitectura, cinema e videoxogos” é moi específico e iso provoca que teñamos máis impacto por mor desa singularidade que por número bruto de lectores. Gústanos cando a nosa proposta queda gravada na memoria da xente, mesmo en arquitectos que non teñen especial interese nos videoxogos nin na cultura freak pero que contan connosco. De feito recibimos varias chamadas de medios e universidades tradicionais que nos buscan para organizar actividade ou seminarios sobre estes temas.

É precisamente nese contexto onde sentimos máis satisfeitos co resultado: O público implícase moito, todo o mundo ten recordos cun ou outro título que marcou a súa infancia, sobre todo a xente máis nova. Resulta emocionante cando hai persoas que participan contando as súas propias experiencias cos videoxogos e reflexionando sobre elas a partir dos temas que propoñemos.

Que expectativas e proxectos de futuro tedes para “MetaSpace”?

EP: Dos que podamos falar? Case ningún (chiscadela). Hai moitas cousas no aire, moitas ofertas “deshonestas” que estariamos encantados de aceptar pero que aínda teñen que fraguarse un pouco máis. De momento temos organizada a metade desta tempada, que co caos de vida que ambos levamos xa é dicir bastante…

Algo que si temos cada vez máis presente é a necesidade de continuar a nosa formación e orientala cara a este tema. Nós a día de hoxe non somos especialistas, polo menos sobre o papel, simplemente xuntamos dous da nosa paixóns para compartilas con xente inquieta como nós.

Son rendibles este tipo de iniciativas?

MS: Poderían selo, pero a nosa por agora non o é.

Sentides ben remunerados polo labor que realizades?

MS: Non, polo menos economicamente. MetaSpace é para nós unha aposta a longo prazo. Por agora os nosos principais obxectivos foron construír a nosa marca e sentar un precedente. Moi pouca xente mira os videoxogos desde a arquitectura, e desde logo ninguén o fai do mesmo xeito que nós; cando falamos de cinema é diferente, é un interese moito máis asentado, aínda que a miúdo os títulos aos que facemos referencia tamoco son os máis “soados”. Iso foi unha vantaxe para MetaSpace como proxecto pero tamén para nós nas nosas carreiras profesionais. Enrique por exemplo presentou varios concursos moi influenciados pola estética do art design de xogos como Bioshock ou LIMBO.. Ao meu serviume moito no ámbito académico, tanto á hora de traballar na difusión de actividades da universidade como para colaborar as clases de distintos profesores. MetaSpace dáme certa autoridade para poder falar de videoxogos en clases de historia da arquitectura ou de expresión gráfica

e que non me tomen por tolo!

Sonic2
Sonic2

Compaxinades ou complementades esta actividade con outros labores ou noutros campos?

EP: Claro, porque de momento vivir disto é moi complicado. Ambos mantemos activos o resto de blogues nos que participamos, ademais de continuar os nosos camiños profesionais. No meu caso isto traduciuse na apertura dun estudo orientado a temas de Arquitectura e Comunicación mentres que Manuel é profesor e investigador na Facultade de Arquitectura e Deseño da Universidade dos Andes, en Bogotá.

Como vedes o futuro do mundo “MetaSpace”? E o da arquitectura e os videoxogos?

MS: O futuro de MetaSpace pasa necesariamente polo seu crecemento, tanto en variedade de contido como en alcance e financiamento. O certo é que a industria do videoxogo chegou a un punto no que o art design ten unha importancia transcendental. Sen unha boa dirección de arte un xogo queda en algo insulso e pouco atractivo, por moi bo motor gráfico que teña. Se ademais o seu gameplay non está ben deseñado, entón apaga e vamos. Isto afecta directamente os xogos con grandes producións ou “AAA”, con exemplos como Assassin’s Creed, Uncharted ou World of Warcraft, que invisten enormes sumas de diñeiro nos seus equipos de art design.

De forma paralela a estas producións temos os xogos chamados indie ou independentes, que ao non ter grandes medios nin persoal fundamentan as súas propostas na innovación sobre o gameplay e o deseño visual. Neste sentido temos propostas como FEZ, Brütal Legend ou Prison Architect, xogos cunha gran carga arquitectónica que brillan pola súa sinxeleza e a súa capacidade de inmersión.

En calquera caso, a relación entre videoxogos e cinema é tan estreita que os cada vez hai máis cousas de cada unha desas disciplinas na outra. Vai ser moi interesante descubrir cal é o papel que xoga a arquitectura nese intercambio.

Considerades que estudar Arquitectura foi un pasaporte fundamental para chegar ao voso traballo actual?

EP: Obviamente. Pero temos que destacar aquí que non nos referimos exclusivamente á formación que recibimos nas nosas respectivas escolas, senón a todas esas actividades complementarias que fomos facendo paralelamente: conferencias, talleres, viaxes? e por suposto a esa gran Escola de Arquitectura en que se converteron as redes sociais dun tempo para acó (a condición de que teñas suficiente criterio á hora de elixir a quen escoitas).

Enrique Parra - Manuel Saga · difusión digital  MetaSpace Conferencia

Que opinades sobre a formación recibida? Actualmente que modelos ou métodos de formación empregades?

MS: Como di Enrique a formación non se limita ao que nos dá a universidade. Para nós o mellor método de formación é vivir ao día, saír á rúa, á rede e participar de todas as actividades que nos interesan aínda que iso ás veces quítenos tempo de “o que se supón que deberiamos estar a facer”. Persoalmente penso que facer un blogue é construír o noso propio posgrao, así que en si mesmo xa constitúe un método de formación.

Á parte disto sempre estamos a facer cursos e actividades, gústanos moito o momento no que estamos no que resulta natural ser estudantes e profesores ao mesmo tempo. Gustaríanos mencionar especialmente dous cursos que nos influíron especialmente: o curso de Idenditad Dixital impartido por Stepienybarno e o workshop LABLAX’15 coa Universidade dos Andes (Bogotá) e o SCI-Arc (Os Angeles).

¿Animarías a otros arquitectos a seguir vuestros pasos? ¿Qué pasos consideráis que deberían dar? ¿Cómo completar sus estudios? ¿Qué otros consejos les darías?

EP: Hai pouco escribía en Fundación Arquia un artigo que se chamaba “Sóbrannos os motivos… para facer un blogue de arquitectura”, nel facía unha pequena reflexión sobre o que supuxo para a miña levar un blogue de estudantes de arquitectura como Pedacicos Arquitectónicos xunto a Antonio Navarro e Juan Francisco Martínez (e máis recentemente con Manuel Saga). Creo que o mellor que lles podería dicir aos estudantes é que sexan conscientes do que queren aprender. Os plans de estudos son moi xenéricos, pero o período académico ofrece moitas alternativas para formarnos naquelas áreas que máis nos interesen.

No noso caso concreto ha tido moito peso a parte comunicativa da arquitectura, para outros o ámbito social ou o económico? Creo que é fundamental cultivar desde un comezo un espírito crítico con todo, especialmente connosco mesmos. A formación neste país é moi xeneralista por como está enfocada a profesión unha vez finalizan os estudos, polo que depende en gran medida dos estudantes atopar o seu trazo diferenciador.

Creedes que os arquitectos en España deberiamos seguir abrindo novas vías de traballo para saír da casa máis «tradicional» de proxectar dada a actual situación da construción no noso país?

MS: Totalmente, de feito creo que somos especímenes de “diversificación por necesidade”. A precaria situación laboral que vivimos en España pechou as oportunidades laborais (remuneradas) en grandes oficinas de arquitectura, ou polo menos nas que máis nos interesan. Aínda así, se traballásemos nun posto dese tipo deixariamos os nosos proxectos na rede que nos fixeron ser como somos hoxe en día. Eu de feito vivo en Bogotá, traballo como investigador nunha universidade onde a miña maior achega adoita estar baseado na facilidade para atopar certas informacións na rede, para contactar con outros investigadores ou para propoñer proxectos editoriais. Doutra banda Enrique bebe do seu traballo en Pedacicos e ata o seu mesmo PFC ten ese sabor que tan ben souberon cociñar ao longo dos anos.

A ambos nos gustaría poder desempeñarnos nalgún momento como arquitectos “tradicionais”, responder a un encargo, deseñar espazos que a xente vai vivir, pero para iso propoñemos un camiño moi diferente ao que nos tentaron ensinar. Propoñemos un produto cun carácter propio, moi persoal.

Enrique Parra - Manuel Saga · difusión digital Arquia-2015-a

Que opinades dos que se foron a traballar ao estranxeiro?

EP: Pois que é unha pena que tanta xente válida téñase que ir fose porque aquí non hai nada para eles. Unha cousa si que temos clara e é que nin as condicións de pseudo escravitude que ofrecen moitos estudos nin as “facilidades” que dá o estado para comezar novos proxectos axudan a frear esta hemorraxia que sofre a arquitectura española.

A arquitectura, ten abertos moitas frontes de batalla (LSP, Bolonia, paro, precariedade laboral, COAs, ETSAs, emigración, comunicación, etc), non serán demasiados para a polarización existente dentro da mesma?

MS: “O que moito abarca pouco aperta”. Moitas veces expómonos estas batallas como enfrontamentos puramente políticos ou gremiais, onde os nosos recursos son a asociación gremial, os comunicados e as manifestacións. Na miña opinión contamos con outra arma moi importante que son as boas prácticas, é dicir, non só pedir uns COAs exemplares senón ser tamén xustos nós nas nosas propias asociacións de pequena escala. Reivindicar un trato laboral digno á vez que denunciamos e evitamos os “chanchullos” na nosa rutina profesional.

En canto á emigración é un tema que me toca de preto. Nese sentido a comunidade dixital ha funcionado como unha áncora que me segue conectando con España a pesar de vivir alén do océano. Esta mesma entrevista é proba diso. Creo que o estado e a sociedade non son os únicos responsables de impedir a “fuga de cerebros”, tamén nós podemos poñer un pouquiño da nosa parte.

Como vedes o futuro da profesión?

EP: Pois que probablemente todo cambiará para quedar exactamente igual que estaba antes. Temos moitas dúbidas de que exista realmente unha vontade de cambio máis aló do “quítache o teu que me poño eu”. Aínda que o modelo de “o que leva” é diferente, os roles son exactamente os mesmos de sempre.

En canto ao día a día, á arquitectura de trincheira, probablemente se que se produza un cambio. Na nosa opinión aos poucos irase cara a dous camiños ben diferenciados: o modelo de colaboración entre profesionais independentes ou o modelo de consultora de arquitectura ao máis puro estilo das grandes firmas americanas.

Season Finale
Season Finale

Enrique Parra – Manuel Saga · difusión dixital | MetaSpace
Marzo 2016

Entrevista realizada por Ana Barreiro Branco e Alberto Alonso Ouro. Agradecer tanto a Manuel como a Enrique o seu tempo e predisposición con este espazo.

[:]

[:es]Ascensor para acceder al adarve de la muralla romana de Lugo | Pernas Varela Arquitectos[:en]Elevator to accede to the adarve of the Roman wall of Lugo | Pernas Varela Arquitectos | Pernas Varela Arquitectos[:gl]Ascensor para acceder ao adarve da muralla romana de Lugo | Pernas Varela Arquitectos[:]

[:es]

Ascensor para acceder al adarve de la muralla romana de Lugo | Pernas Varela Arquitectos
Ascensor para acceder al adarve de la muralla romana de Lugo | Pernas Varela Arquitectos

La Muralla de Lugo, erigida entre finales del siglo III y principios del siglo IV d. C, es la única fortificación romana completa en todo su trazado que se conserva en el mundo y por ello, uno de los monumentos más importantes de la península ibérica. En noviembre del año 2000 fue declarada Patrimonio de la Humanidad por la Unesco.

Ascensor para acceder al adarve de la muralla romana de Lugo | Pernas Varela Arquitectos
Ascensor para acceder al adarve de la muralla romana de Lugo | Pernas Varela Arquitectos

Se proyecta un ascensor para subir al adarve de la Muralla Romana con objeto de mejorar la accesibilidad al monumento teniendo en cuenta la protección de los valores culturales de la Muralla y los del Conjunto Histórico del Recinto intramuros de la ciudad.

Ascensor para acceder al adarve de la muralla romana de Lugo | Pernas Varela Arquitectos
Ascensor para acceder al adarve de la muralla romana de Lugo | Pernas Varela Arquitectos

El lugar escogido para su ubicación, dentro del recinto amurallado y frente a la entrada de los jardines de la Diputación, demuestra ser el más adecuado para minimizar el impacto del nuevo elemento sobre el monumento, tanto por la menor altura de la muralla en ese tramo como por la presencia inmediata de arbolado de gran porte.

Ascensor para acceder al adarve de la muralla romana de Lugo | Pernas Varela Arquitectos
Ascensor para acceder al adarve de la muralla romana de Lugo | Pernas Varela Arquitectos

En cuanto a los materiales utilizados, la caja resultante y la pasarela de conexión con el adarve se resuelven con estructura de acero. El cuerpo vertical se reviste exteriormente con rastreles de madera de iroko. En las paradas los rastreles se separan formando una celosía que permite una fugaz visión del exterior.

Ascensor para acceder al adarve de la muralla romana de Lugo | Pernas Varela Arquitectos
Ascensor para acceder al adarve de la muralla romana de Lugo | Pernas Varela Arquitectos

Con el paso del tiempo, se espera que la madera adquiera una coloración grisácea que se adecue con naturalidad tanto al arbolado del jardín de la Diputación como a la mampostería histórica de la muralla y su pátina viva.

Obras: Construcción de un ascensor para acceder al adarve de la muralla romana de Lugo
Emplazamiento: Carril dos Romanos S/N, Ayuntamiento de Lugo, Galicia, España
Autor: Pernas Varela arquitectos (Antonio Pernas Varela)
Colaboradores Fase de proyecto: Ramón Varela Barreras, Carlos Vázquez Castro (arquitectos)
Colaboradores Fase de obra: Ramón Varela Barreras (arquitecto), Servizo de Arquitectura e Etnografía. Subdirección Xeral de Conservación e Restauración de Bens Culturais. Xunta de Galicia.
Promotor: Xunta de Galicia, Consellería de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria
Empresa constructora: Desarrolla obras y servicios SL
Arquitecto técnico: Mónica Salgado Sueiro
Presupuesto de ejecución material: 76.153,93 €
Superficie construida: 11,65 m2 [ascensor 6m2 + pasarela 5.65m2]
Fotografía: Antonio Vázquez Héctor Santos-Díez | BISimages
+ pernasvarela.com

[:en]

pv_AsLu_04

The Wall of Lugo, raised between ends of the 3rd century and beginning of the 4th century d. C, it is the only Roman complete fortification in all his tracing that remains in the world and for it, one of the most important monuments of the Iberian peninsula. In November, 2000 Heritage of the Humanity was declared by the UNESCO.

An elevator is projected to raise the adarve of the Roman Wall in order to improve the accessibility to the monument bearing in mind the protection of the cultural values of the Wall and those of the Historical Set of the Enclosure within the walls of the city.

The place chosen for his location, inside the walled enclosure and opposite to the entry of the gardens of the Deputation, demonstrates to be most adapted to minimize the impact of the new element on the monument, so much for the minor height of the wall in this section as for the immediate presence of woodland of great freightage.

As for the used materials, the resultant box and the gangplank of connection with the adarve they are solved by structure of steel. The vertical body re-dresses externally with rastreles of wood of iroko. In the stops the rastreles separate forming a lattice that allows a fleeting vision of the exterior.

With the passage of time, it hopes that the wood acquires a greyish coloration that adecue with naturalness both to the woodland of the garden of the Deputation and to the historical masonry of the wall and his patina lives.

Work: Construction of an elevator to accede to the adarve of the Roman wall of Lugo
Location: Carril dos Romanos S/N, Ayuntamiento de Lugo, Galicia, Spain
Author: Pernas Varela arquitectos (Antonio Pernas Varela)
Collaborators Project phase: Ramón Varela Barreras, Carlos Vázquez Castro (architects)
Collaborators Phase of work: Ramón Varela Barreras (architects), Servizo de Arquitectura e Etnografía. Subdirección Xeral de Conservación e Restauración de Bens Culturais. Xunta de Galicia.
Promoter: Xunta de Galicia, Consellería de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria
Construction company: Desarrolla obras y servicios SL
Technical architect: Mónica Salgado Sueiro
Budget of material execution: 76.153,93 €
Surface construidal: 11,65 m2 [ascensor 6m2 + pasarela 5.65m2]
Photography: Antonio VázquezHéctor Santos-Díez | BISimages
+ pernasvarela.com

[:gl]

pv_AsLu_04

A Muralla de Lugo, erixida entre finais do século III e principios do século IV d. C, é a única fortificación romana completa en todo o seu trazado que se conserva no mundo e por iso, un dos monumentos máis importantes da península ibérica. En novembro do ano 2000 foi declarada Patrimonio da Humanidade pola Unesco.

Proxéctase un ascensor para subir ao adarve da Muralla Romana con obxecto de mellorar a accesibilidade ao monumento tendo en conta a protección dos valores culturais da Muralla e os do Conxunto Histórico do Recinto intramuros da cidade.

O lugar escollido para a súa localización, dentro do recinto amurallado e fronte á entrada dos xardíns da Deputación, demostra ser o máis adecuado para minimizar o impacto do novo elemento sobre o monumento, tanto pola menor altura da muralla nese tramo como pola presenza inmediata de arboledo de gran porte.

En canto aos materiais utilizados, a caixa resultante e a pasarela de conexión co adarve resólvense con estrutura de aceiro. O corpo vertical revístese exteriormente con rastreles de madeira de iroko. Nas paradas os rastreles sepáranse formando unha celosía que permite unha fugaz visión do exterior.

Co paso do tempo, espérase que a madeira adquira unha coloración grisácea que se adecue con naturalidade tanto ao arboledo do xardín da Deputación como á mampostería histórica da muralla e a súa pátina viva.

Obras: Construción dun ascensor para acceder ao adarve da muralla romana de Lugo
Emprazamento: Carril dos Romanos S/N, Concello de Lugo, Galicia, España
Autor: Pernas Varela arquitectos (Antonio Pernas Varela)
Colaboradores Fase de proyxecto: Ramón Varela Barreras, Carlos Vázquez Castro (arquitectos)
Colaboradores Fase de obra: Ramón Varela Barreras (arquitecto), Servizo de Arquitectura e Etnografía. Subdirección Xeral de Conservación e Restauración de Bens Culturais. Xunta de Galicia.
Promotor: Xunta de Galicia, Consellería de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria
Empresa constructora: Desarrolla obras e servicios SL
Arquitecto técnico: Mónica Salgado Sueiro
Presuposto de execución material: 76.153,93 €
Superficie construida: 11,65 m2 [ascensor 6m2 + pasarela 5.65m2]
Fotografía: Antonio VázquezHéctor Santos-Díez | BISimages
+ pernasvarela.com

[:]

SW Architect’s version: Contrato becarioSW Architect’s version: Fellowship contractsSW Architect’s version: Contrato becario

Obsérvese que si se cambia la B por una simple Pr de la palabra Becario, pasa a decirse Precario. Cosa no más lejos de la realidad y supongo que Becario debe ser una derivación de la palabra Precario, pues casi significa lo mismo.

“¡SIII, acabé la carrera, ya soy arquitecto!”

SW Architect’s version: Contrato becario
SW Architect’s version: Contrato becario

“Ningún becario ha sido maltratado para la realización de esta viñeta”.

No hay mucho chiste en esta viñeta pero es el inicio de una serie de nuevas viñetas (atención spoiler) y necesitaba esta para encarar la serie.

Lexcursó, arquitecto e ilustrador
Barcelona, abril 2011

It was observing that if Scholar changes the B for a simple Pr of the word, it happens to be said Precariously. Thing not beyond of the reality and I suppose that Scholar must be a derivation of the word Precariously, since almost it means the same thing.

“YESSS, I ended the career, already I am an architect!”

SW Architect’s version: Contrato becario
SW Architect’s version: fellowship contracts

“No scholar has been ill-treated for the accomplishment of this emblem”.

There is no very much joke in this emblem but it is the beginning of a series of new emblems (attention spoiler) and he needed this one to face the series.

Lexcursó, architect  and ilustrator
Barcelona, april 2011

Observase que se se cambia a B por unha simple Pr da palabra Becario, pasa a dicirse Precario. Cousa non máis lonxe da realidade e supoño que Bolseiro debe ser unha derivación da palabra Precario, pois case significa o mesmo.

“SIII, acabei a carreira, xa son arquitecto!”

SW Architect’s version: Contrato becario
SW Architect’s version: Contrato bolseiro

“Ningún bolseiro foi maltratado para a realización desta viñeta”.

Non hai moito chiste nesta viñeta pero é o inicio dunha serie de novas viñetas (atención spoiler) e necesitaba esta para encarar a serie.

Lexcursó, arquitecto e ilustrador
Barcelona, abril 2011

[:es]De lo complejo. Ambigüedad, Diferencia, Tiempo | Miquel Lacasta[:en]Of the complex thing. Ambiguity, Difference, Time | Miquel Lacasta[:gl]Do complexo. Ambigüedade, Diferenza, Tempo | Miquel Lacasta[:]

[:es]

Complejidad de un sistema (S), su diversidad de elementos (e1, e2, e3, en,) las diferentes intensidades de las interacciones (i1,i 2,i 3,i n) entre ellos, con el sistema y con elementos y sistemas externos (S1, S2, S3, Sn) | redcientifica.com
Complejidad de un sistema (S), su diversidad de elementos (e1, e2, e3, en,) las diferentes intensidades de las interacciones (i1,i 2,i 3,i n) entre ellos, con el sistema y con elementos y sistemas externos (S1, S2, S3, Sn) | redcientifica.com

De lo complejo. Ambigüedad, Diferencia, Tiempo

Hablar de lo complejo es inabarcable. Vendría a ser como rastrear el mítico mapa cartográfico a escala 1:1 al que Borges hacía referencia en el cuento Del Rigor de la Ciencia.La tarea, requeriría una descripción tan precisa, que el objeto descrito y la descripción misma coincidirían. Sin embargo sí que se puede intentar al menos, hablar de pautas de comportamiento de la complejidad, descifrar aspectos comunes a una forma de operar que podemos rastrear hoy día en casi todos los avatares de la vida. Y por supuesto también en la arquitectura.

Ese es el espíritu del texto que sigue, determinar los aspectos que surgen o mutan de naturaleza en la sociedad y conducen a la práctica arquitectónica hacia lógicas nuevas.

La ambigüedad

Mientras la primera modernidad iba en busca de una realidad uniforme, monolítica y lineal, la modernidad compleja2 se abre a una lectura fragmentada, abierta y no lineal de la realidad.

Se asume como propio de la realidad el hecho de que pueda tener diferentes interpretaciones y que estas convivan a la vez, incluso proviniendo del mismo sujeto que las emite.

No es que todo sea mentira, sino más bien que todo es multi-verdadero y por lo tanto más cercano a lo ambiguo que a lo concreto. También es indicativo que hoy día, la construcción de un espacio narrativo en la arquitectura, sea tan importante como la construcción del espacio físico propiamente arquitectónico. Y no es menos llamativo que la aparición del narrador, en teoría el propio arquitecto, asociado a la propia construcción del espacio narrativo, recoloca una voz individualizada en el centro del debate.

Esta transformación de las interpretaciones sobre lo real parece lógica si entendemos que mientras en la primera modernidad toda idea estaba al servicio de la sociedad en abstracto y se moldeaba cada concepto para que entrara en un gran relato unidireccional, en la modernidad compleja, cada idea tiene derecho a su existencia de forma genuina ya que constituye un eslabón en la construcción de la individualidad del sujeto, de su identidad, de su unicidad.

La realidad ya no se construye como un gran relato común, sino como la adición de miles de relatos, que de manera, a veces contradictoria, explican o tratan de explicar cada uno de ellos, el todo.

La verdad ligada al juicio moral de la modernidad, se transforma en algo instrumental a disposición del sujeto. La verdad ya no es un fin, es un medio. Se usa la verdad, se modela, se deforma, siempre y cuando sirva para la construcción del relato individual en relación directa con el todo. Esto es lo que legitima las ideas, su aportación en la construcción del relato individual sobre el todo.

Esta instrumentalización de la verdad conlleva la pérdida de autonomía de la institución arte3 en términos de Peter Bürger. Ésta es, en todo caso, la transformación más importante que ocurre en el seno de la primera modernidad en su tránsito hacia la modernidad compleja.

El arte, y a la zaga, la arquitectura, se pone al servicio de los individuos o grupo de individuos, se convierte en un medio que sirve a la construcción de la identidad individual o micro colectiva y por defecto sirve también a la construcción de una multi-identidad común, basada en la globalización de comportamientos (que no de relatos o identidades).

El arte se hace utilitario,4 se pone al servicio de, y por tanto su crítica y su ámbito de reflexión se vuelve social. El arte, al mutar en lo que podría llamarse sociología proyectiva, se transforma en reflexión política, abandonando la estética.5 De manera muy resumida, puede decirse que muere la estética a manos de los media, el soporte por excelencia de la reflexión social.

La diferencia

Contrariamente a la modernidad, el proyecto que surge a partir de los años 60 enfatiza la noción de diferencia, una vez desatado el individuo del corsé ideológico monolítico. La valorización del discurso del otro6 resitúa el compromiso ideológico en el fragmento, surgiendo una corriente de pensamiento que legitima las minorías políticas, las minorías raciales, las minorías sexuales, las minorías lingüísticas y las minorías sociales. Se asume que la parte no puede someterse al todo, y lo que antes era objeto de marginación, en tanto que discurso desviado sobre la ideología oficial, ahora es materia prima para la construcción de la identidad.

La diferencia no es en todo caso una fuerza que centrífuga la sociedad, ni la disemina, todo lo contrario, la diferencia requiere de una re-interpretación de la jerarquía porque la diferencia en si misma sigue constituyendo una parte fundamental de sistema, o como dice Frederic Jameson, un sistema que constitutivamente produce diferencias, sigue siendo un sistema.7

Podría decirse que la aparición de la diferencia como valor, como distinción, hace la sociedad más justa. Cada “ente diferente” dentro de la sociedad tiene el derecho a atesorar un capital cultural propio y a cultivar las expresiones estéticas que crea conveniente. Cada discurso se adapta a la minoría a la que sirve y construye las señas de identidad que diferencian y distinguen una minoría de otra. En arquitectura la recuperación que hace Venturi del kitsch norteamericano de clase media no es inocente. Venturi construye un discurso a la medida de un sector de la población que nunca se hubiera identificado con una expresión cultural tan elitista como la arquitectura, de no haber sido que en un momento dado, alguien supo poner en valor el shopping center, la hamburguesería y la redundancia entre el signo y su significado.

Esta convivencia entre diferencias legitimadas y expresiones culturales propias atomiza “el gusto”. Ya no hay un lugar compartido por todos donde fácilmente se accede al valor de cierta expresión cultural. Este lugar como imaginario colectivo, revienta en mil pedazos, tantos como grupos minoritarios con voz propia, y empieza a diseminar una cantidad ingente de símbolos e imágenes culturales cada vez más expresivas y espectaculares, si bien, destinadas a un consumo cada vez más rápido y por tanto provistas de un contenido cada vez más débil y digerible en poco tiempo.

El medio televisivo primero y las redes de comunicación instantánea después, el ordenador personal y el móvil como soporte e internet como vehículo de distribución instantáneo, van a favorecer la convivencia entre infinitas expresiones culturales de la diferencia en todos los campos del conocimiento, pero sobre todo en aquellos que permiten un consumo fácil y rápido. Las primeras distinciones entre la cultura de la élite y la cultura popular van a quedar literalmente barridas del mapa para convertirse en un engrudo donde cada uno puede encontrar su nicho cultural.

Navegar por tal cantidad de reclamos no es fácil. Aquí la complejidad vendrá definida por la capacidad de estructurar un criterio de geometría variable entre infinitas opciones a escoger, y desarrollar un relato coherente que tanto puede ir de un discurso muy sencillo y plano destinado a un consumo más masivo, hasta la sofisticación más perversa de una expresión cultural destinada a escasísimos individuos lo suficientemente cultivados y entrenados para ser capaces de degustar una exquisitez.

Antes, el camino para la excelencia estaba perfectamente delimitado y pre-programado, era simple y si bien no estaba exento de esfuerzo, se tenía siempre la seguridad que era el correcto.

La modernidad compleja contrariamente es un ejercicio constante de orientación entre infinitos caminos culturales, es más, la posible contradicción está totalmente asumida de manera que se puede construir un relato desde diferentes adscripciones minoritarias de tal forma que la recombinación de expresiones culturales de orígenes diversos, puede acabar creando una expresión genuinamente nueva.

Una imagen más propia de un “trencadis” cultural, que de una tradición academicista, una realidad más cercana al mestizaje, la mezcla y el copy and paste, que de la pureza, la integridad y lo predeterminado.

El tiempo

El vector tiempo es el dinamizador de una realidad anquilosada y culturalmente hermética heredada de la modernidad. Lo que ha venido a llamarse la postmodernidad, en sus primeros años de estupefacción, hace un salto cualitativo al hacer compatible el pasado y todas las expresiones culturales propias de la tradición, con el presente. Esta recombinación, esta convivencia ente pasado y presente, no deja de ser un burdo intento de “dar de comer” a las clases populares. Por un lado se asume la legitimidad de las clases medias para la construcción de un relato propio, como hemos visto antes. Por otro lado se asume también que el nivel cultural de estas clases medias no es lo suficientemente sofisticado como para digerir un relato demasiado complejo, intrincado y conceptualmente avanzado, por lo que el futuro queda descartado como espacio temporal desde el que modelar el discurso.

El pasado abocado sobre el presente deberá ser el tiempo sobre el que añadir algún valor al relato. De hecho las élites siempre remiten al pasado por que en realidad el pasado les pertenece. Ellas han construido el mundo tal como lo conocemos. La primera estrategia postmoderna es pues revalorizar el pasado sencillamente apropiándoselo. Bajo la excusa de que se pone en valor una memoria colectiva, de repente pasado y presente constituyen los límites del espacio temporal sobre el que construir las imágenes culturales de las clases medias. De esta manera se consigue materializar la narrativa de los recuerdos. La memoria colectiva da estabilidad a los individuos, los arraiga.

Esta concepción del pasado, aun pareciendo nostálgica o melancólica, no lo es del todo. Los activistas del pasado, reclaman que el eclecticismo del movimiento postmoderno es de una racionalidad que lo distingue y lo aleja del tradicionalismo, el pasado, cuya presencia reclamamos, no es una edad de oro a ser recuperada. No es la Grecia como infancia del mundo, de la cual hablaba Marx, atribuyéndole universalidad, permanencia y ejemplaridad en ciertos aspectos de la tradición europea. La presencia del pasado que puede contribuir a hacernos hijos de nuestro tiempo es, en nuestro campo, el pasado del mundo. Es el sistema global de experiencias conectadas y conectables por la sociedad.8

En todo caso el pasado queda así legitimado para ser libre y eclécticamente dispuesto para su consumo en el presente. La arquitectura llamada postmoderna, en realidad legitima el pasado solamente como producto de consumo en el presente, de manera que paradójicamente, cuanto más pasado, más presente.

De la mano del desarrollo tecnológico, especialmente de la socialización del ordenador de sobremesa primero y de las tecnologías de la información y del conocimiento después, la sociedad va a sufrir unas convulsiones que van a poner a los individuos en el disparadero de un tiempo futuro.

Lejos de toda emancipación, la tecnología poco a poco irá “esclavizando” a los individuos en una concepción de futuro destinada a ser consumida. Se produce una transición interesante entre un primer momento de la modernidad compleja donde se busca legitimar el pasado mediante el movimiento postmoderno, y una socialización tecnológica a principios de los años 90 que legitimará el futuro bajo el eslogan

“el futuro ya está aquí”

de tantos anuncios publicitarios que venden tecnología.

Un auténtico imaginario colectivo se va a construir a gran velocidad, de hecho la idea de velocidad en si misma vendrá a ser una de las protagonistas del espacio común social. Tecnológicamente sometidos, toda nuestra vida gira alrededor del último “update”, de la velocidad de conexión, de tener cobertura, de adquirir la última novedad en hardware y ser los primeros en hacer lo que antes era imposible, como llamar por teléfono sin cables, navegar por internet desde el móvil, hacer una partida on-line, etc.

La literatura sobre los cambios que la sociedad ha experimentado en estos últimos 30 años debido al salto tecnológico, es infinita.9 Sin embargo resumiendo mucho las consecuencias que ha tenido en la sociedad ese

“vivir anclados en el futuro”,

cabe decir que precisamente ese tiempo futuro está totalmente legitimado entre los individuos, es decir, la idea de futuro es objeto de interés, cuando no de adoración.

Por tanto el colapso del futuro sobre un presente hipertrofiado no vendrá de la mano de una expectativa intelectualizada, ni de una propuesta estética prefigurada, vendrá de la accesibilidad tecnológica, constituida por auténticos revulsivos sociales en forma de aparato capaz de satisfacer todas las opciones de relación social, ya sean estas de base profesional, afectiva o familiar. Esta socialización de la tecnología va a transformar no solamente los modelos de proyección hacia lo que antes solíamos llamar futuro, sino que simplemente transforma el futuro en una inmediatez. Y en esa misma estrategia, el futuro precipitado sobre un presente literalmente anabolizado, tendrá la forma de Smartphone de redes sociales y de novedad tecnológica continuada.

En la modernidad compleja el vector tiempo se define por un presente “hinchado”, hinchado de pasado e hinchado de futuro. La complejidad de nuestra época reside entre otras cosas en que el presente debe incorporar el pasado tal como veíamos en el movimiento postmoderno y debe ser capaz de incorporar el futuro, de la mano de la hipermodernidad.10

Paradójicamente ambas consideraciones sobre el pasado y el futuro hacen del presente una especie de tiempo reforzado. El alud de acontecimientos al que estamos sometidos diariamente, algunos provenientes del pasado y otros provenientes del futuro, acaban convirtiendo nuestra vida en una especie de presente continuo enormemente denso. No hay tiempo para pensar en el mañana porque ya estamos instalados en él, no hay tiempo que perder con el pasado porque éste, ya vive con nosotros.

En el tiempo condensado de la contemporaneidad no existe otra opción que el de intentar gestionar la complejidad, o dicho de otro modo la complejidad surge cuando “todo”, cualquier cosa, potencialmente puede ocurrir al mismo tiempo.

Miquel Lacasta. Doctor arquitecto
Barcelona, julio 2012

Notas:

BORGES, Jorge Luís, El Hacedor, Debolsillo, Barcelona 2012. El texto de Borges es tan delicioso que no puedo dejar de escribirlo aquí:

«En aquel Imperio, el Arte de la Cartografía logró tal Perfección que el Mapa de una sola Provincia ocupaba toda una Ciudad, y el Mapa del Imperio, toda una Provincia. Con el tiempo, estos Mapas Desmesurados no satisficieron y los Colegios de Cartógrafos levantaron un Mapa del Imperio, que tenía el Tamaño del Imperio y coincidía puntualmente con él. Menos Adictas al Estudio de la Cartografía, las Generaciones Siguientes entendieron que ese dilatado Mapa era Inútil y no sin Impiedad lo entregaron a las Inclemencias del Sol y los Inviernos. En los Desiertos del Oeste perduran despedazadas Ruinas del Mapa, habitadas por Animales y por Mendigos; en todo el País no hay otra reliquia de las Disciplinas Geográficas».

3 Es especialmente interesante BÜRGER, Peter, Teoría de la Vanguardia, Península, Madrid, 1987. En él, Peter Bürger establece una distinción entre modernidad y vanguardia. Mientras la vanguardia se caracteriza cuando la crítica no se extiende a otras corrientes estéticas pero se supera la institución arte, es decir la vanguardia no impugna una expresión artística precedente pero ataca el status del arte en la sociedad burguesa, la modernidad provoca una crítica estética y consolida la autonomía de la institución arte. Mientras la vanguardia pretende cambiar la posición del arte dentro de las relaciones de producción, la modernidad pretende tan sólo cambiar sus formas. En este sentido quizás sería más adecuado hablar de “vanguardia compleja”, que de modernidad compleja.

4 En este sentido a la modernidad compleja se le puede atribuir como apuntábamos un comportamiento de vanguardia, según Peter Bürger:

“los movimientos europeos de vanguardia se pueden definir como un ataque al status del arte en la sociedad burguesa. No impugnan una expresión artística precedente –un estilo-, sino la institución arte en su separación de la praxis vital de los hombres. Cuando los vanguardistas plantean la exigencia de que el arte vuelva a ser práctico, no quieren decir que el contenido de las obras sea socialmente significativo. La exigencia no se refiere al contenido de las obras; va dirigida contra el funcionamiento del arte en la sociedad, que decide tanto sobre el efecto de la obra como sobre su particular contenido”.

Op. Cit. BÜRGER p. 103.

5 Si el arte pierde su autonomía, es decir el hecho de que “el arte no sirva para nada”, y por tanto no pueda hacerse el arte por el arte, su ámbito de reflexión, de conceptualización, desaparece bajo el yugo de aquel ámbito al que sirve. La estética es indisociable a la autonomía del arte y de la institución arte.

6 Así es como sintéticamente valora Craig Owens el ascenso de los relatos de las minorías, especialmente las reivindicaciones feministas en su contribución. OWENS, Craig, “The discourse of the others: feminists and postmodernism”, The Anti-Aesthetic: essays on postmodern culture, Bay Press, Seattle, 1983, p. 62.

7 JAMESON, Frederic, “Marxism and Postmodernism”, New Left Review, núm. 176, julio-agosto 1989, p. 34.

8 PORTOGHESI, Paolo, After modern architecture, Rizzoli, Nueva York, 1982, p. 26.

9 No quiero dejar de mencionar aquí tres libros de referencia sobre el tema, el primero curiosamente es una novela que se convirtió en obra de culto para entender la cultura tecnológica que se avecinaba, DERY Mark, Escape Velocity: Cyberculture at the End of the Century, Grove Press, Nueva York, 1997, el segundo es del sociólogo Manuel Castells, voz indiscutible sobre los cambios que la era de la información están provocando en la economía, la sociedad y la cultura en CASTELLS, Manuel, La Era de la Información Vol.3, Fin de Milenio, Alianza Editorial, Barcelona, 1997 y el tercero es el compendio de editoriales de la revista en.red.ando publicados entre 1996 y 1997 por el periodista científico Luís Ángel Fernández Hermana, en FERNÁNDEZ HERMANA, Luís Ángel, En.red.ando, Ediciones B, Barcelona, 1998.

10 El término es del sociólogo francés Gilles Lypovetsky. Su pensamiento, especialmente agudo para tratar el paso de la modernidad a la postmodernidad, y de la postmodernidad a la hipermodernidad pueden encontrarse en LIPOVETSKY, Gilles, La Era del Vacío, Anagrama, Barcelona, 2003 y LIPOVETSKY, Gilles, Los Tiempos Hipermodernos, Anagrama, Barcelona, 2006.

[:en]

Complexity of a system (S), his diversity of elements (e1, e2, e3, en,) the different intensities of the interactions (i1, i 2, i 3, i n) between them, with the system and with elements and external systems (S1, S2, S3, Sn) | redcientifica.com

Of the complex thing. Ambiguity, Difference, Time.

Speaking about the complex thing is inabarcable. It would come to be like to trace the mythical cartographic map to scale 1:1 to that Borges was referring in the story Of The Rigor of the Science.1 The task, would need such a precise description, that the described object and the description itself would coincide. Nevertheless yes that can be tried at least, to speak about guidelines of behavior of the complexity, to decipher common aspects to a way of producing that we can rake today in almost all the vicissitudes of the life. And certainly also in the architecture.

This it is the spirit of the text that continues, to determine the aspects that arise or mutate of nature in the company and drive to the architectural practice towards new logics.

The Ambiguity.

While the first modernity was going in search of a uniform, monolithic and linear reality, the complex modernityis opened for a fragmented, opened and not linear reading of the reality.

It is assumed like own of the reality the fact that it could have different interpretations and that these coexist simultaneously, even coming from the same subject that issues them.

It is not that everything is a lie, but rather that everything is multi-real and therefore nearest to the ambiguous thing that to the concrete thing. Also it is indicative that today, the construction of a narrative space in the architecture, is so important as the construction of the physical properly architectural space. And it is not less showy than the appearance of the narrator, theoretically the own architect associated with the own construction of the narrative space, re-places a voice individualized in the center of the debate.

This transformation of the interpretations on the royal thing seems to be logical if we understand that while in the first modernity any idea was to the service of the company in abstract and every concept was molded in order that it was entering a great unidirectional statement, the complex modernity, every idea has right to his existence of genuine form since it constitutes a link in the construction of the individuality of the subject, of his identity, of his uniqueness.

The reality already is not constructed as a great common statement, but as the addition of thousands of statements, which of way, sometimes contradictory, explain or try to explain each of them, everything.

The truth tied to the moral judgment of the modernity, transforms in something instrumental at the disposal of the subject. The truth already is not an end, is a way. The truth is used, models itself, is deformed, as long as serve for the construction of the individual statement in direct relation with everything. This is what legitimizes the ideas, his contribution in the construction of the individual statement on everything.

This instrumentalización of the truth carries the loss of autonomy of the institution artin Peter Bürger’s terms. This one is, in any case, the most important transformation that happens in the bosom of the first modernity in his traffic towards the complex modernity.

The art, and to the rear, the architecture, it puts on the service of the individuals or group of individuals, turns into a way that serves to the collective construction of the individual identity or mike and for fault it serves also to the construction of a common multi-identity, based on the globalization of behaviors (that not of statements or identities).

The art becomes utilitarian,4 puts to the service of, and therefore his critique and his area of reflection becomes social. The art, on having mutated in what might be called a sociology proyectiva, transforms in political reflection, leaving the aesthetics.In a very summarized way, it can be said that the aesthetics die to hands of the media, the excellent support of the social reflection.

The difference.

Contrary to the modernity, the project that arises from the 60s emphasizes the difference notion, once untied the individual of the ideological monolithic corset. The valuation of the speech of other onere-places the ideological commitment in the fragment, arising a current of thought that legitimizes the political minorities, the racial minorities, the sexual minorities, the linguistic minorities and the social minorities. There is assumed that the part cannot surrender to everything, and what before was an object of marginalization, while speech turned aside on the official ideology, now is a raw material for the construction of the identity.

The difference is not in any case a force that centrifugal the company, it does not even spread, everything opposite, the difference needs of a reintepretation of the hierarchy because the difference in if same it continues constituting a fundamental part of system, or as says Frederic Jameson, a system that constitutivamente produces differences, continues being a system.7

It might be said that the appearance of the difference as value, as distinction, does the most just company. Every “different entity” inside the company has the right to hoard the cultural own capital and to cultivate the aesthetic expressions that he believes suitably. Every speech adapts to the minority to the one that serves and constructs the signs of identity that differentiate and distinguish a minority from other one. In architecture the recovery that does Venturi of the North American kitsch of middle class is not innocent. Venturi constructs a speech to the measure of a sector of the population who had never identified with a cultural expression so elitist as the architecture, of not having been that at any one time, anybody could put in value the shopping center, the hamburger shop and the redundancy between the sign and his meaning.

This conviviality between legitimized differences and cultural own expressions atomizes “the taste”. Already there is no a place shared by all where easily one accedes to the value of certain cultural expression. This place as imaginary group, it bursts in thousand pieces, so many people as minority groups with own voice, and starts spreading an enormous quantity of symbols and cultural images increasingly expressive and spectacular, though, destined to a consumption increasingly rapid and therefore provided with a content increasingly weak and digestible in a little time.

The first television way and the networks of instantaneous communication later, the personal computer and the mobile like support and Internet as instantaneous vehicle of distribution, are going to favor the conviviality between infinite cultural expressions of the difference in all the fields of the knowledge, but especially in those that allow an easy and rapid consumption. The first distinctions between the culture of the elite and the popular culture are going to remain literally swept of the map to turn into a paste where each one can find his cultural niche.

Sailing along such a quantity of claims is easy. Here the complexity will come defined by the aptitude to structure a criterion of variable geometry between infinite options to choosing, and to develop a coherent statement that so much can go of a very simple speech and plane destined for a more massive consumption, up to the most perverse sophistication of a cultural expression destined for the scantiest individuals it sufficiently cultivated and trained to be capable of tasting an exquisiteness.

Before, the way for the excellence was perfectly delimited and preprogrammed, was simple and though it was not exempt from effort, there was had always the safety that was the correct one.

The complex modernity by contrast is a constant exercise of orientation between infinite cultural ways, is more, the possible contradiction is totally assumed so that it is possible to construct a statement from different minority adscriptions in such a way that the recombination of cultural expressions of diverse origins, it can end up by creating a genuinely new expression.

A more own image of a cultural “trencadis”, which of a tradition academicista, a nearest reality to the miscegenation, the mixture and the copy and paste, that of the purity, the integrity and the predetermined thing.

The time.

The vector time is the revitalizing one of a paralyzed and culturally hermetic reality inherited from the modernity. What has come to be been called the postmodernity, in his first years of stupefaction, does a qualitative jump on having made compatible the past and all the cultural own expressions of the tradition, with the present. This recombination, this conviviality past and present entity, does not stop being a coarse attempt of “feeding” to the popular classes. On the one hand the legitimacy of the middle classes is assumed for the construction of an own statement, since we have seen before. On the other hand there is assumed also that the cultural standard of these middle classes is not the sufficiently sophisticated thing as to digest a too complex, dense and conceptual advanced statement, for what the future remains rejected as temporary space from which to shape the speech.

The past led on the present will have to be the time on which to add some value to the statement. In fact the elites always send to the past for which actually the past they belongs. They have constructed the world as we know it. The first postmodern strategy is so to revalue the past simply appropriating it. Under the excuse of which it puts in value on a collective memory, suddenly spent and present they constitute the limits of the temporary space on which to construct the cultural images of the middle classes. Hereby one manages to materialize the narrative of the recollections. The collective memory gives stability to the individuals, establishes them.

This conception of the past, even seeming to be nostalgic or melancholy, it it is not completely. The activists of the past, claim that the eclecticism of the postmodern movement is of a rationality that distinguishes it and removes it from the traditionalism, the past, which presence we protest, is not a golden age to being recovered. It is not the Greece as infancy of the world, about which he was speaking Marx, attributing universality, permanency and exemplary nature to him in certain aspects of the European tradition. The presence of the past that can help to make us children of our time is, in our field, the past of the world. It is the global system of connected and connectable experiences for the society.8

In any case the past remains like that legitimized to be free and eclécticamente arranged for his consumption in the present. The so called postmodern architecture, actually it legitimizes the past only as product of consumption in the present, so that paradoxically, more past, more present.

Of the hand of the technological development, specially of the socialization of the computer of tablecloth first and of the technologies of the information and of the knowledge later, the company is going to suffer a few convulsions that are going to put the individuals in the trigger of a future time.

Far from all emancipation, the technology little by little will be “enslaving” the individuals in a conception of future destined to be emaciated. An interesting transition takes place between the first moment of the complex modernity where one seeks to legitimize the past by means of the postmodern movement, and a technological socialization at the beginning of the 90s that will legitimize the future under the slogan

“the future already is here”

of so many advertising announcements that sell technology.

An authentic imaginary group is going to construct him to great speed, in fact the speed idea in if same she will come to be one of the protagonists of the common social space. Technologically submitted, all our life turns about the last “update”, of the speed of connection, of having coverage, of acquiring the last innovation in hardware and being the first ones in doing what before was impossible, as calling for telephone without cables, sailing along Internet from the mobile, doing an on-line item, etc.

The literature on the changes that the company has experienced in the latter 30 years due to the technological jump, is infinite.Nevertheless summarizing very much the consequences through that it has had in the company this

“living anchored in the future”,

it is necessary to say that precisely this future time is totally legitimized between the individuals, that is to say, the idea of future is an object of interest, when not of adoration.

Therefore the collapse of the future on a hypertrophied present will not come from the hand of an expectation intelectualizada, not from an aesthetic prefigured offer, will come from the technological accessibility constituted by authentic social revulsives in the shape of device capable of satisfying all the options of social relation, already be these of professional, affective or familiar base. This socialization of the technology is going to transform not only the projection models towards what before we were in the habit of calling future, but simply it transforms the future into an immediacy. And in the same strategy, the future rushed at a present literally anabolizado, will have Smartphone’s form of social networks and of technological continued innovation.

In the complex modernity the vector time is defined by a swollen” present swelled of past and swelled of future. The complexity of our epoch resides among other things in that the present must incorporate the past as we saw in the postmodern movement and it must be capable of incorporating the future, of the hand of the hypermodernity.10

Paradoxically both considerations on the past and the future do of the present a species of reinforced time. The avalanche of events to which we are submitted every day, some from the past and others from the future, they end up by turning our life into a species of constant enormously dense present. It is not time to think in the tomorrow because already we are installed in him, is not time that to lose with the past because this one, already it lives with us.

In the condensed time of the contemporaneousness another option does not exist that of trying to manage the complexity, or said differently the complexity arises when “everything”, any thing, potentially can happen at the same time.

Miquel Lacasta. PhD architect
Barcelona, july 2012

Notes:

1 BORGES, Jorge Luís, El Hacedor, Debolsillo, Barcelona 2012The text of Borges is so delicious that I cannot stop writing it here:

«In that Empire, the Art of the Cartography achieved such a Perfection that the Map of an alone Province was occupying the whole City, and the Map of the Empire, the whole Province. With the time, these Enormous Maps did not satisfy and the Cartographers’ Colleges raised a Map of the Empire, which had the Size of the Empire and was coinciding punctually with him. Less addicted to the Study of the Cartography, the Following Generations understood that this extensive Map was Useless and not without Ungodliness they delivered it to the Inclemencies of the Sol and the Winters. In the Deserts of the West there last torn into pieces Ruins of the Map, lived by Animals and by Beggars; in the whole Country there is no another relic of the Geographical Disciplines».

3 It is specially interesting BÜRGER, Peter, Theory of the Forefront, Peninsula, Madrid, 1987. In him, Peter Bürger establishes a distinction between modernity and forefront. While the forefront is characterized when the critique does not spread to other aesthetic currents but the institution excels itself art, that is to say the forefront does not contest an artistic previous expression but it attacks the status of the art in the bourgeois company, the modernity provokes an aesthetic critique and the autonomy of the institution consolidates art. While the forefront tries to change the position of the art inside the relations of production, the modernity tries to change only his forms. In this respect probably it would be more suitable to speak about “complex forefront”, that of complex modernity.

In this respect to the complex modernity it is possible to attribute to him since we were aiming at a behavior of forefront, according to Peter Bürger:

“the European movements of forefront can be defined as an assault to the status of the art in the bourgeois company. They do not contest an artistic previous expression – a style-, but the institution art in his separation of the vital practice of the men. When the avant-gardists raise the exigency of which the art returns to be practical, they do not want to say that the content of the works should be socially significant. The exigency does not refer to the content of the works; it is directed against the functioning of the art in the company, which decides both on the effect of the work and on his contained individual”.

Op. Cit. BÜRGER p. 103.

5 If the art loses his autonomy, that is to say the fact that “the art does not serve for anything”, and therefore there could not be done the art for art’s sake, his area of reflection, of conceptualization, it eliminates under the yoke of that area the one that serves. The aesthetics are undissociable to the autonomy of the art and of the institution art.

This way it is since synthetically Craig Owens values the ascent of the statements of the minorities, specially the recoveries feminists in his contribution. OWENS, Craig, “The discourse of the others: feminists and postmodernism”, The Anti-Aesthetic: essays on postmodern culture, Bay Press, Seattle, 1983, p. 62.

7 JAMESON, Frederic, “Marxism and Postmodernism”, New Left Review, núm. 176, julio-agosto 1989, p. 34.

8 PORTOGHESI, Paolo, After modern architecture, Rizzoli, Nueva York, 1982, p. 26.

9 I do not want to stop mentioning here three books of reference on the topic, the first one curiously it is a novel that turned into work of worship to understand the technological culture that one was approaching, DERY Mark, Escape Velocity: Cyberculture at the End of the Century, Grove Press, Nueva York, 1997, the second one belongs to the sociologist Manuel Castells, indisputable voice on the changes that the age of the information they are provoking in the economy, the company and the culture in CASTELLS, Manuel, La Era de la Información Vol.3, Fin de Milenio, Alianza Editorial, Barcelona, 1997 and the third party is the compendium of publishing houses of the magazine en.red.ando published between 1996 and 1997 for the scientific journalist Luís Ángel Fernández Hermana, en FERNÁNDEZ HERMANA, Luís Ángel, En.red.ando, Ediciones B, Barcelona, 1998.

10 The term belongs to the French sociologist Gilles Lypovetsky. His thought, specially sharp to treat the step of the modernity to the postmodernity, and from the postmodernity to the hypermodernity they can be in LIPOVETSKY, Gilles, La Era del Vacío, Anagrama, Barcelona, 2003 y LIPOVETSKY, Gilles, Los Tiempos Hipermodernos, Anagrama, Barcelona, 2006.

[:gl]

Complexidade dun sistema (S), a súa diversidade de elementos (e1, e2, e3, en,) as diferentes intensidades das interaccións (i1,i 2,i 3,i n) entre ellos, con el sistema y con elementos y sistemas externos (S1, S2, S3, Sn) | redcientifica.com

Do complexo. Ambigüedade, Diferenza, Tempo.

Falar do complexo é inabarcable. Viría ser como rastrexar o mítico mapa cartográfico a escala 1:1 ao que Borges facía referencia no conto Do Rigor da Ciencia.1 A tarefa, requiriría unha descrición tan precisa, que o obxecto descrito e a descrición mesma coincidirían. Con todo si que se pode intentar polo menos, falar de pautas de comportamento da complexidade, descifrar aspectos comúns a unha forma de operar que podemos rastrexar hoxe día en case todos os avatares da vida. E por suposto tamén na arquitectura.

Ese é o espírito do texto que segue, determinar os aspectos que xorden ou mutan de natureza na sociedade e conducen á práctica arquitectónica cara a lóxicas novas.

A ambigüedade.

Mentres a primeira modernidade ía en busca dunha realidade uniforme, monolítica e lineal, a modernidade complexaábrese a unha lectura fragmentada, aberta e non lineal da realidade.

Asúmese como propio da realidade o feito de que poida ter diferentes interpretacións e que estas convivan á vez, incluso provindo do mesmo suxeito que as emite.

Non é que todo sexa mentira, senón máis ben que todo é multi-verdadeiro e por tanto máis próximo ao ambiguo que ao concreto. Tamén é indicativo que hoxe día, a construción dun espazo narrativo na arquitectura, sexa tan importante como a construción do espazo físico propiamente arquitectónico. E non é menos rechamante que a aparición do narrador, en teoría o propio arquitecto, asociado á propia construción do espazo narrativo, recoloca unha voz individualizada no centro do debate.

Esta transformación das interpretacións sobre o real parece lóxica se entendemos que mentres na primeira modernidade toda idea estaba ao servizo da sociedade en abstracto e moldeábase cada concepto para que entrase nun gran relato unidireccional, na modernidade complexa, cada idea ten dereito á súa existencia de forma xenuína xa que constitúe un elo na construción da individualidade do suxeito, da súa identidade, da súa unicidade.

A realidade xa non se constrúe como un gran relato común, senón como a adición de miles de relatos, que de maneira, ás veces contraditoria, explican ou tratan de explicar cada un deles, o todo.

A verdade ligada ao xuízo moral da modernidade, transfórmase en algo instrumental a disposición do suxeito. A verdade xa non é un fin, é un medio. Úsase a verdade, se modela, se deforma, a condición de que sirva para a construción do relato individual en relación directa co todo. Isto é o que lexitima as ideas, a súa achega na construción do relato individual sobre o todo.

Esta instrumentalización da verdade leva a perda de autonomía da institución arte3 en termos de Peter Bürger. Esta é, en todo caso, a transformación máis importante que ocorre no seo da primeira modernidade no seu tránsito cara á modernidade complexa.

A arte, e á zaga, a arquitectura, ponse ao servizo dos individuos ou grupo de individuos, convértese nun medio que serve á construción da identidade individual ou micro colectiva e por defecto serve tamén á construción dunha multi-identidade común, baseada na globalización de comportamentos (que non de relatos ou identidades).

A arte faise utilitario,4 ponse ao servizo de, e por tanto a súa crítica e o seu ámbito de reflexión vólvese social. A arte, ao mutar no que podería chamarse sociología proyectiva, transfórmase en reflexión política, abandonando a estética.5 De maneira moi resumida, pode dicirse que morre a estética a mans dos media, o soporte por excelencia da reflexión social.

A diferenza.

Contrariamente á modernidade, o proxecto que xorde a partir dos anos 60 salienta a noción de diferenza, unha vez desatado o individuo do corpiño ideolóxico monolítico. A valorización do discurso do outro6 resitúa o compromiso ideolóxico no fragmento, xurdindo unha corrente de pensamento que lexitima as minorías políticas, as minorías raciais, as minorías sexuais, as minorías lingüísticas e as minorías sociais. Asúmese que a parte non pode someterse ao todo, e o que antes era obxecto de marxinación, en tanto que discurso desviado sobre a ideoloxía oficial, agora é materia prima para a construción da identidade.

A diferenza non é en todo caso unha forza que centrífuga a sociedade, nin a disemina, todo o contrario, a diferenza require dunha re-interpretación da xerarquía porque a diferenza en se mesma segue constituíndo unha parte fundamental de sistema, ou como di Frederic Jameson, un sistema que constitutivamente produce diferenzas, segue sendo un sistema.7

Podería dicirse que a aparición da diferenza como valor, como distinción, fai a sociedade máis xusta. Cada “ente diferente” dentro da sociedade ten o dereito para atesourar un capital cultural propio e a cultivar as expresións estéticas que crea conveniente. Cada discurso adáptase á minoría á que serve e constrúe os acenos de identidade que diferencian e distinguen unha minoría doutra. En arquitectura a recuperación que fai Venturi do kitsch norteamericano de clase media non é inocente. Venturi constrúe un discurso á medida dun sector da poboación que nunca se identificou cunha expresión cultural tan elitista como a arquitectura, de non ser que nun momento dado, alguén soubo poñer en valor o shopping center, a hamburguesería e a redundancia entre o signo e o seu significado.

Esta convivencia entre diferenzas lexitimadas e expresións culturais propias atomiza “o gusto”. Xa non hai un lugar compartido por todos onde facilmente accédese ao valor de certa expresión cultural. Este lugar como imaxinario colectivo, rebenta en mil pedazos, tantos como grupos minoritarios con voz propia, e empeza a diseminar unha cantidade inxente de símbolos e imaxes culturais cada vez máis expresivas e espectaculares, aínda que, destinadas a un consumo cada vez máis rápido e por tanto provistas dun contido cada vez máis débil e digerible en pouco tempo.

O medio televisivo primeiro e as redes de comunicación instantánea despois, o computador persoal e o móbil como soporte e internet como vehículo de distribución instantáneo, van favorecer a convivencia entre infinitas expresións culturais da diferenza en todos os campos do coñecemento, pero sobre todo naqueles que permiten un consumo fácil e rápido. As primeiras distincións entre a cultura da elite e a cultura popular van quedar literalmente varridas do mapa para converterse nun engrudo onde cada un pode atopar o seu nicho cultural.

Navegar por tal cantidade de reclamos non é fácil. Aquí a complexidade virá definida pola capacidade de estruturar un criterio de xeometría variable entre infinitas opcións a escoller, e desenvolver un relato coherente que tanto pode ir dun discurso moi sinxelo e plano destinado a un consumo máis masivo, ata a sofisticación máis perversa dunha expresión cultural destinada a escasísimos individuos o suficientemente cultivados e adestrados para ser capaces de degustar unha exquisitez.

Antes, o camiño para a excelencia estaba perfectamente delimitado e pre-programado, era simple e aínda que non estaba exento de esforzo, tíñase sempre a seguridade que era o correcto.

A modernidade complexa contrariamente é un exercicio constante de orientación entre infinitos camiños culturais, é máis, a posible contradición está totalmente asumida de maneira que se pode construír un relato desde diferentes adscricións minoritarias de tal forma que a recombinación de expresións culturais de orixes diversas, pode acabar creando unha expresión xenuinamente nova.

Unha imaxe máis propia dun “trencadis” cultural, que dunha tradición academicista, unha realidade máis próxima á mestizaxe, a mestura e o copy and paste, que da pureza, a integridade e o predeterminado.

O tempo.

O vector tempo é o dinamizador dunha realidade anquilosada e culturalmente hermética herdada da modernidade. O que veu a chamarse a postmodernidad, nos seus primeiros anos de estupefacción, fai un salto cualitativo ao facer compatible o pasado e todas as expresións culturais propias da tradición, co presente. Esta recombinación, esta convivencia ente pasado e presente, non deixa de ser un basto intento de “dar para comer” ás clases populares. Por unha banda asúmese a lexitimidade das clases medias para a construción dun relato propio, como vimos antes. Doutra banda asúmese tamén que o nivel cultural destas clases medias non é o suficientemente sofisticado como para dixerir un relato demasiado complexo, intrincado e conceptualmente avanzado, polo que o futuro queda descartado como espazo temporal desde o que modelar o discurso.

O pasado abocado sobre o presente deberá ser o tempo sobre o que engadir algún valor ao relato. De feito as elites sempre remiten ao pasado por que en realidade o pasado perténcelles. Elas construíron o mundo tal como coñecémolo. A primeira estratexia postmoderna é pois revalorizar o pasado sinxelamente apropiándollo. Baixo a escusa de que se pon en valor unha memoria colectiva, de súpeto pasado e presente constitúen os límites do espazo temporal sobre o que construír as imaxes culturais das clases medias. Desta maneira conséguese materializar a narrativa dos recordos. A memoria colectiva dá estabilidade aos individuos, arráigaos.

Esta concepción do pasado, aínda parecendo nostálxica ou melancólica, non o é do todo. Os activistas do pasado, reclaman que o eclecticismo do movemento postmoderno é dunha racionalidade que o distingue e afástao do tradicionalismo, o pasado, cuxa presenza reclamamos, non é unha idade de ouro a ser recuperada. Non é a Grecia como infancia do mundo, da cal falaba Marx, atribuíndolle universalidade, permanencia e ejemplaridad en certos aspectos da tradición europea. A presenza do pasado que pode contribuír a facernos fillos do noso tempo é, no noso campo, o pasado do mundo. É o sistema global de experiencias conectadas e conectables pola sociedade.8

En todo caso o pasado queda así lexitimado para ser libre e eclécticamente disposto para o seu consumo no presente. A arquitectura chamada postmoderna, en realidade lexitima o pasado soamente como produto de consumo no presente, de maneira que paradoxalmente, canto máis pasado, máis presente.

Da man do desenvolvemento tecnolóxico, especialmente da socialización do computador de sobremesa primeiro e das tecnoloxías da información e do coñecemento despois, a sociedade vai sufrir unhas convulsións que van poñer aos individuos no disparadero dun tempo futuro.

Lonxe de toda emancipación, a tecnoloxía aos poucos irá “esclavizando” aos individuos nunha concepción de futuro destinada a ser consumida. Prodúcese unha transición interesante entre un primeiro momento da modernidade complexa onde se busca lexitimar o pasado mediante o movemento postmoderno, e unha socialización tecnolóxica a principios dos anos 90 que lexitimará o futuro baixo o slogan

“o futuro xa está aquí”

de tantos anuncios publicitarios que venden tecnoloxía.

Un auténtico imaxinario colectivo vai construír a gran velocidade, de feito a idea de velocidade en se mesma virá ser unha das protagonistas do espazo común social. Tecnoloxicamente sometidos, toda a nosa vida vira ao redor do último “update”, da velocidade de conexión, de ter cobertura, de adquirir a última novidade en hardware e ser os primeiros en facer o que antes era imposible, como chamar por teléfono sen cables, navegar por internet desde o móbil, facer unha partida on-line, etc.

A literatura sobre os cambios que a sociedade experimentou nestes últimos 30 anos debido ao salto tecnolóxico, é infinita.9 Con todo resumindo moito as consecuencias que tivo na sociedade ese

“vivir ancorados no futuro”,

cabe dicir que precisamente ese tempo futuro está totalmente lexitimado entre os individuos, é dicir, a idea de futuro é obxecto de interese, cando non de adoración.

Por tanto o colapso do futuro sobre un presente hipertrofiado non virá da man dunha expectativa intelectualizada, nin dunha proposta estética prefigurada, virá da accesibilidade tecnolóxica, constituída por auténticos revulsivos sociais en forma de aparello capaz de satisfacer todas as opcións de relación social, xa sexan estas de base profesional, afectiva ou familiar. Esta socialización da tecnoloxía vai transformar non soamente os modelos de proxección cara ao que antes adoitabamos chamar futuro, senón que simplemente transforma o futuro nunha inmediatez. E nesa mesma estratexia, o futuro precipitado sobre un presente literalmente anabolizado, terá a forma de Smartphone de redes sociais e de novidade tecnolóxica continuada.

Na modernidade complexa o vector tempo defínese por un presente “inchado”, inchado de pasado e inchado de futuro. A complexidade da nosa época reside entre outras cousas en que o presente debe incorporar o pasado tal como viamos no movemento postmoderno e debe ser capaz de incorporar o futuro, da man da hipermodernidade.10

Paradoxalmente ambas as consideracións sobre o pasado e o futuro fan do presente unha especie de tempo reforzado. O alude de acontecementos ao que estamos sometidos diariamente, algúns provenientes do pasado e outros provenientes do futuro, acaban convertendo a nosa vida nunha especie de presente continuo enormemente denso. Non hai tempo para pensar no mañá porque xa estamos instalados nel, non hai tempo que perder co pasado porque este, xa vive connosco.

No tempo condensado da contemporaneidad non existe outra opción que o de tentar xestionar a complexidade, ou devandito doutro xeito a complexidade xorde cando “todo”, calquera cousa, potencialmente pode ocorrer ao mesmo tempo.

Miquel Lacasta. Doutor arquitecto
Barcelona, xullo 2012

Notas:

1 BORGES, Jorge Luís, El Hacedor, Debolsillo, Barcelona 2012. O texto de Borges é tan delicioso que non podo deixar de escribilo aquí:

«Naquel Imperio, a arte da Cartografía logrou tal Perfección que o Mapa dunha soa Provincia ocupaba toda unha Cidade, e o Mapa do Imperio, toda unha Provincia. Co tempo, estes Mapas Desmesurados non satisfixeron e os Colexios de Cartógrafos levantaron un Mapa do Imperio, que tiña o Tamaño do Imperio e coincidía puntualmente con el. Menos Adictas ao Estudo da Cartografía, as Xeracións Seguintes entenderon que ese dilatado Mapa era Inútil e non sen Impiedad entregárono ás Inclemencias do Sol e os Invernos. Nos Desertos do Oeste perduran esnaquizadas Ruínas do Mapa, habitadas por Animais e por Esmoleiros; en todo o País non hai outra reliquia das Disciplinas Xeográficas».

3 É especialmente interesante BÜRGER, Peter, Teoría de la Vangarda, Península, Madrid, 1987. Nel, Peter Bürger establece unha distinción entre modernidade e vangarda. Mentres a vangarda caracterízase cando a crítica non se estende a outras correntes estéticas pero supérase a institución arte, é dicir a vangarda non impugna unha expresión artística precedente pero ataca o status da arte na sociedade burguesa, a modernidade provoca unha crítica estética e consolida a autonomía da institución arte. Mentres a vangarda pretende cambiar a posición da arte dentro das relacións de produción, a modernidade pretende tan só cambiar as súas formas. Neste sentido quizais sería máis adecuado falar de “vangarda complexa”, que de modernidade complexa.

Neste sentido á modernidade complexa pódeselle atribuír como apuntabamos un comportamento de vangarda, segundo Peter Bürger:

“os movementos europeos de vangarda pódense definir como un ataque ao status da arte na sociedade burguesa. Non impugnan unha expresión artística precedente ?un estilo-, senón a institución arte na súa separación da praxe vital dos homes. Cando os vangardistas expoñen a esixencia de que a arte volva ser práctico, non queren dicir que o contido das obras sexa socialmente significativo. A esixencia non se refire ao contido das obras; vai dirixida contra o funcionamento da arte na sociedade, que decide tanto sobre o efecto da obra como sobre o seu particular contido”.

Op. Cit. BÜRGER p. 103.

5 Se a arte perde a súa autonomía, é dicir o feito de que “a arte non sirva para nada”, e por tanto non poida facerse a arte pola arte, o seu ámbito de reflexión, de conceptualización, desaparece baixo o xugo daquel ámbito ao que serve. A estética é indisociable á autonomía da arte e da institución arte.

6 Así é como sintéticamente valora Craig Owens o ascenso dos relatos das minorías, especialmente as reivindicacións feministas na súa contribución. OWENS, Craig, “The discourse of the others: feminists and postmodernism”, The Anti-Aesthetic: essays on postmodern culture, Bay Press, Seattle, 1983, p. 62.

7 JAMESON, Frederic, “Marxism and Postmodernism”, New Left Review, núm. 176, xullo-agosto 1989, p. 34.

8 PORTOGHESI, Paolo, After modern architecture, Rizzoli, Nueva York, 1982, p. 26.

Non quero deixar de mencionar aquí tres libros de referencia sobre o tema, o primeiro curiosamente é unha novela que se converteu en obra de culto para entender a cultura tecnolóxica que se aveciñaba, DERY Mark, Escape Velocity: Cyberculture at the End of the Century, Grove Press, Nova York, 1997, o segundo é do sociólogo Manuel Castells, voz indiscutible sobre os cambios que a era da información están a provocar na economía, a sociedade e a cultura en CASTELLS, Manuel, La Era de la Información Vol.3, Fin de Milenio, Alianza Editorial, Barcelona, 1997 e o terceiro é o compendio de editoriais da revista en.rede.ando publicados entre 1996 e 1997 polo xornalista científico Luís Ángel Fernández Hermana, en FERNÁNDEZ HERMANA, Luís Ángel, En.red.ando, Ediciones B, Barcelona, 1998.

10 O termo é do sociólogo francés Gilles Lypovetsky. O seu pensamento, especialmente agudo para tratar o paso da modernidade á postmodernidad, e da postmodernidad á hipermodernidad poden atoparse en LIPOVETSKY, Gilles, La Era del Vacío, Anagrama, Barcelona, 2003 y LIPOVETSKY, Gilles, Los Tiempos Hipermodernos, Anagrama, Barcelona, 2006.

[:]

[:es]Kahn (un homenaje) | Sergio de Miguel[:gl]Kahn (unha homenaxe) | Sergio de Miguel[:en]Kahn (A homage) | Sergio de Miguel[:]

[:es]

Kahn (un homenaje) | Sergio de Miguel
Louis I. Kahn, enseñando del silencio a la luz

El arquitecto Louis I. Kahn (1901-1974) nace en Estonia pero es llevado en sus primeros años de vida a los Estados Unidos donde tras un brillante periodo de inquietud artística estudia arquitectura en la Universidad de Pensilvania, aprendiendo los preceptos del “Beux-Arts” de su maestro Paul Cret.

Tuvo no sé si la mala o la buena suerte de nacer casi una generación después que Le Corbusier y Mies Van der Rohe. Desde luego que no tenía ni la inventiva del primero ni la elegancia del segundo, pero su perseverancia e intuición hicieron que, de alguna manera, aunara ambas cualidades, inventiva y elegancia, como ningún otro.

Obtiene su título de arquitecto en 1924, un año después de que Le Corbusier publicara su influyente “Hacia una arquitectura”, en plena revolución moderna. No es por entonces lo suficiente maduro como para ser protagonista del fértil y revolucionario periodo de entre guerras, por lo que en sus comienzos tendrá a las grandes figuras como clara referencia. Los acontecimientos bélicos y económicos le llevarán a los años 50 con una experiencia práctica vivamente marcada por los principios del estilo Internacional y el funcionalismo, haciéndole pasar prácticamente inadvertido. Entre los años 1950 y 1951, en la madurez de la cincuentena y enseñando arquitectura en la Universidad de Yale, accede a la beca de la Academia de Roma y esto le permite viajar y conocer el espíritu arcaico de Egipto, Grecia y Roma. Una sorprendente lucidez le hace vislumbrar en la arquitectura ancestral la referencia de su más que relevante futura arquitectura.

A partir de entonces, como si hubiese abierto una deslumbradora puerta al conocimiento, no iba a utilizar las fuentes históricas para copiarlas sino como evocaciones de la grandeza intemporal que en su opinión estaba ausente en la mayoría de los paradigmas de la arquitectura moderna. Su búsqueda tiene como fin una “Nueva Monumentalidad”, una cualidad que tenía que ver con el sentimiento de eternidad, tan impregnado en él después de sus viajes. Sus referencias iban a estar en Luxor y Karnak, en Atenas y Delfos, en Ostia y Pompeya, aunque para Kahn, la arquitectura de la Roma Imperial iba a ser la más influyente. Su amigo y más ferviente admirador Vincent Scully define su arquitectura como “la transformación de las ruinas de la Roma arcaica en edificios modernos”. En cualquier caso, el inquieto Kahn no desdeñaba de nada, y prueba de ello es que le gustara afirmar que

“la arquitectura siempre debe empezar con un ojo en la mejor arquitectura del pasado”.

Una de las más influyentes aportaciones de Kahn fue su personalísimo mensaje de poéticas palabras que tenían como objeto expresar sus más profundas reflexiones sobre la arquitectura. En su mente y su lenguaje reinaba una dualidad casi obsesiva que caracterizaba todas sus manifestaciones. Durante todo su último periodo se afanó en explicar la naturaleza del proceso creativo en un elocuente esfuerzo por explicarse a si mismo y desde luego, por transmitir lo que él entendía como los más fundamentales principios de la Arquitectura a sus numerosos alumnos. Porque Kahn antes de ser considerado uno de los grandes maestros del siglo XX fue, ante todo, un excelente y muy querido profesor de las Universidades de Yale y Pensilvania. Sus enseñanzas calaron hondo en toda una generación de discípulos, muchos de ellos (Venturi, Stern, Moore, Graves, Botta, Tadao Ando, etc.) fueron activos protagonistas del cambio que iba a sufrir la arquitectura como consecuencia de la revisión de lo moderno.

Su devoción, su especial sensibilidad, le hicieron afirmar que

“la arquitectura, es ante todo, una expresión de las instituciones del hombre, que se remontan a aquel origen en que el hombre llegó a realizar sus deseos o sus inspiraciones”.

Su obsesión por los orígenes, por los “comienzos” de la arquitectura le hicieron definir la comprensión, la inspiración previa al acto creativo como

“el sentimiento del comenzar en el umbral donde el silencio y la luz se encuentran: el silencio con su deseo de ser y expresar, y la luz como creadora de todas las presencias”.

Siempre usaba enigmáticas palabras, registros expresivos que venían a significar, en el fondo, un mensaje sencillo: La arquitectura nace de un continuo vaivén, de un recorrido continuo de ida y vuelta entre lo mental y lo físico, entre lo que todavía no existe y aquello que es. Entre el qué y el cómo, en definitiva, entre las ideas y las cosas. La dualidad para Kahn, ese aspecto recurrente de su pensamiento y de su obra, lejos de perseguir una dicotomía, una confrontación, quiere ser un equilibrio, una balanza en la que se consigue un objetivo: el encuentro, el umbral de lo que él concibió como las “posibilidades”.

“La arquitectura comienza haciendo una estancia”.

La estancia, la habitación, “the room”, es para Kahn el elemento indivisible de la arquitectura. Y de su particular acercamiento a lo que una estancia es y puede llegar a ser surgen sus obras. Toda la evolución formal de su arquitectura aparece claramente dirigida por una meditada y sorprendente concepción de las estancias. Para Kahn la arquitectura tiene que ver con “crear un mundo dentro de un mundo”, es decir, la arquitectura crea la sensación de un mundo dentro de un mundo, y esa sensación la da la estancia. La estancia no es para Kahn sino “un lugar con un carácter particular”, y ese carácter está determinado sobre todo por “la relación entre la luz y la estructura”. La estructura es para él la generadora de la luz, y esta relación, nuevamente dual, no deja de ser una recurrente disquisición entre aspectos si cabe más profundos; entre la masa y el espacio, entre el vacío y el lleno, entre el exterior y el interior.

Las personas que conocieron a Kahn nos dejaron ver que tenía dos grandes obsesiones: la Historia y la estructura. La alquimia entre ambas es fundamental, como veremos, para comprender su arquitectura.

Estando todavía en su breve estancia en Roma en 1951, después de haber estado tres años enseñando en Yale, le surge su primer gran encargo. Una oportunidad de oro para empezar su nuevo camino como arquitecto. Tras la influencia de sus compañeros de docencia, le es confiado el trabajo de realizar la nueva Galería de Arte de la Universidad, edificio que debía ser la ampliación del existente de corte historicista. Después de sus viajes él interpretaba la arquitectura tan básica y tan “sin tiempo” como la que había apreciado en Roma, es más, volvía absolutamente seducido por el arquetípico orden de la geometría, y esta consideración no le abandonaría jamás.

Por aquel entonces Kahn se interesa por las estructuras tridimensionales. Muy probablemente influenciado por su relación de amistad con los ingenieros Buckmister Fuller y Le Ricolais. Como consecuencia, el proyecto por él ideado, que sin duda no renuncia de momento a abandonar el vocabulario de lo moderno, es decir, aparecen plantas diáfanas, muros cortina, fachadas ciegas y accesos tangenciales, sin embargo investiga un nuevo sistema estructural de forjados con una peculiar retícula de tetraedros que albergando las instalaciones dota a los espacios de una gran continuidad. Pero es sin duda la escalera triangular inscrita dentro de un cilindro de hormigón y su característico lucernario el elemento que permite adivinar su recién inaugurado anhelo por concebir un nuevo vocabulario formal.

Una vez terminado el edificio se arrepiente de no haber sido más categórico en el carácter de las estancias, y de haber perseguido demasiada versatilidad, llega a afirmar apesadumbrado:

“Un buen edificio es aquel que el cliente no puede destruir con un mal uso de los espacios”.

En cualquier caso, la experiencia sin duda le será de gran ayuda para abrir nuevos campos de investigación formal.

Un dibujo posterior es claramente expresivo de cómo le hubiese gustado llevar hasta el final la expresividad de su invento estructural y así haber conseguido un carácter más adecuado de las estancias. La retícula de tetraedros se extiende contagiando a los soportes verticales. Años más tarde, en el proyecto de la City Tower para el centro de Filadelfia, sueña con un edificio hecho en su totalidad a partir de esta consideración tridimensional del orden.

Tras la experiencia de Yale, el gran teórico de la arquitectura Colin Rowe, gran amigo de Kahn y conocedor de sus investigaciones, le hace llegar un ejemplar del influyente libro de R. Wittkower “Principio arquitectónicos en los tiempos del humanismo”, señalándole en concreto un diagrama de explicación de las villas palladianas y anotándole:

“creo que puedes descubrir actitudes con las que estás en profunda simpatía”.

En el diagrama aparecen doce esquemas de once de las más representativas Villas Palladianas, siendo el último un esquema que responde a la leyenda de: “Modelo geométrico de las villas de Palladio”, un cuadrado dividido en nueve cuadrados con dos especializadas líneas de contrapunto tuvieron que maravillar a la creatividad abstracta de Kahn, contagiada sin duda por el conocimiento de los criterios que Tomás de Aquino diera para determinar la belleza de un objeto: la integridad (integritas), la perfección (perfectio), la simetría y las proporciones (proportio) y la claridad (claritas).

Ese cuadrado generador de geometría y belleza será recurrente en la obra de Kahn. Llegando a afirmar en numerosas ocasiones

“yo siempre empiezo los proyectos por un cuadrado”.

Pero no sólo le cautivó el esquema de Wittkower, el “sistema de habitaciones” de las plantas Palladianas, esa arquitectura de gruesos muros donde no se distinguía la estructura del cerramiento, le iban a dirigir por un camino recurrente en su repertorio formal: la composición de estancias.

El diseño de la casa Adler de 1954, comenzó con un esquema claramente Palladiano. Una planta de cuadrados formando una cruz es el germen de un “desplazamiento” cuyo resultado es una equilibrada composición de estancias definidas por los gruesos soportes de sus esquinas. La estructura, como no puede ser de otra manera en la obra de Kahn, es la protagonista y la que proporciona el carácter de las estancias.

En la casa de baños, única pieza construida del proyecto global de Centro para La Comunidad Judía de Trenton (1954-57), parte del mismo esquema de cruz griega, pero si en su desarrollo no abandona la rigidez del esquema, introduce una novedad que le depararía grandes posibilidades formales: la idea de las columnas huecas. Las cubiertas del edificio se apoyan en los gruesos soportes de las esquinas, pero esta vez albergan en su interior las funciones secundarias, lo cual permite conseguir el perseguido orden de espacios servidos frente a espacios servidores. Una manera de estructurar los edificios que obsesionaba a Kahn y que iba a ser puesta de manifiesto en numerosas ocasiones.

En el encargo para los laboratorios de investigación médica Richards, en la Universidad de Pensilvania, iba a poder desarrollar sus recientes descubrimientos formales con mayor libertad. Un programa complejo le iba a permitir distinguir enfáticamente su clarificador sistema de espacios servidos y servidores, sus columnas huecas y desde luego, la perseguida composición de estancias.

Un conjunto de torres cuadradas con expresivos elementos servidores en los centros de los paramentos le iban a permitir liberar las esquinas valorando así la fuerza de la geometría reinante. (No se nos puede escapar la evidente influencia de algunas obras de Mies Van der Rohe). Una novedosa estructura prefabricada de hormigón pretensado de superficies inertes se yuxtapone con elegantes paños de ladrillo rojo. La colocación del vidrio en este edificio responde a la voluntad de eliminar de la arquitectura los elementos superfluos, es decir, se buscan los huecos sin dinteles capaces de completar y enfatizar el valor de la estructura.

Es sin duda una interesante evolución de su “planta de pabellones”.

Para entender cuáles eran las referencias que manejaba Kahn para desarrollar tan enigmática arquitectura es necesario detenerse en algunos aspectos.

Cuentan sus colaboradores más próximos que en una de las paredes principales de su lugar de trabajo Kahn había colocado una reproducción gigante del grabado de Piranesi (el Campo de Marcio) en el que hacía una idealización en planta de la Roma imperial. La contemplación de semejante familia de formas era sin duda un paisaje evocador para su arquitectura. La yuxtaposición, el orden geométrico de los muros que encerraban las diversas estancias debían de alimentar constantemente la ferviente creatividad de un Kahn fascinado con lo intemporal, con el descubrimiento de una nueva pero eterna arquitectura.

Otra de sus más fértiles obsesiones fueron las plantas de los castillos escoceses, con sus gruesos muros habitados por los elementos servidores liberando en su interior la gran estancia principal.

Dicha obsesión venía secundada por la de las plantas centradas, resultado de la perfección geométrica recomendada por el gran Alberti. En la que de la misma manera, los gruesos muros perimetrales permitían “encapsular” estancias secundarias y jerarquizar de una manera más eficaz el espacio.

La casa Esherick de 1965 es un buen ejemplo del desarrollo de la idea de los muros gruesos, engordados aquí a través de la incorporación de mobiliario a los muros perimetrales.

En la primera iglesia Unitaria de Rochester (1959-67) se adivina el grado de implicación con tales obsesiones. Los esquemas previos del proyecto finalmente construido hacen percibir el desarrollo de tales ideas de una manera más clara. Kahn había comentado que

“debido a que un interior es diferente del exterior… hemos llegado al punto donde se puede separar el muro exterior del muro interior… y crear un espacio entre ambos por el que se pueda caminar, cosa que no podría hacerse si fuera un muro de piedra maciza”.

El muro grueso exterior es “habitado” por las estancias secundarias y su delimitación a través del corredor perimetral permite organizar y enfatizar la estancia principal de culto.

Kahn estaba en plena efervescencia creadora, empezaba a dominar un lenguaje personal geométrico que no tenía límites. Su repertorio formal iba a ampliarse de la mano de la diagonal. Esa sutil aliada del cuadrado.

En la casa Goldenberg de 1959, aparece una nueva libertad, se relaja la planta a través de la exploración de las diagonales. Una nueva argucia que le iba permitir abrir su campo de actuación.

En la casa Fisher de 1960, el grado de libertad que se adivinaba en la incorporación de la diagonal iba a continuar la senda emprendida de la composición de estancias junto con la predilección por el cuadrado. Dos cuadrados iguales conectados por la esquina de uno de ellos completan un conjunto sorprendente en su simplicidad y desde luego en su eficiencia. Cuánto con tan poco. Son los inicios del Kahniano mundo de “la arquitectura de la conexión”.

En el proyecto para la residencia Erdman de la Universidad de Pensilvania (1960-65), empieza a combinar con maestría sus hallazgos formales. Se batalla nuevamente con los dos objetivos primordiales de su arquitectura: una estructura claramente expresada, generadora del carácter, y el orden geométrico. La arquitectura de los pabellones conectados se encuentra aquí con los desarrollos de la planta centrada, los muros gruesos habitados y la incorporación de la diagonal como método de conexión. Tres concatenados diamantes, cada uno de ellos con una estancia principal en el centro y rodeadas de los dormitorios iban a formar la “casa gigante” que Kahn había imaginado para la residencia. Para él era necesario evocar “la presencia de una casa” y por tanto diferenciar claramente las zonas públicas (salón, comedor y vestíbulo) de las estancias privadas de dormir.

La diagonalidad en la conexión le iba a permitir que cada cuadrado resolviera su conexión con su propia esquina, sin elementos intermedios. Tenía como una de sus más ventajosas tácticas el evitar las esquinas, sabía que siempre eran un problema a resolver que podía enturbiar la claridad buscada. Y que mejor manera de evitar un problema que no tenerlo.

La arquitectura de la conexión llegó a su cénit con el proyecto del convento de las Dominicas de Filadelfia (1965-68). Teniendo la estancia como la indivisible unidad del diseño arquitectónico se recortaron las piezas de un dibujo previo y se dispusieron como si de un collage se tratara. Kahn afirmaba:

“Creo que los arquitectos deberían ser compositores no diseñadores, compositores de elementos, entendiendo como elementos las cosas con entidad propia”.

Pero sus investigaciones formales no acababan en las consideraciones en planta. Una de las aportaciones más novedosas del vocabulario arquitectónico de kahn fueron las ventanas en forma de “agujero de llave” (“keyhole”). Kahn experimenta con la forma de las aberturas en respuesta a la luz. Le interesa construir sin dinteles, sin cercos de carpinterias si es posible. Idea este tipo de huecos por su especial gradación de la luz.

En el edificio para el periódico “Tribune Review” en Pensilvania (1958-61), ensaya una estructura sencilla donde las estancias se ven caracterizadas por este tipo de aperturas “esenciales”.

Es en el proyecto para el consulado de Estados Unidos en Luanda, Angola (1959-69), donde este mecanismo se empieza a considerar como “toldo vertical”, que consigue dejar aire entre los muros interiores y los exteriores, dentro de toda una familia de mecanismos de protección frente al clima tropical. Pero es sin duda su predilección por la belleza de las ruinas, por la ausencia de cercos, por la formación de enigmáticos huecos sin nada detrás, lo que le mueve principalmente.

En el proyecto para la casa Fleisher de 1959 se investiga de una manera más intensa este mecanismo formal.

Sergio de Miguel, arquitecto
Madrid, marzo 2010[:en]

Louis I. Kahn, teaching from the silence to the light

The architect Louis I. Kahn (1901-1974) is born in Estonia but is carried in his first years of life to the United States where after a brilliant period of artistic restlessness studies architecture in the University of Pennsylvania, learning the precepts of the “Beux-Arts” of his teacher Paul Cret.

It had no  if the bad or the good luck to be born almost a generation afterwards that Le Corbusier and Mies van der Rohe. Of course that it did not have neither the inventiveness of the first neither the elegance of the second, but his perseverancia and intuition did that, somehow, aunara both qualities, inventiveness and elegance, like any another.

It obtains his title of architect in 1924, a year after Le Corbusier published his influential “Towards a architecture”, in full modern revolution. It is not by then the sufficient mature as to be protagonist of the fertile and revolutionary period of between wars, by what in his beginnings will have to the big figures like clear reference. The events bélicos and economic will carry him to the years 50 with a practical experience vivamente marked by the principles of the International style and the functionalism, doing him happen practically careless. Between the year 1950 and 1951, in the maturity of the fifty and teaching architecture in Yale’s University, he accedes to the scholarship of the Academy of Rome and this allows him to travel and to know the archaic spirit of Egypt, Greece and Rome. A surprising brilliancy makes him glimpse in the ancient architecture the reference of his more than relevant future architecture.

From then, as if it had opened a dazzling door for the knowledge, it was not going to use the historical sources to copy them but as evocations of the timeless greatness that in his opinion was absent in the majority of the paradigms of the modern architecture. His search has as end a “New Monumentalidad”, a quality that it had to see with the feeling eternity so impregnated in him after his trips. His references were going to be in Luxor and Karnak, in Athens and Delphi, in Ostia and Pompeii, though for Kahn, the architecture of the Imperial Rome was going to be the most influential. His friend and more fervent admirer Vincent Scully defines his architecture as “the transformation of the ruins of the archaic Rome in modern buildings”. In any case, the anxious Kahn was not disdaining of anything, and test of it is that he liked to affirm that

“the architecture always must begin with an eye in the best architecture of the past”.

One of The Kahn’s most influential contributions was his personalísimo message of poetical words that had as object express his more deep reflections on the architecture. In his mind and his language he was reigning an almost obsessive duality that was characterizing all his manifestations. During all his last period it laboured to explain the nature of the creative process in an eloquent effort for explaining to if same and certainly, for transmitting what he understood like the most fundamental beginning of the Architecture to his numerous pupils. Because Kahn before he was considered to be one of the big teachers of the 20th century was, first of all, the excellent one and very dear teacher of Yale’s Universities and Pennsylvania. His educations penetrated depth in the whole generation of disciples, many of them (Venturi, Stern, Moore, Burden, Botta, Tadao Ando, etc.) they were active protagonists of the change that was going to suffer the architecture as consequence of the review of the modern thing.

His devotion, his special sensibility, they made him affirm that

“the architecture, it is first of all, an expression of the institutions of the man, which go back to that origin in which the man managed to realize his desires or his inspirations”.

His obsession for the origins, for the “beginning” of the architecture they made him define the comprehension, the inspiration before the creative act as

“the feeling of to begin in the threshold where the silence and the light are: the silence with his desire to be and express, and the light as creative of all the presences”.

Always it was using enigmatic words, expressive records that were coming to mean, in the bottom, a simple message: The architecture is born of a continuous sway, of a constant return tour between the mental thing and the physical thing, between what still it does not exist and that one that is. Between what and how, definitively, between the ideas and the things. The duality for Kahn, this aspect appellant of his thought and of his work, far from chasing a dichotomy, a confrontation, wants to be a balance, a scale in which an aim is obtained: the meeting, the threshold of what he conceived as the “possibilities”.

“The architecture starts by doing a stay”.

The stay, the room, “the room”, is for Kahn the indivisible element of the architecture. And from his particular approximation to what a stay is and can manage to be his works arise. The whole formal evolution of his architecture turns out to be clearly directed by a pondered and surprising conception of the stays. For Kahn the architecture has to see in spite of “a world creates inside a world”, that is to say, the architecture believe the sensation of a world inside a world, and this sensation gives the stay.  The stay is not for Kahn but “a place with a particular character”, and this character is determined especially for “the relation between the light and the structure”. The structure is for him the generating one of the light, and this relation, again dually, does not stop being an appellant disquisition between aspects if it fits deeper; between the mass and the space, between the emptiness and the abundance, between the exterior and the interior.

The persons who knew Kahn stopped to see that it had two big obsessions: History and the structure. The alchemy between both is fundamental, since we will see, to understand his architecture.

Being still in his brief stay in Rome in 1951, after having been three years teaching in Yale, him his first great order arises. A golden opportunity to begin his new way as architect. After the influence of his companions of teaching, the work is entrusted to him of realizing the new Gallery of Art of the University, building that had to be the extension of the existing one of historicist court. After his trips he was interpreting such a basic architecture and so “without time” as the one that he had estimated in Rome, it is more, it was returning absolutely seduced by the archetypal order of the geometry, and this consideration would never leave him.

In those days Kahn is interested for the three-dimensional structures. Very probably influenced by his relation of friendship with the engineers Buckmister Fuller and Le Ricolais. As consequence, the project for him designed, which undoubtedly does not give up leaving at the moment the vocabulary of the modern thing, that is to say, diaphanous plants, walls appear curtain, blind fronts and tangential accesses, nevertheless a new structural system investigates of forged with a peculiar reticle of tetrahedrons that sheltering the facilities provides to the spaces of a great continuity. But it is undoubtedly the triangular stairs inscribed inside a cylinder of concrete and his characteristic lucernario the element that allows to guess his newly inaugurated longing for conceiving a new formal vocabulary.

Once finished the building repents not having been more categorical in the character of the stays, and of having chased too many versatility, manages to affirm grieved:

“A good building is that one that the client cannot destroy with an evil use of the spaces”.

In any case, the experience undoubtedly him will be of great help to open new fields of formal investigation.

A later drawing is clearly expressive of how he had liked to take until the end the expressiveness of his structural invention and obtained credit like that a more suitable character of the stays. The reticle of tetrahedrons spreads infecting to the vertical supports. Years later, in the project of the City Tower for the center of Philadelphia, it dreams of a building done in its entirety from this three-dimensional consideration of the order.

After the experience of Yale, the great theoretical one of the architecture Colin Rowe, great friend of Kahn and connoisseur of his investigations, makes him come a copy of the influential book of R. Wittkower “Architectural principles in the Age of humanism”, indicating him in I make concrete a graph of explanation of the villas palladianas and annotating him:

“I think that you can discover attitudes with which you are in deep sharm”.

In the graph there appear twelve schemes of eleven of the most representative Villas Palladianas, being the last one a scheme that answers to the legend of: “Geometric Model of Palladio’s villas”, a square divided in nine squares with two specialized lines of dispute they had to astonish to Kahn’s abstract creativity, infected undoubtedly by the knowledge of the criteria that Tomás de Aquino was giving to determine the beauty of an object: the integrity (integritas), the perfection (perfectio), the symmetry and the proportions (proportio) and the clarity (claritas).

This generating square of geometry and beauty will be an appellant in Kahn’s work. Managing to affirm in numerous occasions

“I always begin the projects for a square”.

But not only it captivated Wittkower’s scheme, the “system of rooms” of the plants Palladianas, this architecture of thick walls where the structure of the closing was not distinguished, they were going to direct him for a way appellant in his formal digest: the composition of stays.

The design of the house Adler of 1954, it began with a scheme clearly Palladiano. A plant of squares forming a cross it is the germ of a “displacement” which result is a balanced composition of stays defined by the thick supports of his corners. The structure, since it cannot be otherwise in Kahn’s work, is the protagonist and the one that provides the character of the stays.

In the bathhouse, the only piece constructed of the global project of Center for The Jewish Community of Trenton (1954-57), part of the same scheme of Greek cross, but if in his development it does not leave the inflexibility of the scheme, it introduces an innovation that him would provide big formal possibilities: the idea of the hollow columns. The covers of the building rest on the thick supports of the corners, but this time they shelter in his interior the secondary functions, which allows to obtain the chased order of spaces served opposite to spaces servants. A way of structuring the buildings that it was obsessing Kahn and that it was going to be revealed in numerous occasions.

In the order for the laboratories of medical investigation Richards, in the University of Pennsylvania, it was going to be able to develop his recent formal discoveries with major freedom. His clarifier was going to allow to distinguish a complex program emphatically system of served spaces and servants, his hollow columns and certainly, the chased composition of stays.

A set of towers squared with expressive elements servants in the centers of the paraments him were going to allow to liberate the corners valuing this way the force of the reigning geometry. (There can not escape from us the evident influence of any works of Mies Van der Rohe). A new prefabricated structure of concrete pretensado of inert surfaces is juxtaposed by elegant cloths of red brick. The placement of the glass in this building answers to the will to eliminate of the architecture the superfluous elements, that is to say, the hollows are looked without lintels capable of completing and emphasizing the value of the structure.

It is undoubtedly an interesting evolution of his “plant of pavilions”.

Understanding which were the references that Kahn was handling to develop so enigmatic architecture is necessary to stop in some aspects

His collaborators more next count that in one of the principal walls of his place of work Kahn he had placed a giant reproduction of the engraving of Piranesi (Marcio’s Field) in the one that was doing an idealization in plant of the imperial Rome. The contemplation of similar family of forms was undoubtedly an evocative landscape for his architecture. The juxtaposition, the geometric order of the walls that were enclosing the diverse stays must feed constant the fervent creativity of a Kahn fascinated with the timeless thing, with the discovery of a new but eternal architecture.

Other one of his more fertile obsessions they were the plants of the Scotch castles, with his thick walls lived by the elements servants liberating in his interior the great principal stay.

The above mentioned obsession was coming helped by that of the centered plants, result of the geometric perfection recommended by the great Alberti. In that of the same way, the thick walls perimetrales were allowing “encasing” secondary stays and to organize into a hierarchy in a more effective way the space.

The house Esherick of 1965 is a good example of the development of the idea of the thick walls, fattened here across the incorporation of furniture to the perimeter walls.

In the first Unitary church of Rochester (1959-67) the degree of implication is guessed by such obsessions. The previous schemes of the finally constructed project make perceive the development of such ideas of a clearest way. Kahn had commented that

“due to the fact that an interior is different from the exterior … we have come to the point where it is possible to separate the exterior wall of the interior wall … and create a space between both along which it could walk, thing that might not be done if it was a wall of massive stone”.

The thick exterior wall is “lived“ by the secondary stays and his delimiting across the corridor perimetral allows to organize and to emphasize the principal stay of worship.

Kahn was in full creative effervescence, was starting dominating a personal geometric language that did not have limits. His formal digest was going to be extended of the hand of the diagonal. This subtle one allied of the square.

In the house Goldenberg of 1959, a new freedom appears, the plant relaxes across the exploration of the diagonals. A new subtlety that him was going to allow to open his field of action.

In the house Fisher of 1960, the degree of freedom that was guessed in the incorporation of the diagonal was going to continue the path undertaken of the composition of stays together with the predilection by the square. Two equal squares connected by the corner of one of them complete a surprising set in his simplicity and certainly in his efficiency. How much with so little. They are the beginnings of the Kahniano world of “the architecture of the connection”.

In the project for the residence Erdman of the University of Pennsylvania (1960-65), it starts combining with mastery his formal findings. One battles again with both basic aims of his architecture: he structures one clearly expressed, generating of the character, and the geometric order. The architecture of the connected pavilions meets here the developments of the centered plant, the thick inhabited walls and the incorporation of the diagonal as method of connection. Three concatened diamonds, each of them with a principal stay in the center and surrounded with the bedrooms they were going to form the “giant house” that Kahn had imagined for the residence. For him it was necessary to evoke “the presence of a house” and therefore to differentiate clearly the public zones (lounge, dining room and foyer) of the private stays of to sleeping.

The diagonalidad in the connection was going to allow him that every square should solve his connection with his own corner, without intermediate elements. It had as one of his more profitable tactics to avoid the corners, knew that always they were a problem to solving that it could muddy the looked clarity. And that better way of avoiding a problem that it not to have.

The architecture of the connection came to his zenith with the project of the convent of the Dominicans of Philadelphia (1965-68). Taking the stay as the indivisible unit of the architectural design there stood out the pieces of a previous drawing and arranged as if about a collage it was treating itself. Kahn was affirming:

“I think that the architects should be composers not designers, composers of elements, understanding as elements the things with own entity”.

But his formal investigations were not finishing in the considerations in plant. One of the most new contributions of the architectural vocabulary of kahn were the windows in the shape of “keyhole”. Kahn experiments with the form of the openings on response to the light. She is interested in constructing without lintels, without fences of carpentries if it is possible. It designs this type of hollows for his special gradation of the light.

In the building for the newspaper “Tribune Review” in Pennsylvania (1958-61), it tests a simple structure where the stays meet characterized by this type of “essential” openings.

It is in the project for the consulate of The United States in Luanda, Angola (1959-69), where this mechanism is started considering to be a “vertical tent”, which manages to leave air between the interior walls and the exteriors, inside the whole family of protection mechanisms opposite to the tropical climate. But it is undoubtedly his predilection for the beauty of the ruins, for the absence of fences, for the formation of enigmatic hollows without anything behind, which moves him principally.

In the project for the house Fleisher of 1959 this formal mechanism is investigated in a more intense way.

Sergio de Miguel, architect
Madrid, march 2010[:gl]

Louis I. Kahn, ensinando do silencio a luz

O arquitecto Louis I. Kahn (1901-1974) nace en Estoniana pero é levado nos seus primeiros anos de vida aos Estados Unidos onde tras un brillante período de inquietude artística estuda arquitectura na Universidade de Pensilvania, aprendendo os preceptos do “Beux-Arts” do seu mestre Paul Cret.

Tivo non se se a mala ou a boa sorte de nacer case unha xeración despois que Le Corbusier e Mies Van der Rohe. Desde logo que non tiña nin a inventiva do primeiro nin a elegancia do segundo, pero a súa perseveranza e intuición fixeron que, dalgunha maneira, axuntase ambas as cualidades, inventiva e elegancia, como ningún outro.

Obtén o seu título de arquitecto en 1924, un ano despois de que Le Corbusier publicase o seu influente “Cara unha arquitectura”, en plena revolución moderna. Non é por entón o suficiente maduro como para ser protagonista do fértil e revolucionario período de entre guerras, polo que nos seus comezos terá ás grandes figuras como clara referencia. Os acontecementos bélicos e económicos levaranlle aos anos 50 cunha experiencia práctica vivamente marcada polos principios do estilo Internacional e o funcionalismo, facéndolle pasar practicamente inadvertido. Entre os anos 1950 e 1951, na madurez da cincuentena e ensinando arquitectura na Universidade de Yale, accede á beca da Academia de Roma e isto permítelle viaxar e coñecer o espírito arcaico de Exipto, Grecia e Roma. Unha sorprendente lucidez faille albiscar na arquitectura ancestral a referencia da súa máis que relevante futura arquitectura.

A partir de entón, coma se abrise unha deslumbradora porta ao coñecemento, non ía utilizar as fontes históricas para copialas senón como evocaciones da grandeza intemporal que na súa opinión estaba ausente na maioría dos paradigmas da arquitectura moderna. A súa procura ten como fin unha “Nova Monumentalidad”, unha calidade que tiña que ver co sentimento de eternidade, tan impregnado nel logo das súas viaxes. As súas referencias ían estar en Luxor e Karnak, en Atenas e Delfos, en Ostia e Pompeia, aínda que para Kahn, a arquitectura da Roma Imperial ía ser a máis influyente. O seu amigo e máis ferviente admirador Vincent Scully define a súa arquitectura como “a transformación das ruínas da Roma arcaica en edificios modernos”. En calquera caso, o inquedo Kahn non desdeñaba de nada, e proba diso é que lle gustase afirmar que

“a arquitectura sempre debe empezar cun ollo na mellor arquitectura do pasado”.

Unha das máis influyentes achegas de Kahn foi a súa personalísimo mensaxe de poéticas palabras que tiñan como obxecto expresar os seus máis profundas reflexións sobre a arquitectura. Na súa mente e a súa linguaxe reinaba unha dualidad case obsesiva que caracterizaba todas as súas manifestacións. Durante todo o seu último periodo afanouse en explicar a natureza do proceso creativo nun elocuente esforzo por explicarse a si mesmo e desde logo, por transmitir o que el entendía como os máis fundamentais principios da Arquitectura aos seus numerosos alumnos. Porque Kahn antes de ser considerado un dos grandes mestres do século XX foi, ante todo, un excelente e moi querido profesor das Universidades de Yale e Pensilvania. Os seus ensinos calaron fondo en toda unha xeración de discípulos, moitos deles (Venturi, Stern, Moore, Graves, Botta, Tadao Ando, etc.) foron activos protagonistas do cambio que ía sufrir a arquitectura como consecuencia da revisión do moderno.

A súa devoción, a súa especial sensibilidade, fixéronlle afirmar que

“a arquitectura, é ante todo, unha expresión das institucións do home, que se remontan a aquela orixe en que o home chegou a realizar os seus desexos ou as súas inspiracións”.

A súa obsesión polas orixes, polos comezos da arquitectura fixéronlle definir a comprensión, a inspiración previa ao acto creativo como

“o sentimento do comezar no limiar onde o silencio e a luz atópanse: o silencio co seu desexo de ser e expresar, e a luz como creadora de todas as presenzas”.

Sempre usaba enigmáticas palabras, registros expresivos que viñan significar, no fondo, unha mensaxe sinxela: A arquitectura nace dun continuo vaivén, dun percorrido continuo de ida e volta entre o mental e o físico, entre o que aínda non existe e aquilo que é. Entre o que e o como, en definitiva, entre as ideas e as cousas. A dualidad para Kahn, ese aspecto recurrente do seu pensamento e da súa obra, lonxe de perseguir unha dicotomía, unha confrontación, quere ser un equilibrio, unha balanza na que se consegue un obxectivo: o encontro, o limiar do que el concibiu como as “posibilidades”.

“A arquitectura comeza facendo unha estancia”.

A estancia, a habitación, “the room”, é para Kahn o elemento indivisible da arquitectura. E do seu particular achegamento ao que unha estancia é e pode chegar a ser xorden as súas obras. Toda a evolución formal da súa arquitectura aparece claramente dirixida por unha meditada e sorprendente concepción das estancias. Para Kahn a arquitectura ten que ver con “crear un mundo dentro dun mundo”, é dicir, a arquitectura crea a sensación dun mundo dentro dun mundo, e esa sensación dáa a estancia. A estancia non é para Kahn senón “un lugar cun carácter particular”, e ese carácter está determinado sobre todo por “a relación entre a luz e a estrutura”. A estrutura é para el a xeradora da luz, e esta relación, nuevamente dual, non deixa de ser unha recurrente disquisición entre aspectos si cabo máis profundos; entre a masa e o espazo, entre o baleiro e o cheo, entre o exterior e o interior.

As persoas que coñeceron a Kahn deixáronnos ver que tiña dúas grandes obsesións: a Historia e a estrutura. A alquimia entre ambas é fundamental, como veremos, para comprender a súa arquitectura.

Estando aínda na súa breve estancia en Roma en 1951, logo de estar tres anos ensinando en Yale, xórdelle o seu primeiro gran encargo. Unha oportunidade de ouro para empezar o seu novo camiño como arquitecto. Trala influencia dos seus compañeiros de docencia, élle confiado o traballo de realizar a nova Galería de Arte da Universidade, edificio que debía ser a ampliación do existente de corte historicista. Logo das súas viaxes el interpretaba a arquitectura tan básica e tan “sen tempo” como a que apreciara en Roma, é máis, volvía absolutamente seducido polo arquetípico orde da geometría, e esta consideración non lle abandonaría xamais.

Por aquel entón Kahn interésase polas estruturas tridimensionales. Moi probablemente influenciado pola súa relación de amizade cos enxeñeiros Buckmister Fuller e Le Ricolais. Como consecuencia, o proxecto por el ideado, que sen dúbida non renuncia de momento a abandonar o vocabulario do moderno, é dicir, aparecen plantas diáfanas, muros cortina, fachadas cegas e accesos tangenciales, con todo investiga un novo sistema estructural de forxados cunha peculiar retícula de tetraedros que albergando as instalacións dota aos espazos dunha gran continuidade. Pero é sen dúbida a escaleira triangular inscrita dentro dun cilindro de hormigón e o seu característico lucernario o elemento que permite adiviñar o seu recentemente inaugurado anhelo por concibir un novo vocabulario formal.

Unha vez terminado o edificio arrepíntese de non ser máis categórico no carácter das estancias, e de perseguir demasiada versatilidad, chega a afirmar apesadumbrado:

“Un bo edificio é aquel que o cliente non pode destruír cun mal uso dos espazos”.

En calquera caso, a experiencia sen dúbida seralle de gran axuda para abrir novos campos de investigación formal.

Un debuxo posterior é claramente expresivo de como lle gustou levar ata o final a expresividade do seu invento estructural e así conseguir un carácter máis adecuado das estancias. A retícula de tetraedros esténdese contaxiando aos soportes verticais. Anos máis tarde, no proxecto da City Tower para o centro de Filadelfia, soña cun edificio feito na súa totalidade a partir desta consideración tridimensional da orde.

Trala experiencia de Yale, o gran teórico da arquitectura Colin Rowe, gran amigo de Kahn e coñecedor das súas investigacións, faille chegar un exemplar do influyente libro de R. Wittkower “Principio arquitectónicos nos tempos do humanismo”, sinalándolle en concreto un diagrama de explicación das vilas palladianas e anotándolle:

“creo que podes descubrir actitudes coas que estás en profunda simpatía”.

No diagrama aparecen doce esquemas de once das máis representativas Vilas Palladianas, sendo o último un esquema que responde á lenda de: “Modelo xeométrico das vilas de Palladio”, un cadrado dividido en nove cadrados con dúas especializadas liñas de contrapunto tiveron que maravillar á creatividade abstracta de Kahn, contaxiada sen dúbida polo coñecemento dos criterios que Tomás de Aquino dese para determinar a beleza dun obxecto: a integridad (integritas), a perfección (perfectio), a simetría e as proporcións (proportio) e a claridade (proportio).

Ese cadrado xerador de geometría e beleza será recurrente na obra de Kahn. Chegando a afirmar en numerosas ocasións

“eu sempre empezo os proxectos por un cadrado”.

Pero non só lle cativou o esquema de Wittkower, o “sistema de habitacións” das plantas Palladianas, esa arquitectura de grosos muros onde non se distinguía a estrutura do cerramiento, íanlle a dirixir por un camiño recurrente no seu repertorio formal: a composición de estancias.

O deseño da casa Adler de 1954, comezou cun esquema claramente Palladiano. Unha planta de cadrados formando unha cruz é o xerme dun “desprazamento” cuxo resultado é unha equilibrada composición de estancias definidas polos grosos soportes das súas esquinas. A estrutura, como non pode ser doutro xeito na obra de Kahn, é a protagonista e a que proporciona o carácter das estancias.

Na casa de baños, única peza construída do proxecto global de Centro para A Comunidade Xudía de Trenton (1954-57), parte do mesmo esquema de cruz grega, pero si no seu desenvolvemento non abandona a rixidez do esquema, introduce unha novidade que lle depararía grandes posibilidades formais: a idea das columnas ocas. As cubertas do edificio apóianse nos grosos soportes das esquinas, pero esta vez albergan no seu interior as funcións secundarias, o cal permite conseguir a perseguida orde de espazos servidos fronte a espazos servidores. Un xeito de estructurar os edificios que obsesionaba a Kahn e que ía ser posta de manifesto en numerosas ocasións.

No encargo para os laboratorios de investigación médica Richards, na Universidade de Pensilvania, ía poder desenvolver os seus recentes descubrimentos formais con maior liberdade. Un programa complexo íalle a permitir distinguir enfáticamente o seu clarificador sistema de espazos servidos e servidores, as súas columnas ocas e desde logo, a perseguida composición de estancias.

Un conxunto de torres cadradas con expresivos elementos servidores nos centros dos paramentos íanlle a permitir liberar as esquinas valorando así a forza da geometría reinante. (Non se nos pode escapar a evidente influencia dalgunhas obras de Mies Van der Rohe). Unha novedosa estrutura prefabricada de hormigón pretensado de superficies inertes se yuxtapone con elegantes panos de ladrillo vermello. A colocación do vidro neste edificio responde á vontade de eliminar da arquitectura os elementos superfluos, é dicir, búscanse os ocos sen dinteles capaces de completar e enfatizar o valor da estrutura.

É sen dúbida unha interesante evolución da súa “planta de pabellones”.

Para entender cales eran as referencias que manexaba Kahn para desenvolver tan enigmática arquitectura é necesario deterse nalgúns aspectos.

Contan os seus colaboradores máis próximos que nunha das paredes principais do seu lugar de traballo Kahn colocara unha reprodución xigante do gravado de Piranesi (o Campo de Marcio) no que facía unha idealización en planta da Roma imperial. A contemplación de semellante familia de formas era sen dúbida unha paisaxe evocadora para a súa arquitectura. A yuxtaposición, a orde geométrico dos muros que encerraban as diversas estancias debían de alimentar constantemente a ferviente creatividade dun Kahn fascinado co intemporal, co descubrimento dunha nova pero eterna arquitectura.

Outra das súas máis fértiles obsesións foron as plantas dos castelos escoceses, cos seus grosos muros habitados polos elementos servidores liberando no seu interior a gran estancia principal.

Dita obsesión viña secundada pola das plantas centradas, resultado da perfección geométrica recomendada polo gran Alberti. Na que da mesma xeito, os grosos muros perimetrales permitían “encapsular” estancias secundarias e jerarquizar dun xeito máis eficaz o espazo.

A casa Esherick de 1965 é un bo exemplo do desenvolvemento da idea dos muros grosos, engordados aquí a través da incorporación de mobiliario aos muros perimetrales.

Na primeira igrexa Unitaria de Rochester (1959-67) adivíñase o grado de implicación con tales obsesións. Os esquemas previos do proxecto finalmente construído fan percibir o desenvolvemento de tales ideas dun xeito máis claro. Kahn comentara que

“debido a que un interior é diferente do exterior… chegamos ao momento onde se pode separar o muro exterior do muro interior… e crear un espazo entre ambos polo que se poida camiñar, cousa que non podería facerse si fose un muro de pedra maciza”.

O muro groso exterior é “habitado” polas estancias secundarias e a súa delimitación a través do corredor perimetral permite organizar e enfatizar a estancia principal de culto.

Kahn estaba en plena efervescencia creadora, empezaba a dominar unha linguaxe persoal geométrico que non tiña límites. O seu repertorio formal ía ampliarse da man da diagonal. Esa sutil aliada do cadrado.

Na casa Goldenberg de 1959, aparece unha nova liberdade, reláxase a planta a través da exploración das diagonales. Unha nova argucia que lle ía permitir abrir o seu campo de actuación.

Na casa Fisher de 1960, o grado de liberdade que se adiviñaba na incorporación da diagonal ía continuar a senda emprendida da composición de estancias xunto coa predilección polo cadrado. Dous cadrados iguais conectados pola esquina dun deles completan un conxunto sorprendente no seu simplicidad e desde logo na súa eficiencia. Canto con tan pouco. Son os inicios do Kahniano mundo da “arquitectura da conexión”.

No proxecto para a residencia Erdman da Universidade de Pensilvania (1960-65), empeza a combinar con maestría os seus achados formais. Se batalla nuevamente cos dous obxectivos primordiales da súa arquitectura: unha estrutura claramente expresada, xeradora do carácter, e a orde geométrico. A arquitectura dos pabellones conectados atópase aquí cos desenvolvementos da planta centrada, os muros grosos habitados e a incorporación da diagonal como método de conexión. Tres concatenados diamantes, cada un deles cunha estancia principal no centro e rodeadas dos dormitorios ían formar a “casa xigante” que Kahn imaxinara para a residencia. Para el era necesario evocar “a presenza dunha casa” e xa que logo diferenciar claramente as zonas públicas (salón, comedor e vestíbulo) das estancias privadas de durmir.

A diagonalidad na conexión íalle a permitir que cada cadrado resolvese a súa conexión coa súa propia esquina, sen elementos intermedios. Tiña como unha das súas máis ventajosas tácticas o evitar as esquinas, sabía que sempre eran un problema a resolver que podía enturbiar a claridade buscada. E que mellor xeito de evitar un problema que non telo.

A arquitectura da conexión chegou á súa cénit co proxecto do convento das Dominicas de Filadelfia (1965-68). Tendo a estancia como a indivisible unidade do deseño arquitectónico recortáronse as pezas dun debuxo previo e dispuxéronse coma se dun collage tratásese. Kahn afirmaba:

“Creo que os arquitectos deberían ser compositores non diseñadores, compositores de elementos, entendendo como elementos as cousas con entidade propia”.

Pero as súas investigacións formais non acababan nas consideracións en planta. Unha das achegas máis novedosas do vocabulario arquitectónico de kahn foron as fiestras en forma de “buraco de chave” (“keyhole”). Kahn experimenta coa forma das aberturas en resposta á luz. Interésalle construír sen dinteles, sen cercos de carpinterias si é posible. Idea este tipo de ocos polo seu especial gradación da luz.

No edificio para o xornal “Tribune Review” en Pensilvania (1958-61), ensaia unha estrutura sinxela onde as estancias vense caracterizadas por este tipo de aperturas “esenciais”.

É no proxecto para o consulado de Estados Unidos en Luanda, Angola (1959-69), onde este mecanismo empézase a considerar como “toldo vertical”, que consegue deixar aire entre os muros interiores e os exteriores, dentro de toda unha familia de mecanismos de protección fronte ao clima tropical. Pero é sen dúbida a súa predilección pola beleza das ruínas, pola ausencia de cercos, pola formación de enigmáticos ocos sen nada detrás, o que lle move principalmente.

No proxecto para a casa Fleisher de 1959 investígase dun xeito máis intenso este mecanismo formal.

Sergio de Miguel, arquitecto
Madrid, marzo 2010[:]

Bruguer Visualizer

0

[:es]

bruguer-visualizer-1

La nueva aplicación Bruguer Visualizer te permite pintar las paredes y ver los resultados en tiempo real, visualizando los colores, antes de aplicar una sola gota de pintura. Usando la tecnología de la realidad aumentada, la aplicación te da al instante una impresión realista de cómo tu habitación podría quedar.

Ahora elegir los colores de pintura es muy fácil y seguro. Además de la opción Visualizer tiene otras funciones ya que dispone de varias cartas de colores y es capaz de identificar el código y el nombre del color que señalemos en una foto.

Aparte de la simple identificación de un color, posteriormente podemos guardar los colores y combinaciones de colores en favoritos para luego recuperarlas más adelante. La aplicación Bruguer Visualizer ofrece la posibilidad de pedirle que nos dé paletas de colores que combinen con un tono identificado.

Te enseñamos los trucos para sacarle el máximo partido a nuestra app de decoración. Esta revolucionaria aplicación te permite probar colores para tu habitación gracias a la realidad aumentada.

We teach the tricks to you to extract the maximum divided to our app of decoration. This revolutionary application allows you to prove colors for your room thanks to the increased reality.

¡Lo visualiza antes de pintarlo con la nueva aplicación Bruguer Visualizer !

[:gl]

bruguer-visualizer-1

A nova aplicación Bruguer Visualizer permíteche pintar as paredes e ver os resultados en tempo real, visualizando as cores, antes de aplicar unha soa pinga de pintura. Usando a tecnoloxía da realidade aumentada, a aplicación dáche ao instante unha impresión realista de como a túa habitación podería quedar.

Agora elixir as cores de pintura é moi fácil e seguro. Ademais da opción Visualizer ten outras funcións xa que dispón de varias cartas de cores e é capaz de identificar o código e o nome da cor que sinalemos nunha foto.

Á parte da simple identificación dunha cor posteriormente podemos gardar as cores e combinacións de cores en favoritos para logo recuperalas máis adiante. A aplicación Bruguer Visualizer ofrece a posibilidade de pedirlle que nos dea paletas de cores que combinen cun ton identificado.

Ensinámosche os trucos para sacarlle o máximo partido á nosa app de decoración. Esta revolucionaria aplicación permíteche probar cores para a túa habitación grazas á realidade aumentada.

Visualízao antes de pintalo coa nova aplicación Visualizer de Bruguer!

[:en]

bruguer-visualizer-1

The new application Bruguer Visualizer allows you to paint the walls and to see the real time results, visualizing the colors, before applying an alone drop of painting. Using the technology of the increased reality, the application gives you to the instant a realistic impression of how your room might stay.

Now to choose the colors of painting is very easy and sure. Besides the option Visualizer it has other functions since he has several color charts and is capable of identifying the code and the name of the color that we indicate in a photo.

Apart of the simple identification of a color later we can guard the colors and combinations of colors in favorites then recover them hereinafter. The application Bruguer Visualizer offers the possibility of asking him to give us palettes of colors that they combine with an identified tone.

We teach the tricks to you to extract the maximum divided to our app of decoration. This revolutionary application allows you to prove colors for your room thanks to the increased reality.

Visualize it before Visualizer de Bruguer painting it with the new application!

[:]

Reboira | Patricia Sabín – Enrique M. Blanco

[:es]

Conocíamos la zona, Reboira, en la que se ubicaría la vivienda. Las hermosas vistas sobre la ría, la tranquilidad del emplazamiento y el arbolado boscoso que rodea la parcela por tres laterales, su pendiente, la cota elevada sobre el vial y el extraño planeamiento.

Reboira | Patricia Sabín – Enrique M. Blanco
Reboira | Patricia Sabín – Enrique M. Blanco

La orientación oeste coincide con las vistas sobre el mar en la lejanía, y es además por el oeste por donde se produce el acceso a la parcela, lo que nos ofrecía grandes posibilidades…pero la mejor de estas posibilidades fue, sin duda, la ofrecida por los clientes: una pareja joven que llegó a nosotros porque querían una «casa cúbica» y que resultaron ser unos clientes abiertos y muy sinceros en todos los aspectos, sus necesidades, su economía, sus deseos… fundamentales herramientas de trabajo para el arquitecto.

La integración en el contexto era primordial, queriendo que este enriqueciese la vida cotidiana de los usuarios y que fuese parte imprescindible del disfrute de la vivienda, más allá de la casa y su programa. La armonía entre lo construido y lo existente nos preocupaba en gran medida.

Nuestras prioridades estaban claras: por un lado ofrecer el mejor servicio y solución a las demandas del cliente y por otro ofrecer el mejor servicio y solución a las demandas del lugar.

Atendiendo a la topografía les propusimos una casa «semi-enterrada» que se aprovecharía de la orientación y el privilegiado entorno.

La idea de vivienda enterrada es primigenia, realizar un hueco en el que cobijarse. La pendiente era cómplice y sus necesidades básicas. Teníamos que conseguir, además, trabajar con la luz, garantizando ésta en todas las estancias, de ahí la aparición de patios traseros que permiten además ver la roca en la que se enclava. El agua mirando al oeste y la tierra al este. La cubierta volvería a ser naturaleza en la que crezca la vegetación, haciendo que el volumen desapareciese desde la parte alta de la parcela.

A modo de roca clavada en el terreno, la tosquedad de una sólida estructura de hormigón abujardado contrasta con los espacios interiores luminosos, los patios para las ardillas y la calidez de sus materiales, pretendiendo de la futura piscina que sea el elemento de mayor presencia.

Materialmente la primera decisión fue utilizar elementos duros al uso y amables al trato, que además nos permitiesen aprovechar las posibilidades de inercia, así como el potencial del acabado, o sus diferentes acabados, acomodando siempre estos a un presupuesto ajustado. El uso del hormigón nos permite que el mismo material sea estructura, contención o acabado en sus diferentes texturas. Decidimos utilizarlo abujardado al exterior, de un modo más rudo y sin este tratamiento en los espacios exteriores cubiertos.

Poco que mostrar y mucho que vivir…

Obra: Vivienda en Reboira
Autores: Patricia Sabín + Enrique M. Blanco
Cliente: Rafael Ramírez Gómez
Empresa constructora: Construcciones Serantes
Emplazamiento: Lugar da Reboira, Vilarmaior, A Coruña, Galicia, España
Año: 2008-2009
Presupuesto: 154.351,00 €
Superficie construida: 295,00 m2 (con patios)
Colaboradores: Marcos Álvarez, arquitecto, Patricia Liñares, estudiante, AROE (3D)
Dirección de obra: Patricia Sabín + Enrique M. Blanco, Rebeca Blanco, arquitecto técnico
Fotografía: Roi Alonso
+ sabin-blanco.com

[:en]

We knew the zone, Reboira, in which the housing would be located. Beautiful conference on her laugh, the tranquility of the emplacement and the wooded woodland that surrounds the plot for three wings, his earring, the level raised on the road one and the strange planning.

S+B_REBOIRA_01_ext01

The orientation west coincides with the sights on the sea with the distance, and is in addition for the west where the access to the plot produces to itself, which was offering us big possibilities … but the best of these possibilities was, undoubtedly, the offered one for the clients: a young pair who came to us because they wanted a «cubic house» and that they turned out to be a few opened and very sincere clients in all the aspects, his needs, his economy, his desires … fundamental tools of work for the architect.

The integration in the context was basic, queriendo that this one was enriching the daily life of the users and that it was an indispensable part of the enjoyment of the housing, beyond the house and his program. The harmony between the constructed and the existing thing was worrying us to a great extent.

Our priorities were clear: on the one hand to offer the best service and solution to the demands of the client and for other one offering the best service and solution to the local demands.

Attending to the topography we proposed them a «semi-buried» house of that he would take advantage of the orientation and the privileged environment.

The idea of buried housing is original, to realize a hollow in which to hide. The earring was accomplice and his basic needs. We had to manage to work, in addition, with the light, guaranteeing this one in all the stays, of there the appearance of back courts that allow to see in addition the rock in the one that is nailed. The water looking in the western part and the land in the eastern part. The cover would return to be a nature in which the vegetation grows, doing that the volume was eliminating from the high part of the plot.

Like rock fixed in the area, the crudeness of a solid structure of concrete abujardado contrasts with the interior luminous spaces, the courts for the squirrels and the warmth of his materials, claiming of the future swimming pool that it is the element of major presence.

Materially the first decision was to use hard elements to the use and nice to the treatment, of which in addition the possibilities of inertia were allowing us to take advantage, as well as the potential of the finished one, or his different ended, accommodating always these to an exact budget. The use of the concrete allows us that the same material should be structure, containment or ended in his different textures. We decide to use it abujardado on the outside, in a rougher way and without this treatment in the exterior covered spaces.

So that to show and much through that to live…

Work: House in Reboira
Authors: Patricia Sabín + Enrique M. Blanco
Client: Rafael Ramírez Gómez
Construction company: Construcciones Serantes
Location: Lugar da Reboira, Vilarmaior, A Coruña, Galicia, Spain
Year: 2008-2009
Budget: 154.351,00 €
Constructed surface: 295,00 m2 (with courts)
Collaborators: Marcos Álvarez, architect, Patricia Liñares, student, AROE (3D)
Direction of work: Patricia Sabín + Enrique M. Blanco, Rebeca Blanco, Technical architect
Photography: Roi Alonso
+ sabin-blanco.com

[:gl]

Coñeciamos a zona, Reboira, na que se situaría a vivenda. As fermosas vistas sobre a ría, a tranquilidade do emprazamento e o arboledo boscoso que rodea a parcela por tres laterais, o seu pendente, a cota elevada sobre o viario e o estraño plan.

S+B_REBOIRA_01_ext01

A orientación oeste coincide coas vistas sobre o mar ao lonxe, e é ademais polo oeste por onde se produce o acceso á parcela, o que nos ofrecía grandes posibilidades…pero a mellor destas posibilidades foi, sen dúbida, a ofrecida polos clientes: unha parella nova que chegou a nós porque querían unha «casa cúbica» e que resultaron ser uns clientes abertos e moi sinceros en todos os aspectos, as súas necesidades, a súa economía, os seus desexos… fundamentais ferramentas de traballo para o arquitecto.

A integración no contexto era primordial, querendo que este enriquecese a vida cotiá dos usuarios e que fose parte imprescindible do goce da vivenda, máis aló da casa e o seu programa. A harmonía entre o construído e o existente preocupábanos en gran medida.

As nosas prioridades estaban claras: por unha banda ofrecer o mellor servizo e solución ás demandas do cliente e por outro ofrecer o mellor servizo e solución ás demandas do lugar.

Atendendo á topografía propuxémoslles unha casa «semi-enterrada» que se aproveitaría da orientación e a privilexiada contorna.

A idea de vivenda enterrada é primigenia, realizar un oco no que acubillarse. A pendente era cómplice e as súas necesidades básicas. Tiñamos que conseguir, ademais, traballar coa luz, garantindo esta en todas as estancias, de aí a aparición de patios traseiros que permiten ademais ver a roca na que se enclava. A auga mirando ao oeste e a terra ao leste. A cuberta volvería ser natureza na que creza a vexetación, facendo que o volume desaparecese desde a parte alta da parcela.

A modo de roca cravada no terreo, a tosquedad dunha sólida estrutura de formigón abujardado contrasta cos espazos interiores luminosos, os patios para as ardillas e a calidez dos seus materiais, pretendendo da futura piscina que sexa o elemento de maior presenza.

Materialmente a primeira decisión foi utilizar elementos duros ao uso e amables ao trato, que ademais nos permitisen aproveitar as posibilidades de inercia, así como o potencial do acabado, ou os seus diferentes acabados, acomodando sempre estes a un orzamento axustado. O uso do formigón permítenos que o mesmo material sexa estrutura, contención ou acabado nas súas diferentes texturas. Decidimos utilizalo abujardado ao exterior, dun modo máis rudo e sen este tratamento nos espazos exteriores cubertos.

Pouco que mostrar e moito que vivir…

Obra: Vivenda en Reboira
Autores: Patricia Sabín + Enrique M. Blanco
Cliente: Rafael Ramírez Gómez
Empresa constructora: Construccións Serantes
Emprazamento: Lugar da Reboira, Vilarmaior, A Coruña, Galicia, España
Ano: 2008-2009
Presuposto: 154.351,00 €
Superficie construida: 295,00 m2 (con patios)
Colaboradores: Marcos Álvarez, arquitecto, Patricia Liñares, estudante, AROE (3D)
Dirección de obra: Patricia Sabín + Enrique M. Blanco, Rebeca Blanco, arquitecto técnico
Fotografía: Roi Alonso
+ sabin-blanco.com

[:]

Vacío, sustracción y silencio. Jornadas n’UNDO. Llamada a participantes Emptiness, subtraction and silence. n’UNDO Conferences. Call for participants Baleiro, subtracción e silencio. Xornadas n’UNDO. Chamada a participantes

0

Vacío, sustracción y silencio. Jornadas n’UNDO. Llamada a participantes
Vacío, sustracción y silencio. Jornadas n’UNDO. Llamada a participantes

Vacío, sustracción y silencio. Jornadas n’UNDO de crítica, reflexión y conocimiento.

Bajo el título Vacío, Sustracción y Silencio. Resta y Renuncia en el proceso creativo, se plantea un encuentro de carácter interdisciplinar,  como un lugar común de intercambio, crítica, y conocimiento. La Resta y la Renuncia como materia de procesos, investigaciones, intervenciones y obras permiten la reflexión desde diferentes ámbitos y disciplinas.

Las jornadas, que tendrán lugar en La Casa Encendida (Madrid) durante los días 16 y 17 de noviembre de 2016, tienen como fin crear un lugar de encuentro entorno al vacío, la sustracción y el silencio, con especial atención a la importancia que la resta y la renuncia tienen en el proceso creativo de cualquier disciplina.

El contenido de las jornadas se desarrollará en diferentes formatos: ponencias, debates, mesas de reflexión, talleres, interpretación musical, exposición de obras y proyectos y exposición oral de comunicaciones.

Para ello se ha convocado como ponentes a un grupo de personas cuya trayectoria y proyectos tienen especial relevancia en la temática. Además, se abre una llamada a comunicaciones y proyectos, donde se convoca a todas aquellas personas o instituciones cuyas inquietudes, trabajos, proyectos, obras o escritos sean afines al tema.

Estas jornadas surgen de la inquietud de n´UNDO en el desarrollo de su base teórica y son posibles gracias a la generosidad de los ponentes, así como a la disposición por parte de patrocinadores y colaboradores.

Toda la información acerca del proyecto se encuentra disponible en su web.

Lanzamiento de la llamada a comunicaciones y proyectos.

Con el fin de ampliar el círculo de la reflexión se convoca la participación mediante un envío de comunicaciones a todas aquellas personas, instituciones, grupos o colectivos que quieran compartir sus conocimientos, reflexiones, proyectos o inquietudes en relación al tema: Vacío, sustracción y silencio. Resta y Renuncia en el proceso creativo. El acercamiento puede ser desde cualquier disciplina. Se valorará especialmente la referencia a procesos intelectuales, creativos y proyectuales así como a sus acciones derivadas.

El proceso de recepción de comunicaciones y proyectos estará abierto hasta las 23:59 del 17 de abril de 2016, momento en el cual pasarán a ser valoradas por el comité científico para su aceptación. Toda la información relativa al envío y las bases puede ser consultada aquí.

Las comunicaciones validadas por el comité científico darán la oportunidad a los autores de publicar un artículo sobre el tema en una publicación digital y física o de exponer la obra o proyecto presentado. Ocho de las comunicaciones serán expuestas de forma oral durante las jornadas y se seleccionarán comunicaciones para su participación dentro de las mesas de reflexión.

Vacío, sustracción y silencio. Jornadas n’UNDO. Llamada a participantes
Emptiness, subtraction and silence. n’UNDO Conferences. Call for participants

Emptiness, subtraction and silence. n’UNDO conference of critique, reflection and knowledge.

Under the Empty title, Subtraction and Silence. Subtraction and Resignation in the creative process, a meeting character considers to interdiscipline, as a common place of exchange, critique, and knowledge. The Subtraction and the Resignation like matter of processes, investigations, interventions and works allow the reflection from different areas and disciplines.

The days, which will take place in Casa Encendida (Madrid) during the 16th and 17th of November, 2016, have as end create a place of meeting I half-close to the emptiness, the subtraction and the silence, with special attention to the importance that the subtraction and the resignation have in the creative process of any discipline.

The content of the days will develop in different formats: presentations, debates, tables of reflection, workshops, musical interpretation, exhibition of works and projects and oral exhibition of communications.

For it it has been summoned as referees for a group of persons whose path and projects have special relevancy in the subject matter. In addition, a call is opened for communications and projects, where it is summoned for all those persons or institutions which worries, works, projects, works or writings are related to the topic.

These days arise from n’UNDO‘s worry in the development of his theoretical base and are possible thanks to the generosity of the referees, as well as to the disposition on the part of sponsors and collaborators.

All the information brings over of the project is available in his web.

Launch of the call for communications and projects.

In order to extend the circle of the reflection the participation is summoned by means of a sending of communications for all those persons, institutions, groups or groups that want to share his knowledge, reflections, projects or worries in relation to the topic: Emptiness, subtraction and silence. Subtraction and Resignation in the creative process. The approximation can be from any discipline. There will be valued specially the reference to intellectual, creative processes and proyectuales as well as to his derivative actions.

The process of receipt of communications and projects will be opened until 23:59 of April 17, 2016, moment for which they will happen to be valued by the scientific committee for his acceptance. All the information relative to the sending and the bases can be consulted here.

The communications validated by the scientific committee will give the opportunity to the authors to publish an article about the topic in a digital and physical publication or to expose the work or presented project. Eight of the communications will be exposed of oral form during the days and communications will be selected for his participation inside the tables of reflection.

Vacío, sustracción y silencio. Jornadas n’UNDO. Llamada a participantes
Baleiro, subtracción e silencio. Xornadas n’UNDO. Chamada a participantes

Baleiro, subtracción e silencio. Xornadas n’UNDO de crítica, reflexión e coñecemento.

Baixo o título Baleiro, Subtracción e Silencio. Resta e Renuncia no proceso creativo, exponse un encontro de carácter interdisciplinar, como un lugar común de intercambio, crítica, e coñecemento. Réstaa e a Renuncia como materia de procesos, investigacións, intervencións e obras permiten a reflexión desde diferentes ámbitos e disciplinas.

As xornadas, que terán lugar na Casa Encendida (Madrid) durante os días 16 e 17 de novembro de 2016, teñen como fin crear un lugar de encontro contorna ao baleiro, a subtracción e o silencio, con especial atención á importancia que a resta e a renuncia teñen no proceso creativo de calquera disciplina.

O contido das xornadas desenvolverase en diferentes formatos: relatorios, debates, mesas de reflexión, talleres, interpretación musical, exposición de obras e proxectos e exposición oral de comunicacións.

Para iso convocouse como relatores a un grupo de persoas cuxa traxectoria e proxectos teñen especial relevancia na temática. Ademais, ábrese unha chamada a comunicacións e proxectos, onde se convoca a todas aquelas persoas ou institucións cuxas inquietudes, traballos, proxectos, obras ou escritos sexan afíns ao tema.

Estas xornadas xorden da inquietude de n´UNDO no desenvolvemento da súa base teórica e son posibles grazas á xenerosidade dos relatores, así como á disposición por parte de patrocinadores e colaboradores.

Toda a información achega do proxecto atópase dispoñible no súa web.

Lanzamento da chamada a comunicacións e proxectos.

Co fin de ampliar o círculo da reflexión convócase a participación mediante un envío de comunicacións a todas aquelas persoas, institucións, grupos ou colectivos que queiran compartir os seus coñecementos, reflexións, proxectos ou inquietudes en relación ao tema: Baleiro, subtracción e silencio. Resta e Renuncia no proceso creativo. O achegamento pode ser desde calquera disciplina. Valorarase especialmente a referencia a procesos intelectuais, creativos e proyectuales así como ás súas accións derivadas.

O proceso de recepción de comunicacións e proxectos estará aberto ata as 23:59 do 17 de abril de 2016, momento no cal pasarán a ser valoradas polo comité científico para a súa aceptación. Toda a información relativa ao envío e as bases pode ser consultada aquí.

As comunicacións validadas polo comité científico darán a oportunidade aos autores de publicar un artigo sobre o tema nunha publicación dixital e física ou de expoñer a obra ou proxecto presentado. Oito das comunicacións serán expostas de forma oral durante as xornadas e seleccionaranse comunicacións para a súa participación dentro das mesas de reflexión.

Óscar Niemeyer | Óscar Tenreiro Degwitz

[:es]

Edificio Copan (1951-57), Oscar Niemeyer | Fuente: wikimedia.org

Supero el cerco que la realidad política nos tiende diariamente a todos y decido hablar1 de Oscar Niemeyer (1907-2012) cuya longevidad cesó en diciembre de 2012.

Ya una vez escribí que había tenido el privilegio de conversar con él en su estudio de la Avenida Atlántica frente a Copacabana en 1994. Hablamos de su Memorial de América Latina, conjunto que se había terminado hacía poco (1989), de su casa en Río-Gávea que nunca he dejado de admirar y de otras cosas que ya olvidé, aderezadas con algunos recuerdos de su ya muy lejana visita a Caracas en 1956 para el proyecto del Museo de Arte Moderno encargado por Inocente Palacios (1908-1996).

Hombre de voz queda y hablar pausado, de baja estatura y cordialidad más bien escueta, fue muy comunicativo y hasta cariñoso durante la hora y tantos que me dedicó, siempre teniendo sobre la mesa un pliego de papel de croquis en el cual, con pequeños dibujos explicativos, documentaba su discurso. El día anterior yo había estado con Lucio Costa2 (1902-1998) quien me había hablado de João da Gama Filgueiras Lima, Lelé (1932) como un arquitecto interesante de las nuevas generaciones, así que se lo mencioné y se expresó en términos admirativos y de amistad sobre alguien de una generación más joven. Pero hasta allí llegaron sus comentarios hacia lo de afuera, porque Niemeyer parecía estar totalmente entregado a sí mismo, muy consciente de su valor personal y poco dispuesto a hablar de otros, incluyendo a quienes podían haberlo influido, como por ejemplo Le Corbusier, respecto a quien le pedí un comentario recordándole su colaboración con él para el Ministerio de Educación en Rio de Janeiro, 1936.

Dijo muy poco pese a ser indudable que la obra temprana de Niemeyer fue influida por el suizo-francés y que además lo unía a él una admiración natural que se deja ver en la carta fechada en Enero de 1963, publicada en las Obras Completas de Le Corbusier, en la que dice de la obra:

¡Qué hermosura! ¡Qué obra extraordinaria! ¡Qué lección de idealismo y convicción profesional!

Una admiración que no implicaba sujeción sino capacidad para entender no sólo al otro, al diverso, al distinto, sino también al Maestro. De quien fue diferenciándose a medida que re-elaboraba con sus puntos de vista personales el legado moderno.

Porque nada hay más superficial que pretender, como insisten en señalar los periodistas anglosajones (ver el obituario de The Ecomomist) que Niemeyer es una refutación del funcionalismo moderno de Le Corbusier, al cual le dio poesía. Comentario que muestra, además de ignorancia, la manía norteamericana (y muy de periodista) de clasificar para evitar pensar.

De todos modos, a ese equívoco contribuyeron las poses recientes de Niemeyer al ser entrevistado3. Desde su regreso al Brasil post-dictadura en 1985, Niemeyer había empezado a ser un imitador de sí mismo un tanto afiebrado; y si en él seguía palpitando su genio de artista, sus obras de ese período comienzan a resentirse de un amaneramiento que roza el Kitsch. Del cual siempre padeció un poco pero que en sus años finales se exacerbó. Y ya después le dio por hacer literatura trivial y al gusto general con las curvas, la mujer y la poesía, de un modo que tuvo mucha audiencia pero tan superficial como su insistencia en glorificar su comunismo de salón.

Esa flaqueza se nota ya en el Mausoleo a Juscelino Kubitschek, obra de 1981 que se resiente de un monumentalismo basado en el tamaño y los efectos hasta convertir a JK en un Emperador. O en el Panteón de la Patria Tancredo Neves, construido en 1985, inmenso espacio oscuro en el que discurren miniaturizados, eventos museográficos vinculados a la historia del Brasil, sin consideración al grano fino que toda arquitectura exige.

En todo caso, tanto en estos edificios como en las obras que construyó en esas décadas finales late siempre el genio artístico de un hombre excepcional, quien hizo de sus obras parte del patrimonio artístico brasileño.

He tenido oportunidad, aparte de las obras de Brasilia, de visitar el Memorial en Sao Paulo y el Museo de Niteroi en los suburbios de Río de Janeiro. Si en lo que se refiere a Brasilia, no puede negarse que la Plaza de los Tres Poderes pero en particular el conjunto del Congreso enriquecido con los murales internos de Athos Bulcao y otras extraordinarias obras de arte, es arquitectura trascendente, creo que Itamaraty (Ministerio de Relaciones Exteriores) inaugurado en 1970, es una obra central del siglo veinte. No puedo decir lo mismo del Memorial o Niteroi. Por una parte me sumo a la crítica que le oí en Sao Paulo a Joaquim Guedes (1932-2008) en cuanto a los excesos estructurales del Memorial, pero lo peor es el muy torpe manejo de la luz natural en la Biblioteca y el ambiente de sala de juego del Auditorio. En cuanto a Niteroi me parece un mal Museo sin que eso me impida reconocer el efectismo impecable del inédito volumen blanco plantado en el litoral rocoso.

Por contraste casi todo lo que hizo Niemeyer desde Pampulha (1940-41) hasta Brasilia (1960) se sostiene en la tradición arquitectónica moderna con fuerza propia y vocación patrimonial sólida. Como es el caso del edificio Copan (1951-57), que aquí mostramos, sorprendente edificio de viviendas, comercios, cines y teatros cuyas características formales marcadas por los aleros de protección solar que reflejan la luz natural al interior de las viviendas, su trayectoria sinuosa y su riesgo como sede de usos diversos, superan con creces los problemas de habitabilidad que lo han afectado.

Y resumo diciendo que la arquitectura de Niemeyer alcanzó momentos muy altos, pero que el haber vivido tanto no lo ayudó y más bien lo tentó con la banalidad que muestran muchas de sus obras recientes.4

Óscar Tenreiro Degwitz, Arquitecto.
Venezuela, febrero 2013,
Entre lo Cierto y lo Verdadero

Notas:

1. Al poco tiempo de entrar a estudiar arquitectura a fines de 1955, tuve en mis manos un libro sobre la obra de Oscar Niemeyer, firmado por Stamo Papadaki, alguien de quien poco he podido averiguar aparte de que era historiador y crítico cuyo legado reposa en la Biblioteca de la Universidad de Princeton en USA. Lo puso en mis manos mi hermano Jesús que ya por ese entonces se acercaba al final de la carrera, y pude ver entonces las imágenes de la obra de este arquitecto que empezaba a sonar en el mundo con mucha fuerza.

Estaba allí por supuesto la ya famosísima iglesia de Pampulha con los murales de azulejos de Cándido Portinari. Y su influencia entre nosotros se hacía notar a pocos metros del lugar donde nos sentábamos en las mañanas entre clases en el viejo edificio de la Facultad, hoy Ingenieria: en el comedor universitario que Villanueva había construido en 1951. Ese comedor, de techos abovedados a los cuales se llegaba por un pasillo techado sinuoso que arrancaba en un pequeño pabellón que era la librería universitaria y estaba revestido de azulejos, era un claro reflejo del impacto que había causado en nuestro arquitecto el conjunto de Pampulha construído en 1941 en Belo Horizonte por Niemeyer, bajo la iniciativa de Juscelino Kubitschek, para entonces Gobernador del Estado de Minas Gerais, Brasil. Nuestro comedor habría de ser demolido en los años setenta pese a la campaña en contra liderada por Paulina, la hija de Villanueva, quien se enfrentó sin éxito a esos arranques arrogantes de la democracia de entonces, perfectos antecedentes de la dictadura que hoy tenemos. Y al comedor que mucho nos gustaba lo sucedió un lamentable edificio encargado a un amigo del partido en el Poder entonces. Tal como hoy se hace. ¿Hay muchos motivos para extrañarse?

Pero sigamos, hablaba del libro de Papadaki. En él se mostraban una y otra vez los edificios del muy joven Niemeyer (48 años), los de volúmenes prismáticos, acompañados siempre de unos croquis que pretendían demostrar que seguir las columnas hasta el suelo era un error, que debían recogerse en columnas de dos puntas, de bordes redondeados, que liberaban la Planta baja y le conferían la deseada transparencia integradora con el paisaje circundante. Este gesto era una indudable influencia de Marsella-Corbusier, pero Niemeyer había elaborado el diseño mediante la elegancia que le era propia, hasta hacer de las columnas objetos autónomos (las de Marsella muestran más claramente su deuda con lo estrictamente constructivo) que anunciaban lo que habría de ocurrir apenas cinco años después en los primeros palacios de Brasilia.

Me impresionó personalmente eso que llamo elegancia, cuando en 1958 recorrí la Planta Baja del Hospital Sudamérica en Río de Janeiro, junto a la Lagõa, laguna natural que sirve de punto focal en una zona de la ciudad, uno de esos edificios de pórticos regulares y volumen prismático que Niemeyer construyó por ese tiempo. Me gustó mucho y me interesó especialmente la idea de separar el trayecto de médicos y pacientes del de los visitantes, en pasillos paralelos adyacentes a las fachadas, recurso que al parecer era demasiado costoso para tomarlo como ejemplo. Y la planta Baja, en efecto, permitía la integración visual hacia los bellos jardines que me parece eran de Roberto Burle Marx (y aquí acudo a la ayuda de Carola Barrios quien me ilustrará al respecto apenas lea esto).

2. Mi reencuentro con la obra de Niemeyer sería ya en mayo de 1961 con una visita a Brasilia inaugurada el año anterior que motivó mi primer artículo sobre arquitectura, publicado en la revista de nuestra Facultad Punto, en el número de Noviembre de 1961. Ya allí, eso que llamo elegancia en el diseño y que podría merecer otro nombre, se manifestaba en las columnas de los palacios de la Plaza de los Tres Poderes. Su primera realización había sido en el Palacio de la Alvorada (maravilloso nombre por cierto), lejos de la Plaza, terminado tal vez dos años antes de la inauguración, cuyas imágenes habían circulado por el mundo. Ese modo de unir los pórticos entre sí en el sentido largo del edificio con gráciles vigas curvas de gran curvatura y el desarrollo de mayor a menor ancho desde su base hacia la punta superior, era un evento estético, escultural en el mejor sentido de la palabra y sobre todo, he de detenerme en esto, radicalmente originales. Siempre he querido visitar ese Palacio tan resguardado de los curiosos que sólo se ve a la distancia desde las verjas, porque creo que se trata de un edificio único, irrepetible, que resume lo mejor del lenguaje estético maduro de un gran artista, un icono del arte de quien he llamado una y otra vez hombre excepcional.

En el Palacio del Planalto, sede del Ejecutivo, hay otra versión de ellas que también está muy lograda por la escala especial de este gran edificio, cuyas plantas superiores, con oficinas que dan hacia unos hermosísimos jardines internos, pude visitar en ese entonces.

Mi visita siguió rumbos interesantes pero me detengo aquí porque considero que en este corto espacio debo hablar de otras cosas más bien anecdóticas.

3. Mencionar por ejemplo que fui testigo (muy jovencito, apenas quince años y me preparaba a entrar en la Facultad), de una conversación entre Niemeyer y nuestro Fruto Vivas (1928) en la que este le preguntaba por la “presencia del pueblo en la arquitectura”. No recuerdo la respuesta de Niemeyer pero sí la ocasión y el lugar. Fue en la terraza del edificio Sur de la Ave. Bolívar (Arq. Cipriano Domínguez 1904-1995) edificio directamente influido por el Ministerio de Educación de Niemeyer-Corbusier. Allí, en unas oficinas que me parecían fabulosas en cuya mezzanina funcionaba la Sociedad Venezolana de Arquitectos, entre volúmenes y muros sinuosos recubiertos de mosaico cerámico de una terraza con vista a la Ave. Bolívar en plena construcción, se realizaba la fiesta inaugural del IX Congreso Panamericano de Arquitectos, al cual permitían inscribirse a los estudiantes. Yo no lo era todavía, lo sería en un mes más porque el Congreso tuvo lugar en Sseptiembre de 1995 (¿o agosto?). Recuerdo esa conversación tal como recuerdo a Maurice Rotival (1892-1980) diciendo en inglés ante un grupo y señalando con un amplio gesto a todo el centro Simón Bolívar donde ya estaba concluida la estructura de las torres:

…“When I planned this…”

Ante la mirada un poco abobada de los presentes, yo incluído. Otras veces he escrito sobre esto, tan marcado lo tengo en el recuerdo, porque para mí, en cierto modo, refleja lo que era la Venezuela de entonces para los arquitectos jóvenes: tierra de muchas promesas.

Las circunstancias de la visita de Niemeyer me intrigan hoy. Fruto Vivas, a quien llamé para confrontar memorias, me dice que Niemeyer había venido para lo del proyecto del Museo de Arte Moderno y coincidió con el Congreso. Yo tengo otra versión porque recuerdo con toda claridad que cuando Oscar estaba en lo del Museo de Arte Moderno dio una charla en la Facultad de Arquitectura vieja a la cual yo asistí ya como estudiante. En ella Niemeyer habló por supuesto de las columnas de dos o tres puntas y su pertinencia; y de otros proyectos o edificios construidos, dibujando esquemas con carboncillo sobre papeles desplegados en un atril, a la mejor manera Le Corbusier. Lo hacía con extraordinaria destreza y al concluir la charla los estudiantes más cercanos al atril se abalanzaron sobre los dibujos para quedárselos.

Esa charla tuvo que haber sido a fines del 55 o en el 56, para que yo pudiera haber sido ya estudiante, aparte de que el 56 es la fecha que se reconoce para el proyecto del Museo. Ya esperaré el veredicto, aquí también, de Carola Barrios, pero entretanto contradigo a Fruto diciendo que Niemeyer vino dos veces con pocos meses de diferencia. Ya los protagonistas, en todo caso, se han ido yendo de nuestro mundo; incluyendo uno que podía haber zanjado la diferencia de fechas: Henrique Hernández (1930-2009) quien junto a Fruto y otros colaboró en el Proyecto del Museo.

También recuerdo otras cosas menores de esa fiesta que me resulta divertido mencionar aquí. Una que yo, a pesar de mi extrema juventud, me sentía como en casa; otra, que se servía un buffet en el cual había hasta lechones de esos que llevan una manzana en la boca; la tercera, que apenas se llegó al nivel alcohólico necesario los más jóvenes empezaron a bailar entusiasmados, destacándose casi como líder del grupo a Luis Jiménez (1933-1993) que la emprendió con un Charleston (era la moda-retro de entonces) teniendo como pareja, si mal no recuerdo, a Mariluz Bazcones; y la cuarta muy importante para mí: ese lugar, esa terraza del edificio Sur era un manifiesto exultante de la arquitectura moderna de ese tiempo. Y ello ocurría en un pequeño país de América Latina que se asomaba a la modernidad. Venezuela tenía entonces sólo 4 millones de habitantes y Caracas casi un millón.

4. Alargo hoy demasiado estas notas, pero no me puede quedar sin decir aquí algo que para nosotros los venezolanos debería ser enseñanza central.

Oscar Niemeyer ocupó un enorme espacio en la arquitectura brasileña durante toda su larguísima vida. En los años sesenta del siglo pasado, cuando apenas terminaba la experiencia de la primera Brasilia, acaparaba la escena. Porque Brasilia en sus edificios monumentales más importantes es su obra exclusiva.

No creo que eso haya sido cómodo para todos los arquitectos brasileños. Pero si fue así, muy poco trascendió hacia afuera. Había arquitectos de mucho peso (pensemos nada más en Vilanova Artigas, Rino Levi, Sergio Bernardes, Paulo Mendes Da Rocha, Joaquim Guedes, incluso el gran Alfonso Eduardo Reidy quien murió en el 64, o Lelé, a quien menciono en la nota, y muchos más que se me escapan) que tenían todas las credenciales para estar presentes en la capital del país de modo más destacado. Lelé tuvo una presencia decisiva, es verdad, en la Universidad de Brasilia (edificio conocido como el Minhocão- la serpiente o elro gusano) pero los demás muy poca, al menos la que se conoce.

Y lo que me interesa destacar es que, pese a toda esa presencia excesiva y permanente, los edificios de Oscar se han conservado impecables e incluso han sido ejecutados por todos los gobiernos, incluida la dictadura que lo llevó al exilio. Se han respetado y mantenido por encima de cualquier consideración personal y sobre todo de cualquier idea de exclusión política. Que eso sea un mérito atribuible al modo de ser brasileño, algo así como un respeto al talento especial, me parecería de un valor excepcional. No me atrevo a asegurarlo pero lo lanzo como una de las hipótesis. Otra podría ser que en Brasil, un país tan grande con un sector privado muy poderoso, en el cual, además, el Poder Público está muy descentralizado y las gobernaciones de los diferentes Estados tienen mucha autonomía, con Alcaldías económicamente fuertes, se mantuvieron espacios de participación para los arquitectos, independientemente de lo que hacía el gobierno federal. Esta última parece una hipótesis bastante plausible, pero lo que más interesa es que la presencia de Niemeyer estuvo en cierto modo asociada a una tranquila y muy madura aceptación de su valía, pese a que ya en los últimos años resultaba hasta irritante el peso de un hombre que acusaba senilidad.

“Todo esto, en definitiva, contrasta con la insólita actitud de exclusión política que ha sido típica del mundo venezolano. Que ha alcanzado niveles escandalosos en tiempos recientes para desgracia de nuestra arquitectura y nuestra cultura”.

[:gl]

Edificio Copan (1951-57), Oscar Niemeyer | oscartenreiro.com

Supero o cerco que a realidade política téndenos diariamente a todos e decido falar1 de Óscar Niemeyer (1907-2012) cuxa lonxevidade cesou en decembro de 2012.

Ya una vez escribí que había tenido el privilegio de conversar con él en su estudio de la Avenida Atlántica frente a Copacabana en 1994. Hablamos de su Memorial de América Latina, conjunto que se había terminado hacía poco (1989), de su casa en Río-Gávea que nunca he dejado de admirar y de otras cosas que ya olvidé, aderezadas con algunos recuerdos de su ya muy lejana visita a Caracas en 1956 para el proyecto del Museo de Arte Moderno encargado por Inocente Palacios (1908-1996).

Home de voz queda e falar pausado, de baixa estatura e cordialidade máis ben concisa, foi moi comunicativo e ata cariñoso durante a hora e tantos que me dedicou, sempre tendo sobre a mesa un prego de papel de esbozo no cal, con pequenos debuxos explicativos, documentaba o seu discurso. O día anterior eu estivera con Lucio Costa2 (1902-1998) quen me falaba de João da Gama Filgueiras Lima, Lelé (1932) como un arquitecto interesante das novas xeracións, así que llo mencionei e expresouse en termos admirativos e de amizade sobre alguén dunha xeración máis nova. Pero ata alí chegaron os seus comentarios cara ao de fóra, porque Niemeyer parecía estar totalmente entregado a si mesmo, moi consciente do seu valor persoal e pouco disposto a falar doutros, incluíndo a quen podía habelo influído, por exemplo Le Corbusier, respecto de quen lle pedín un comentario lembrándolle a súa colaboración con el para o Ministerio de Educación en Rio de Xaneiro, 1936.

Dixo moi pouco a pesar de ser indubidable que a obra temperá de Niemeyer foi influída polo suízo-francés e que ademais o unía a el unha admiración natural que se deixa ver na carta datada en xaneiro de 1963, publicada nas Obras Completas de Le Corbusier, na que di da obra:

Que fermosura! Que obra extraordinaria! Que lección de idealismo e convicción profesional!

Unha admiración que non implicaba suxeición senón capacidade para entender non só ao outro, ao diverso, ao distinto, senón tamén ao Mestre. De quen foi diferenciándose a medida que re-elaboraba cos seus puntos de vista persoais o legado moderno.

Porque nada hai máis superficial que pretender, como insisten en sinalar os xornalistas anglosaxóns (ver o obituario de The Ecomomist) que Niemeyer é unha refutación do funcionalismo moderno de Lle Corbusier, ao cal lle deu poesía. Comentario que mostra, ademais de ignorancia, a teima norteamericana (e moi de xornalista) de clasificar para evitar pensar.

De todos os xeitos, a ese equívoco contribuíron as poses recentes de Niemeyer ao ser entrevistado3. Desde o seu regreso ao Brasil post-ditadura en 1985, Niemeyer empezara a ser un imitador de si mesmo un tanto afiebrado; e se nel seguía palpitando o seu xenio de artista, as súas obras dese período comezan a resentirse dun amaneramiento que roza o Kitsch. Do cal sempre padeceu un pouco pero que nos seus anos finais se exacerbó. E xa despois deulle por facer literatura trivial e ao gusto xeral coas curvas, a muller e a poesía, dun modo que tivo moita audiencia pero tan superficial como a súa insistencia en glorificar o seu comunismo de salón.

Esa fraqueza nótase xa no Mausoleo a Juscelino Kubitschek, obra de 1981 que se resente dun monumentalismo baseado no tamaño e os efectos ata converter a JK nun Emperador. Ou no Panteón da Patria Tancredo Neves, construído en 1985, inmenso espazo escuro no que discorren miniaturizados, eventos museográficos vinculados á historia do Brasil, sen consideración ao gran fino que toda arquitectura esixe.

En todo caso, tanto nestes edificios como nas obras que construíu nesas décadas finais latexa sempre o xenio artístico dun home excepcional, quen fixo das súas obras parte do patrimonio artístico brasileiro.

Tiven oportunidade, á parte das obras de Brasília, de visitar o Memorial en Sao Paulo e o Museo de Niteroi nos suburbios de Río de Janeiro. Se no que se refire a Brasília, non pode negarse que a Praza dos Tres Poderes pero en particular o conxunto do Congreso enriquecido cos murais internos de Athos Bulcao e outras extraordinarias obras de arte, é arquitectura transcendente, creo que Itamaraty (Ministerio de Relacións Exteriores) inaugurado en 1970, é unha obra central do século vinte. Non podo dicir o mesmo do Memorial ou Niteroi. Por unha banda súmome á crítica que lle oín en Sao Paulo a Joaquim Guedes (1932-2008) en canto aos excesos estruturais do Memorial, pero o peor é o moi torpe manexo da luz natural na Biblioteca e o ambiente de sala de xogo do Auditorio. En canto a Niteroi paréceme un mal Museo sen que iso impídame recoñecer o efectismo impecable do inédito volume branco plantado no litoral rochoso.

Por contraste case todo o que fixo Niemeyer desde Pampulha (1940-41) ata Brasília (1960) sostense na tradición arquitectónica moderna con forza propia e vocación patrimonial sólida. Como é o caso do edificio Copan (1951-57), que aquí mostramos, sorprendente edificio de vivendas, comercios, cinemas e teatros cuxas características formais marcadas polos beirados de protección solar que reflicten a luz natural ao interior das vivendas, a súa traxectoria sinuosa e o seu risco como sede de usos diversos, superan con fartura os problemas de habitabilidade que o afectaron.

E resumo dicindo que a arquitectura de Niemeyer alcanzou momentos moi altos, pero que o vivir tanto non o axudou e máis ben tentouno coa banalidade que mostran moitas das súas obras recentes.4

Óscar Tenreiro Degwitz, Arquitecto.
Venezuela, febreiro 2013,
Entre lo Cierto y lo Verdadero

Notas:

1. Ao pouco tempo de entrar a estudar arquitectura a fins de 1955, tiven nas miñas mans un libro sobre a obra de Oscar Niemeyer, asinado por Stamo Papadaki, alguén de quen pouco puiden pescudar separadamente de que era historiador e critico cuxo legado repousa na Biblioteca da Universidade de Princeton en USA. Púxoo nas miñas mans o meu irmán Jesús que xa por ese entón achegábase ao final da carreira, e puiden ver entón as imaxes da obra deste arquitecto que empezaba a soar no mundo con moita forza.

Estaba alí por suposto a xa famosísima igrexa de Pampulha cos murales de azulexos de Cándido Portinari. E a súa influencia entre nós facíase notar a poucos metros do lugar onde nos sentabamos nas mañás entre clases no vello edificio da Facultade, hoxe Ingenieria: no comedor universitario que Villanueva construíra en 1951. Ese comedor, de teitos abovedados aos cales chegábase por un corredor techado sinuoso que arrincaba nun pequeno pabellón que era a librería universitaria e estaba revestido de azulexos, era un claro reflexo do impacto que causara no noso arquitecto o conxunto de Pampulha construído en 1941 en Belo Horizonte por Niemeyer, baixo a iniciativa de Juscelino Kubitschek, para entón Gobernador do Estado de Minas Gerais, Brasil. O noso comedor habería de ser demolido nos anos setenta pese á campaña en contra liderada por Paulina, a filla de Villanueva, quen se enfrontou sen éxito a eses arranques arrogantes da democracia de entón, perfectos antecedentes da ditadura que hoxe temos. E ao comedor que moito nos gustaba sucedeuno un lamentable edificio encargado a un amigo do partido no Poder entón. Tal como hoxe faise. Hai moitos motivos para estrañarse?

Pero sigamos, falaba do libro de Papadaki. Nel mostrábanse unha e outra vez os edificios do moi novo Niemeyer (48 anos), os de volumes prismáticos, acompañados sempre duns esbozos que pretendían demostrar que seguir as columnas ata o chan era un erro, que debían recollerse en columnas de dúas puntas, de bordos redondeados, que liberaban a Planta baixa e conferíanlle a desexada transparencia integradora coa paisaxe circundante. Este xesto era unha indubidable influencia de Marsella-Corbusier, pero Niemeyer elaborara o deseño mediante a elegancia que lle era propia, ata facer das columnas obxectos autónomos (as de Marsella mostran máis claramente a súa débeda co estritamente construtivo) que anunciaban o que habería de ocorrer apenas cinco anos despois nos primeiros palacios de Brasília.

Impresionoume persoalmente iso que chamo elegancia, cando en 1958 percorrín a Planta Baixa do Hospital Sudamérica en Río de Janeiro, xunto á Lagõa, lagoa natural que serve de punto focal nunha zona da cidade, un deses edificios de pórticos regulares e volume prismático que Niemeyer construíu por ese tempo. Gustoume moito e interesoume especialmente a idea de separar o traxecto de médicos e pacientes do dos visitantes, en corredores paralelos adxacentes ás fachadas, recurso que ao parecer era demasiado custoso para tomalo como exemplo. E a planta Baixa, en efecto, permitía a integración visual cara aos belos xardíns que me parece eran de Roberto Burle Marx (e aquí acudo á axuda de Carola Barrios quen me ilustrará respecto diso apenas lea isto).

2. O meu reencontro coa obra de Niemeyer sería xa en maio de 1961 cunha visita a Brasília inaugurada o ano anterior que motivou o meu primeiro artigo sobre arquitectura, publicado na revista de nosa Facultade Punto, no número de Novembro de 1961. Xa alí, iso que chamo elegancia no deseño e que podería merecer outro nome, manifestábase nas columnas dos palacios da Praza dos Tres Poderes. A súa primeira realización fora no Palacio da Alvorada (marabilloso nome por certo), lonxe da Praza, terminado talvez dous anos antes da inauguración, cuxas imaxes circularan polo mundo. Ese modo de unir os pórticos entre si no sentido longo do edificio con gráciles vigas curvas de gran curvatura e o desenvolvemento de maior a menor ancho desde a súa base cara á punta superior, era un evento estético, escultural no mellor sentido da palabra e sobre todo, hei de determe nisto, radicalmente orixinais. Sempre quixen visitar ese Palacio tan resgardado dos curiosos que só se ve á distancia desde os enreixados, porque creo que se trata dun edificio único, irrepetible, que resume o mellor da linguaxe estética madura dun gran artista, un icona da arte de quen chamei unha e outra vez home excepcional.

No Palacio do Planalto, sede do Executivo, hai outra versión delas que tamén está moi lograda pola escala especial deste gran edificio, cuxas plantas superiores, con oficinas que dan cara a uns hermosísimos xardíns internos, puiden visitar nese entón.

A miña visita seguiu rumbos interesantes pero detéñome aquí porque considero que neste curto espazo debo falar doutras cousas máis ben anecdóticas.

3. Mencionar por exemplo que fun testemuña (moi jovencito, apenas quince anos e preparábame a entrar na Facultade), dunha conversación entre Niemeyer e o noso Fruto Vivas (1928) na que este lle preguntaba pola “presenza do pobo na arquitectura”. Non lembro a resposta de Niemeyer pero si a ocasión e o lugar. Foi na terraza do edificio Sur da Ave. Bolívar (Arq. Cipriano Domínguez 1904-1995) edificio directamente influído polo Ministerio de Educación de Niemeyer-Corbusier. Alí, nunhas oficinas que me parecían fabulosas en cuxa mezzanina funcionaba a Sociedade Venezolana de Arquitectos, entre volumes e muros sinuosos recubertos de mosaico cerámico dunha terraza con vista á Ave. Bolívar en plena construción, realizábase a festa inaugural do IX Congreso Panamericano de Arquitectos, ao cal permitían inscribirse aos estudantes. Eu non o era aínda, o sería nun mes máis porque o Congreso tivo lugar en Sseptiembre de 1995 (ou agosto?). Lembro esa conversación tal como recordo a Maurice Rotival(1892-1980) dicindo en inglés ante un grupo e sinalando cun amplo xesto a todo o centro Simón Bolívar onde xa estaba concluída a estrutura das torres:

…“When I planned this…”

Ante a mirada un pouco abobada dos presentes, eu incluído. Outras veces escribín sobre isto, tan marcado téñoo no recordo, porque para min, en certo xeito, reflicte o que era a Venezuela de entón para os arquitectos novos: terra de moitas promesas.

As circunstancias da visita de Niemeyer me intrigan hoxe. Froito Vivas, a quen chamei para confrontar memorias, dime que Niemeyer había vindo para o do proxecto do Museo de Arte Moderna e coincidiu co Congreso. Eu teño outra versión porque recordo con toda claridade que cando Óscar estaba no do Museo de Arte Moderna deu unha charla na Facultade de Arquitectura vella á cal eu asistín xa como estudante. Nela Niemeyer falou por suposto das columnas de dúas ou tres puntas e a súa pertinencia; e doutros proxectos ou edificios construídos, debuxando esquemas con carboncillo sobre papeis despregados nun atril, á mellor maneira Lle Corbusier. Facíao con extraordinaria destreza e ao concluír a charla os estudantes máis próximos ao atril abalanzáronse sobre os debuxos para quedarllos.

Esa charla tivo que ser a fins do 55 ou no 56, para que eu puidese ser xa estudante, á parte de que o 56 é a data que se recoñece para o proxecto do Museo. Xa esperarei o veredicto, aquí tamén, de Carola Barrios, pero namentres contradigo a Froito dicindo que Niemeyer veu dúas veces con poucos meses de diferenza. Xa os protagonistas, en todo caso, fóronse indo do noso mundo; incluíndo un que podía resolver a diferenza de datas: Henrique Hernández (1930-2009) quen xunto a Froito e outros colaborou no Proxecto do Museo.

Tamén lembro outras cousas menores desa festa que me resulta divertido mencionar aquí. Unha que eu, a pesar da miña extrema mocidade, sentíame como na casa; outra, que se servía un buffet no cal había ata lechones deses que levan unha mazá na boca; a terceira, que apenas se chegou ao nivel alcohólico necesario os máis novos empezaron a bailar entusiasmados, destacándose case como líder do grupo a Luís Jiménez (1933-1993) que a emprendeu cun Charleston (era a moda-retro de entón) tendo como parella, se mal non recordo, a Mariluz Bazcones; e a cuarta moi importante para min: ese lugar, esa terraza do edificio Sur era un manifesto exultante da arquitectura moderna dese tempo. E iso ocorría nun pequeno país de América Latina que se asomaba á modernidade. Venezuela tiña entón só 4 millóns de habitantes e Caracas case un millón.

4. Alongo hoxe demasiado estas notas, pero non me pode quedar sen dicir aquí algo que para nós os venezolanos debería ser ensino central.

Óscar Niemeyer ocupou un enorme espazo na arquitectura brasileira durante toda a súa larguísima vida. Nos anos sesenta do século pasado, cando apenas terminaba a experiencia da primeira Brasília, acaparaba a escena. Porque Brasília nos seus edificios monumentais máis importantes é a súa obra exclusiva.

Non creo que iso fose cómodo para todos os arquitectos brasileiros. Pero se foi así, moi pouco transcendeu cara a fóra. Había arquitectos de moito peso (pensemos nada máis en Vilanova Artigas, Rino Levi, Sergio Bernardes, Paulo Mendes Da Rocha, Joaquim Guedes, incluso o gran Alfonso Eduardo Reidy quen morreu no 64, ou Lelé, a quen menciono na nota, e moitos máis que escápanlleme) que tiñan todas as credenciais para estar presentes na capital do país de modo máis destacado. Lelé tivo unha presenza decisiva, é verdade, na Universidade de Brasília (edificio coñecido como o Minhocão- a serpe ou elro verme) pero os demais moi pouca, polo menos a que se coñece.

E o que me interesa destacar é que, a pesar de toda esa presenza excesiva e permanente, os edificios de Óscar conserváronse impecables e mesmo foron executados por todos os gobernos, incluída a ditadura que o levou ao exilio. Respectáronse e mantido por encima de calquera consideración persoal e sobre todo de calquera idea de exclusión política. Que iso sexa un mérito atribuíble ao modo de ser brasileiro, algo así como un respecto ao talento especial, pareceríame dun valor excepcional. Non me atrevo a aseguralo pero lánzoo como unha das hipóteses. Outra podería ser que en Brasil, un país tan grande cun sector privado moi poderoso, no cal, ademais, o Poder Público está moi descentralizado e as gobernacións dos diferentes Estados teñen moita autonomía, con Alcaldías economicamente fortes, mantivéronse espazos de participación para os arquitectos, independentemente do que facía o goberno federal. Esta última parece unha hipótese bastante plausible, pero o que máis interesa é que a presenza de Niemeyer estivo en certo xeito asociada a unha tranquila e moi madura aceptación da súa valía, a pesar de que xa nos últimos anos resultaba ata irritante o peso dun home que acusaba senilidad.

“Todo isto, en definitiva, contrasta coa insólita actitude de exclusión política que foi típica do mundo venezolano. Que alcanzou niveis escandalosos en tempos recentes para desgraza da nosa arquitectura e a nosa cultura”.

[:en]

Copan Building (1951-57), Oscar Niemeyer | oscartenreiro.com

I overcome the fence that the political reality us stretches every day to all and decide to speak1 of Oscar Niemeyer (1907-2012) whose longevity stopped in December, 2012.

Already once I wrote that it had had the privilege of conversing with him in his study of the Atlantic Avenue opposite to Copacabana in 1994. We speak about his Brief of Latin America, joint that had finished it was doing (slightly (1989), of his house in Rio-Gávea that I have never stopped admiring and of other things that already I forgot, adorned with any recollections of his already very distant visit to Caracas in 1956 for the project of the Museum of Modern Art entrusted for nocente Palacios (1908-1996).

Man of voice stays and to speak interrupted, of low stature and rather succinct warmth, it was very communicative and up to affectionatly during the hour and so many people that he me dedicated, always having on the table a sheet of paper of sketch in which, with small explanatory drawings, it was documenting his speech. The previous day I had been with Lucio Costa2 (1902-1998) who had spoken to me about João da Gama Filgueiras Lima, Lelé (1932) gives Range as an interesting architect of the new generations, so I mentioned it and it expressed in admiring terms and of friendship on someone of a younger generation. But up to there his comments came towards it of out, because Niemeyer seemed to be totally delivered to yes same, very conscious of his value personal and slightly ready to speak about others, including to whom they it could have influenced, as for example Corbusier, with regard to whom I asked for a comment him remembering his collaboration with he for the Department of Education in Rio of Janeiro, 1936.

He said very little in spite of being undoubted that Niemeyer’s early work was influenced by the Swiss – Frenchman and that in addition it was joined to him by a natural admiration that is left to see in the letter dated in January, 1963, published in the Le Corbusier, complete works, in which he says of the work:

What a beauty! What an extraordinary work! What a lesson of idealism and professional conviction!

An admiration that was not implying subordination but aptitude to understand not only other one, to the diverse one, to the different one, but also to the Teacher. From whom it was differing as it was re-elaborating with his personal points of view the modern legacy.

Because nothing is more superficial that to claim, as insist on indicating the Anglo-Saxon journalists (to see The Ecomomist‘s obituary) that Niemeyer is a refutation of the modern funcionalism of Le Corbusier, to which it gave to him poetry. Comment that shows, besides ignorance, the North American obsession (and very of journalist) of classifying to avoid to think.

Anyhow, to this pun they contributed put them recent of Niemeyer on 3 having been interviewed3. From his return to the Brazil post-dictatorship in 1985, Niemeyer had started being an imitator of yes same rather feverishly; and if in him his genius of artist continued fluttering, his works of this period begin to suffer from a mannerism that the Kitsch rubs. From which always he suffered a bit but that in his final years was irritated. And already later it gave him for doing trivial literature and to the general taste with the curves, the woman and the poetry, of a way that had hearing great but so superficial as his insistence in praising his communism of lounge.

This sluggishness is obvious already in the Mausoleum to Juscelino Kubitschek, work of 1981 that suffers from a monumentalismo based on the size and the effects up to turning JK into an Emperor. Or in the Pantheon of the Patria Tancredo Neves, constructed in 1985, immense dark space in which they pass miniaturized, events museográficos linked to the history of the Brazil, without consideration to the thin grain that any architecture demands.

Both in these buildings and in the works that late constructed in these final decades always the artistic genius of an exceptional man, who did of his works departs from the Brazilian art heritage.

I have had opportunity, apart from the works of Brasilia, of visiting the Brief in Sao Paulo and Niteroi’s Museum in the suburbs of Rio de Janeiro. If regarding Brasilia, it cannot refuse that the Plaza of Three Power but especially the set of the Congress enriched with Athos Bulcao’s internal murals and other extraordinary works of art, it is a transcendent architecture, I believe that Itamaraty (State Department) inaugurated in 1970, is a central work of the century twenty. I cannot say the same of the Memorial or Niteroi. On one hand I add to the critique that I heard in Sao Paulo Joaquim Guedes (1932-2008) as for the structural excesses of the Brief, but the worse thing is the very awkward managing of the natural light in the Library and the environment of room of game of the Audience. As for Niteroi an evil looks like to me A Museum without it prevents me from recognizing the impeccable straining to achieve effect of the unpublished white volume reached on the rocky littoral.

For confirm almost everything what Niemeyer did from Pampulha (1940-41) up to Brasilia (1960) it is supported in the architectural modern tradition strongly own and patrimonial solid vocation. Since it is the case of the building There corner (1951-57), which here we show, surprising building of housings, trades, cinemas and theatres which formal characteristics marked by the eaves of solar protection that reflect the natural light to the interior of the housings, his sinuous path and his risk as headquarters of diverse uses, overcome fully the problems of habitability that they it have affected.

And I summarize saying that Niemeyer’s architecture reached very high moments, but that the credit lived so much it did not help and rather it touched it with the banality that there show many of his recent works.4

Óscar Tenreiro Degwitz, Architect.
Venezuela, february 2013,
Entre lo Cierto y lo Verdadero

Notes:

1. To a little time to begin to study architecture at the end of 1955, I had in my hands a book on Oscar Niemeyer’s work, signed by Stamo Papadaki, someone of small whom I could have quarrelled apart from the fact that he was a historian and to criticize whose legacy rests in the Library of Princeton’s University in USA. It was put in my hands by my brother Jesus who already for this then was approaching at the end of the career, and I could see at the time the images of the work of this architect who was starting sounding in the world with a lot of force.

The Pampulha’s already most famous church was there certainly with the murals of Cándido Portinari‘s blue rollers. And his influence strictly between ourselves was making be obvious to few local meters where we were sitting down in the mornings between classes in the old building of the Faculty, today Engineering: in the university dining room that Villanueva had constructed in 1951. This dining room, of ceilings arched to which it was coming near for a roofed sinuous corridor that was starting in a small pavilion that was the university bookshop and was redressed in blue rollers, was a clear reflection of the impact that there had caused in our architect the set of Pampulha construído in 1941 in Belo Horizonte for Niemeyer, under Juscelino Kubitschek’s initiative, by then Governor of the State of Mines Gerais, Brazil. Our dining room should be demolished in the seventies in spite of the campaign in against led by Paulina, the daughter of Villanueva, who faced without success these arrogant take-offs of the democracy of, perfect precedents at the time of the dictatorship that today we have. And to the dining room that great we liked there happened a lamentable building entrusted a friend of the party in the Power at the time. As today it is done. There are many motives for being surprised?

But let’s continue, he was speaking about Papadaki’s book. In him there were appearing again and again the buildings of the very young Niemeyer (48 years), those of prismatic volumes, accompanied always of a few sketches that they were trying to demonstrate that to follow the columns up to the soil was a mistake, which had to be gathered in columns of two tops, of rounded edges, which were liberating the Ground floor and were awarding the wished of integration transparency with the surrounding landscape. This gesture was an undoubted influence of Marseilles-Corbusier, but Niemeyer had elaborated the design by means of the elegance that him was own, until did of the columns autonomous objects (those of Marseilles show clearer his debt with the strictly constructive thing) that were announcing what should happen only five years later in the first palaces of Brasilia.

I was impressed personally by it that I am called an elegance, when in 1958 I crossed the Ground floor of the Hospital South America in Rio de Janeiro, close to the Lagõa, natural lagoon that uses as focal point in a zone of the city, one of these buildings as regular porticoes and prismatic volume that Niemeyer constructed in this time. I liked much and I was interested specially in the idea of separating the distance of doctors and patients from that of the visitors, in parallel adjacent corridors to the fronts, resource that apparently was too costly to take it as an example. And the ground floor, in effect, was allowing the visual integration towards the beautiful gardens that it seems to me they belonged to Roberto Burle Marx (and here I come to Carola Barrios’s help who will illustrate me in the matter scarcely read this).

2. My reunion with Niemeyer’s work would be already in May, 1961 with a visit to Brasilia inaugurated the previous year that motivated my first article about architecture, published in the magazine of our Faculty Point, in the number of November, 1961. Already there, it that I am called an elegance in the design and that might deserve another name, was demonstrating in the columns of the palaces of the Plaza of Three Power. His first accomplishment had been in the Palace of the Alvorada (wonderful name certainly), far from the Plaza, finished maybe two years before the inauguration, which images had circulated along the world. This way of joining the porticoes between yes in the long sense of the building with graceful curved girders of great curvature and the development of bigger than broad minor from his base towards the top top, was an aesthetic, sculptural event in the best sense of the word and especially, I have to detain in this, radically original. Always I have wanted to visit this Palace so protected from the onlookers that only one sees to the distance from the railings, because I think that it is a question of the only, unrepeatable building, that it summarizes the better of the aesthetic mature language of a great artist, an icon of the art of whom I have been called again and again an exceptional man.

Palacio en el-del Planalto, sede del Ejecutivo, el heno otra versión de ellas que también está muy lograda por la escala especial de este gran edificio, cuyas plantas superiores, estafa oficinas que dan hacia unos hermosísimos jardines internos, pude visitar en ese entonces.

My visit followed interesting courses but I detain here because I think that in this short space I must speak about other rather anecdotal things.

3. To mention for example that I was a witness (very youngster, you upset fifteen years and was preparing myself to enter in the Faculty), of a conversation between Niemeyer and our Fruto Vivas (1928) in that this one him was asking for the “presence of the people in the architecture”. I do not remember Niemeyer’s response but yes the occasion and the place. It was in the terrace of the building South of the Bird. Bolivar (Arq. Cipriano Domínguez 1904-1995) building directly influenced by the Department of Niemeyer-Corbusier’s Education. There, in a few offices that seemed to me to be fabulous in whose mezzanina was working the Architects’ Venezuelan Company, between volumes and sinuous walls covered with ceramic mosaic of a terrace with sight to the Bird. Bolivar in full construction, realized the inaugural holiday of the Congress IX Pan-American Architects’, they were allowing which to inscribe the students. I it was not still, it it would be in one more month because the Congress took place in september of 1995 ( or august?). I remember this conversation as I remember Maurice Rotival (1892-1980) saying in English before a group and indicating with a wide gesture to the whole center Simón Bolívar where already the structure of the towers was concluded:

…“When I planned this…”

Before the look a bit stupefied of the presents, me incluído. Other times I have written on this, so marked I have it in the recollection, because for me, in certain way, it reflects what was the Venezuela of then for the young architects: land of many promises.

The circumstances of Niemeyer’s visit puzzle me today. Fruto Vivas, whom I called to confront memories, says to me that Niemeyer had come for it from the project of the Museum of Modern Art and it coincided with the Congress.I have another version because I remember with all clarity that when Oscar was in it of the Museum of Modern Art it gave a chat in the Faculty of old Architecture at which I was present already as student. In her Niemeyer spoke certainly about the columns of two or three tops and his relevancy; and of other projects or constructed buildings, drawing schemes with charcoal on papers opened in an easel, to the best way Le Corbusier. It was doing it with extraordinary skill and on having concluded the chat the nearest students to the easel rushed on the drawings them to remain.

This chat had to be at the end of 55 or in 56, in order that I could have been already a student, apart from the fact that 56 it is the date that is recognized for the project of the Museum. Already I will expect for the verdict, here also, from Carola Barrios, but meanwhile I contradict to Fruit saying that Niemeyer came two times with a few months of difference. Already the protagonists, in any case, have been going away of our world; including one that could have tackled the difference of dates: Henrique Hernández (1930-2009) who close to Fruit and others collaborated in the Project of the Museum.

Also I remember other minor things of this holiday that me turns out to be enterteining to mention here. One that I, in spite of my extreme youth, was feeling like in house; other one, which was serving itself a buffet in which there existed up to pigs of this that take an apple in the mouth; the third one, which scarcely came near to the alcoholic necessary level the youngest started dancing filled with enthusiasm, being outlined almost as leader of the group to Luis Jiménez (1933-1993) who undertook it with a Charleston (it was the mode – retro of then) having as pair, if badly I do not remember, to Mariluz Bazcones; and the fourth one very importantly for me: this place, this terrace of the building South was an exultant manifest of the modern architecture of this time. And it happened in a small country of Latin America that it was appearing to the modernity. Venezuela had then only 4 millions of inhabitants and Caracas almost a million.

4. I lengthen today too much these notes, but it cannot to me be able only without saying here anything that for us the Venezuelans it should be a central education.

Oscar Niemeyer occupied an enormous space in the Brazilian architecture during all his longest life. In the sixties of last century, when scarcely it was finishing the experience of the first Brasilia, he was monopolizing the scene. Because Brasilia in his more important monumental buildings is his exclusive work.

I do not believe that it has been comfortable for all the Brazilian architects. But if it was like that, very small it came out towards out. There were architects of very much weight (let’s think nothing more about Vilanova Artigas, Rino Levi, Sergio Bernardes, Paulo Mendes Da Rocha, Joaquim Guedes, enclosed the great Alfonso Eduardo Reidy who died in 64, or Lelé, whom I mention in the note, and many more than escape from me) that had all the credentials to be present in the capital of the most out-standing country of way. Lelé had a decisive presence, it is true, in the University of Brasilia (building known as the Minhocão – the serpent or elro worm) but the others very small, at least the one that knows itself.

And what I am interested in emphasizing is that, in spite of all this excessive and permanent presence, Oscar’s buildings have remained impeccably and even they have been executed by all the governments, included the dictatorship that took it to the exile. They have respected and supported over any personal consideration and especially of any idea of political exclusion. That it is an attributable merit like being a Brazilian, something like respect to the special talent, me it would seem of an exceptional value. I do not dare to assure it but I throw it as one of the hypotheses. Other one might be that in Brazil, such a big country with a private very powerful sector, in which, in addition, the Public Power is very decentralized and the governments of the different States they have autonomy great, with economically strong Mayoralties, spaces of participation were kept for the architects, independently of what it was doing the federal government. The latter looks like a commendable enough hypothesis, but what more is interested is that Niemeyer’s presence was in certain way associated with the calm one and very mature acceptance of his value, in spite of that already in the last years there was proving up to irritant the weight of a man who was accusing senility.

“All that, definitively, contrasts with the unusual attitude of political exclusion that has been typical of the Venezuelan world. That has reached scandalous levels in recent times for misfortune of our architecture and our culture”.

[:]

[:es]Entrevista a RCR Arquitectes[:gl]Entrevista a RCR Arquitectes[:en]Interview to RCR Arquitectes[:]

[:es]

Rafael,-Carme,-Ramon-@RCR-Arquitectes
Rafael, Carme, Ramon | @RCR Arquitectes

Con motivo de la exposición “RCR Arquitectes. Creatividad Compartida”, que podéis visitar desde el pasado 24 de febrero hasta el 8 de mayo 2016 2016 en Museo Ico de Madrid, hemos tenido la oportunidad de realizarle una pequeña entrevista a Rafael Aranda, Carme Pigem y Ramón Vilalta, que conforman el estudio RCR arquitectes.

“RCR Arquitectes no es un estudio al uso. Alejado de los tradicionales centros de influencia de la arquitectura española, han decidido llevar esta disciplina un paso más allá echando su mirada atrás, al tiempo en que la arquitectura protegía al hombre de las inclemencias de la naturaleza sin romper el vínculo que lo unía a ella. La arquitectura telúrica de RCR parece, de hecho, moldeada por las fuerzas de la naturaleza, arrojada a la superficie desde el interior de la tierra por los volcanes que rodean Olot.”

Mónica de Linos, directora de la Fundación ICO.

¿Qué opinan de la exposición?

Estamos muy contentos por la oportunidad que nos brinda la Fundación ICO de Madrid de exponer “RCR Arquitectes. Creatividad Compartida” en el Museo ICO puesto que valoramos la trayectoria de esta institución, con su apuesta por la mejor arquitectura y el urbanismo nacional e internacional.

¿Con qué parte se identifica más RCR?

Creemos que la suma de las dos exposiciones convierte la muestra en Madrid en un gran acierto porque explica en la planta baja los primeros pasos de la concepción de un proyecto, recogido en la exposición “RCR Arquitectes: Papers” que se pudo ver en el museo Arts Santa Mònica de Barcelona, y desarrolla en la segunda planta los conceptos en los que se apoya la obra de RCR Arquitectes, hasta llegar a su materialización, tal como se mostró en “RCR Arquitectes: Creativitat compartida” en el Palau Robert de Barcelona. La ocasión de reunir todo el proceso creativo en un solo lugar da una visión muy completa de las ideas que subyacen a nuestros proyectos.

Tras 25 de profesión, ¿cuál o cuáles son las obras más significativas para RCR?

Cada obra nos permite investigar nuevos aspectos para generar espacios para los sentidos, por lo cual cada obra es significativa. Tal vez podríamos nombrar el proyecto no construido del Faro, que hicimos al inicio como jóvenes arquitectos recién egresado, como una manera de entender la arquitectura. Proyectamos un faro horizontal porque para nosotros prevalece el concepto sobre la forma.

¿Qué retos futuros tiene o se le plantean a RCR?

Un reto con el que estamos en la actualidad es proponer nuestra lógica proyectual en otros lugares del mundo, comprendiendo las claves del lugar en otras culturas.

Espai Barberí. Olot © Pep Sau
Espai Barberí. Olot © Pep Sau

¿Cómo y cuándo se origina el proyecto? ¿Es un momento individual o colectivo?

Tal como reza el título de nuestra exposición, entendemos el origen del proyecto como una creatividad compartida. Nos interesa mucho que el cliente participe desde los inicios del proyecto para que comprenda la concepción de la obra como un proceso, no como una propuesta formal. Es así cómo podemos llegar a respuestas que recogen la esencia del lugar y responden de una manera integral a los requisitos del programa, para no caer en formalismos.

¿Qué importancia juega la naturaleza en vuestra obra? ¿Y por qué?

La naturaleza es nuestro modelo y nos guía cuando estamos buscando un equilibrio entre los contrarios, como por ejemplo lo horizontal y lo vertical, lo lleno y lo vacío, lo frágil y lo consistente. La arquitectura también es un proceso vivo. Por eso nos interesa la naturaleza.

En una ocasión William J. R. Curtis señaló la capacidad de RCR de “arquitecturizar la luz” ¿RCR utiliza la luz como un material más de proyecto y así enlazar naturaleza y construcción?

Es cierto que la luz es un elemento más a la hora de proyectar. Por eso nos gusta trabajar con filtros. En la exposición incluimos elementos arquitectónicos de varios proyectos como los que hemos desarrollado para el Espai Barberí, los Pabellones y el Restaurante de Les Cols o el Restaurante Enigma.

¿Qué hubo en su formación que llevase RCR a emplear esta metodología proyectual? ¿En qué consiste o basa su metodología proyectual?

En la Escuela de Arquitectura del Vallés nos trasmitieron la importancia de la emoción en la arquitectura, que se han de sentir emociones en los espacios que se crean. Esto nos ha marcado profundamente y nos guía en nuestra metodología proyectual. Si la respuesta no es bella, ha de seguirse buscando una respuesta mejor.

Para conseguir esa belleza, son más importantes las ideas que las formas. Por eso nos ha interesado desarrollar un tipo de esbozo líquido, como lo son las aguadas que vemos en la planta baja de la exposición. Buscamos respuestas esenciales y desarrollamos el proyecto apoyándonos en conceptos como la mediación con el paisaje y el espacio, el espacio, la presencia del tiempo, la función pública y social, la estructura y la materialidad, el sistema y la desmaterialización.

En cada proyecto RCR investiga nuevos materiales, nuevos usos, etc… ¿Por qué?

Cada proyecto busca una respuesta específica. En RCR la arquitectura es la estructura y la esencia de cada intervención es la materia. Cada obra comparte una visión cercana a partir del carácter háptico, táctil, rugoso, perceptivo. Por otro lado, uno de nuestros objetivos máximos es a la vez la búsqueda de una arquitectura transparente, sin límites, puro espacio en simbiosis con la naturaleza. Es decir, la tendencia a la desmaterialización.

RCR Arquitectes. Aguatinta del pabellón de baño Tussols-Basil
RCR Arquitectes. Aguatinta del pabellón de baño Tussols-Basil

Hace unos años en una entrevista comentaban que se fijaban más en la pintura que en la arquitectura, ¿por qué?

La pintura, lo extendería al arte en general, está más próximo al mundo de las ideas y puede ser muy emocional. Por eso nos gusta inspirarnos en obras de arte.

¿Cómo ve o encuentra RCR la arquitectura actualmente?

Cada cual hace su camino. No queremos entrar en valoraciones sobre la arquitectura contemporánea en general. Desde nuestra perspectiva creemos que las personas tienen necesidad de valores esenciales en un mundo volátil. La arquitectura puede ofrecer ese refugio.

¿Qué aconsejarían a los actuales estudiantes y futuros profesionales de arquitectura?

Aconsejamos hacer una arquitectura tal como la persona la siente.

Respuestas de Rafael Aranda, Carme Pigem y Ramon Vilalta de RCR Arquitectes a la entrevista de Alberto Alonso Oro, arquitecto y editor en veredes.

[:gl]

Rafael,-Carme,-Ramon-@RCR-Arquitectes
Rafael, Carme, Ramon | @RCR Arquitectes

Con motivo da exposición “RCR Arquitectes. Creatividade Compartida”,, que podedes visitar desde o pasado 24 de febreiro ata o 8 de maio 2016 2016 en Museo Ico de Madrid, tivemos a oportunidade de realizarlle unha pequena entrevista a Rafael Aranda, Carme Pigem e Ramón Vilalta, que conforman o estudo RCR arquitectes.

“RCR Arquitectes non é un estudo ao uso. Afastado dos tradicionais centros de influencia da arquitectura española, decidiron levar esta disciplina un paso máis aló botando a súa mirada atrás, ao tempo en que a arquitectura protexía ao home das inclemencias da natureza sen romper o vínculo que o unía a ela. A arquitectura telúrica de RCR parece, de feito, moldeada polas forzas da natureza, arroxada á superficie desde o interior da terra polos volcáns que rodean Olot.”

Mónica de Linos, directora da Fundación ICO.

Que opinan da exposición?

Estamos moi contentos pola oportunidade que nos brinda a Fundación ICO de Madrid de expoñer “RCR Arquitectes. Creatividade Compartida” no Museo ICO osto que valoramos a traxectoria desta institución, coa súa aposta pola mellor arquitectura e o urbanismo nacional e internacional.

Con que parte identifícase máis RCR?

Cremos que a suma das dúas exposicións converte a mostra en Madrid nun gran acerto porque explica na planta baixa os primeiros pasos da concepción dun proxecto, recollido na exposición “RCR Arquitectes: Papers” que se puido ver no museo Arts Santa Mònica de Barcelona, e desenvolve na segunda planta os conceptos nos que se apoia a obra de RCR Arquitectes, ata chegar á súa materialización, tal como mostrouse en “RCR Arquitectes: Creativitat compartida” no Palau Robert de Barcelona. A ocasión de reunir todo o proceso creativo nun só lugar dá unha visión moi completa das ideas que subxacen aos nosos proxectos.

Tras 25 de profesión, cal ou cales son as obras máis significativas para RCR?

Cada obra permítenos investigar novos aspectos para xerar espazos para os sentidos, polo cal cada obra é significativa. Talvez poderiamos nomear o proxecto non construído do Faro, que fixemos ao comezo como novos arquitectos recentemente egresado, como unha maneira de entender a arquitectura. Proxectamos un faro horizontal porque para nós prevalece o concepto sobre a forma.

Que retos futuros ten ou se lle expoñen a RCR?

Un reto co que estamos na actualidade é propoñer a nosa lóxica proyectual noutros lugares do mundo, comprendendo as claves do lugar noutras culturas.

Espai Barberí. Olot © Pep Sau
Espai Barberí. Olot © Pep Sau

Como e cando se orixina o proxecto? É un momento individual ou colectivo?

Tal como reza o título da nosa exposición, entendemos a orixe do proxecto como unha creatividade compartida. Interésanos moito que o cliente participe desde os inicios do proxecto para que comprenda a concepción da obra como un proceso, non como unha proposta formal. É así como podemos chegar a respostas que recollen a esencia do lugar e responden dunha maneira integral aos requisitos do programa, para non caer en formalismos.

Que importancia xoga a natureza na vosa obra? E por que?

A natureza é o noso modelo e guíanos cando estamos a buscar un equilibrio entre os contrarios, por exemplo o horizontal e o vertical, o cheo e o baleiro, o fráxil e o consistente. A arquitectura tamén é un proceso vivo. Por iso interésanos a natureza.

En una ocasión William J. R. Curtis señaló la capacidad de RCR deNunha ocasión William J. R. Curtis sinalou a capacidade de RCR de “arquitecturizar la luz” RCR emprega a luz como un material máis de proxecto e así enlazar natureza e construción?

É certo que a luz é un elemento máis á hora de proxectar. Por iso gústanos traballar con filtros. Na exposición incluímos elementos arquitectónicos de varios proxectos como os que desenvolvemos para o Espai Barberí, os Pavillóns e o Restaurante de Les Cols ou o Restaurante Enigma.

Que houbo na súa formación que leva RCR a empregar esta metodoloxía proyectual? En que consiste ou basea a súa metodoloxía proyectual?

Na Escola de Arquitectura do Vallés transmitíronnos a importancia da emoción na arquitectura, que se han de sentir emocións nos espazos que se crean. Isto marcounos profundamente e guíanos na nosa metodoloxía proyectual. Se a resposta non é bela, ha de seguirse buscando unha resposta mellor.

Para conseguir esa beleza, son máis importantes as ideas que as formas. Por iso interesounos desenvolver un tipo de esbozo líquido, como o son as augadas que vemos na planta baixa da exposición. Buscamos respostas esenciais e desenvolvemos o proxecto apoiándonos en conceptos como a mediación coa paisaxe e o espazo, o espazo, a presenza do tempo, a función pública e social, a estrutura e a materialidad, o sistema e a desmaterialización.

En cada proxecto RCR investiga novos materiais, novos usos, etc? Por que?

Cada proxecto busca unha resposta específica. En RCR a arquitectura é a estrutura e a esencia de cada intervención é a materia. Cada obra comparte unha visión próxima a partir do carácter háptico, táctil, rugoso, perceptivo. Doutra banda, un dos nosos obxectivos máximos é á vez a procura dunha arquitectura transparente, sen límites, puro espazo en simbiose coa natureza. É dicir, a tendencia á desmaterialización.

RCR Arquitectes. Aguatinta del pabellón de baño Tussols-Basil
RCR Arquitectes. Augatinta do pavillón de baño Tussols-Basil

Fai uns anos nunha entrevista  comentaban que se fixaban máis na pintura que na arquitectura, por que?

A pintura, estenderíao á arte en xeral, está máis próximo ao mundo das ideas e pode ser moi emocional. Por iso gústanos inspirarnos en obras de arte.

Como ve ou atopa RCR a arquitectura actualmente?

Cada cal fai o seu camiño. Non queremos entrar en valoracións sobre a arquitectura contemporánea en xeral. Desde a nosa perspectiva cremos que as persoas teñen necesidade de valores esenciais nun mundo volátil. A arquitectura pode ofrecer ese refuxio.

Que aconsellarían aos actuais estudantes e futuros profesionais de arquitectura?

“Aconsellamos facer unha arquitectura tal como a persoa sente”.

Respostas de Rafael Aranda, Carme Pigem e Ramon Vilalta de RCR Arquitectes a entrevista de Alberto Alonso Oro, arquitecto e editor en veredes.

[:en]

Rafael,-Carme,-Ramon-@RCR-Arquitectes
Rafael, Carme, Ramon | @RCR Arquitectes

On the occasion of the exhibition “RCR Arquitectes. Shared creativity, that you can visit from the last February 24 until May 8, 2016, 2016 in Museum Ico of Madrid, we have had the opportunity to realize a small interview to Rafael Aranda, Carme Pigem and Ramon Vilalta, that they shape the RCR arquitectes study.

Con motivo de la exposición , que podéis visitar desde el pasado 24 de febrero hasta el 8 de mayo 2016 2016 en Museo Ico de Madrid, hemos tenido la oportunidad de realizarle una pequeña entrevista a Rafael Aranda, Carme Pigem y Ramón Vilalta, que conforman el estudio

“RCR Arquitectes is not a study to the use. Removed from the traditional centers of influence of the Spanish architecture, they have decided to take this discipline a step beyond throwing his look behind, to the time in which the architecture was protecting the man of the inclemencies of the nature without breaking the link that it was joining her. RCR’s telluric architecture seems to be, in fact, molded by the forces of the nature, thrown to the surface from the interior of the land for the volcanoes that Olot surrounds.”

Mónica de Linos, director of the ICO Foundation.

What do they think of the exhibition?

We are very satisfied for the opportunity that offers to us the Foundation ICO of Madrid to exhibit “RCR Arquitectes. Shared creativity” in the Museum ICO since we value the path of this institution, with his bet for the best architecture and the national and international urbanism.

With what part is more RCR identified?

We think that the sum of both exhibitions turns the sample into Madrid into a great success because it explains in the ground floor the first steps of the conception of a project, gathered in the exhibition “RCR Arquitectes: Papers” that could meet in the museum Arts Santa Mònica of Barcelona, and it develops in the second plant the concepts on which there rests RCR’s work Arquitectes, up to coming to his materialization, as it appeared in “RCR Arquitectes: shared Creativitat” in the Palau Robert of Barcelona. The occasion to assemble the whole creative process in an alone place gives a very complete vision of the ideas that sublie to our projects.

After 25 of profession, which or which are the most significant works for RCR?

Every work allows us to investigate new aspects to generate spaces for the senses, for which every work is significant. Maybe we might name the project not constructed of the Lighthouse, which we did to the beginning as young architects newly gone away, as a way of understanding the architecture. We project a horizontal beacon because for us the concept prevails over the form.

What future challenges it has or do they raise RCR?

A challenge with which we are at present is to propose our logic proyectual in other places of the world, understanding the local keys in other cultures.

Espai Barberí. Olot © Pep Sau
Espai Barberí. Olot © Pep Sau

How and when does project originate? Is it an individual or collective moment?

As there prays the title of our exhibition, we understand the origin of the project as a shared creativity. We are interested in much that the client informs from the beginnings of the project in order that he understands the conception of the work as a process, not as a formal offer. It is like that how we can come to answers that gather the local essence and answer in an integral way to the requirements of the program, not to fall down in formalisms.

What importance does play the nature in your work? And why?

The nature is our model and guides us when we are looking for a balance between the opposite ones, as for example the horizontal thing and the vertical thing, the full thing and the empty thing, the fragile thing and the consistent thing. The architecture also is an alive process. Because of it we are interested in the nature

In an occasion William J. R. Curtis indicated RCR’s capacity of “making architecture the light”, does RCR use the light as one more material of project and this way to connect nature and construction?

It is true that the light is one more element at the moment of projecting. Because of it we like to work with filters. In the exhibition include architectural elements of several projects like that we have developed for the Espai Barberí, the Pavilions and the Restaurant in Les Cols or the Enigma Restaurant.

What was in his formation that was leading RCR to using this methodology proyectual? On what does it consist or bases his methodology proyectual?

In the School of Architecture of the Vallés us trasmitieron the importance of the emotion in the architecture, which emotions have to feel in the spaces that they believe. This has marked us deeply and guides us in our methodology proyectual. If the response is not beautiful, it has to follow looking for a better response.

To obtain this beauty, they are more important the ideas than the forms. Because of it we have been interested in developing a type of liquid sketch, since they it are the washes that we see in the ground floor of the exhibition. We look for essential answers and develop the project resting on concepts as the mediation with the landscape and the space, the space, the presence of the time, the public and social function, the structure and the materiality, the system and the desmaterialización.

In every project RCR investigates new material, new uses, etc … why?

Every project looks for a specific response. In RCR the architecture is the structure and the essence of every intervention is the matter. Every work shares a nearby vision from the character háptico, tactile, rugose, perceptively. On the other hand, one of our maximum aims is simultaneously the search of a transparent architecture, without limits, pure space in symbiosis with the nature. That is to say, the trend to the desmaterialización.

RCR Arquitectes. Aguatinta del pabellón de baño Tussols-Basil
RCR Arquitectes. AAquatint of the pavilion of Tussols-Basil Bath

A few years ago in an interview were commenting that they were fixed more in the painting than in the architecture, why?

The painting, extendería to the art in general, is more next the world of the ideas and can be very emotional. Because of it we us like to inspire in works of art.

¿Cómo ve o encuentra RCR la arquitectura actualmente?

Everyone does his way. We do not want to enter valuations on the contemporary architecture in general. From our perspective we think that the persons need of essential values in a volatile world. The architecture can offer this refuge.

What would they advise the current students and future professionals of architecture?

“We advise to do a like architecture the person he feels it”.

Answers by Rafael Aranda, Carme Pigem and Ramon Vilalta of RCR Arquitectes to the interview of Alberto Alonso Oro, architect and veredes publisher.

[:]

[:es]Habitar[:en]Inhabiting[:gl]Habitar[:]

1

[:es]

Habitar

Este libro recoge cinco ensayos sobre la idea de habitar del arquitecto y crítico finlandés Juhani Pallasmaa. De la mirada fenomenológica que aparece en el primer y más extenso artículo, “Identidad, intimidad y domicilio” (1994), hasta el significado de la experiencia del tiempo en la realidad empírica humana de “Habitar el tiempo” (2015), el conjunto no solo aborda las dimensiones materiales, formales, geométricas y racionales de la idea de habitar, sino que penetra de forma apasionante en las realidades mentales, subconscientes, míticas y poéticas de la construcción y la vivienda.

Juhani Pallasmaa (Hämeenlinna, 1936) es arquitecto y trabaja en Helsinki. Fue profesor de arquitectura en la Universidad de Tecnología de Helsinki, director del Museo de Arquitectura de Finlandia y profesor invitado en diversas escuelas de arquitectura de todo el mundo. Autor de numerosos artículos sobre filosofía, psicología y teoría de la arquitectura y del arte, su libro Los ojos de la piel (2006) se ha convertido en un clásico de la teoría de la arquitectura y es de lectura obligatoria en diferentes escuelas de arquitectura de todo el mundo. Pallasmaa es también autor de La mano que piensa (2012), La imagen corpórea (2014) y Habitar (2016), todos ellos publicados por la Editorial Gustavo Gili.

[:en]

Habitar

This book gathers five tests on the idea of living of the architect and critical Finn Juhani Pallasmaa. Of the look fenomenológica that appears in the first one and more extensive article, “Identity, intimacy and domicile” (1994), up to the meaning of the experience of the time in the empirical human reality of “Inhabiting the time” (2015), the set not only approaches the material, formal, geometric and rational dimensions of the idea of living, but it penetrates of exciting form in the mental, subconscious, mythical and poetical realities of the construction and the housing.

Juhani Pallasmaa (Hämeenlinna, 1936) es arquitecto y trabaja en Helsinki. Fue profesor de arquitectura en la Universidad de Tecnología de Helsinki, director del Museo de Arquitectura de Finlandia y profesor invitado en diversas escuelas de arquitectura de todo el mundo. Autor de numerosos artículos sobre filosofía, psicología y teoría de la arquitectura y del arte, su libro Los ojos de la piel (2006) se ha convertido en un clásico de la teoría de la arquitectura y es de lectura obligatoria en diferentes escuelas de arquitectura de todo el mundo. Pallasmaa es también autor de La mano que piensa (2012), La imagen corpórea (2014) y Habitar (2016), todos ellos publicados por la Editorial Gustavo Gili.

[:gl]

Habitar

Este libro recolle cinco ensaios sobre a idea de habitar do arquitecto e crítico finlandés Juhani Pallasmaa. Da mirada fenomenológica que aparece no primeiro e máis extenso artigo, “Identidade, intimidade e domicilio” (1994), ata o significado da experiencia do tempo na realidade empírica humana de “Habitar o tempo” (2015), o conxunto non só aborda as dimensións materiais, formais, xeométricas e racionais da idea de habitar, senón que penetra de forma apaixonante nas realidades mentais, subconscientes, míticas e poéticas da construción e a vivenda.

Juhani Pallasmaa (Hämeenlinna, 1936) é arquitecto e traballa en Helsinqui. Foi profesor de arquitectura na Universidade de Tecnoloxía de Helsinqui, director do Museo de Arquitectura de Finlandia e profesor convidado en diversas escolas de arquitectura de todo o mundo. Autor de numerosos artigos sobre filosofía, psicoloxía e teoría da arquitectura e da arte, o seu libro Os ollos da pel (2006) converteuse nun clásico da teoría da arquitectura e é de lectura obrigatoria en diferentes escolas de arquitectura de todo o mundo. Pallasmaa é tamén autor de A man que pensa (2012), A imaxe corpórea (2014) e Habitar (2016), todos eles publicados pola Editorial Gustavo Gili.

[:]

Cine y librería NUMAX | Hábitat SocialCinema and bookshop NUMAX | Hábitat SocialCinema e librería NUMAX | Hábitat Social

hs_numax_02_int01

NUMAX es un cine, una librería y un laboratorio de diseño, comunicación y produción audiovisual”

NUMAX

Cuando este reto llegó a nuestra mesa, en la primavera de 2014, enseguida entendimos que se trataba de la oportunidad de participar en una iniciativa singular en el país, cargada de valores (dinamización cultural, modelo cooperativo, etc.) y con un alto potencial transformador, capaz de conseguir todo nuestro interés y compromiso.

Partíamos de un programa de necesidades complejo (sala de cine para un mínimo de 70 personas, librería, ambigú y oficina) a organizar en un bajo comercial atractivo (buena situación, esquina en edificio singular, luminoso), pero justo de dimensiones para los uso previstos (superficie y altura libre), y con unas características que no eran las idóneas para todos ellos. Limitado iba a ser también el presupuesto de la obra, aun más cuando la prioridad venía marcada por un equipamiento audiovisual de primera orden.

Se trabaja en la búsqueda de una solución práctica y amable, sin margen para concesiones. Los requisitos técnicos, en especial los de la sala de cine (aislamiento y acondicionamiento acústicos, parámetros geométricos para una correcta visión de la proyección), adquieren un peso determinante. Tanto el encaje funcional de los distintos espacios como la mayor parte de la inversión, pasan por dicha sala. En la organización interior, destaca también la relación entre los dos usos públicos (cine-librería): necesaria transición entre espacios de caracteres contrarios, presencia de uno en el otro, etc.

La intervención es completa y abarca desde el refuerzo de la estructura existente hasta el diseño del mobiliario. En el exterior, se ciñe a las carpinterías para respetar la imagen del edificio, diseñando unas nuevas para la fachada de acceso y recuperando las existentes de la otra. En cuanto a los materiales, se atiende a la economía y al uso sincero y directo de los mismos, para lo cual se opta, dentro de lo posible, por soluciones de mínimos que, al tiempo que resuelven las necesidades técnicas, acercando las calidades de imagen y acabado.

En cuanto al proceso, además del diseño (en estrecha colaboración con el equipo de Numax) y de la dirección de la obra, llevamos a cabo a gestión de la misma, lo que repercutió positivamente tanto en el calidad del resultado cómo en el ahorro económico.

Obra: Cine y librería NUMAX
Emplazamiento: Rúa Concepción Arenal, nº9. Santiago de Compostela, Galicia, España
Autores: Hábitat Social, Sociedade Cooperativa Galega (Jose Manuel Sánchez Vizcaino, Ramón Fernández Sánchez, Carolina Jack Lago, Xiao Varela Gómez)
Colaboradores: E3 arquitectos
Año: 2015
Fotografía: Numax | Tamara de la Fuente
+ habitatsocial.coop

Publicaciones.

III Jornadas de Bioconstrución. Construción con tierra / Asociación Espiga. Monforte de Lemos, Junio 2015 >>

Coop son activas. Procesos de autodesarrollo comunitario >>
Organizado por Arquitectura sin Fronteras y el Fondo Gallego de cooperación y solidaridad
5 de mayo de 2015

Construción colaborativa elhábitat >>
Acerca de la integración de las artes. Curso de interpretación de la arquitectura. Fundación Luis Seoane
5 de febrero de 2015

Ecoloxía política. Olladas desde Galicia. Editorial O ben comun. 2014

Unión, acción, autogestión v.3 >>
Arquitectura y territorio rural“, organizado por rvr-arquitectos
1 de agosto de 2014

Cerrar ciclo, el valor de los recursos. >>
Foro Boas Prácticas Ambientais organizado por Trespés S.Coop. Galega
9 de noviembre de 2013

Unión, Acción, Autogestión v.2 >>
Seminario Impulsos Creativos organizado por la USC.
9 de noviembre de 2013

Seminario “Cooperativas y Coworking”, presentación de la Cooperativa Hábitat Social >>
Organizado por la Fundación Juana de Vega.
1 de marzo de 2013

Conferencia “Unión, Acción, Autogestión” >>
Olladas de preto. Escuela Técnica Superior de A Coruña
7 de noviembre de 2012

“Procesos de autoconstrucción-Procesos de autoorganización ciudadana” >>
Organizada por la Universidad Internacional de Andalucía [UNIA]
3 de octubre de 2011

Entrevista a Hábitat Social en el programa “Bos Dias” de la Televisión de Galiza >>
14 Octubre de 2012

“Segregaçom urbana na Galiza” >>
artículo para el periódico Novas da Galiza
Enero 2012

“Experiencias de autogestión del hábitat” >>
artículo en el segundo número de la Revista Márgenes titulado “Ciudades Lacradas”
abril-junio 2012

hs_numax_02_int01

NUMAX is a cinema, one would free and a laboratory of design, communication and audio-visual production”

NUMAX

When I challenge this one it came to our table, in the spring of 2014, immediately we understood that it was a question of the opportunity to take part in a singular initiative in the country, loaded with values (cultural dynamization, cooperative model, etc.) and with a potential high place transformer, capable of obtaining all our interest and commitment.

We were departing from a complex program of needs (cinema for a minimum of 70 persons, bookshop, ambigú and office) to organizing in a low commercial attraction (good situation, corner in singular, luminous building), but rightly of dimensions for I them use foreseen (surface and vertical clearance), and with a few characteristics that were not the suitable ones for all of them. Limited it was going to be also the budget of the work, furthermore when the priority was coming marked by an audio-visual equipment of the first order.

One is employed at the search of a practical and nice solution, without margin for concessions. The technical requirements, especially those of the cinema (acoustic isolation and conditioning, geometric parameters for a correct vision of the projection), acquire a determinant weight. Both the functional lace of the different spaces and most of the investment, they happen for the above mentioned room. In the interior organization, the relation stands out also between both public uses (cinema – bookshop): necessary transition between spaces of opposite characters, presence of one in other one, etc.

The intervention is complete and includes from the reinforcement of the existing structure up to the design of the furniture. In the exterior, it is limited to the carpentries to respect the image of the building, designing the new some for the front of access and recovering the existing ones of other one. As for the materials, one attends to the economy and to the sincere and direct use of the same ones, for which chooses, inside the possible thing, for solutions of minimums that, at the time that they solve the technical needs, bringing the qualities of image over and ended.

As for the process, besides the design (in narrow collaboration with the equipment of Numax) and of the direction of the work, we carry out to management of the same one, which reverberated positively so much in the calidad of the result how in the economic saving.

Work: Cinema and bookshop NUMAX
Location: Rúa Concepción Arenal, nº9. Santiago de Compostela, Galicia, Spain
Authors: Hábitat Social, Sociedade Cooperativa Galega (Jose Manuel Sánchez Vizcaino, Ramón Fernández Sánchez, Carolina Jack Lago, Xiao Varela Gómez)
Collaborators: E3 arquitectos
Year: 2015
Photography: Numax | Tamara de la Fuente
+ habitatsocial.coop

Publications.

The IIIrd Bioconstrución’s Days. Construción with land / Asociación Espiga. Monforte de Lemos, Juny 2015 >>

Coop is active. Processes of community autodevelopment >>
Organized by Architecture without Borders and the Galician Fund of cooperation and solidarity
On May 5, 2015

Collaborative Construción the habitat >>
About the integration of the arts. Course of interpretation of the architecture. Foundation Luis Seoane.
On February 5, 2015

Ecoloxía política. Olladas desde Galicia. Editorial O ben comun. 2014

Union, action, automanagement v.3 >>
Arquitectura y territorio rural“, Organized for rvr-arquitectos
On August 1, 2014

Closing cycle, the value of the resources. >>
Foro Boas Prácticas Ambientais Organized for Trespés S.Coop. Galega
On November 9, 2013

Union, action, automanagement v.2 >>
Seminario Impulsos Creativos Organized for USC.
On November 9, 2013

Seminar “Cooperatives and Coworking”, presentation of the Cooperativa Hábitat Social >>
Organized for Fundación Juana de Vega.
On March 1, 2013

Conference “Union, action, automanagement” >>
Olladas de preto. Escuela Técnica Superior de A Coruña
On November 7, 2012

“Autoconstrucción-process processes of civil self-organization” >>
Organized for Universidad Internacional de Andalucía [UNIA]
On October 3, 2011

Interview to Social Habitat in the program “Bos Dias” of the Televisión de Galiza >>
14 October, 2012

“Segregaçom urbana na Galiza” >>
Article for the Novas da Galiza Newspaper
January, 2012

“Experiences of automanagement of the habitat” >>
Article in the second number of the Márgenes Magazine titled “Infected Cities”
April – June, 2012

hs_numax_02_int01

“NUMAX é un cinema, unha libraría e un laboratorio de deseño, comunicación e produción audiovisual”

Numax

Cando este reto chegou á nosa mesa, na primavera de 2014, axiña entendemos que se trataba da oportunidade de participar nunha iniciativa senlleira no país, cargada de valores (dinamización cultural, modelo cooperativo, etc.) e cun alto potencial transformador, capaz de acadar todo o noso interese e compromiso.

Partíamos dun programa de necesidades complexo (sala de cinema para un mínimo de 70 persoas, librería, ambigú e oficina) a organizar nun baixo comercial atractivo (boa situación, esquina en edificio singular, luminoso), mais xusto de dimensións para os uso previstos (superficie e altura libre), e cunhas características que non eran as idóneas para todos eles. Limitado ía ser tamén o orzamento da obra, aínda máis cando a prioridade viña marcada cara un equipamento audiovisual de primeira orde.

Aintervención é completa e abrangue dende o reforzo da estrutura existente ata o deseño do mobiliario. No exterior, cínguese ás carpinterías para respectar á imaxe do edificio, deseñando unhas novas para a fachada de acceso e recuperando as existentes da outra. En canto aos materiais, aténdese á economía e a un uso sincero e directo dos mesmos, para o que se opta, no posible, por solucións de mínimos que, á vez que resolven as necesidades técnicas, achegan as calidades de imaxe e acabado.

En canto ao proceso, ademais do deseño (en estreita colaboración co equipo de NUMAX) e da dirección da obra, levamos a cabo a xestión da mesma, o que repercutiu positivamente tanto no calidade do resultado como no aforro económico.

Obra: Cinema e librería Númax
Emprazamento: Rúa Concepción Arenal, nº9. Santiago de Compostela, Galicia, España
Autores: Hábitat Social, Sociedade Cooperativa Galega (Jose Manuel Sánchez Vizcaino, Ramón Fernández Sánchez, Carolina Jack Lago, Xiao Varela Gómez)
Colaboradores: E3 arquitectos
Ano: 2015
Fotografía: Numax | Tamara de la Fuente
+ habitatsocial.coop

Palestras e medios.

III Xornadas de Bioconstrución. Construción con terra / Asociación Espiga. Monforte de Lemos, Xuño 2015 >>

Coop é activas. Procesos de autodesenvolvemento comunitario >>
Organizado por Arquitectura sen Fronteiras e o Fondo Galego de cooperación e solidaridade
5 de maio de 2015

Construción colaborativa do hábitat >>
Acerca da integración das artes. Curso de interpretación da arquitectura. Fundación Luis Seoane
5 de febreiro de 2015

Ecoloxía política. Olladas desde Galicia. Editorial O ben comun. 2014

Unión, acción, autoxestión v.3 >>
Arquitectura y territorio rural“, organizado por rvr-arquitectos
1 de agosto de 2014

Pechar o ciclo, o valor dos recursos. >>
Foro Boas Prácticas Ambientais organizado por Trespés S.Coop. Galega
9 de novembro de 2013

Unión, Acción, Autoxestión v.2 >>
Seminario Impulsos Creativos organizado pola USC.
9 de novembro de 2013

Seminario “Cooperativas e Coworking”, palestra de presentación da  Cooperativa Hábitat Social >>
Organizado pola Fundación Juana de Vega.
1 de marzo de 2013

Palestra “Unión, Acción, Autoxestión” >>
Olladas de preto. Escola Técnica Superior da Coruña
7 de novembro de 2012

“Procesos de autoconstrucción-Procesos de autoorganización ciudadana” >>
Organizada pola Universidade Internacional de Andalucía [UNIA]
3 de outubro de 2011

Entrevista a Hábitat Social no programa “Bos Dias” da Televisión de Galiza >>
14 Outubro de 2012

“Segregaçom urbana na Galiza” >>
artigo para o xornal Novas da Galiza
Xaneiro 2012

“Experiencias de autogestión del hábitat” >>
artigo no segundo número da Revista Márgenes titulado “Ciudades Lacradas”
abril-xuño 2012