Inicio Blog Página 113

Tras las huellas de Saarinen | Miguel Ángel Díaz Camacho

Mon Oncle (1958). Director: Jacques Tati
Mon Oncle (1958). Director: Jacques Tati

Eero Saarinen dedicó una muy pequeña parte de su carrera al tema de la vivienda, de hecho, solo construyó dos. En palabras de uno de los estudiosos más importantes de su obra, Antonio Román Asensio:

“el diseño de la casa unifamiliar simplemente no encajaba con el ejercicio de la profesión tal y como lo entendía Saarinen”.1

A pesar de este aparente desinterés por el tema, este arquitecto estadounidense de origen finlandés realizó una de las declaraciones más sorprendentes que se conocen sobre la casa, al afirmar -nada más y nada menos- que la casa NO es arquitectura:

“The house isn’t really architecture. I think it’s been too much overblown and much too important. Let’s sort of relate this to other things. Now we know that the family is not as strong as [it] used to be. It’s not as strong as an educational element. The education that children got through the family was much greater in earlier days than [it] is today. Yet the house as a piece of architecture has become terribly important. It really wasn’t until the Victorian times…But lots of civilizations have lived with the house being an unimportant part, an anonymous part of architecture”2.

¿Qué puede esconderse detrás de esta sorprendente afirmación? ¿La casa NO es arquitectura?

Saarinen identifica el verdadero valor de la casa en el conjunto de relaciones entre seres humanos que allí se convocan, las sinergias entre éstas y el propio paisaje o el componente formativo que toda experiencia de vida supone para los habitantes. En este sentido, cultivar tomates, cocinar con fuego o convivir con los abuelos, por ejemplo, son acciones que pudieran concentrar más «arquitectura» que un salón a doble altura o varias unidades de pilar de acero u hormigón. Frente a la imagen de la casa «escenario» y el habitante «actor» que desempeña un papel diseñado con anterioridad3, interesa aquí la idea del habitar «desplegado» sobre el territorio y el tiempo, la casa como geografía sobre la cual los habitantes ejercen como verdaderos autores de su cotidianidad.

«La importancia de la arquitectura no es otra que la del ambiente que crea. Y un ambiente es conformador de conductas»,

escribía Alejandro de la Sota al referirse al Pabellón de Barcelona de Mies van de Rohe4. Cabe preguntarse entonces si, como decía Heiddeger, no tendríamos que definir primero un modo de habitar para establecer después cómo se habría de construir. De lo contrario, se corre el peligro de la impostura de la propia experiencia habitacional, cuestión fabulosamente reflejada por Jacques Tati en Mon Oncle5, película en la que los Arpel “sobreviven” en un cómico esperpento por la gracia “moderna” de su casa-máquina (por supuesto, el hijo de los Arpel adora el desordenado vitalismo de su tío).

«La casa NO es arquitectura».

La frase pesa como una losa, uno no sabe muy bien qué hacer con ella. Posiblemente se trata de una provocación muy propia del contexto: los años 50 y los congresos del Team 10 suponen una profunda revisión sobre el paradigma moderno del habitar, una reacción a la intoxicación de villas burguesas desplegadas por el Estilo Internacional y su interpretación (tan solo parcial) de los dogmas del Movimiento Moderno6. Sin ánimo de enmendar a Saarinen, posiblemente sea más razonable expresar:

“Arquitectura no es SOLO la casa”,

dejando en blanco la página sobre la que cada cual debe establecer sus relaciones e intereses, desplegar su idea concreta de lo que significa habitar. En palabras de Oíza:

“Si pones el peso en el habitar, todos los instrumentos te parecen útiles, pero si el peso lo pones en el propio instrumento, pues resulta que no sabes habitar porque el instrumento decae cada día”7.

Miguel Ángel Díaz Camacho. Doctor Arquitecto
Madrid. febrero 2014

Notas:

1 Antonio Román Asensio, Eero Saarinen: an architecture of multiplicity, New York, Princeton Architectural Press, 2003.
2 Ibídem. Declaración grabada en una entrevista de 1958 realizada por el arquitecto John Peter.
3 El arquitecto belga Henry van de Velde (1863-1957) diseñaba no solo el mobiliario de sus obras, también el vestuario, las vajillas y hasta los complementos más pequeños que habrían de componer la escena del habitar.
4 Alejandro de la Sota, revista Arquitectura nº261, julio-agosto 1986.
5 Mon Oncle, Jacques Tati, París (1957).
6 El Congreso CIAM 10, celebrado en Dubrovnik en 1956 se dedicó a los “Problemas del hábitat humano”, y vino a constatar la crisis definitiva de esta institución (moderna) como consecuencia de la contestación radical a los maestros por parte de los miembros más jóvenes (Bakema, Van Eyck, Alison y Peter Smithson) agrupados en la organización paralela “Team 10”.
7 Francisco Javier Sáenz de Oíza, entrevista con Vicente Patón y Pierluigi Cattermole, revista ON nº68 (1986).

[:es]Instrumentos de medida del tiempo (I) | Jorge Rodríguez[:gl]Instrumentos de medida do tempo (I) | Jorge Rodríguez[:en]Instruments of measure of the time (I) | Jorge Rodríguez[:]

[:es]

Rascainfierno, Fernando Higueras

Siempre me han asaltado las dudas, vacilo cuando se acerca el momento de elegir. Pero es algo que nunca me ha preocupado.

Es común la duda, la incertidumbre. Lejos de denotar flaqueza o debilidad, lo veo como un indicativo de reflexión, de pausa y silencio previo a la acción. Llegados a este punto, quiero recordar unos versos, recomendación de un buen amigo, de San Juan de la Cruz,

«Aquél que obra con tibieza, cerca está de caer».1

Como he dicho, no es la incertidumbre lo que me preocupa, es la calidez (que no calidad) de la decisión. El grado de implicación con el camino que elegimos, la pasión y el cariño con el que lo vivimos. Es capital obrar con la convicción de que disfrutamos aquello que nos rodea, más si cabe en este pútrido ambiente en el que las esperanzas de buen vivir se vuelven quimera, y aquella arena prometida sous les pavès, no es más que la cuarta fila de una playa de tercera, infestada de madres embadurnando a chiquillos con Nivea factor 15. En este ambiente, tenemos que rodearnos de aquello y aquellos que confiamos nos harán disfrutar.

Primero debemos ubicarnos, hacer el que va a ser nuestro hogar, el lugar del fuego. Y digo hacer porque no confío en la elección de un sitio, sino en su manipulación, en optimizar sus potencialidades, en definitiva, hacer, como quien hace una cama, el lugar en el que encontraremos el confort, la tranquilidad o frenesí, que cada momento requiera para desarrollarnos, para vivir a gusto. Y en ocasiones, para crear. Me gusta imaginarme mi lugar, como uno capaz de generar, capaz de ayudar a impulsar mis ideas, y a la vez, capaz de disfrutarlas y acogerlas.

Hace un par de semanas me acerqué a la Costa da Morte y después de un paseo por Muxía le hice una visita al alemán de Camelle. La energía que reside en su casa, el lugar de Man, muestra la intensidad con la que fue vivido. Es su obra a su vez museo y pasión. Sobre Man no puedo hacer más que recomendaros una visita y que le echéis un ojo al artículo que Carlos Pita escribió para la Obradoiro 342. Ya me contaréis.

Volviendo para Coruña con resaca de calamares, me venía a la cabeza el lugar que se construyó Fernando Higueras enterrado junto a su casa, el rascainfierno. Más allá del mamoneo del nombre, pensaba en lo brillante de su decisión disfrazada de locura. Construyó un lugar con una temperatura agradable y tremendamente estable lleno de luz cenital controlada y una hamaca. Y mucho espacio para rodearse de aquello que le importaba, lo que creía que le ayudaría a enriquecer su pensamiento, hacía años que había dejado de ser un hombre de acción. Allí, dijo, fue feliz. Rodeado de cuadros de Antonio López, esculturas de Chillida, miles de bocetos, planos y maquetas. Libros, muchos libros. Para las noches, whiskey con hielo y alguna que otra raya.

Me asaltó este lugar, pero podríamos pensar en el estudio de Picasso en la Rue des Grand Augustins, en la cabaña de Heidegger, en la de Cap Martin del Corbu. O en la casita de Kolonihaven de Miralles. Pequeños lugares, instrumentos de medida del tiempo.

Hace un par de meses escuchaba a un joven arquitecto y editor de un blog, bien podía ser éste, que si algo encontraba como rasgo definitorio y fundamental de su trayectoria profesional, era la colaboración. Las personas son un factor vital en la configuración de los lugares. Son imprescindibles. Y su rastro es una manifestación natural, evidente. Me sacan de quicio los sitios etéreos, brillantes, blancos hasta el hipotálamo, que no admiten ser vividos. Anorexia de niño pijo. Tibios, lugares donde la pasión no cabe.

No sé hasta qué punto el lugar de Man, o el de Higueras, tenían de ellos mismos y de su gente. Quizás, lo que diferencia el lugar de las personas es fino como la piel, y separarlo duele, sangra. Lo que sé es que fueron disfrutados, vividos con pasión. Queridos. Aún a pesar de lo decadente de su vejez, la erosión del tiempo y los peajes que ambos pagaron. Ya se sabe, el mundo de la pasión, es insatisfactorio.3

Ahora todo son perplejidades clásicas que decía Borges. Dónde, con quién. Siempre me han asaltado las dudas, vacilo, cuando se acerca el momento de elegir.

Pero es algo que nunca me ha preocupado.

Jorge Rodríguez Seoane
Febrero de 2014. Coruña

Citas:
1San Juan de la Cruz. Obras Completas. Ed. Espiritualidad. Madrid, 1992. P.205
2Revista Obradoiro nº34 ‘O limite’ VV.AA. COAG, Marzo 2012, A Coruña.
3El amor, las mujeres y la muerte’ Schopenhauer, A. Ed. EDAF. 1993, Madrid

[:es]Instrumentos de medida del tiempo (II) | Jorge Rodríguez[:gl]Instrumentos de medida do tempo (II) | Jorge Rodríguez[:en]Instruments of measure of the time (II) | Jorge Rodríguez[:]

[:gl]

Rascainfierno, Fernando Higueras

Sempre me asaltaron as dúbidas, vacilo cando se achega o momento de elixir. Pero é algo que nunca me preocupou.

É común a dúbida, a incerteza. Lonxe de denotar fraqueza ou debilidade, véxoo como un indicativo de reflexión, de pausa e silencio previo á acción. Chegados a este punto, quero recordar uns versos, recomendación dun bo amigo, de San Juan de la Cruz, 

‘»Aquel, que obra con morneza, preto está de caer».1

Como dixen, non é a incerteza o que me preocupa, é a calidez (que non calidade) da decisión. O grao de implicación co camiño que eliximos, a paixón e o cariño co que o vivimos. É capital obrar coa convicción de que gozamos aquilo que nos rodea, máis se cabe neste pútrido ambiente no que as esperanzas de bo vivir vólvense quimera, e aquela area prometida sous lles pavès, non é máis que a cuarta fila dunha praia de terceira, infestada de nais enzoufando nenos con Nivea factor 15. Neste ambiente, temos que rodearnos daquilo e aqueles que confiamos farannos gozar.

Primeiro debemos situarnos, facer o que vai ser noso fogar, o lugar do lume. E digo facer porque non confío na elección dun sitio, senón na súa manipulación, en optimizar as súas potencialidades, en definitiva, facer, como quen fai unha cama, o lugar no que encontraremos o confort, a tranquilidade ou frenesí, que cada momento requira para desenvolvernos, para vivir a gusto. E en ocasións, para crear. Gústame imaxinarme o meu lugar, como un capaz de xerar, capaz de axudar a impulsar as miñas ideas, e á vez, capaz de gozalas e acollelas.

Hai un par de semanas achegueime á costa dá morte e despois dun paseo por Muxía fíxenlle unha visita ao alemán de Camelle. A enerxía que reside na súa casa, o lugar de Man, mostra a intensidade coa que foi vivido. É a súa obra á súa vez museo e paixón. Sobre Man non podo facer máis que recomendarvos unha visita e que lle botedes un ollo ao artigo que Carlos Pita escribiu para a  Obradoiro 342. Xa me contaredes.

Volvendo para Coruña con resaca de luras, víñame á cabeza o lugar que se construíu Fernando Higueras enterrado xunto á súa casa, o rascainfierno. Máis alá do mamoneo do nome, pensaba no brillante da súa decisión disfrazada de loucura. Construíu un lugar cunha temperatura agradable e tremendamente estable cheo de luz cenital controlada e unha hamaca. E moito espazo para rodearse daquilo que lle importaba, o que cría que lle axudaría a enriquecer o seu pensamento, había anos que deixara de ser un home de acción. Alí, dixo, foi feliz. Rodeado de cadros de Antonio López, esculturas de Chillida, miles de bosquexos, planos e maquetas. Libros, moitos libros. Para as noites, whiskey con xeo e algunha que outra raia.

Asaltoume este lugar, pero poderiamos pensar no estudo de Picasso na Rue deas Grand Augustins, na cabana de Heidegger, na de Cap. Martin del Corbu. O na casiña de Kolonihaven de Miralles. Pequenos lugares, instrumentos de medida do tempo.

Hai un par de meses escoitaba un novo arquitecto e editor dun blog, ben podía ser este, que se algo encontraba como trazo definitorio e fundamental da súa traxectoria profesional, era a colaboración. As persoas son un factor vital na configuración dos lugares. Son imprescindibles. E o seu rastro é unha manifestación natural, evidente. Enfástianme os sitios etéreos, brillantes, brancos ata o hipotálamo, que non admiten ser vividos. Anorexia de neno snob. Mornos, lugares onde a paixón non cabe.

Non sei ata que punto o lugar de Man, ou o de Higueras, tiñan deles mesmos e da súa xente. Quizais, o que diferencia o lugar das persoas é fino como a pel, e separalo doe, sangra. O que sei é que foron gozados, vividos con paixón. Queridos. Aínda a pesar do decadente da súa vellez, a erosión do tempo e as peaxes que ambos os dous pagaron. Xa se sabe, o mundo da paixón, é insatisfactorio.3

Agora todo son perplexidades clásicas que dicía Borges. Onde, con quen. Sempre me asaltaron as dúbidas, vacilo, cando se achega o momento de elixir.

Pero é algo que nunca me preocupou.

Jorge Rodríguez Seoane
Febreiro de 2014. Coruña

Citas:
1.- San Juan de la Cruz. Obras Completas. Ed. Espiritualidad. Madrid, 1992. P.205
2.- Revista Obradoiro nº34 ‘O limite’ VV.AA. COAG, Marzo 2012, A Coruña.
3.- ‘El amor, las mujeres y la muerte’. Schopenhauer, A. Ed. EDAF. 1993, Madrid

Instrumentos de medida do tempo (II) | Jorge Rodríguez

[:en]

Rascainfierno, Fernando Higueras

Always the doubts have assaulted me, I hesitate when the moment to choose approaches. But it is something that has never worried me.

The doubt, the uncertainty is common. Far from denoting sluggishness or weakness, I see it as the indicative one of reflection, of pause and silence before the action. Come to this point, do I want to remember a few verses, recommendation of a good friend, of  San Juan de la Cruz,

«That one that acts with lukewarmness, is fence of falling down».1

Since I have said, it is not the uncertainty what worries me, is the warmth (that not quality) of the decision. The degree of implication with the way that we choose, the passion and the fondness with which we live through it. It is cardinal to act with the conviction which we enjoy that one that surrounds us, more if it fits in this putrid environment in which the hopes of good to live turn chimera, and that promised sand sous they pavès, is not any more than the fourth row than a beach of third, infected of mothers daubing to little children with Nivea factor 15. In this environment, we have to surround with that one and those that we entrust will make us enjoy.

First we must ourselves locate, do the one that is going to be our home, the place of the fire. And I say to do because I do not count in the choice of a site, but in his manipulation, on optimizing his potentials, definitively, to do, as whom it does a bed, the place in which we will find the comfort, the tranquility or frenzy, which every moment needs to develop, to live to taste. And in occasions, to create. I me like to imagine my place, as one capable of generating, capablly of helping to stimulate my ideas, and simultaneously, capablly of enjoying them and to receive them.

It makes me a couple of weeks I brought over to the coast it gives morte and after a walk along Muxía I did a visit to the German of Camelle. The energy that resides in his house, Man’s place, shows the intensity with the one that was lived. It is his work in turn museum and passion. On Man I cannot make recommend any more than you a visit and that you him have a look at the article that Carlos Pita wrote for the Obradoiro 342. Already you will tell me.

Returning for Corunna with redraft of squids, me there was coming to the head the place that there constructed himself Fernando Higueras buried together with his house, the rascainfierno. Beyond the mamoneo of the name, he was thinking about the brilliant of his decision disguised as madness. He constructed a place with an agreeable temperature and tremendously stable abundance of zenithal controlled light and a hammock. And much I spread to surround itself with that one that was mattering for him, which he believed that it would help him to enrich his thought, it was doing years that he had stopped being a man of action. There, he said, was happy. Surrounded with Antonio’s Lopez pictures, Chillida’s sculptures, thousands of sketches, planes and models. Books, many books. For the nights, whiskey with ice and someone that another stripe.

It assaulted this place, but we might think about Picasso’s study about the Rue des Grand Augustins, about the cabin of Heidegger, about that Corbu´s Cap Martin. Or in Kolonihaven de Miralles’s little house. Small places, instruments of measure of the time.

It does a couple of months architect was listening to a young person and publisher of a blog, good could be this one, which if he was finding something as feature definitorio and fundamentally of his professional path, was the collaboration. The persons are a vital factor in the local configuration. They are indispensable. And his track is a natural, evident manifestation. I am extracted of hinge by the ethereal, brilliant, white sites up to the hypothalamus, which they do not admit to be lived. Rich kid’s anorexia. Lukewarm, places where the passion does not fit.

Do not be up to what point Man’s place, or that of Higueras, they had of them themselves and of his people. Probably, which differentiates the place of the persons is thin as the skin, and to separate it hurts, bleeds. What I know it is that they were enjoyed, lived hotly. Darlings. Still in spite of the decadent of his oldness, the erosion of the time and the tolls that both paid. Already it is known, the world of the passion, is unsatisfactory.3

Now all sound perplejidades classic that Borges was saying. Where, with whom. Always the doubts have assaulted me, I hesitate, when the moment to choose approaches.

But it is something that has never worried me.

Jorge Rodríguez Seoane
February 2014. Coruña

Citations:
1.- San Juan de la Cruz. Obras Completas. Ed. Espiritualidad. Madrid, 1992. P.205
2.- Revista Obradoiro nº34 ‘O limite’ VV.AA. COAG, Marzo 2012, A Coruña.
3.- ‘El amor, las mujeres y la muerte’. Schopenhauer, A. Ed. EDAF. 1993, Madrid

Instruments of measure of the time (I) | Jorge Rodríguez

[:]

Le Corbusier – Unité d’Habitation Marseille

0

[:es]https://youtu.be/KZMw-yM14RQ

La Unité d’Habitation Marseille, el primer encargo que recibe del Estado francés, es uno de los proyectos icónicos de Le Corbusier y una de esas referencias básicas para cualquier arquitecto. Comienza a ser planeada inmediatamente después de la Segunda Guerra Mundial (1945-46), entrando en construcción en 1951.

Esta obra, de una magnitud sin precedentes para su autor, se ve ralentizada por problemas presupuestarios y tardará en ejecutarse cinco años, en lugar de los doce meses previstos inicialmente.

[:gl]http://youtu.be/KZMw-yM14RQ

A Unité d’Habitation Marseille, o primeiro encargo que recibe do Estado francés, é un dos proxectos icónicos de Le Corbusier e unha desas referencias básicas para calquera arquitecto. Comeza a ser planeada inmediatamente despois da Segunda Guerra Mundial (1945-46), entrando en construción en 1951.

Esta obra, dunha magnitude sen precedentes para o seu autor, vese relentizada por problemas presupostarios e tardará en executarse cinco anos, en lugar dos doce meses previstos inicialmente.

[:en]https://youtu.be/KZMw-yM14RQ

The Unité d’Habitation Marseille, the first order that receives of the French State, is one of the projects icónicos of Le Corbusier and one of these basic references to any architect. It begins to be planned immediately after the Second World war (1945-46), entering construction 1951.

This work, of a magnitude without precedents for his author, is seen relentizada by budgetary problems and it will be late in executing five years, instead of twelve months foreseen initially.

[:]

Grafting Architecture. Catalonia at VeniceGrafting Architecture. Catalonia at VeniceGrafting Architecture. Catalonia at Venice

El Institut Ramon Llull presenta la muestra catalana dentro de los Eventi Collaterali GRAFTING ARCHITECTURE. CATALONIA AT VENICE REPRESENTA A CATALUÑA EN LA 14ª BIENAL DE ARQUITECTURA DE VENECIA.

Cataluña estará presente por segunda vez en la Bienal de Arquitectura de Venecia, dentro de los Eventi Collaterali, con un proyecto comisariado por Josep Torrents i Alegre: Grafting Architecture. Catalonia at Venice. Esta propuesta, elegida por un jurado a través de un concurso público convocado por el Institut Ramon Llull, quiere mostrar el cambio de paradigma que se está produciendo en la arquitectura contemporánea catalana, mostrando ejemplos de una manera de hacer que sabe actualizar una tradición viva, proyectándola hacia el futuro. Grafting Architecture. Catalonia at Venice se inaugurará el 5 de junio en los Cantieri Navali, Calle Quintavalle, Castello, 40.

Esta propuesta que Cataluña presenta en Venecia tiene el firme propósito  de reconocer, valorar y reformular la especificidad de las arquitecturas locales en contraste con la arquitectura global y franquiciada que ha imperado en los últimos años. El punto de partida es la casa Bofarull (1913-1933), una de las obras principales de Josep Maria Jujol (1879-1949). En el modo de trabajar del arquitecto tarraconense podemos identificar una actitud que se puede seguir en muchos proyectos construidos en el último siglo, y que se fundamenta en un intenso diálogo con las preexistencias (físicas y no), que permiten desarrollar un proyecto que incluye y mezcla los elementos nuevos y los existentes, tal como el esqueje se injerta del árbol.

La casa Bofarull nos permite recorrer una actitud arquitectónica atemporal. La acompañan el IES La Llauna de Badalona (1984-86, Carme Pinós y Enric Miralles), el espacio La Lira de Ripoll (2004-2011, RCR Arquitectes y Joan Puigcorbé), y el espacio transmisor del túmulo/dolmen de Seró (2007-2013, Toni Gironès), proyectos alejados temporalmente, pero cercanos en muchos aspectos. Todos trabajan con preexistencias y son fruto de la estratificación de conceptos, en la que se reinterpretan los materiales tradicionales y se insertan en un territorio, dialogando con ellos. Son proyectos complejos y enriquecedores, que añaden un hito temporal en el lugar donde se construyen, y no se entienden sin el entorno, por lo que es imposible distinguir las partes del todo. Una rica síntesis local-universal vista como motor del proyecto, donde se produce la interpretación del mundo desde uno de sus rincones. Proyectos de cocción lenta y reflexión, continuadores de una tradición arquitectónica viva y de largo recorrido.

Edificios seleccionados

Reforma de la Casa Bofarull (1913-1933, Josep Maria Jujol, als Pallaresos)
Apartaments a les golfes de la Pedrera (1953-1955, Francisco Juan Barba Corsini, a Barcelona)
Restauració de l’església de l’Hospitalet (1981-1984, José Antonio Martínez Lapeña i Elías Torres Tur, a Eivissa)
IES La Llauna (1984-86, Carme Pinós i Enric Miralles, a Badalona)
Caldereria petita, rehabilitació d’habitatge entre mitgeres (2001-2002, Calderon – Folch – Sarsanedas Arquitectes, a Gelida)
Museu de Can Framis (2007-2009, Jordi Badia BAAS Arquitectura, a Barcelona)
Espai públic Teatre La Lira (2004-2011, RCR Arquitectes –Rafael Aranda, Carme Pigem i Ramon Vilalta– i Joan Puigcorbé, a Ripoll)
Apartament Juan (2011, Vora arquitectura –Pere Buil i Toni Riba–, a Barcelona)
Auditori a l’església de Sant Francesc (2003-2011, David Closes, a Santpedor)
Tres estacions de la Línia 9 del Metro: Amadeu Torner, Parc Logístic i Mercabarna (2008-2011, Garcés – De Seta – Bonet Arquitectes –Jordi Garcés, Daria e Seta i Anna Bonet– i Ingeniería Tec-4 –Ferran Casanovas, Antonio Santiago i Felipe Limongi–, a Barcelona)
Espai transmissor del túmul/dolmen megalític (2007-2013, Toni Gironès, a Seró, Artesa de Segre)
Clínica Arenys – can Zariquiey (2006-2013, Josep Miàs Arquitectes –Josep Miàs–, a Arenys de Munt)
Centre cultural Casal Balaguer (1996 – en procés, Flores&Prats Arquitectes –Eva Prats i Ricardo Flores– i Duch-Pizá Arquitectos –M. José Duch i Francisco Pizá–, a Palma)
Restauració paisatgística de l’abocador de la vall d’En Joan a Begues (2002 – en procés, Enric Batlle, Joan Roig i Teresa Galí, al Parc Natural del Garraf)
Torre de 94 habitatges de protecció oficial (2012 – en procés, Josep Llinàs, a l’Hospitalet de Llobregat)
Projecte de revitalització del districte d’Adhamiya (2012 – en procés, AV62 Arquitectos –Victòria Garriga i Toño Foraster– i Pedro García del Barrio – Pedro Azara, a Bagdad).

En el comisariado de la exposición, Josep Torrents i Alegre está acompañado por dos comisarios adjuntos: Guillem Carabí, arquitecto y responsable del apartado dedicado a Jujol, y Jordi Ribas, gestor cultural a cargo de las Acciones.

Según Torrents i Alegre,

“la propuesta no es un debate sobre proyectos taxidérmicos y conservadores, sino que pretende profundizar en una actitud arquitectónica que genera nuevos estratos y establece nuevas relaciones allí donde interviene. Injertar es un concepto que transmite la idea de un organismo nuevo más vigoroso, fruto de dos organismos que combinan sus componentes originales, y las arquitecturas que se presentan son el resultado de estas vigorosas combinaciones”.

El hilo conductor de la propuesta es la descripción de los diversos proyectos a través del proceso arquitectónico y de la posterior percepción del edificio resultante. Estos proyectos se entienden a partir de sí mismos, de su singularidad, y no como arquitecturas que forman parte de un movimiento.

En la primera fase se describe el proceso usado para proyectar y construir el edificio mediante fotografías, bocetos, dibujos, maquetas… pero en ningún caso documentos de los edificios terminados. Esta fase permite entender y descubrir las diversas maneras de aproximarse a esta actitud, escuchando la voz de los arquitectos.

En la segunda fase se pone énfasis en la percepción de estas arquitecturas a través de tres miradas distintas. El paso del tiempo y la cotidianidad se captarán con imágenes fotográficas y de vídeo. En esta fase se realizarán las Acciones para las que se han seleccionado cuatro artistas diferentes que reinterpretarán cada edificio a partir de una acción artística pensada específicamente para el espacio donde se desarrollarán.

La exposición se complementará con un catálogo y una web: + info

Grafting Architecture. Catalonia at Venice
Cantieri Navali, Calle Quintavalle, Castello, 40
Inauguración: 5 de junio, 18:30 h. www.llull.cat

O Institut Ramon Llull presenta a mostra catalá dentro dos Eventi Collaterali GRAFTING ARCHITECTURE. CATALONIA AT VENICE REPRESENTA A CATALUÑA NA 14ª BIENAL DE ARQUITECTURA DE VENECIA.

Cataluña estará presente por segunda vez na Bienal de Arquitectura de Venecia, dentro dos Eventi Collaterali, cun proxecto comisariado por Josep Torrents i Alegre: Grafting Architecture. Catalonia at Venice. Esta proposta, elixida por un xurado a través dun concurso público convocado polo Institut Ramon Llull, quere mostrar o cambio de paradigma que se está a producir na arquitectura contemporánea catalá, mostrando exemplos dun xeito de facer que sabe actualizar unha tradición viva, proxectándoa cara ao futuro. Grafting Architecture. Catalonia at Venice inaugurarase o 5 de xuño nos Cantieri Navali, Rúa Quintavalle, Castello, 40.

Esta proposta que Cataluña presenta en Venecia ten o firme propósito de recoñecer, valorar e reformular a especificidade das arquitecturas locais en contraste coa arquitectura global e franquiciada que imperou nos últimos anos. O punto de partida é a casa Bofarull (1913-1933), unha das obras principais de Josep Maria Jujol (1879-1949). No modo de traballar do arquitecto tarraconense podemos identificar unha actitude que se pode seguir en moitos proxectos construídos no último século, e que se fundamenta nun intenso diálogo coas preexistencias (físicas e non), que permiten desenvolver un proxecto que inclúe e mestura os elementos novos e os existentes, tal como o gallo se enxerta da árbore.

A casa Bofarull permítenos percorrer unha actitude arquitectónica atemporal. Acompáñana o IES La Llauna de Badalona (1984-86, Carme Pinós e Enric Miralles), o espazo La Lira de Ripoll (2004-2011, RCR Arquitectes e Joan Puigcorbé), e o espazo transmisor do túmulo/dolmen de Seró (2007-2013, Toni Gironès), proxectos afastados temporalmente, pero próximos en moitos aspectos. Todos traballan con preexistencias e son froito da estratificación de conceptos, na que se reinterpretan os materiais tradicionais e se insiren nun territorio, dialogando con eles. Son proxectos complexos e enriquecedores, que engaden un fito temporal no lugar onde se constrúen, e non se entenden sen o ámbito, polo que é imposible distinguir as partes de todo. Unha rica síntese local-universal vista como motor do proxecto, onde se produce a interpretación do mundo dende un dos seus cantos. Proxectos de cocción lenta e reflexión, continuadores dunha tradición arquitectónica viva e de longo recorrido.

Edificios seleccionados

Reforma de la Casa Bofarull (1913-1933, Josep Maria Jujol, als Pallaresos)

Apartaments a les golfes de la Pedrera (1953-1955, Francisco Juan Barba Corsini, a Barcelona)

Restauració de l’església de l’Hospitalet (1981-1984, José Antonio Martínez Lapeña i Elías Torres Tur, a Eivissa)

IES La Llauna (1984-86, Carme Pinós i Enric Miralles, a Badalona)

Caldereria petita, rehabilitació d’habitatge entre mitgeres (2001-2002, Calderon – Folch – Sarsanedas Arquitectes, a Gelida)

Museu de Can Framis (2007-2009, Jordi Badia BAAS Arquitectura, a Barcelona)

Espai públic Teatre La Lira (2004-2011, RCR Arquitectes –Rafael Aranda, Carme Pigem i Ramon Vilalta– i Joan Puigcorbé, a Ripoll)

Apartament Juan (2011, Vora arquitectura –Pere Buil i Toni Riba–, a Barcelona)

Auditori a l’església de Sant Francesc (2003-2011, David Closes, a Santpedor)

Tres estacions de la Línia 9 del Metro: Amadeu Torner, Parc Logístic i Mercabarna (2008-2011, Garcés – De Seta – Bonet Arquitectes –Jordi Garcés, Daria e Seta i Anna Bonet– i Ingeniería Tec-4 –Ferran Casanovas, Antonio Santiago i Felipe Limongi–, a Barcelona)

Espai transmissor del túmul/dolmen megalític (2007-2013, Toni Gironès, a Seró, Artesa de Segre)

Clínica Arenys – can Zariquiey (2006-2013, Josep Miàs Arquitectes –Josep Miàs–, a Arenys de Munt)

Centre cultural Casal Balaguer (1996 – en procés, Flores&Prats Arquitectes –Eva Prats i Ricardo Flores– i Duch-Pizá Arquitectos –M. José Duch i Francisco Pizá–, a Palma)

Restauració paisatgística de l’abocador de la vall d’En Joan a Begues (2002 – en procés, Enric Batlle, Joan Roig i Teresa Galí, al Parc Natural del Garraf)

Torre de 94 habitatges de protecció oficial (2012 – en procés, Josep Llinàs, a l’Hospitalet de Llobregat)

Projecte de revitalització del districte d’Adhamiya (2012 – en procés, AV62 Arquitectos –Victòria Garriga i Toño Foraster– i Pedro García del Barrio – Pedro Azara, a Bagdad).

No comisariado da exposición, Josep Torrents i Alegre está acompañado por dous comisarios adxuntos: Guillem Carabí, arquitecto e responsable do apartado dedicado a Jujol, e Jordi Ribas, xestor cultural a cargo das Accións.

Según Torrents i Alegre,

“a proposta non é un debate sobre proxectos taxidérmicos e conservadores, senón que pretende afondar nunha actitude arquitectónica que xera novos estratos e establece novas relacións alí onde intervén. Enxertar é un concepto que transmite a idea dun organismo novo máis vigoroso, froito de dous organismos que combinan os seus compoñentes orixinais, e as arquitecturas que se presentan son o resultado destas vigorosas combinacións”.

O fío condutor da proposta é a descrición dos diversos proxectos a través do proceso arquitectónico e da posterior percepción do edificio resultante. Estes proxectos enténdense a partir de si mesmos, da súa singularidade, e non como arquitecturas que forman parte dun movemento.

Na primeira fase descríbese o proceso usado para proxectar e construír o edificio mediante fotografías, bosquexos, debuxos, maquetas… pero en ningún caso documentos dos edificios rematados. Esta fase permite entender e descubrir as diversas maneiras de aproximarse a esta actitude, escoitando a voz dos arquitectos.

Na segunda fase ponse énfase na percepción destas arquitecturas a través de tres miradas distintas. O paso do tempo e a cotianidade captaranse con imaxes fotográficas e de vídeo. Nesta fase realizaranse as Accións para as que se seleccionaron catro artistas diferentes que reinterpretarán cada edificio a partir dunha acción artística pensada especificamente para o espazo onde se desenvolverán.

A exposición complementarase cun catálogo e unha web: + info

Grafting Architecture. Catalonia at Venice

Cantieri Navali, Calle Quintavalle, Castello, 40

Inauguración: 5 de xuño, 18:30 h. www.llull.cat

The Institut Ramon Llull presents the Catalan sample inside the Eventi Collaterali GRAFTING ARCHITECTURE. CATALONIA AT VENICE REPRESENTS TO CATALONIA IN 14 ª BIENNIAL SHOW OF ARCHITECTURE OF VENICE.

Catalonia will be present for the second time in the Biennial show of Architecture of Venice, inside the Eventi Collaterali, with a project comisariado for Josep Torrents i Alegre: Grafting Architecture. Catalonia at Venice. This offer chosen by a juror across a public contest summoned by the Institut Ramon Llull, wants to show the change of paradigm that is taking place in the contemporary Catalan architecture, showing examples of a way of doing that it can update an alive tradition, projecting it towards the future. Grafting Architecture. Catalonia at Venice will inaugurate on June 5 in the Cantieri Navali, Street Quintavalle, Castello, 40.

This offer that Catalonia presents in Venice has the firm intention of recognizing, of valuing and re-formulating the specificity of the local architectures in contrast with the architecture global and franchisee that has reigned in the last years. The point of item is the house Bofarull (1913-1933), one of Josep Maria’s principal works Jujol (1879-1949). In the way of working of the of Tarragona architect we can identify an attitude that can follow in many projects constructed in the last century, and that is based on an intense dialog by the preexistences (physical and not), that allow to develop a project that includes and mixes the new elements and the existing ones, as the cutting grafts of the tree.

The house Bofarull allows us to cross an architectural attitude atemporal. They her accompany the IES The Llauna de Badalona (1984-86, Carme Pinós and Enric Miralles), the space The Lira de Ripoll (2004-2011, RCR Arquitectes and Joan Puigcorbé), and the space transmitter of Seró’s tomb / dolmen (2007-2013, Toni Gironès), projects removed temporarily, but nearby in many aspects. They all work with preexistences and are a fruit of the stratification of concepts, in which the traditional materials are reinterpreted and are inserted in a territory, talking with them. They are complex and wealth-producing projects, which add a temporary milestone in the place where they are constructed, and do not understand each other without the environment, for what it is impossible to distinguish the parts completely. A rich local – universal synthesis dresses as engine of the project, where the interpretation of the world takes place from one of his corners. Projects of slow boiling and reflection, continuers of an architectural alive tradition and of crossed length.

Selected buildings

Reforma de la Casa Bofarull (1913-1933, Josep Maria Jujol, als Pallaresos)

Apartaments a les golfes de la Pedrera (1953-1955, Francisco Juan Barba Corsini, a Barcelona)

Restauració de l’església de l’Hospitalet (1981-1984, José Antonio Martínez Lapeña i Elías Torres Tur, a Eivissa)

IES La Llauna (1984-86, Carme Pinós i Enric Miralles, a Badalona)

Caldereria petita, rehabilitació d’habitatge entre mitgeres (2001-2002, Calderon – Folch – Sarsanedas Arquitectes, a Gelida)

Museu de Can Framis (2007-2009, Jordi Badia BAAS Arquitectura, a Barcelona)

Espai públic Teatre La Lira (2004-2011, RCR Arquitectes –Rafael Aranda, Carme Pigem i Ramon Vilalta– i Joan Puigcorbé, a Ripoll)

Apartament Juan (2011, Vora arquitectura –Pere Buil i Toni Riba–, a Barcelona)

Auditori a l’església de Sant Francesc (2003-2011, David Closes, a Santpedor)

Tres estacions de la Línia 9 del Metro: Amadeu Torner, Parc Logístic i Mercabarna (2008-2011, Garcés – De Seta – Bonet Arquitectes –Jordi Garcés, Daria e Seta i Anna Bonet– i Ingeniería Tec-4 –Ferran Casanovas, Antonio Santiago i Felipe Limongi–, a Barcelona)

Espai transmissor del túmul/dolmen megalític (2007-2013, Toni Gironès, a Seró, Artesa de Segre)

Clínica Arenys – can Zariquiey (2006-2013, Josep Miàs Arquitectes –Josep Miàs–, a Arenys de Munt)

Centre cultural Casal Balaguer (1996 – en procés, Flores&Prats Arquitectes –Eva Prats i Ricardo Flores– i Duch-Pizá Arquitectos –M. José Duch i Francisco Pizá–, a Palma)

Restauració paisatgística de l’abocador de la vall d’En Joan a Begues (2002 – en procés, Enric Batlle, Joan Roig i Teresa Galí, al Parc Natural del Garraf)

Torre de 94 habitatges de protecció oficial (2012 – en procés, Josep Llinàs, a l’Hospitalet de Llobregat)

Projecte de revitalització del districte d’Adhamiya (2012 – en procés, AV62 Arquitectos –Victòria Garriga i Toño Foraster– i Pedro García del Barrio – Pedro Azara, a Bagdad).

The comisariado of the exhibition, Josep Torrents i Happy is accompanied by two attached commissioners: Guillem Carabí, architect and person in charge of the paragraph dedicated to Jujol, and Jordi Ribas, cultural manager at the expense of the Actions.

According to  Torrents i Alegre,

“the offer is not a debate on projects taxidérmicos and conservative, but it tries to penetrate into an architectural attitude that generates new strata and establishes new relations there where it intervenes. Grafting is a concept that transmits the idea of the most vigorous new organism, fruit of two organisms that combine his original components, and the architectures that they present are the result of these vigorous combinations”.

The conductive thread of the offer is the description of the diverse projects across the architectural process and the later perception of the resultant building. These projects are understood from yes same, of his singularity, and not as architectures that form a part of a movement.

In the first phase the process is described used to plan and to construct the building by means of photographies, sketches, drawings, models … but in no case documents of the finished buildings. This phase allows to understand and to discover the diverse ways of coming closer this attitude, listening to the voice of the architects.

In the second phase it puts on emphasis in the perception of these architectures across three different looks. The passage of time and the commonness will be caught by photographic images and of video. In this phase the Actions will be realized for those that there have selected four different artists who will reinterpret every building from an artistic action thought specifically for the space where they will develop.

The exhibition will complement itself with a catalogue and a web: + info

Grafting Architecture. Catalonia at Venice

Cantieri Navali, Calle Quintavalle, Castello, 40

Inauguration: on June 5, 18:30 h. www.llull.cat

Pousada Jardín de Armenteira | Mauro Lomba MartínezPousada Xardín de Armenteira | Mauro Lomba MartínezPousada Jardín de Armenteira | Mauro Lomba Martínez

Un hotel con un desarrollo espacial que atiende a los modos de habitar de los usuarios, procurando una arquitectura atractiva, humanizada y accesible, que se confunde con el bosque mientras la niebla lo envuelve todo. Cuando despeja se descubre el monasterio y entiendes la tranquilidad del lugar.

La Pousada de Armenteira se ha proyectado y construido dentro del conjunto de actuaciones denominado “Pousadas Jardín: Creación de un producto turístico” de la Diputación de Pontevedra.

La Pousada se sitúa en Armenteira, un núcleo rural del interior de la comarca del Salnés, en las Rías Baixas, en un área protegida por su proximidad al Monasterio de Armenteira. Un entorno rural configurado por cultivos familiares en la base de un precioso bosque, donde las nieblas paran a descansar. Una parcela con gran pendiente y vistas a la ría de Arousa.

Debido a este fuerte vínculo con el lugar, se construye con el mayor respeto hacia la tradición, tanto en los materiales como en las formas, trasladando el clima de recogimiento del monasterio al proyecto de la Pousada pero sin perder el paisaje como telón de fondo.

Se materializa de este modo un hotel con un desarrollo espacial que atiende a los modos de habitar de los usuarios, procurando una arquitectura atractiva, humanizada y accesible, que se confunde con el bosque mientras la niebla lo envuelve todo. Cuando despeja se descubre el monasterio y entiendes la tranquilidad del lugar.

El acceso se produce a través de un claustro de piedra, al que se vuelcan los espacios de uso común del proyecto, restaurante y cafetería, cuya fachada, de vidrio y listones verticales de madera oscura, se funde con el bosque y permite la ventilación cruzada.

Las habitaciones se agrupan en módulos que se entierran de forma escalonada, formando bancales, como si de una bodega se tratase. Estos bancales se quiebran, posibilitando la aparición de espacios comunes de reunión entorno al fuego, chimeneas suspendidas de tragaluces piramidales.

La fachada de las habitaciones se realiza con piedra local texturizada, que junto con los huecos abocinados y los lucernarios de las chimeneas, rememoran el carácter del Monasterio y junto con los cierres de varillas de acero establecen un diálogo con la naturaleza mientras las cubiertas, vegetales, se convierten en minifundio de cultivo.

Obra: Pousada Jardín de Armenteira
Emplazamiento: Santa María de Armenteira, Concello de Meis, Pontevedra, Galicia, España
Autor: Mauro Lomba Martínez
Colaboradores: María Pierres López, María del Carmen Moldes García, Ana Monteagudo García
Aparejador: Vicente Fraga Fernández
Promotor: Diputación de Pontevedra
Contratista: Construcciones Abal, S.A.
Presupuesto: 3.321.348 €
Fecha de proyecto: 14/12/2010
Fecha de terminación: 28/12/2012
Fotografías: Adrián Capelo Cruz
+ maurolomba.com

A hotel with a spatial development that attends to the manners of living of the users, trying an attractive, humanized and accessible architecture, which gets confused with the forest while the fog wraps everything. When it clears the monastery is discovered and you understand the local tranquility.

The Pousada de Armenteira has projected and constructed inside the set of actions named “Pousadas Jardín: Creation of a tourist product ” of the Deputation of Pontevedra.

The Pousada places in Armenteira, a rural core of the interior of the region of the Salnés, in them Laugh Baixas, in an area protected by his proximity to Armenteira’s Monastery. A rural environment formed by familiar cultures in the base of a precious forest, where the fogs stop to resting. A plot with great earring and conference to her laughs at Arousa.

Due to this strong link with the place, it is constructed by the major respect towards the tradition, both in the materials and in the forms, moving the climate of concentration of the monastery to the project of the Pousada but without losing the landscape as backdrop.

A hotel materializes thus with a spatial development that attends to the manners of living of the users, trying an attractive, humanized and accessible architecture, which gets confused with the forest while the fog wraps everything. When it clears the monastery is discovered and you understand the local tranquility.

The access takes place across a cloister of stone, to which there are overturned the spaces of common use of the project, restaurant and cafeteria, which front, of glass and vertical strips of dark wood, fuses with the forest and allows the crossed ventilation.

The rooms gather in crowds in modules that are buried of staggered form, forming bench-covers, as if about a warehouse it was treating itself. These bench-covers break, making possible the appearance of common spaces of meeting I half-close to the fire, chimneys suspended from pyramidal skylights.

The front of the rooms realizes with local texturized stone, that together with the widened hollows and the lucernarios of the chimneys, they recall the character of the Monastery and together with the closings rods of steel they establish a dialog with the nature while the covers, vegetables, they turn into smallholding culture.

Work: Pousada Jardín de Armenteira

Location: Santa María de Armenteira, Concello de Meis, Pontevedra, Galicia, Spain

Author: Mauro Lomba Martínez

Collaborators: María Pierres López, María del Carmen Moldes García, Ana Monteagudo García

Rigger: Vicente Fraga Fernández

Promoter: Diputación de Pontevedra

Contractor: Construcciones Abal, S.A.

Budget: 3.321.348 €

Project date: 14/12/2010

Finish Project date: 28/12/2012

Photographies: Adrián Capelo Cruz

+ maurolomba.com

Un hotel cun desenvolvemento espacial que atende aos modos de habitar dos usuarios, procurando unha arquitectura atractiva, humanizada e accesible, que se confunde co bosque mentres a néboa o envolve todo. Cando despexa descóbrese o mosteiro e entendes a tranquilidade do lugar.

A Pousada de Armenteira proxectouse e construíu dentro do conxunto de actuacións denominada “Pousadas Jardín: Creación dun produto turístico” da Deputación de Pontevedra.

A Pousada sitúase en Armenteira, un núcleo rural do interior da bisbarra do Salnés, nas Rías Baixas, nunha área protexida pola súa proximidade ao Mosteiro de Armenteira. Un ámbito rural configurado por cultivos familiares na base dun precioso bosque, onde as néboas paran a descansar. Unha parcela con grande pendente e vistas á ría de Arousa.

Debido a este forte vínculo co lugar, constrúese co maior respecto cara á tradición, tanto nos materiais coma nas formas, trasladando o clima de recollemento do mosteiro ao proxecto da Pousada pero sen perder a paisaxe como pano de fondo.

Materialízase deste modo un hotel cun desenvolvemento espacial que atende aos modos de habitar dos usuarios, procurando unha arquitectura atractiva, humanizada e accesible, que se confunde co bosque mentres a néboa o envolve todo. Cando despexa descóbrese o mosteiro e entendes a tranquilidade do lugar.

O acceso prodúcese a través dun claustro de pedra, ao que se envorcan os espazos de uso común do proxecto, restaurante e cafetaría, cuxa fachada, de vidro e listóns verticais de madeira escura, se fonde co bosque e permite a ventilación cruzada.

Os cuartos agrúpanse en módulos que se enterran de forma graduada, formando bancais, coma se dunha adega se tratase. Estes bancais québranse, posibilitando a aparición de espazos comúns de reunión entorno ao lume, chemineas suspendidas de bufardas piramidais.

A fachada dos cuartos realízase con pedra local texturizada, que xunto cos ocos abucinados e os lucernarios das chemineas, rememoran o carácter do Mosteiro e xunto cos peches de varas de aceiro establecen un diálogo coa natureza mentres as cubertas, vexetais, se converten en minifundio de cultivo.

Obra: Pousada Xardín de Armenteira

Emprazamento: Santa María de Armenteira, Concello de Meis, Pontevedra, Galicia, España

Autor: Mauro Lomba Martínez

Colaboradores: María Pierres López, María del Carmen Moldes García, Ana Monteagudo García

Aparellador: Vicente Fraga Fernández

Promotor: Diputación de Pontevedra

Contratista: Construcciones Abal, S.A.

Presuposto: 3.321.348 €

Data de proxecto: 14/12/2010

Data de terminación: 28/12/2012

Fotografías: Adrián Capelo Cruz

+ maurolomba.com

sobre mesas & otras cosassobre mesas & outras cousasabout tables & other things

El joven diseñador vigués, afincado en Londres, con un trabajo que está extensamente publicado y expuesto en todo el mundo, inaugurará con una conferencia, su exposición de mobiliario y objetos sobre mesas & otras cosas.

Como homenaje a su tierra de procedencia, y con la complicidad de la Empresa SIRVENT, ha querido afrontar el proyecto de la serie de muebles VAL DO BARCO, con procesos productivos y materias primas autóctonas, como la madera de castaño y el granito, con acabados naturales trabajados artesanalmente por profesionales cualificados, con la pretensión de conservar nuestra identidad, los recursos naturales y la mano de obra especializada de los oficios habituales de nuestro entorno.

La exposición permanecerá abierta en Espacio SIRVENT desde el día de la inauguración, hasta el próximo día 20 de Junio de 2.014.

Espacio Sirvent en su búsqueda continua de personas relevantes dedicadas al diseño, presenta el trabajo del diseñador industrial vigués afincado en Londres, Tomás Alonso.

La exposición presenta su trabajo desde tres ángulos diferentes, pero con un enfoque común; el de crear objetos sencillos y funcionales con un profundo respeto por el contexto que los rodea, desde su concepción, a su vida con nosotros los que los usamos, pasando por su producción, completamente intrínseca a su estética.

Por un lado la colaboración con empresas – en este caso centrada en los sistemas de mesas y estanterías Offset diseñados para la empresa italiana Maxdesign. Junto a ellos se presentan los taburetes 5º diseñados para la alemana Nils Holger Moormann, o los percheros de pared y tablas de cocina para ACE, joven empresa suiza o los contenedores Euclid para Praxis.

Por otro lado, contamos con algunos trabajos que el diseñador realiza de modo más experimental, ya sea con materiales, o procesos de producción, y que se materializa en prototipos o en objetos de producción artesanal realizados en pequeñas ediciones que normalmente se venden a través de galerías de arte.

Y por último tenemos la presentación de la serie Val do Barco, una pequeña colección de mesas producidas en colaboración exclusiva con Sirvent y que se basa en un interés común por los materiales y procesos productivos autóctonos del entorno en el que nacen, en este caso Galicia, un homenaje a su tierra de procedencia, en el que el granito de Vincios y la madera de castaño de Lalín son trabajados artesanalmente por profesionales cualificados y acabados de manera natural, reinterpretando la tradición, con la pretensión de conservar los recursos naturales y la mano de obra especializada de los oficios habituales de nuestra región.

Su trabajo también puede verse en las tiendas que ha diseñado para CAMPER, en diferentes ciudades y países, con quién inaugurará el próximo mes de Junio, otro espacio en Tokio.

Tomás Alonso (Vigo, 1.974)
Nacido en Vigo, Tomás Alonso ha estado viajando desde los 19 años para perseguir su carrera como diseñador. Vivió, estudió y trabajó en EE.UU., Italia y Australia antes de trasladarse a Londres para completar un master en el Royal College of Art. En 2006 co-fundó el colectivo de diseño OKAYstudio junto a otros 5 graduados del RCA.

Su trabajo ha sido extensamente publicado y expuesto en todo el mundo; desde el Design Museum o Aram gallery en Londres a galerías y exposiciones en Italia, España, Francia, USA, Canadá o Japón. Entre otros premios, ha sido elegido como Diseñador del Año 2013 por la revista AD en España, Joven Diseñador del Año por Elle Deco Japón en 2012 y Elle Deco España en 2011.

Su práctica, con base en el Noroeste de Londres, se desenvuelve en mobiliario, producto, iluminación, interiores y diseño de exposiciones y sus clientes van desde productores internacionales a selectas galerías de diseño y museos.

Combina su investigación y trabajo de diseño comercial con, ocasionalmente, docencia y talleres; lo más reciente como profesor del Master de diseño de producto en ÉCAL en Lausanne, Switzerland.
+ tomas-alonso.com

Exposición y conferencia
TOMÁS ALONSO en Espacio SIRVENT
Inauguración 15 de Mayo a las 20,00 horas,
Vigo, Galicia, España
15 de Mayo – 20 de Junio de 2.014

O novo deseñador vigués, afincado en Londres, cun traballo que está extensamente publicado e exposto en todo o mundo, inaugurará cunha conferencia, a súa exposición de mobiliario e obxectos sobre mesas & outras cousas.

Como homenaxe á súa terra de procedencia, e coa complicidade da Empresa SIRVENT, quixo afrontar o proxecto da serie de mobles VAL DOMINGO BARCO, con procesos produtivos e materias primas autóctonas, como a madeira de castaño e o granito, con acabados naturais traballados artesanalmente por profesionais cualificados, coa pretensión de conservar a nosa identidade, os recursos naturais e a man de obra especializada dos oficios habituais do noso ámbito.

A exposición permanecerá aberta en Espazo SIRVENT dende o día da inauguración, ata o próximo día 20 de Xuño de 2.014.

Espacio Sirvent na súa busca continua de persoas relevantes dedicadas ao deseño, presenta o traballo do deseñador industrial vigués afincado en Londres, Tomás Alonso.

A exposición presenta o seu traballo dende tres ángulos diferentes, pero cun enfoque común; o de crear obxectos sinxelos e funcionais cun profundo respecto polo contexto que os rodea, dende a súa concepción, á súa vida connosco os que os usamos, pasando pola súa produción, completamente intrínseca á súa estética.

Por un lado a colaboración con empresas – neste caso centrada nos sistemas de mesas e estantes Offset deseñados para a empresa italiana Maxdesign. Xunto a eles preséntanse os tallos 5º deseñados para a alemá Nils Holger Moormann, ou os percheiros de parede e táboas de cociña para ACE, nova empresa suíza ou os colectores Euclid para Praxe.

Por outro lado, contamos con algúns traballos que o deseñador realiza de modo máis experimental, xa sexa con materiais, ou procesos de produción, e que se materializa en prototipos ou en obxectos de produción artesanal realizados en pequenas edicións que normalmente se venden a través de galerías de arte.

E por último temos a presentación da serie Val do Barco, unha pequena colección de mesas producidas en colaboración exclusiva con Sirvent e que se basea nun interese común polos materiais e procesos produtivos autóctonos do ámbito no que nacen, neste caso Galicia, unha homenaxe á súa terra de procedencia, no que o granito de Vincios e a madeira de castaño de Lalín son traballados artesanalmente por profesionais cualificados e rematados de xeito natural, reinterpretando a tradición, coa pretensión de conservar os recursos naturais e a man de obra especializada dos oficios habituais da nosa rexión.

O seu traballo tamén pode verse nas tendas que deseñou para CAMPER, en diferentes cidades e países, con quen inaugurará o próximo mes de Xuño, outro espazo en Tokyo.

Tomás Alonso (Vigo, 1.974)

Nado en Vigo, Tomás Alonso estivo a viaxar dende os 19 anos para perseguir a súa carreira como deseñador. Viviu, estudou e traballou en EUA, Italia e Australia antes de trasladarse a Londres para completar un máster no Royal College of art.º En 2006 co-fundou o colectivo de deseño OKAYstudio xunto a outros 5 graduados do RCA.

O seu traballo foi extensamente publicado e exposto en todo o mundo; dende o Design Museum ou Aram gallery en Londres a galerías e exposicións en Italia, España, Francia, USA, Canadá ou Xapón. Entre outros premios, foi elixido como Deseñador do Ano 2013 pola revista AD en España, Novo Deseñador do Ano por Elle Deco Japón en 2012 e Elle Deco España en 2011.

A súa práctica, con base no Noroeste de Londres, desenvólvese en mobiliario, produto, iluminación, interiores e deseño de exposicións e os seus clientes van dende produtores internacionais a selectas galerías de deseño e museos.

Combina su investigación y trabajo de diseño comercial con, ocasionalmente, docencia y talleres; lo más reciente como profesor del Master de diseño de producto en ÉCAL en Lausanne, Switzerland.

+ tomas-alonso.com

Exposición e conferencia

TOMÁS ALONSO en Espacio SIRVENT

Inauguración 15 de Maio a las 20,00 horas,

Vigo, Galicia, España

15 de Maio – 20 de Xuño de 2.014

The young person designer vigués, bought property in London, with a work that is extensively published and exposed in the whole world, will inaugurate with a conference, his exhibition of furniture and objects about tables & other things.

As honoring to his land of origin, and with the complicity of the Company SIRVENT, there has wanted to confront the project of the series of furniture VAL DO BARCO, with productive processes and autochthonous raw materials, as the wood of chestnut-tree and the granite, with finished worn out natives artesanalmente for qualified professionals, with the pretension to preserve our identity, the natural resources and the specialized workforce of the habitual trades of our environment.

The exhibition will remain opened in Space SIRVENT from the day of the inauguration, until the next June 20 of 2.014.

Espacio Sirvent in his constant search of relevant persons dedicated to the design, he presents the work of the industrial designer vigués bought property in London, Tomás Alonso.

The exhibition presents his work from three different angles, but with a common approach; of creating simple and functional objects with a deep respect for the context that surrounds them, from his conception, to his life with us that we use them, happening for his production, completely intrinsic to his aesthetics.

On the one hand the collaboration with companies – in this case centred on the systems of tables and racks Offset designed for the Italian company Maxdesign. Together with them 5 appear the stools º designed for the German Nils Holger Moormann, or the coat racks of wall and kitchen tables for ACE, young woman Swiss company or the containers Euclid for Practice.

On the other hand, we possess some works that the designer realizes in a more experimental way, already be with materials, or processes of production, and that materializes in prototypes or in objects of handcrafted production realized in small editions that normally sell across galleries of art.

And finally we have the presentation of the series Val do Ship, a small collection of tables produced in exclusive collaboration with Sirvent and that bases on a common interest for the materials and productive autochthonous processes of the environment on that they are born, on this case Galicia, an honoring to his land of origin, on which Vincios’s granite and the wood of Lalín’s chestnut-tree are worn out artesanalmente for qualified and finished professionals of a natural way, reinterpreting the tradition, with the pretension to preserve the natural resources and the specialized workforce of the habitual trades of our region.

His work also can turn in the shops that he has designed for CAMPER, in different cities and countries, with whom it will inaugurate next June, another space in Tokyo.

Tomás Alonso (Vigo, 1.974)

Born in Vigo, Tomás Alonso has been travelling from 19 years to chase his career as designer. It lived, studied and was employed at USA, Italy and Australia before moving to London to complete a master in the Royal College of Art. In 2006 co – founded the group of design OKAYstudio together with other 5 graduates of the RCA.

His work has been extensively published and exposed in the whole world; from the Design Museum or Aram gallery in London to galleries and exhibitions in Italy, Spain, France, USA, Canada or Japan. Between other prizes, it has been chosen as Designer of the Year 2013 by the magazine AD in Spain, Young woman Designer of the Year by Elle Deco Japan in 2012 and Elle Deco Spain in 2011.

His practice, with base in the Northwest of London, is unrolled in furniture, product, lighting, interiors and design of exhibitions and his clients go from international producers to select galleries of design and museums.

It combines his investigation and work of commercial design with, occasionally, teaching and workshops; the most recent thing like teacher of the Master of design of product in ÉCAL in Lausanne, Switzerland.

+ tomas-alonso.com

Exhibition and conference

TOMÁS ALONSO en Espacio SIRVENT

Inauguration On May 15 at 20:00,

Vigo, Galicia, Spain

On May 15 – June 20 of 2.014

Estudios sobre cultura tectónicaEstudos sobre cultura tectónicaStudies on tectonic culture

Estudios sobre cultura tectónica reescribe la tradición de la arquitectura moderna. La noción de tectónica tal como la emplea Frampton –la visión de la arquitectura como técnica constructiva– constituye un desafío a la corriente convencional de pensamiento sobre los límites artísticos de la posmodernidad. De hecho, dice Frampton, la arquitectura moderna tiene mucho más que ver con la estructura y la construcción que con el espacio y con la forma abstracta.

Frampton explica los vaivenes de la ingeniería estructural y la imaginación tectónica en la obra de arquitectos como Perret, Wright, Kahn, Scarpa y Mies, y muestra cómo la forma constructiva así como el carácter material forman parte integral de la expresión arquitectónica evolutiva de las obras. Frampton demuestra además que la articulación de dichos elementos de unas obras constituyen la base desde la cual se puede evaluar el trabajo de un arquitecto como un todo. Esto resulta evidente especialmente en sus reflexiones sobre la obra de Perret, Mies y Kahn, y la continuidad con el pasado en su pensamiento y actitudes.

Estudos sobre cultura tectónica reescribe a tradición da arquitectura moderna. A noción de tectónica tal como a emprega Frampton -a visión da arquitectura como técnica construtiva- constitúe un desafío á corrente convencional de pensamento sobre os límites artísticos da postmodernidade. De feito, di Frampton, a arquitectura moderna ten moito máis que ver coa estrutura e a construción que co espazo e coa forma abstracta.

Frampton explica os vaivéns da enxeñaría estrutural e a imaxinación tectónica na obra de arquitectos como Perret, Wright, Kahn, Scarpa e Cereal, e mostra como a forma construtiva así como o carácter material forman parte integral da expresión arquitectónica evolutiva das obras. Frampton demostra ademais que a articulación dos devanditos elementos dunhas obras constitúen a base dende a cal se pode avaliar o traballo dun arquitecto como un todo. Isto resulta evidente especialmente nas súas reflexións sobre a obra de Perret, Cereal e Kahn, e a continuidade co pasado no seu pensamento e actitudes.

Studies on tectonic culture it rewrites the tradition of the modern architecture. The notion of tectonic as there uses Frampton – the vision of the architecture as constructive technology – constitutes a challenge to the conventional current of thought on the artistic limits of the postmodern era. In fact, Frampton says, the modern architecture has much more that to see with the structure and the construction that with the space and with the abstract form.

Frampton explains the sways of the structural engineering and the tectonic imagination in the architects’ work as Perret, Wright, Kahn, Scarpa and Grain, and shows how the constructive form as well as the material character form a part integral of the architectural evolutionary expression of the works. Frampton demonstrates besides the fact that the joint of the above mentioned elements of a few works is constituted by them the base from which the work of an architect can evaluate as everything. This turns out to be evident specially in his reflections on Perret’s work, Grain and Kahn, and the continuity with the past in his thought and attitudes.

[:es]Espacios para aprender. Arquitectura y Docencia (VI) | Raquel Martínez – Alberto Ruiz[:gl]Espazos para aprender. Arquitectura e Docencia (VI) | Raquel Martínez – Alberto Ruiz[:en]Spaces to learn. Architecture and Teaching (VI) | Raquel Martínez – Alberto Ruiz[:]

[:es]

[:es]Espacios para aprender. Arquitectura y Docencia (V) | Raquel Martínez – Alberto Ruiz[:gl]Espazos para aprender. Arquitectura e Docencia (V) | Raquel Martínez – Alberto Ruiz[:en]Spaces to learn. Architecture and Teaching (V) | Raquel Martínez – Alberto Ruiz[:]

El modelo arquitectónico de la Institución Libre de Enseñanza

Anteriormente hemos citado la influencia de la Iglesia Católica en el sistema educativo. Esta relación entre Iglesia y Educación no es propiamente de influencia, sino de auténtico monopolio en estos años. En 1875, una circular del ministro de Fomento a los rectores de universidad advertía de la necesidad de vigilancia

para que en los establecimientos que dependen de su autoridad no se enseñe nada contrario al dogma católico ni a la sana moral”.1

Contra este planteamiento gubernamental se posicionaron un buen número de profesores, que se adhirieron en 1876, a una nueva organización creada por Francisco Giner de los Ríos, la Institución Libre de Enseñanza. La defensa de la libertad de cátedra y la independencia de la educación respecto a dogmas morales y religiosos son las bases de esta nueva comunidad académica que, hasta el comienzo de la Guerra Civil, se convirtió en el cauce de introducción de las nuevas teorías pedagógicas en España.

La introducción de conceptos novedosos por parte de la ILE hacía necesaria la concepción de nuevos espacios educativos. La eliminación de la segregación por sexos, la enseñanza aconfesional y la concepción de la educación como un proceso activo, alejado de los planteamientos tradicionales en que se concebía al maestro como un mero transmisor de información, se traduce en nuevos proyectos de centros escolares, como el promovido – aunque no construido – en el Paseo de la Castellana, en la ubicación actual de la Escuela Superior del Ejército. Esta escuela contaría con talleres, gimnasio, aulas especiales destinadas a laboratorio, dibujo, música, además de espacios libres ajardinados que seguían los conceptos del sistema Froebel.

La influencia de la ILE fue creciendo a medida que algunos de sus alumnos más ilustres se fueron incorporando a la vida política e intelectual española. La importancia de la institución se hizo particularmente patente con la llegada de la II República y su identificación política con esta supuso su desmantelamiento tras el fin de la Guerra Civil. El régimen del General Franco consideró la ILE como un organismo subversivo, contrario a los ideales religiosos y morales que se habrían de imponer en España y procedió a su disolución y confiscación de sus bienes. La gran mayoría de los integrantes de la Institución tuvieron que exiliarse o enfrentarse a la censura.

En cualquier caso, en los años anteriores a su desaparición, varias de las iniciativas promovidas directa o indirectamente por la ILE cristalizaron en la creación de algunas de las más importantes instituciones pedagógicas de los primeros años del siglo XX. Esta creación vino, además, acompañada de la construcción de nuevas infraestructuras educativas. La Junta de Ampliación de Estudios (1907), la Residencia de Estudiantes (1910) o el Instituto Escuela (1918) se instalaron de forma definitiva en una serie de edificios construidos en un magnífico enclave madrileño, conocido como la Colina de los Chopos.

Centrándonos en los edificios de uso puramente educativo, podemos destacar los dos realizados por dos jóvenes arquitectos, Carlos Arniches y Martín Domínguez, el Instituto de Secundaria y el Pabellón de Párvulos. Ambos edificios, junto al Auditorio y Biblioteca para la Residencia de Estudiantes, transformado años después por Miguel Fisac en la actual Iglesia del Espíritu Santo, se convirtieron en la decidida apuesta de la todavía balbuceante arquitectura de vanguardia española por un nuevo modelo de espacio educativo, basado en aquellos conceptos reclamados por el GATEPAC –orientación, iluminación, ventilación.

Arniches y Domínguez consiguieron, además, con la obra del Pabellón de Párvulos, un edificio innovador, incorporando elementos novedosos, como la iluminación del corredor de acceso a las aulas mediante un ventanal situado en cubierta que complementaba el gran frente acristalado de estas; la integración del espacio de circulación a las aulas mediante paneles móviles, y el gran hallazgo, diseñado en colaboración con Eduardo Torroja, de las marquesinas voladas de hormigón armado. Estas marquesinas se convirtieron en la imagen más característica del edificio a la vez que funcionaban como zona de descanso de los niños al abrigo de la lluvia o el sol.

Pabellón de Párvulos del Instituto Escuela. Madrid. Arq. Arniches e Dominguez. 1933-1936 | Fuentes: Flickr y Blog de Stepien y Barno.

Este destacado conjunto escolar tuvo un corto recorrido, ya que su reconversión posterior a la Guerra Civil, bajo los auspicios del Opus Dei, terminó por modificar de forma profunda, no solo su ideario educativo sino también, y de forma radical, la constitución de sus edificios.

Una vez comenzada la guerra, y como suele ser habitual en este tipo de situaciones, la educación se convirtió en propaganda. La carga ideológica se radicalizó tanto en un bando como en otro, e iniciativas como la propuesta por la ILE dejaron de tener acomodo entre los intereses inmediatos de ambos gobiernos. Más aún cuando, una vez consumada la victoria del bando franquista, las prioridades se centraron en eliminar cualquier resto de la situación previa. Para ello se procedió, con carácter urgente, al desmantelamiento de las estructuras educativas introducidas por la República, a la transformación de los organismos e instituciones ya asentadas – el Instituto Escuela se convirtió en el Ramiro de Maeztu y el recién creado CSIC sustituyó a la Junta de Ampliación de Estudios – y, sobre todo, a la depuración por razones políticas de la mayoría del cuerpo de maestros de escuela.

Raquel Martínez y Alberto Ruiz
arquitectos, docentes e investigadores
Madrid. mayo 2014

Notas:
1 Citado por Francisco Burgos en La Arquitectura del Aula

Bibliografía

Monografías:

GARCIA PABLOS, Rodolfo. Construcciones Escolares. Curso organizado por el gobierno español como colaboración al proyecto principal de la UNESCO. Madrid: Dirección General de Enseñanza Primaria, 1962

LANDROVE, Susana, ed. Equipamientos I. Lugares públicos y nuevos programas, 1925-1965. Registro DoCoMoMo Ibérico. Barcelona: Fundación Caja de Arquitectos: Fundación DOCOMOMO ibérico, 2010

BURGOS RUIZ, Francisco. La arquitectura del aula. Nuevas escuelas madrileñas, 1868-1968. Madrid: Ayuntamiento de Madrid. Área de las Artes, 2007

A.C. Documentos de Actividad Contemporánea. nº 9. Primer trimestre de 1933. Barcelona Madrid San Sebastián: G.A.T.E.P.A.C. (Grupo de Arquitectos y Técnicos Españoles para el Progreso de la Arquitectura Contemporánea), 1931-1937

Recursos en línea:

El Blog de Stepien y Barno. La enseñanza según Louis Kahn [en línea] Abril de 2010 [Consulta en julio de 2012] Disponible en web

ALVES GONÇALVES, Polyanna. Herman Hertzberger. Edificios Escolares [en línea]. Octubre de 2009 2010 [Consulta en julio de 2012]  Disponible en web

[:es]Espacios para aprender. Arquitectura y Docencia (VII) | Raquel Martínez – Alberto Ruiz[:gl]Espazos para aprender. Arquitectura e Docencia (VII) | Raquel Martínez – Alberto Ruiz[:en]Spaces to learn. Architecture and Teaching (VII) | Raquel Martínez – Alberto Ruiz[:]

[:gl]https://veredes.es/blog/gl/espacios-para-aprender-arquitectura-y-docencia-v-raquel-martinez-alberto-ruiz/

El modelo arquitectónico de la Institución Libre de Enseñanza

Anteriormente citamos a influencia da Igrexa Católica no sistema educativo. Esta relación entre Igrexa e Educación non é propiamente de influencia, senón de auténtico monopolio nestes anos. En 1875, unha circular do ministro de Fomento aos reitores de universidade advertía da necesidade de vixilancia

para que nos establecementos que dependen da súa autoridade non se ensine nada contrario ao dogma católico nin á sa moral”.1

Contra esta formulación gobernamental posicionáronse un bo número de profesores, que se adheriron en 1876, a unha nova organización creada por Francisco Giner de los Ríos, a Institución Libre de Ensino. A defensa da liberdade de cátedra e a independencia da educación respecto a dogmas morais e relixiosos son as bases desta nova comunidade académica que, ata o comezo da Guerra Civil, se converteu na canle de introdución das novas teorías pedagóxicas en España.

A introdución de conceptos novidosos por parte da ILE facía necesaria a concepción de novos espazos educativos. A eliminación da segregación por sexos, o ensino aconfesional e a concepción da educación como un proceso activo, afastado das formulacións tradicionais en que se concibía o mestre como un mero transmisor de información, se traduce en novos proxectos de centros escolares, como o promovido – aínda que non construído – no Paseo da Castelá, na situación actual da Escola Superior do Exército. Esta escola contaría con talleres, ximnasio, aulas especiais destinadas a laboratorio, debuxo, música, ademais de espazos libres axardinados que seguían os conceptos do sistema Froebel.

A influencia da ILE foi crecendo a medida que algúns dos seus alumnos máis ilustres se foron incorporando á vida política e intelectual española. A importancia da institución fíxose particularmente patente coa chegada da II República e a súa identificación política con esta supuxo o seu desmantelamento tras o fin da Guerra Civil. O réxime do Xeneral Franco considerou a ILE como un organismo subversivo, contrario aos ideais relixiosos e morais que se haberían de impoñer en España e procedeu á súa disolución e confiscación dos seus bens. A gran maioría dos integrantes da Institución tiveron que exiliarse ou enfrontarse á censura.

En calquera caso, nos anos anteriores á súa desaparición, varias das iniciativas promovidas directa ou indirectamente pola ILE cristalizaron na creación dalgunhas das máis importantes institucións pedagóxicas dos primeiros anos do século XX. Esta creación veu, ademais, acompañada da construción de novas infraestruturas educativas. A Xunta de Ampliación de Estudos (1907), a Residencia de Estudantes (1910) ou o Instituto Escola (1918) instaláronse de forma definitiva nunha serie de edificios construídos nun magnífico enclave madrileño, coñecido como o Outeiro dos Chopos.

Centrándonos nos edificios de uso puramente educativo, podemos destacar os dous realizados por dous novos arquitectos, Carlos Arniches e Martín Domínguez, o Instituto de Secundaria e o Pavillón de Párvulos. Ambos os dous edificios, xunto ao Auditorio e Biblioteca para a Residencia de Estudantes, transformado anos despois por Miguel Fisac na actual Igrexa do Espírito Santo, convertéronse na decidida aposta da aínda balbuceante arquitectura de vangarda española por un novo modelo de espazo educativo, baseado naqueles conceptos reclamados polo GATEPAC -orientación, iluminación, ventilación.

Arniches e Domínguez conseguiron, ademais, coa obra do Pavillón de Párvulos, un edificio innovador, incorporando elementos novidosos, como a iluminación do corredor de acceso ás aulas mediante un ventanal situado en cuberta que complementaba a gran fronte acritalar destas; a integración do espazo de circulación ás aulas mediante paneis móbiles, e o grande achado, deseñado en colaboración con Eduardo Torroja, das marquesiñas voadas de formigón armado. Estas marquesiñas convertéronse na imaxe máis característica do edificio á vez que funcionaban como zona de descanso dos nenos ao abeiro da chuvia ou o sol.

Pavillón de Párvulos do Instituto Escola. Madrid. Arq. Arniches e Dominguez. 1933-1936 | Fontes: Flickr e El Blog de Stepien y Barno.

Este destacado conxunto escolar tivo un curto percorrido, xa que a súa reconversión posterior á Guerra Civil, baixo os auspicios do Opus Dei, rematou por modificar de forma profunda, non só o seu ideario educativo senón tamén, e de forma radical, a constitución dos seus edificios.

Unha vez comezada a guerra, e como adoita ser habitual neste tipo de situacións, a educación converteuse en propaganda. A carga ideolóxica radicalizouse tanto nun bando coma noutro, e iniciativas como a proposta pola ILE deixaron de ter acomodo entre os intereses inmediatos de ambos os dous gobernos. Máis aínda cando, unha vez consumada a vitoria do bando franquista, as prioridades se centraron en eliminar calquera resto da situación previa. Para iso procedeuse, con carácter urxente, ao desmantelamento das estruturas educativas introducidas pola República, á transformación dos organismos e institucións xa asentadas – o Instituto Escola converteuse no Ramiro de Maeztu e o recén creado CSIC substituíu a Xunta de Ampliación de Estudos – e, sobre todo, á depuración por razóns políticas da maioría do corpo de mestres de escola.

Raquel Martínez e Alberto Ruiz
arquitectos, docentes e investigadores
Madrid. maio 2014

Notas:

1 Citado por Francisco Burgos en La Arquitectura del Aula

Bibliografía

Monografías:

GARCIA PABLOS, Rodolfo. Construcciones Escolares. Curso organizado por el gobierno español como colaboración al proyecto principal de la UNESCO. Madrid: Dirección General de Enseñanza Primaria, 1962

LANDROVE, Susana, ed. Equipamientos I. Lugares públicos y nuevos programas, 1925-1965. Registro DoCoMoMo Ibérico. Barcelona: Fundación Caja de Arquitectos: Fundación DOCOMOMO ibérico, 2010

BURGOS RUIZ, Francisco. La arquitectura del aula. Nuevas escuelas madrileñas, 1868-1968. Madrid: Ayuntamiento de Madrid. Área de las Artes, 2007

A.C. Documentos de Actividad Contemporánea. nº 9. Primer trimestre de 1933. Barcelona Madrid San Sebastián: G.A.T.E.P.A.C. (Grupo de Arquitectos y Técnicos Españoles para el Progreso de la Arquitectura Contemporánea), 1931-1937

Recursos en línea:

O Blogue de Stepien e Barno. La enseñanza según Louis Kahn [en línea] Abril de 2010 [Consulta en xullo de 2012] Disponible en web

ALVES GONÇALVES, Polyanna. Herman Hertzberger. Edificios Escolares [en línea]. Outubro de 2009 2010 [Consulta en xullo de 2012] Disponible en web

https://veredes.es/blog/gl/espacios-para-aprender-arquitectura-y-docencia-vii-raquel-martinez-alberto-ruiz/

[:en]https://veredes.es/blog/en/espacios-para-aprender-arquitectura-y-docencia-v-raquel-martinez-alberto-ruiz/

The architectural model of the Free Institution of Education

Previously we have mentioned the influence of the Catholic Church in the educational system. This relation between Church and Education is not properly of influence, but of authentic monopoly in these years. In 1875, one circular letter of the secretary of Promotion he was warning the rectors of university of the need of vigilance

in order that in the establishments that depend on his authority should be taught not opposite at all neither to the catholic dogma nor to the healthy morality”.1

Against this governmental exposition a good number of teachers positioned, that adhirieron in 1876, to a new organization created by  Francisco Giner de los Ríos, the Free Institution of Education. The defense of the freedom of chair and the independence of the education with regard to moral and religious dogmas are the bases of this new academic community that, until the beginning of the Civil war, turned into the riverbed of introduction of the new pedagogic theories into Spain.

The introduction of new concepts on the part of the ILE was making necessary the conception of new educational spaces. The elimination of the segregation by sexes, the education aconfesional and the conception of the education like an active process removed from the traditional expositions in which the teacher was conceived as a mere transmitter of information, is translated in new projects of school centers, as the promoted one – though not constructed – in the Walk of the Castilian one, in the current location of the High school of the Army. This school would possess workshops, gymnasium, special classrooms destined for laboratory, drawing, music, besides free landscaped spaces that were following the concepts of the system Froebel.

The influence of the ILE was growing as some of his more illustrious pupils were joining to the political and intellectual Spanish life. The importance of the institution became particularly clear by the arrival of the Republic II and his political identification by this one supposed his dismantlement after the end of the Civil war. The regime of the General Franco considered the ILE to be a subversive, opposite organism to ideal religious and moral that should be imposed in Spain and proceeded to his dissolution and confiscation of his goods. The great majority of the members of the Institution had to go into exile or to face the censorship.

In any case, in the years previous to his disappearance, you change of the promoted initiatives directly or indirectly for the ILE they crystallized in the creation of some of the most important pedagogic institutions of the first years of the 20th century. This creation came, in addition, accompanied from the construction of new educational infrastructures. The Meeting extension of Studies (1907), the Students’ Residence (1910) or the Institute School (1918) they established themselves of definitive form in a series of buildings constructed in a magnificent enclave of Madrid, known as the Colina de los Chopos.

Centring on the buildings of purely educational use, we can emphasize both realized ones for two young architects, Carlos Arniches and Martin Domínguez, the Institute of Secondary and the Pavilion of Preschoolers. Both buildings, close to the Audience and Library for the Students’ Residence, transformed some years later for Michael Fisac in the current Church of the Holy Spirit, turned into the determined bet of still balbuceante architecture of Spanish forefront for a new model of educational space, based on those concepts claimed by the GATEPAC – orientation, lighting, ventilation.

Arniches and Domínguez obtained, in addition, with the work of the Pavilion of Preschoolers, an innovative building, incorporating new elements, as the lighting of the corridor of access to the classrooms by means of a large window placed in cover that was complementing the great glazed front of these; the integration of the space of traffic to the classrooms by means of mobile panels, and the great finding designed in collaboration with Eduardo Torroja, of the marquees demolished of reinforced concrete. These marquees turned into the image most typical of the building simultaneously that were working as zone of rest of the children sheltered by the rain or the Sun.

Pavilion of Preschoolers of the Institute School. Madrid. Arq. Arniches and Dominguez. 1933-1936 | Sources: Flickr and El Blog de Stepien y Barno.

This out-standing school set had a short tour, since his restructuring later to the Civil war, under the patronages of the Opus Dei, ended for modifying of deep form, not alone his educational ideology but also, and of radical form, the constitution of his buildings.

Once begun the war, and since it is in the habit of being habitual in this type of situations, the education turned into propaganda. The ideological load became more radical so much in a decree as in other one, and initiatives like the offer as the ILE stopped having arrangement between the immediate interests of both governments. Even more when, once perfect the victory of the pro-Franco decree, the priorities centred on eliminating any rest of the previous situation. For it one proceeded, with urgent character, to the dismantlement of the educational structures introduced by the Republic, to the transformation of the organisms and already based institutions – the Institute School turned into the Ramiro de Maeztu and newly created CSIC substituted the Meeting extension of Studies – and, especially, the purification for political reasons of the majority of the teachers’ body of school.

Raquel Martínez and Alberto Ruiz
architects, teachers and investigators
Madrid. may 2014

Notes:

1 Mentioned by Francisco Burgos in La Arquitectura del Aula

Bibliography

Monographs:

GARCIA PABLOS, Rodolfo. Construcciones Escolares. Curso organizado por el gobierno español como colaboración al proyecto principal de la UNESCO. Madrid: Dirección General de Enseñanza Primaria, 1962

LANDROVE, Susana, ed. Equipamientos I. Lugares públicos y nuevos programas, 1925-1965. Registro DoCoMoMo Ibérico. Barcelona: Fundación Caja de Arquitectos: Fundación DOCOMOMO ibérico, 2010

BURGOS RUIZ, Francisco. La arquitectura del aula. Nuevas escuelas madrileñas, 1868-1968. Madrid: Ayuntamiento de Madrid. Área de las Artes, 2007

A.C. Documentos de Actividad Contemporánea. nº 9. Primer trimestre de 1933. Barcelona Madrid San Sebastián: G.A.T.E.P.A.C. (Grupo de Arquitectos y Técnicos Españoles para el Progreso de la Arquitectura Contemporánea), 1931-1937

Resources on line:

Stepien y Barno´s blog. La enseñanza según Louis Kahn [on line] April, 2010 [It Consults in July, 2012] Available in web

ALVES GONÇALVES, Polyanna. Herman Hertzberger. Edificios Escolares [on line]. October, 2009, 2010 [It Consults in July, 2012] Available in web

https://veredes.es/blog/en/espacios-para-aprender-arquitectura-y-docencia-vii-raquel-martinez-alberto-ruiz/

[:]

Open Journal Systems Open Journal Systems Open Journal Systems

(OJS) es un software de código abierto para la administración de revistas creado por el Public Knowledge Project, liberado bajo licencia GNU General Public License.

OJS fue diseñado para facilitar el desarrollo de publicaciones de acceso libre, publicación revisada por pares, proveyendo la infraestructura técnica no solo para la presentación en línea de artículos de revista, sino también el flujo editorial por completo, incluyendo el envio de artículos, múltiples rondas de revisión por pares e indexación. OJS se basa en que los individuos cumplan diferentes roles, como administrador de revista, editor, revisor, autor, lector, etc. Fue publicado en 2001 y es compatible con el protocolo OAI-PMH. En agosto de 2008 OJS es utilizado por al menos 1923 revistas en el mundo; en el tercer trimestre de 2012 OJS supera las 14000 revistas.

Al igual que Open Conference Systems, OJS cuenta con una comunidad de desarrollo muy activa a través de foros de ayuda. En Colombia, esta herramienta es utilizada por la UIS,Universidad del Rosario, Universidad Nacional, la Pontificia Universidad Javeriana, la Universidad Icesi, la Universidad de Antioquia y la Universidad de Cundinamarca, entre otras. En Argentina, el CAICYT de CONICET está implementando OJS en el Portal de Publicaciones Científicas y Técnicas para revistas científicas argentinas, y la Universidad Nacional de La Plata posee desde 2008 el Portal de Revistas. En Ecuador, la Escuela Politécnica Nacional a través del Departamento de informática y Ciencias de la Computación utiliza Open Journal Systems para su revista electrónica ReDiFIS y la Universidad Católica de Santiago de Guayaquil, usa OJS en su publicación de Revista Medicina, y tiene en proyecto otras publicaciones.

+ info

Fuente: Wikipedia

(OJS) is a software of code opened for the administration of magazines created by the Public Knowledge Project, liberated under license General Public License GNU.

OJS was designed to facilitate the development of publications of free access, publication checked by couples, providing the technical infrastructure not only for the presentation on line with articles of magazine, but also the publishing flow completely, including the sending of articles, multiple rounds of review for couples and indexation. OJS bases that the individuals fulfill different roles, as administrator of magazine, publisher, reviser, author, reader, etc. It was published in 2001 and it is compatible with the protocol OAI-PMH. In August, 2008 OJS it is used by at least 1923 magazines in the world; in the third quarter of 2012 OJS it overcomes 14000 magazines.

As Open Conference Systems, OJS possesses a very active community of development across forums of help. In Colombia, this tool is used by the UIS, University of the Rosario, National University, the Pontificia Universidad Javeriana, the University Icesi, the University of Antioch and Cundinamarca’s University, between others. In Argentina, CONICET’s CAICYT is implementing OJS in the Portal of Scientific and Technical Publications for scientific Argentine magazines, and the National University of La Plata possesses from 2008 the Portal of Magazines. In Ecuador, the Technical National School across the Department of computer science and Sciences of the Computation uses Open Journal Systems for his electronic magazine ReDiFIS and the Catholic University of Santiago of Guayaquil, OJS uses in his publication of Magazine Medicine, and has in project other publications.

+ info

Source: Wikipedia

(OJS) é un software de código aberto para a administración de revistas creado polo Public Knowledge Project, liberado baixo licenza GNU Xeneral Public License.

OJS foi deseñado para facilitar o desenvolvemento de publicacións de acceso libre, publicación revisada por pares, provendo a infraestrutura técnica non só para a presentación en liña de artigos de revista, senón tamén o fluxo editorial por completo, incluíndo o envio de artigos, múltiples roldas de revisión por pares e indexación. OJS baséase en que os individuos cumpran diferentes roles, como administrador de revista, editor, revisor, autor, lector, etc. Foi publicado en 2001 e é compatible co protocolo OAI-PMH. En agosto de 2008 OJS é utilizado por polo menos 1923 revistas no mundo; no terceiro trimestre de 2012 OJS supera as 14000 revistas.

Ao igual que Open Conference Systems, OJS conta cunha comunidade de desenvolvemento moi activa a través de foros de axuda. En Colombia, esta ferramenta é utilizada pola UIS,Universidad do Rosario, Universidade Nacional, a Pontificia Universidade Javeriana, a Universidade Icesi, a Universidade de Antioquia e a Universidade de Cundinamarca, entre outras. En Arxentina, o CAICYT de CONICET está a implementar OJS no Portal de Publicacións Científicas e Técnicas para revistas científicas arxentinas, e a Universidade Nacional de La Plata posúe dende 2008 o Portal de Revistas. En Ecuador, a Escola Politécnica Nacional a través do Departamento de informática e Ciencias da Computación utiliza Open Journal Systems para a súa revista electrónica ReDiFIS e a Universidade Católica de Santiago de Guayaquil, usa OJS na súa publicación de Revista Medicina, e ten en proxecto outras publicacións.

+ info

Fonte: Wikipedia

[:es]Espacios para aprender. Arquitectura y Docencia (V) | Raquel Martínez – Alberto Ruiz[:gl]Espazos para aprender. Arquitectura e Docencia (V) | Raquel Martínez – Alberto Ruiz[:en]Spaces to learn. Architecture and Teaching (V) | Raquel Martínez – Alberto Ruiz[:]

[:es]

[:es]Espacios para aprender. Arquitectura y Docencia (IV) | Raquel Martínez – Alberto Ruiz[:gl]Espazos para aprender. Arquitectura e Docencia (IV) | Raquel Martínez – Alberto Ruiz[:en]Spaces to learn. Architecture and Teaching (IV) | Raquel Martínez – Alberto Ruiz[:]

La evolución de los espacios educativos en España

El caso español es más complicado. La evolución, tanto social como cultural, del país lleva un ritmo diferente al de los países de nuestro entorno y las pocas iniciativas importadas deberán ser adaptadas a nuestras propias condiciones particulares. Se parte de una evidente desventaja social y económica en los primeros años del siglo y posteriormente; todas las propuestas innovadoras en materia pedagógica deberán pasar por el filtro impuesto por un estado confesional, en el que la Iglesia monopolizará la educación, tanto pública como privada, en todos los niveles escolares.

Portada del número 9 de A.C. 1933 | Fuente: Biblioteca Nacional de España

A principios del año 1933, la revista AC, publicación periódica del G.A.T.E.P.A.C.1 dedicaba, de forma monográfica, su número 9 al problema de las escuelas. En el momento de publicar este número de la revista, los datos de analfabetismo en el país superaban, según datos de la propia revista, el 50% del total de la población, acercándose en algunas provincias al 70%. Ante estos datos, los arquitectos del G.A.T.E.P.A.C. se planteaban varias cuestiones, que exponían, del modo tajante que les era habitual, en la primera página de la publicación:

España necesita construir 25.000 escuelas en un plazo inmediato.

Es preciso construir estas escuelas con el mínimo coste.

La construcción de una escuela de lujo (y es lujo todo lo innecesario), deja sin enseñanza a una porción de niños. Por lo tanto, la urgencia de dar instrucción al mayor número posible de estos, dentro de los medios que dispone el Estado, obliga a no construir escuelas de este tipo.

Hay que afrontar el problema de las nuevas construcciones escolares, después de estudiar un plan de conjunto.

De este plan de conjunto saldrán perfectamente determinados una serie de tipos y de elementos standard, adaptables a los distintos climas de España.

En estos tipos standard sólo se modificarán los elementos que el clima exija. Para la creación de ellos el GATEPAC propone que no se olvide:

1. Que existe un nuevo sistema pedagógico, consecuencia del nuevo concepto de la vida que viene acentuándose después de la gran guerra;

2. Que la célula primaria de la escuela es la clase;

3. Que existe un problema de orientación en la construcción;

4. Otro de iluminación y ventilación (renovación de aire);

5. Que debe estudiarse la calefacción y soleamiento de las clases;

6. Que el conjunto de todos los elementos que forman la escuela ha de ligarse de una manera orgánica y racional (funcional);

7. Que las terrazas, en casi todo nuestro país, son de una gran utilidad y que los tejados representan siempre una superficie perdida;

8. Que hay que rechazar ciertos prejuicios, inexistentes ya en los países adelantados. Como son a) monumentalidad, b) fachadas presuntuosas, c) ordenación del plano a base de ejes que solo existen realmente sobre tableros de dibujo (problema artificioso, resabio de las escuelas de arquitectura).

El actual reglamento de escuelas imposibilita toda innovación. Las leyes, pues, deben de modificarse cuando se oponen al desarrollo racional de nuevos conceptos.2

Resulta paradójico que apenas hace 80 años fuera necesario reivindicar condiciones de habitabilidad en las escuelas, que a día de hoy se han convertido en mínimos innegociables en el diseño de cualquier espacio público.  Pero es cierto que las premisas establecidas en cuanto a la arquitectura escolar en España distaban mucho de estos planteamientos de los jóvenes arquitectos del GATEPAC y estaban mucho más en consonancia con criterios elitistas según los cuales la educación estaba reservada para una determinada clase social, y en cualquier caso, controlada de forma casi exclusiva por la Iglesia católica.

No es hasta la Constitución de 1812 que la Educación se plantea como una cuestión de Estado. A partir de este momento, los sucesivos gobiernos comenzarán a plantear, en sintonía con el resto de estados europeos y los nuevos movimientos higienistas, una serie de reformas destinadas a dotar al país de la mínima infraestructura escolar necesaria para combatir las desmesuradas cifras de analfabetismo.

En cualquier caso, a mediados del siglo XIX, ninguno de los sucesivos intentos de reforma de la educación había dado frutos. Si bien los resultados prácticos de estas ideas son poco consistentes, es cierto que los nuevos planteamientos, referidos fundamentalmente a las condiciones higiénicas del aula, suponen una base importante sobre la que se podrá trabajar de forma progresiva, aunque lenta, en los años posteriores.

Como ejemplo de la mentalidad referida, podemos analizar brevemente uno de los proyectos propuestos en el decreto ley redactado por el ministerio de Fomento en 1869, elaborado por la Escuela de Arquitectura de Madrid y destinado a “Escuela Pública para ambos sexos en población menor de 500 almas”.

Planta de la Escuela pública para ambos sexos en población menor de 500 almas | Fuente: BURGOS RUIZ, Francisco. La arquitectura del aula

Como se puede ver, no se contempla la división del alumnado por edades, sino exclusivamente por sexos. Esta división afecta no solo al espacio de aulas, sino a los aseos, los patios de juegos e incluso los accesos y vestíbulos de comunicación con las aulas. Las ideas de segregación por sexos se llevan a extremos casi cómicos cuando analizamos la situación del estrado del maestro, situado en medio del tabique de separación de las aulas, a caballo entre ambas.

Conviene destacar que en el cuerpo de entrada, entre los vestíbulos de comunicación, se sitúa un elemento novedoso: la biblioteca, concebida además como espacio público accesible para la población local. Aunque no podemos dejar de señalar que el acceso a esta biblioteca se realiza exclusivamente a través del vestíbulo destinado a los niños. Casi a finales del siglo XIX, el acceso de la población femenina a la cultura se consideraba algo casi exótico, cuando no directamente reprobable.

Más allá de las directrices marcadas por el ministerio de Fomento, estos últimos años del siglo propiciaron la aparición de iniciativas de innovación pedagógica, importadas en su gran mayoría de los países de Centroeuropa que, excepto casos notables como las Escuelas Aguirre, tuvieron escasa repercusión en el sistema educativo español, pero que sirvieron de germen de modelos posteriores de indudable importancia, como los centros educativos creados en la Colina de los Chopos, de Madrid.

Entre estas iniciativas experimentales merece la pena mencionar la Escuela Froebel, basada en las ideas del pedagogo alemán propulsor de los nuevos métodos de educación preescolar, inaugurada en 1879. En este caso concreto podemos apreciar una primera intención de adaptar los espacios educativos al sistema pedagógico. El aula sigue siendo el centro del proceso educativo pero comienzan a aparecer conceptos novedosos, como el jardín, diseñado para su utilización como espacio de clases en épocas de buen tiempo, el gimnasio e incluso una pequeña zona de huertos para los alumnos.

Raquel Martínez y Alberto Ruiz
arquitectos, docentes e investigadores
Madrid. mayo 2014

Notas:
1 Grupo de Artistas y Técnicos Españoles para el Progreso de la Arquitectura Contemporánea, fundado en 1930 como rama española de los CIAM.
2 A.C. Documentos de Actividad Contemporánea. nº 9. Primer trimestre de 1933.

Bibliografía

Monografías:

GARCIA PABLOS, Rodolfo. Construcciones Escolares. Curso organizado por el gobierno español como colaboración al proyecto principal de la UNESCO. Madrid: Dirección General de Enseñanza Primaria, 1962

LANDROVE, Susana, ed. Equipamientos I. Lugares públicos y nuevos programas, 1925-1965. Registro DoCoMoMo Ibérico. Barcelona: Fundación Caja de Arquitectos: Fundación DOCOMOMO ibérico, 2010

BURGOS RUIZ, Francisco. La arquitectura del aula. Nuevas escuelas madrileñas, 1868-1968. Madrid: Ayuntamiento de Madrid. Área de las Artes, 2007

A.C. Documentos de Actividad Contemporánea. nº 9. Primer trimestre de 1933. Barcelona Madrid San Sebastián: G.A.T.E.P.A.C. (Grupo de Arquitectos y Técnicos Españoles para el Progreso de la Arquitectura Contemporánea), 1931-1937

Recursos en línea:

El Blog de Stepien y Barno. La enseñanza según Louis Kahn [en línea] Abril de 2010 [Consulta en julio de 2012] Disponible en web

ALVES GONÇALVES, Polyanna. Herman Hertzberger. Edificios Escolares [en línea]. Octubre de 2009 2010 [Consulta en julio de 2012]  Disponible en web

[:es]Espacios para aprender. Arquitectura y Docencia (VI) | Raquel Martínez – Alberto Ruiz[:gl]Espazos para aprender. Arquitectura e Docencia (VI) | Raquel Martínez – Alberto Ruiz[:en]Spaces to learn. Architecture and Teaching (VI) | Raquel Martínez – Alberto Ruiz[:]

[:gl]https://veredes.es/blog/gl/espacios-para-aprender-arquitectura-y-docencia-iv-raquel-martinez-alberto-ruiz/

A evolución dos espazos educativos en España

O caso español é máis complicado. A evolución, tanto social coma cultural, do país leva un ritmo diferente ao dos países do noso ámbito e as poucas iniciativas importadas deberán ser adaptadas ás nosas propias condicións particulares. Pártese dunha evidente desvantaxe social e económica nos primeiros anos do século e posteriormente; todas as propostas innovadoras en materia pedagóxica deberán pasar polo filtro imposto por un estado confesional, no que a Igrexa monopolizará a educación, tanto pública coma privada, en todos os niveis escolares.

Portada do número 9 de A.C. 1933 | Fonte: Biblioteca Nacional de España

A principios do ano 1933, a  revista AC, publicación periódica do G.A.T.E.P.A.C.1 dedicaba, de forma monográfica, o seu número 9 ao problema das escolas. No momento de publicar este número da revista, os datos de analfabetismo no país superaban, segundo datos da propia revista, o 50% do total da poboación, achegándose nalgunhas provincias ao 70%. Ante estes datos, os arquitectos do G.A.T.E.P.A.C. formulábanse varias cuestións, que expoñían, do modo tallante que lles era habitual, na primeira páxina da publicación:

España necesita construír 25.000 escolas nun prazo inmediato.

É preciso construír estas escolas co mínimo custo.

A construción dunha escola de luxo (e é luxo todo o innecesario), deixa sen ensino unha porción de nenos. Polo tanto, a urxencia de dar instrución ao maior número posible destes, dentro dos medios que dispón o Estado, obriga a non construír escolas deste tipo.

Hai que afrontar o problema das novas construcións escolares, despois de estudar un plan de conxunto.

Deste plan de conxunto sairán perfectamente determinados unha serie de tipos e de elementos estándar, adaptables aos distintos climas de España.

Nestes tipos estándar só se modificarán os elementos que o clima esixa. Para a creación deles o GATEPAC propón que non se esqueza:

1. Que existe un novo sistema pedagóxico, consecuencia do novo concepto da vida que vén acentuándose despois da gran guerra;

2. Que a célula primaria da escola é a clase;

3. Que existe un problema de orientación na construción;

4. Outro de iluminación e ventilación (renovación de aire);

5. Que debe estudarse a calefacción e soleamiento das clases;

6. Que o conxunto de todos os elementos que forman a escola ha de ligarse dun xeito orgánico e racional (funcional);

7. Que as terrazas, en case todo o noso país, son dunha grande utilidade e que os tellados representan sempre unha superficie perdida;

8. Que hai que rexeitar certos prexuízos, inexistentes xa nos países adiantados. Como son a) monumentalidade, b) fachadas presuntuosas, c) ordenación do plano a base de eixes que só existen realmente sobre taboleiros de debuxo (problema artificioso, resaibo das escolas de arquitectura).

O actual regulamento de escolas imposibilita toda innovación. As leis, pois, deben de modificarse cando se opoñen ao desenvolvemento racional de novos conceptos.2

Resulta paradoxal que apenas hai 80 anos fose necesario reivindicar condicións de habitabilidade nas escolas, que a día de hoxe se converteron en mínimos innegociables no deseño de calquera espazo público. Pero é certo que as premisas establecidas en canto á arquitectura escolar en España distaban moito destas formulacións dos novos arquitectos do GATEPAC e estaban moito máis en consonancia con criterios elitistas segundo os cales a educación estaba reservada para unha determinada clase social, e en calquera caso, controlada de forma case exclusiva pola Igrexa católica.

Non é ata a Constitución de 1812 que a Educación se formula como unha cuestión de Estado. A partir deste momento, os sucesivos gobernos comezarán a formular, en sintonía co resto de estados europeos e os novos movementos hixienistas, unha serie de reformas destinadas a dotar o país da mínima infraestrutura escolar necesaria para combater as desmesuradas cifras de analfabetismo.

En calquera caso, a mediados do século XIX, ningún dos sucesivos intentos de reforma da educación dera froitos. Se ben os resultados prácticos destas ideas son pouco consistentes, é certo que as novas formulacións, referidas fundamentalmente ás condicións hixiénicas da aula, supoñen unha base importante sobre a que se poderá traballar de forma progresiva, aínda que lenta, nos anos posteriores.

Como exemplo da mentalidade referida, podemos analizar brevemente un dos proxectos propostos no decreto lei redactado polo ministerio de Fomento en 1869, elaborado pola Escola de Arquitectura de Madrid e destinado a “Escola Pública para ambos os dous sexos en poboación menor de 500 almas”.

Planta da Escola pública para ambos sexos en población menor de 500 almas | Fonte: BURGOS RUIZ, Francisco. La arquitectura del aula

Como se pode ver, non se considera a división do alumnado por idades, senón exclusivamente por sexos. Esta división afecta non só ao espazo de aulas, senón aos aseos, os patios de xogos e mesmo os accesos e vestíbulos de comunicación coas aulas. As ideas de segregación por sexos lévanse a extremos case cómicos cando analizamos a situación do estrado do mestre, situado no medio do tabique de separación das aulas, a cabalo entre ambas as dúas.

Convén destacar que no corpo de entrada, entre os vestíbulos de comunicación, se sitúa un elemento novidoso: a biblioteca, concibida ademais como espazo público accesible para a poboación local. Aínda que non podemos deixar de sinalar que o acceso a esta biblioteca se realiza exclusivamente a través do vestíbulo destinado aos nenos. Case a finais do século XIX, o acceso da poboación feminina á cultura se consideraba algo case exótico, cando non directamente reprobable.

Máis alá das directrices marcadas polo ministerio de Fomento, estes últimos anos do século propiciaron a aparición de iniciativas de innovación pedagóxica, importadas na súa gran maioría dos países de Centroeuropa que, agás casos notables como as Escolas Aguirre, tiveron escasa repercusión no sistema educativo español, pero que serviron de xerme de modelos posteriores de indubidable importancia, como os centros educativos creados no Outeiro dos Chopos, de Madrid.

Entre estas iniciativas experimentais paga a pena mencionar a Escola Froebel, baseada nas ideas do pedagogo alemán propulsor dos novos métodos de educación preescolar, inaugurada en 1879. Neste caso concreto podemos apreciar unha primeira intención de adaptar os espazos educativos ao sistema pedagóxico. A aula segue sendo o centro do proceso educativo pero comezan a aparecer conceptos novidosos, como o xardín, deseñado para a súa utilización como espazo de clases en épocas de bo tempo, o ximnasio e mesmo unha pequena zona de hortos para os alumnos.

Raquel Martínez y Alberto Ruiz
arquitectos, docentes e investigadores
Madrid. maio 2014

Notas:

1 Grupo de Artistas e Técnicos Españois para o Progreso da Arquitectura Contemporánea, fundado en 1930 como rama española dos CIAM.

2 A.C. Documentos de Actividad Contemporánea. nº 9. Primer trimestre de 1933.

Bibliografía

Monografías:

GARCIA PABLOS, Rodolfo. Construcciones Escolares. Curso organizado por el gobierno español como colaboración al proyecto principal de la UNESCO. Madrid: Dirección General de Enseñanza Primaria, 1962

LANDROVE, Susana, ed. Equipamientos I. Lugares públicos y nuevos programas, 1925-1965. Registro DoCoMoMo Ibérico. Barcelona: Fundación Caja de Arquitectos: Fundación DOCOMOMO ibérico, 2010

BURGOS RUIZ, Francisco. La arquitectura del aula. Nuevas escuelas madrileñas, 1868-1968. Madrid: Ayuntamiento de Madrid. Área de las Artes, 2007

A.C. Documentos de Actividad Contemporánea. nº 9. Primer trimestre de 1933. Barcelona Madrid San Sebastián: G.A.T.E.P.A.C. (Grupo de Arquitectos y Técnicos Españoles para el Progreso de la Arquitectura Contemporánea), 1931-1937

Recursos en línea:

O Blogue de Stepien e Barno. La enseñanza según Louis Kahn [en línea] Abril de 2010 [Consulta en xullo de 2012] Disponible en web

ALVES GONÇALVES, Polyanna. Herman Hertzberger. Edificios Escolares [en línea]. Outubro de 2009 2010 [Consulta en xullo de 2012] Disponible en web

https://veredes.es/blog/gl/espacios-para-aprender-arquitectura-y-docencia-vi-raquel-martinez-alberto-ruiz/

[:en]https://veredes.es/blog/en/espacios-para-aprender-arquitectura-y-docencia-iv-raquel-martinez-alberto-ruiz/

The evolution of the educational spaces in Spain

The Spanish case is more complicated. The evolution, both social and cultural, of the country it takes a pace different from that of the countries of our environment and few imported initiatives will have to be adapted to our own particular conditions. It splits of an evident social and economic disadvantage in the first years of the century and later; all the innovative offers in pedagogic matter will have to happen for the filter imposed by a denominational condition, in which the Church will monopolize the education, both public and deprived, in all the school levels.

Front page of the number 9 of A.C. 1933 | Source: Biblioteca Nacional de España

At the beginning of the year 1933, the AC magazine, periodic publication of the G.A.T.E.P.A.C.1 was dedicating, of monographic form, his number 9 to the problem of the schools. In the moment to publish this number of the magazine, the information of illiteracy in the country was overcoming, according to information of the own magazine, 50 % of the total of the population, approaching in some provinces 70 %. Before this information, the architects of the G.A.T.E.P.A.C. were appearing several questions, which were exhibiting, in an incisive way that they was habitual, in the first page of the publication:

Spain needs to construct 25.000 schools in an immediate term.

It is necessary to construct these schools with the minimal cost.

The construction of a school of luxury (and it is a luxury everything unnecessary), stops without education to a children’s portion. Therefore, the urgency of giving instruction to the major possible number of these, inside the means that the State arranges, forces not to construct schools of this type.

It is necessary to confront the problem of the new school constructions, after studying a plan of set.

Of this plan of set there will work out perfectly certain a series of types and of elements standard, adaptable to the different climates of Spain.

In these types standard only there will be modified the elements that the climate demands. For the creation of them the GATEPAC proposes that he should not forget:

1. That exists a new pedagogic system, consequence of the new concept of the life that comes accenting after the great war;

2. That the primary cell of the school is the class;

3. That exists a problem of orientation in the construction;

4. Other one of lighting and ventilation (air renovation);

5. That must study the heating and sunny of the classes;

6. That the set of all the elements that form the school has to unite in an organic and rational (functional) way;

7. That the terraces, in almost all our country, are of a great usefulness and that the roofs represent always a lost surface;

8. That it is necessary to reject certain prejudices, non-existent already in the anticipated countries. Since they are a) monumentalidad, b) presumptuous fronts, c) arrangement of the plane based on axes that alone exist really on boards of drawing (artful problem, viciousness of the schools of architecture).

The current regulation of schools disables any innovation. The laws, so, have to of be modifying when they are opposed to the rational development of new concepts.2

It turns out to be paradoxical that you upset 80 years ago was necessary to claim conditions of habitability in the schools, which a today have turned into non-negotiable minimums into the design of any public space. But it is true that the premises established as for the school architecture in Spain were far much from these expositions of the young architects of the GATEPAC and were much more in agreement with elitist criteria according to which the education was reserved for a certain social class, and in any case, controlled of almost exclusive form by the catholic Church.

It is not up to the Constitution of 1812 that the Education appears as a question of State. From this moment, the successive governments will begin to raise, in tuning in with the rest of European conditions and the new movements hygienists, a series of reforms destined to provide to the country of the minimal school necessary infrastructure to attack the enormous numbers of illiteracy.

In any case, in the middle of the 19th century, none of the successive attempts of reform of the education had given fruits. Though the practical results of these ideas are slightly consistent, it is true that the new expositions, recounted fundamentally to the hygienic conditions of the classroom, suppose an important base on the one that one will be able to work of progressive form, though slow, in the later years.

As example of the above-mentioned mentality, we can analyze brief one of the projects proposed in the statutory order written by the department of Promotion in 1869 elaborated by the School of Architecture of Madrid and destined to “Public School for both sexes in minor population of 500 souls”.

Plant of the public School for both sexes in minor population of 500 souls | Source: BURGOS RUIZ, Francisco. La arquitectura del aula

Since it is possible to see, the division of the student body is not contemplated by ages, but exclusively by sexes. This division concerns not only the space of classrooms, but the bathrooms, the courts of games and even the accesses and foyers of communication with the classrooms. The ideas of segregation for sexes remove to almost comical ends when we analyze the situation of the drawing-room of the teacher, placed in the middle of the partition of separation of the classrooms, astride between both.

It suits to emphasize that in the body of entry, between the foyers of communication, a new element places: the library, concebida in addition as public accessible space for the local population. Though we cannot stop indicating that the access to this library is realized exclusively across the foyer destined for the children. Almost at the end of the 19th century, the access of the feminine population to the culture was considered to be something almost exotically, not directly reprehensible when.

Beyond the directives marked by the department of Promotion, the latter years of the century propitiated the appearance of initiatives of pedagogic innovation, imported in his great majority of the countries of Central Europe that, except notable cases as the Schools Aguirre, had scanty repercussion in the educational Spanish system, but that used as germ of later models of undoubted importance, as the educational centers created in the Colina de los Chopos, in Madrid.

Between these experimental initiatives there is worth mentioning the School Froebel, based on the ideas of the German pedagogue propellent of the new methods of pre-school education, inaugurated in 1879. In this concrete case we can estimate the first intention of adapting the educational spaces to the pedagogic system. The classroom continues being the center of the educational process but new concepts begin to appear, as the garden designed for his utilization as space of classes in epochs of good time, the gymnasium and even a small zone of gardens for the pupils.

Raquel Martínez and Alberto Ruiz
architects, teachers and investigators
Madrid. may 2014

Notes:

1 Group of Artists and Technical Spanish for the Progress of the Contemporary Architecture, founded in 1930 like Spanish branch of the CIAM.

2 A.C. Documentos de Actividad Contemporánea. nº 9. Primer trimestre de 1933.

Bibliography

Monographs:

GARCIA PABLOS, Rodolfo. Construcciones Escolares. Curso organizado por el gobierno español como colaboración al proyecto principal de la UNESCO. Madrid: Dirección General de Enseñanza Primaria, 1962

LANDROVE, Susana, ed. Equipamientos I. Lugares públicos y nuevos programas, 1925-1965. Registro DoCoMoMo Ibérico. Barcelona: Fundación Caja de Arquitectos: Fundación DOCOMOMO ibérico, 2010

BURGOS RUIZ, Francisco. La arquitectura del aula. Nuevas escuelas madrileñas, 1868-1968. Madrid: Ayuntamiento de Madrid. Área de las Artes, 2007

A.C. Documentos de Actividad Contemporánea. nº 9. Primer trimestre de 1933. Barcelona Madrid San Sebastián: G.A.T.E.P.A.C. (Grupo de Arquitectos y Técnicos Españoles para el Progreso de la Arquitectura Contemporánea), 1931-1937

Resources on line:

Stepien y Barno´s blog. La enseñanza según Louis Kahn [on line] April, 2010 [It Consults in July, 2012] Available in web

ALVES GONÇALVES, Polyanna. Herman Hertzberger. Edificios Escolares [on line]. October, 2009, 2010 [It Consults in July, 2012] Available in web

https://veredes.es/blog/en/espacios-para-aprender-arquitectura-y-docencia-vi-raquel-martinez-alberto-ruiz/

[:]

[:es]Ciudad de la Imaginación: La Ciudad Amurallada de Kowloon 20 años después[:gl]Cidade da Imaxinación: A Cidade Amurallada de Kowloon 20 anos despóis.[:en]City of Imagination: Kowloon Walled City 20 Years Later [:]

0

[:es]

La ciudad amurallada de Kowloon en Hong Kong fue una vez el lugar más denso en la tierra, un laberinto prácticamente sin ley de la delincuencia, la suciedad, el comercio y la esperanza.

El documental de Wall Street Journal da pistas de la diversidad de su legado y recupera el lugar 20 años después de su desaparición.

http://youtu.be/dj_8ucS3lMY[:gl]

A cidade amurallada de Kowloon en Hong Kong foi unha vez o lugar máis denso na terra, un labirinto practicamente sen lei da delincuencia, a sucidade, o comercio e a esperanza. O documental de Wall Street Journal dá pistas da diversidade do seu legado e recupera o lugar 20 anos despois da súa desaparición.

[:en]

The Kowloon Walled City in Hong Kong was once the densest place on earth, a virtually lawless labyrinth of crime, grime, commerce and hope. A Wall Street Journal documentary tracks its colorful legacy and brings the place alive 20 years later.

[:]

Eso dicen · Jorge Rodríguez ÁlvarezEso din · Jorge Rodríguez ÁlvarezSo they say · Jorge Rodríguez Álvarez

0

El próximo jueves 15 de mayo tendrá lugar una nueva sesión de la sesión coloquio de arquitectura, Eso dicen. En esta ocasión, el invitado será Jorge Rodríguez. La sesión se dividirá en media hora de presentación del arquitecto y otros treinta minutos de coloquio informal con el público.

Eso dicen es un ciclo de sesiones-coloquio que se celebra el primer y tercer jueves de cada mes entre las 20:00h y las 21:00h en la planta baja del Taller Creativo No Importa (calle San Andrés, 46); en él participan arquitectos gallegos pertenecientes a distintas generaciones con la intención de presentar un amplio espectro de enfoques de la disciplina, siempre con una reflexión acerca del papel del arquitecto en el momento actual como telón de fondo.

ESO DICEN · Jorge Rodríguez Álvarez
Jueves 15 de mayo 20:00 – 21:00h
aforo limitado – entrada gratuita
[NO IMPORTA] taller creativo
C/San Andrés 46 planta Baja
A Coruña [España]

Organiza:
Alberto Alonso Oro [veredes.es]
Maria Olmo Béjar + Borja López Cotelo [lasonceymedia.com]

Next Thursday, the 15th of may a new session of the session will take place colloquium of architecture, So they say. In this occasion, the guest will be a Jorge Rodríguez Álvarez. The session will divide in the half hour of presentation of the architect and other thirty minutes of informal colloquium with the public.

So they say is a cycle of meetings – colloquia that is celebrated on the first and third Thursday of every month between them 20:00h and them 21:00h in the ground floor of the No Importa Creative Workshop (street San Andrés, 46); in him there take part Galician architects belonging to different generations with the intention of presenting a wide spectrum of approaches of the discipline, always with a reflection it brings over of the paper of the architect in the current moment as backdrop.

SO THEY SAY · Jorge Rodríguez Álvarez
Thursday on May 15, 20:00 – 21:00h
Limited appraisal – admission free
[NO IMPORTA] taller creativo
C/San Andrés 46 planta Baja
A Coruña [Spain]

Organize:
Alberto Alonso Oro [veredes.es]
Maria Olmo Béjar + Borja López Cotelo [lasonceymedia.com]

O próximo xoves 3 de maio terá lugar unha nova sesión de sesións coloquio de arquitectura, Eso din. Nesta ocasión, o convidado será Jorge Rodríguez Álvarez. A sesión dividirase en media hora de presentación do arquitecto e outros trinta minutos de coloquio informal co público.

Iso din é un ciclo de sesións-coloquio que se celebra o primeiro e terceiro xoves de cada mes entre as 20:00h e as 21:00h na planta baixa do Taller Creativo No Importa (rúa San Andrés, 46); nel participan arquitectos galegos pertencentes a distintas xeracións coa intención de presentar un amplo espectro de enfoques da disciplina, sempre cunha reflexión acerca do papel do arquitecto no momento actual como pano de fondo.

ESO DIN · Jorge Rodríguez Álvarez
Xoves 15 de mayo 20:00 – 21:00h
aforo limitado – entrada gratuita
[NO IMPORTA] taller creativo
C/San Andrés 46 planta Baja
A Coruña [España]

Organiza:
Alberto Alonso Oro [veredes.es]
Maria Olmo Béjar + Borja López Cotelo [lasonceymedia.com]

[:es]Havana 7. Historias que cuentan del periodismo científico[:gl]Havana 7. Historias que contan do periodismo científico[:en]Havana 7. Historias que cuentan del periodismo científico[:]

0

El pasado 6 de mayo, se celebró en Teatro Calderón de Madrid (España), la octava edición del Proyecto “Havana 7. Historias que cuentan”, que se centró en la labor de los divulgadores científicos.

Bajo este enfoque, los profesionales que se subieron al escenario fueron el naturalista Joaquín Araújo, sucesor de Félix Rodríguez De La Fuente en El hombre y la tierra, autor de decenas de enciclopedias y más de 300 documentales televisivos, Premio GLOBAL 500 de la ONU y nominado al Óscar y los Goya por Nómadas del viento; Mónica López, Vicepresidenta de la Asociación de Comunicadores de Meteorología, directora del departamento de EL TIEMPO de TVE y autora del divertido libro Si no llueve, lloverá, basado en el refranero popular; Antonio Calvo Roy, presidente de la Asociación Española de Divulgadores Científicos y colaborador de El País y de gran parte de las publicaciones científicas españolas, y autor de numerosos guiones para museos de ciencia y documentales de televisión; y Manuel Lozano Leyva, catedrático de Física Atómica, Molecular y Nuclear en la Universidad de Sevilla y escritor que ha desarrollado una destacada labor divulgativa con títulos como El cosmos en la palma de la mano o Los hilos de Ariadna: diez descubrimientos científicos que cambiaron la visión del mundo.

Este cuarteto de lujo fue presentado y moderado por la popular periodista de RNE y Quo, América Valenzuela. Durante el evento se proyectó un vídeo homenaje a los Museos De la Ciencia españoles, y se contó con la intervención de Philip Ball, una de las firmas más famosas de la prestigiosa revista Nature, colaborador de The New York Times, The Guardian o The Financial Times, y autor de libros como Curiosidad, recientemente publicado en nuestro país por Taurus.

[:es]Masa líquida | Íñigo García Odiaga[:gl]Masa líquida | Íñigo García Odiaga[:en]Liquid mass | Íñigo García Odiaga[:]

[:es]

Miguel Fisac, experimentado con las propiedades líquidas del hormigón

Aunque pueda parecer una terrible contradicción, ya desde los años 50, arquitectos como Miguel Fisac han experimentado con las propiedades líquidas del hormigón. Una masa cementosa que adquiere una condición pétrea tras su fraguado, pero que en origen es un fluido que permite tratarlo de forma eficaz.

El hormigón por tanto adopta la forma del molde en el que se vierte, pero tradicionalmente esas formas reproducían las geometrías de las estructuras de madera, como si la evolución del material no hubiese supuesto un evolución material. Será Miguel Fisac el que quiera de alguna manera buscar la geometría natural que le corresponde al nuevo material y se planteará cuestiones como; cuando el hormigón no tenga nada que le moleste, ¿qué forma tomará?. Llegando a afirmar:

«Es el único material que se echa blando en un molde. Pues que quede un poco la huella de que aquello ha sido blando.»

Sus obras con encofrados elásticos construidos con bastidores de madera, cables y lonas propiciaron muros de hormigón cuya materialidad final asemejaba almohadillados, texturas imposibles para un elemento pétreo que mantiene su memoria fluida.

Casi 60 años después de las obras llevadas a cabo por Fisac, con cierto aire experimental, arquitectos contemporáneos han retomado esa capacidad expresiva del hormigón.

Los arquitectos Mierta y Kurt Lazzarini acaban de inaugurar un edificio de viviendas en el pueblo rural suizo de Samedan, que reinterpreta estas cuestiones. El edificio se sitúa en el centro de este núcleo urbano de montaña y hace uso de su estructura fragmentada, de su colocación aterrazada y de la expresión de sus muros de hormigón para fundirse con el entorno.

Edificio de viviendas en el pueblo rural suizo de Samedan, Mierta & Kurt Lazzarini

En el fondo la volumetría del edificio reinventa las típicas formas de las casas rurales suizas, así como su morfología generada mediante la adición de diferentes piezas. Esta relectura del modelo clásico ha generado un edificio con la geometría de las antiguas construcciones pero con la rotundidad que un cierto aire minimalista contemporáneo le ha otorgado.

En la fuerte pendiente aparecen, los tres volúmenes que componen el edificio, con sus plantas ligeramente trapezoidales. El edificio de mayor altura se encuentra colocado en el extremo más elevado de la parcela lo que acentúa su carácter dominante respecto del pueblo.

La estratificación del paisaje aterrazado de la región, de las áreas de cultivo y de las laderas que rodean el valle se ha llevado a la fachada. La fachada reproduce la estratificación del paisaje mediante la estratificación de sus propios hormigones. Capas de diferentes hormigones, realizados con piedras diferentes de la región, se van acumulando de forma sinuosa sobre la pared del volumen edificado. Los muros ofrecen una especie de estampado, de acuarela paisajística del entorno, generando una integración armónica en el paisaje y también histórica, ya que la piedra es la materia típica de la zona, lo que ofrece una especie de continuidad de la memoria del lugar.

Detalle de fachada

Otro proyecto que parte de premisas similares es el realizado por el artista plástico Walter Jack, para la construcción de un muro de contención en la región de Cornwall.

La obra se sitúa en Heartlands, una promoción inmobiliaria destinada a promover la transformación del suelo de unas antiguas minas de estaño, en una nueva área urbana, que incluirá equipamientos culturales, comerciales, residenciales y turísticos.

Walter Jack, muro de contención en la región de Cornwall

El muro quiere expresar la presión geológica que la minería tuvo en la tierra durante el apogeo de la minería de estaño en Cornualles, cuando los mineros estaban golpeando el corazón de la región a más de un kilómetro de profundidad. Un recuerdo histórico aún visible en muchos edificios y fábricas de la región y que Walter Jack, toma como metáfora inicial de su trabajo. ¿Como contener un terreno que ha sido licuado por el hombre para extraer sus minerales?

Mediante una técnica de moldeo realizada con cauchos se crea un efecto fluido y sensual sobre la masa de hormigón. Walter y su equipo crearon un gigante molde de caucho en el que el hormigón debe penetrar por todos los resquicios, por lo que hubo que utilizar hormigones extremadamente fluidos, tremendamente líquidos. Una vez terminado, el llenado del molde, la pieza final se cortó en seis secciones que fueron transportadas a la obra. Una vez allí, especialistas en montaje de estructuras prefabricadas recompusieron la pieza inicial para generar esa visión inusual, la de una piedra convertida en líquido, o en una tela arrugada por el viento.

La expresividad de las telas de las esculturas barrocas de Bernini, esa fluidez textil tallada en el mármol por el artista romano, es alcanzada ahora por el mantenimiento de la memoria líquida del material.  Si el hormigón al fin y al cabo es una masa que permite construir de forma artificial una roca, algo de su memoria, de su origen o de su composición química debe quedar latente en su expresividad. El hormigón ahora se ve liberado de la geometría de sus moldes y puede expresar su latir interno, el de la fluidez que lo creó.

íñigo garcía odiaga . arquitecto
san sebastián. marzo 2012

Publicado en ZAZPIKA 25.03.2012

[:en]

Michael Fisac experienced with the liquid properties of the concrete

Though it could look like a terrible contradiction, already from the 50s, architects like Michael Fisac have experimented with the liquid properties of the concrete. A like cement mass that acquires a stony condition after his plotted one, but that in origin is a fluid that allows to treat it as an effective form.

The concrete therefore adopts the form of the mold in the one that is spilt, but traditionally these forms were reproducing the geometries of the structures of wood, as if the evolution of the material had not supposed a material evolución. He will be Michael Fisac the one that wants to look somehow for the natural geometry that corresponds to him to the new material and one will raise questions as; when the concrete does not have anything that he cannot stand, what it forms it will take?. Managing to affirm:

«It is the material only one that one throws I swing in a mold. So that stays a bit the fingerprint of which that one has been soft.»

His works with encofrados elastic tapes constructed with frames of wood, cables and canvases propitiated walls of concrete which final materiality was making alike almohadillados, impossible textures for a stony element that supports his fluid memory.

Almost 60 years after the works carried out by Fisac, with certain experimental air, contemporary architects have taken again this expressive capacity of the concrete.

The architects Mierta and Kurt Lazzarini have just inaugurated a building of housings in the rural Swiss people of Samedan, which reinterprets these questions. The building places in the center of this urban core of mountain and uses his fragmented structure, his placement aterrazada and the expression of his walls of concrete to fuse with the environment.

Building of housings in the rural Swiss people of Samedan, Mierta and Kurt Lazzarini

In the bottom the volumetry of the building reinvents the typical forms of the rural Swiss houses, as well as his morphology generated by means of the addition of different pieces. This rereading of the classic model has generated a building with the geometry of the former constructions but with the rotundity that a certain minimalist contemporary air has granted him.

In the hanging fuerte they appear, three volumes that compose the building, with his plants lightly trapezoidal. The building of major height is placed in the highest end of the plot what accentuates his dominant characteristic respect of the people.

The stratification of the landscape aterrazado of the region, of the areas of culture and of the hillsides that surround the valley has removed to the front. The front reproduces the stratification of the landscape by means of the stratification of his own concretes. Caps of different concretes, realized with stones different from the region, are accumulating of sinuous form on the wall of the built-up volume. The walls offer a species of print, of landscape water-color of the environment, generating a harmonic integration in the landscape and also historical, since the stone is the typical matter of the zone, which offers a species of continuity of the local memory.

Detail of front

Another project that departs from similar premises is the realized one for the plastic artist Walter Jack, for the construction of a wall of containment in Cornwall’s region.

The work places in Heartlands, a real-estate promotion destined to promote the transformation of the soil of a few former mines of tin, in a new urban area, which will include cultural, commercial, residential and tourist equipments.

Walter Jack, wall of containment in Cornwall’s region

The wall wants to express the geological pressure that the mining industry had in the land during the height of the mining industry of tin in Cornwall, when the miners were striking the heart of the region to more than one kilometre of depth. A historical still visible recollection in many buildings and factories of the region and that Walter Jack, takes as an initial metaphor of his work. Since contains an area that has been liquefied by the man to extract his minerals?

By means of a technology of I mold realized with rubbers there is created a fluid and sensual effect on the mass of concrete. Walter and his equipment created a giant mold of rubber in which the concrete must penetrate for all the chinks, for what it was necessary to use extremely fluid, tremendously liquid concretes. Once finished, the filling of the mold, the final piece was cut in six sections that were transported to the work. Once there, specialists in assembly of prefabricated structures re-composed the initial piece to generate this unusual vision, that of a stone turned into liquid, or in a fabric wrinkled by the wind.

The expressiveness of the fabrics of Bernini’s baroque sculptures, this textile fluency carved in the marble for the Roman artist, is reached now by the maintenance of the liquid memory of the material. If the makes concrete in the end is to mass that allows to construct of artificial form to rock, something of his memory, of his origin or of his chemical composition it must remain latent in his expressiveness. The khan makes concrete now meets liberated of the geometry of his molds and his internal latir express, that of the fluency that created it.

íñigo garcía odiaga . architect

san sebastián. march 2012

It´s published in ZAZPIKA 25.03.2012

[:gl]

Miguel Fisac, experimentado coas propiedades líquidas do formigón

Aínda que poida parecer unha terrible contradición, xa dende os anos 50, arquitectos como Miguel Fisac experimentaron coas propiedades líquidas do formigón. Unha masa cementosa que adquire unha condición pétrea tras o seu fraguado, pero que en orixe é un fluído que permite tratalo de forma eficaz.

O formigón polo tanto adopta a forma do molde no que se verte, pero tradicionalmente esas formas reproducían as xeometrías das estruturas de madeira, coma se a evolución do material non tivese suposto un evolución material. Será Miguel Fisac o que queira dalgún xeito buscar a xeometría natural que lle corresponde ao novo material e formularase cuestións como; cando o formigón non teña nada que lle moleste, ¿que forma tomará?. Chegando a afirmar:

«É o único material que se bota brando nun molde. Pois que quede un pouco a pegada de que aquilo foi brando.»

As súas obras con encofrados elásticos construídos con bastidores de madeira, cables e lonas propiciaron muros de formigón cuxa materialidade final asemellaba almofadados, texturas imposibles para un elemento pétreo que mantén a súa memoria fluída.

Case 60 anos despois das obras levadas a cabo por Fisac, con certo aire experimental, arquitectos contemporáneos retomaron esa capacidade expresiva do formigón.

Os arquitectos Mierta e Kurt Lazzarini acaban de inaugurar un edificio de vivendas no pobo rural suízo de Samedan, que reinterpreta estas cuestións. O edificio sitúase no centro deste núcleo urbano de montaña e fai uso da súa estrutura fragmentada, da súa colocación aterrazada e da expresión dos seus muros de formigón para fundirse co ámbito.

Edificio de vivendas no pobo rural suízo de Samedan, Mierta & Kurt Lazzarini

No fondo a volumetría do edificio reinventa as típicas formas das casas rurais suízas, así como a súa morfoloxía xerada mediante a adición de diferentes pezas. Esta relectura do modelo clásico xerou un edificio coa xeometría das antigas construcións pero coa rotundidade que certo aire minimalista contemporáneo lle outorgou.

Na forte pendente aparecen, os tres volumes que compoñen o edificio, coas súas plantas lixeiramente trapezoidais. O edificio de maior altura encóntrase colocado no extremo máis elevado da parcela o que acentúa o seu carácter dominante respecto do pobo.

A estratificación da paisaxe aterrazado da rexión, das áreas de cultivo e das abas que rodean o val levouse á fachada. A fachada reproduce a estratificación da paisaxe mediante a estratificación dos seus propios formigóns. Capas de diferentes formigóns, realizados con pedras diferentes da rexión, vanse acumulando de forma sinuosa sobre a parede do volume edificado. Os muros ofrecen unha especie de estampado, de acuarela paisaxística do ámbito, xerando unha integración harmónica na paisaxe e tamén histórica, xa que a pedra é a materia típica da zona, o que ofrece unha especie de continuidade da memoria do lugar.

Detalle de fachada

Outro proxecto que parte de premisas similares é o realizado polo artista plástico Walter Jack, para a construción dun muro de contención na rexión de Cornwall.

A obra sitúase en Heartlands, unha promoción inmobiliaria destinada a promover a transformación do chan dunhas antigas minas de estaño, nunha nova área urbana, que incluirá equipamentos culturais, comerciais, residenciais e turísticos.

Walter Jack, muro de contención na rexión de Cornwall

O muro quere expresar a presión xeolóxica que a minaría tivo na terra durante o apoxeo da minaría de estaño en Cornualles, cando os mineiros estaban a golpear o corazón da rexión a máis dun quilómetro de profundidade. Un recordo histórico aínda visible en moitos edificios e fábricas da rexión e que Walter Jack, toma como metáfora inicial do seu traballo. ¿Como conter un terreo que foi licuado polo home para extraer os seus minerais?

Mediante unha técnica de moldeo realizada con cauchos créase un efecto fluído e sensual sobre a masa de formigón. Walter e o seu equipo crearon un xigante molde de caucho no que o formigón debe penetrar por todas as aberturas, polo que houbo que utilizar formigóns extremadamente fluídos, tremendamente líquidos. Unha vez rematada, a enchedura do molde, a peza final cortouse en seis seccións que foron transportadas á obra. Unha vez alí, especialistas en montaxe de estruturas prefabricadas recompuxeron a peza inicial para xerar esa visión inusual, a dunha pedra convertida en líquido, ou nunha tea engurrada polo vento.

A expresividade das teas das esculturas barrocas de Bernini, esa fluidez téxtil tallada no mármore polo artista romano, é alcanzada agora polo mantemento da memoria líquida do material. Se o formigón á fin e ao cabo é unha masa que permite construír de forma artificial unha rocha, algo da súa memoria, da súa orixe ou da súa composición química debe quedar latente na súa expresividade. O formigón agora vese liberado da xeometría dos seus moldes e pode expresar o seu latexar interno, o da fluidez que o creou.

íñigo garcía odiaga . arquitecto

san sebastián. marzo 2012

Publicado en ZAZPIKA 25.03.2012

[:]

Premio IE Arquitectura+Premio IE Arquitectura+IE Arquitectura+ Award

0

IE School of Architecture and Design convoca el primer PREMIO IE ARQUITECTURA+ (España 2010-14) para jóvenes arquitectos, en busca de los mejores jóvenes talentos de la arquitectura de España, para invitarlos a formar parte de la próxima edición del programa de IE Master in Work Space Design ó el IE Master in Architectural Management and Design cuyo inicio tendrá lugar en febrero de 2015.

Podrán optar al PREMIO IE ARQUITECTURA+ todos los jóvenes arquitectos que hayan presentado su Proyectos Fin de Carrera (PFC) en cualquier Escuela Superior de Arquitectura de España entre 2010 y 2014 y que hayan obtenido una calificación de 7/10 o superior. Los autores de los proyectos ganadores serán admitidos en el programa de IE Master in Work Space Design ó IE Master in Architectural Management and Design para el año académico 2015-16 y obtendrán una beca en las matrículas.

IE School of Architecture and Design

IE School of Architecture and Design redefine las fronteras de la formación tradicional en el campo de la arquitectura. Con un marcado espíritu emprendedor y en un entorno internacional, nuestra escuela une dos mundos que tradicionalmente han estado separados, el académico y el profesional.

IE da la bienvenida a todos aquellos jóvenes arquitectos que deseen afrontar nuevos retos y aspiren a convertirse en líderes del dinámico mundo de la arquitectura y el diseño.

IE Master in Architectural Management

El IE Master in Architectural Management and Design es un programa orientado a cerrar la brecha existente entre el diseño avanzado y el mundo empresarial en el campo de la arquitectura. Gracias a la combinación única de formación en gestión y diseño avanzado, el IE Master in Architectural Management and Design aporta un conocimiento más a fondo de la relación entre la gestión empresarial y el diseño arquitectónico.

El curso no se centra solamente en la empresa, puesto que ha sido específicamente diseñado y desarrollado para profesionales con conocimientos de principios arquitectónicos teóricos y prácticos que desean aprender y aplicar la lógica empresarial en este campo. Al final del curso, los alumnos habrán adquirido todos los conocimientos empresariales y de gestión necesarios para actividades profesionales relacionadas con el diseño.

IE Master in Work Space Design

El IE Master in Work Space Design es un programa innovador que aborda las implicaciones del cambio en los espacios de trabajo contemporáneos. El programa está diseñado para proporcionar a los estudiantes las habilidades y conocimientos necesarios para entablar relaciones positivas entre el diseño del espacio, el mundo de la empresa y el individuo. Mediante un análisis detallado de las complejidades del espacio el programa busca proporcionar una visión innovadora que integra la cultura empresarial y el diseño, su relación con el branding, la eficiencia y la responsabilidad social.

El perfil innovador y pionero de este máster reside en la combinación de la experiencia empresarial de IE junto con la capacidad investigadora del Centro de Diseño Helen Hamlyn del Royal College of Art de Londres.

+ info

IE School of Architecture and Design convoca o primeiro PREMIO IE ARQUITECTURA+ (España 2010-14) para novos arquitectos, en busca dos mellores novos talentos da arquitectura de España, para invitalos a formar parte da próxima edición do programa de IE Master in Work Space Design ou o IE Máster in Architectural Management and Design cuxo inicio terá lugar en febreiro de 2015.

Poderán optar ao PREMIO IE ARQUITECTURA+ todos os novos arquitectos que presentasen o seu Proxectos Fin de Carreira (PFC) en calquera Escola Superior de Arquitectura de España entre 2010 e 2014 e que obtivesen unha cualificación de 7/10 ou superior. Os autores dos proxectos gañadores serán admitidos no programa de IE Master in Work Space Design ou IE Máster in Architectural Management and Design para o ano académico 2015-16 e obterán unha bolsa nas matrículas.

IE School of Architecture and Design

IE School of Architecture and Design redefine as fronteiras da formación tradicional no campo da arquitectura. Cun marcado espírito emprendedor e nun ámbito internacional, a nosa escola une dous mundos que tradicionalmente estiveron separados, o académico e o profesional.

IE dá a benvida a todos aqueles novos arquitectos que desexen afrontar novos retos e aspiren a converterse en líderes do dinámico mundo da arquitectura e o deseño.

IE Master in Architectural Management

O IE Máster in Architectural Management and Design é un programa orientado a pechar a brecha existente entre o deseño avanzado e o mundo empresarial no campo da arquitectura. Grazas á combinación única de formación en xestión e deseño avanzado, o IE Máster in Architectural Management and Design achega un coñecemento máis a fondo da relación entre a xestión empresarial e o deseño arquitectónico.

O curso non se centra soamente na empresa, posto que foi especificamente deseñado e desenvolvido para profesionais con coñecementos de principios arquitectónicos teóricos e prácticos que desexan aprender e aplicar a lóxica empresarial neste campo. Ao final do curso, os alumnos terán adquirido todos os coñecementos empresariais e de xestión necesarios para actividades profesionais relacionadas co deseño.

IE Master in Work Space Design

O IE Máster in Work Space Design é un programa innovador que aborda as implicacións do cambio nos espazos de traballo contemporáneos. O programa está deseñado para proporcionar aos estudantes as habilidades e coñecementos necesarios para entaboar relacións positivas entre o deseño do espazo, o mundo da empresa e o individuo. Mediante unha análise detallada das complexidades do espazo o programa busca proporcionar unha visión innovadora que integra a cultura empresarial e o deseño, a súa relación co branding, a eficiencia e a responsabilidade social.

O perfil innovador e pioneiro deste máster reside na combinación da experiencia empresarial de IE xunto coa capacidade investigadora do Centro de Deseño Helen Hamlyn del Royal College of Art de Londres.

+ info

IE School of Architecture and Design announces its first IE ARQUITECTURA+ PRIZE (Spain 2010-14) for young architects, seeking to attract top architecture talents in Spain and invite them to take part in the IE Master in Work Space Design or the IE Master in Architectural Management and Design starting next February 2015.

All young architects who have submitted their Final Degree Project in any School of Architecture of Spain between 2010 and 2014 and obtained a grade of 7/10 or higher are elegible to win the  IE ARQUITECTURA+ PRIZE. The winning entries will be awarded admittance to IE Master in Work Space Design  or IE Master in Architectural Management and Design for the 2015-2016 academic year and a scholarships towards the program tuition fees.

IE School of Architecture and Design

IE School of Architecture & Design places emphasis on excellence in design, innovation, and entrepreneurship. IE students are encouraged to take a creative approach to architecture, learn the latest digital skills in a contemporary context, and develop talents to become leaders in a changing field. IE School of Architecture & Design is part of a broader university, which supports learning across disciplines, especially the humanities and business.

IE School of Architecture & Design is one of the leading architecture schools in Europe. Through its unique combination of design, innovation and management, IE School of Architecture & Design expands the boundaries of traditional architectural education.

IE welcomes students who seek challenges and aspire to become leaders in the dynamic world of architecture and design.

IE Master in Architectural Management

The Master in Architectural Management and Design is a 13 month program aimed to bridge the gap that exists between advanced design and the business in the architectural field.

The Master combines management with advanced design studies. Participants will explore the relationship between architecture and management with top business professors and leading design professionals.

IE Master in Work Space Design

The Master in Work Space Design is an innovative post-professional program that addresses the implications of change in our contemporary work place.

The Master combines the study of design strategies with the organizational culture of business. Students in the program will gain the skills and knowledge needed to establish positive relationships between work space design, individual needs, technology, and business.

+ info

La Pesadilla de la Participación O Pesadelo da Participación The Nightmare of the Participation

En línea con el estado de la profesión en los tiempos que corren, este libro cierra la trilogía sobre “Participación”, con la que Miessen reclama la figura del “outsider desinteresado” alguien no sujeto a los protocolos existentes y que se anima a lanzar propuestas solamente armado de su inteligencia creativa y la voluntad de generar un cambio en su entorno. Miessen propone una forma urgente de participación que traspase el consenso político interesado e inefectivo. Un agente de conflictos constructivos, que refresque los campos del conocimiento con una nueva mirada… A veces, «la democracia» tiene que ser evitada a toda costa.

En liña co estado da profesión nos tempos que corren, este libro pecha a triloxía sobre «Participación», coa que Miessen reclama a figura do «outsider desinteresado» alguén non suxeito aos protocolos existentes e que se anima a lanzar propostas soamente armado da súa intelixencia creativa e a vontade de xerar un cambio no seu ámbito. Miessen propón unha forma urxente de participación que traspase o consenso político interesado e inefectivo. Un axente de conflitos construtivos, que refresque os campos do coñecemento cunha nova mirada… Ás veces, «a democracia» ten que ser evitada custe o que custe.

On line with the condition of the profession in the times that run, this book closes the trilogy on «Participation», with which Miessen claims the figure of » outsider lost interest » someone I do not hold to the existing protocols and that encourages to throw offers only armed with his creative intelligence and the will to generate a change in his environment. Miessen proposes an urgent form of participation that penetrates the political interested and ineffective consensus. An agent of constructive conflicts, who refreshes the fields of the knowledge with a new look… Sometimes, » the democracy » has to be avoided at any expense.

Oficinas Martínez Otero | RVR ArquitectosOficinas Martínez Otero | RVR ArquitectosMartínez Otero Offices | RVR Arquitectos

El trabajo consistió en la remodelación del edificio de oficinas de la empresa de mobiliario Martínez Otero. Fue una labor realizada en fases sucesivas aparentemente inconexas unas de otras que ha terminado con la renovación casi total de los espacios de administración de la empresa: vestuarios para los trabajadores, zonas de descanso, oficinas comerciales y técnicas y áreas de exposición, así como la ordenación de los espacios exteriores de ingreso y aparcamiento.

Nuestro mayor empeño es que lo emprendido de forma unívoca en cada una de las fases pudiera servir como aprendizaje y solución para las siguientes fases aún no planteadas.

Así el trabajo empezó por realizar un nuevo cierre de la parcela, realizado con pies derechos de pizarra que sirvió de referencia para realizar posteriormente la nueva fachada del edificio existente; la renovación de un taller de metalistería para convertirlo en una nueva área de vestuarios y oficinas de logística, sirvió como experiencia para la renovación de las carpinterías exteriores del antiguo edificio.

De esta manera fragmentaria y atenta se fue realizando todo el trabajo hasta conseguir la coherencia que creemos al final tiene.

Obra: Oficinas Martínez Otero
Emplazamiento: A Estrada. Pontevedra. Galicia. España
Autor: RVR Arquitectos (Alberto Redondo+José Valladares+Marcial Rodríguez)
Año: Proyecto: 2005. Construcción: 2006
Memoria:  RVR Arquitectos
Fotografías: RVR Arquitectos – Héctor Santos-Díez | BISimages
+ rvr-arquitectos.es

The work consisted of the remodeling of the office block of the company of furniture Martínez Otero. It was a labor realized in successive seemingly unconnected phases some of others that it has finished with the almost total renovation of the spaces of administration of the company: wardrobes for the workers, zones of rest, commercial and technical offices and areas of exhibition, as well as the arrangement of the exterior spaces of revenue and parking.

Our major determination is that the undertaken of univocal form in each of the phases could serve as learning and solution for the following still not raised phases.

This way the work began for realizing a new closing of the plot, realized with right feet of slate that used as reference to realize later the new front of the existing building; the renovation of a workshop of metalwork to turn it into a new area of wardrobes and offices of logistics, served as experience for the renovation of the exterior carpentries of the former building.

Hereby fragmentary and attentive all the work was realized up to obtaining the coherence that we believe ultimately it has.

Work: Martínez Otero Offices

Location: A Estrada. Pontevedra. Galicia. Spain

Authors: RVR Arquitectos (Alberto Redondo+José Valladares+Marcial Rodríguez)

Year: Project: 2005. Construction: 2006

Report: RVR Arquitectos

Photography: RVR Arquitectos – Héctor Santos-Díez | BISimages

+ rvr-arquitectos.es

O traballo consistiu na remodelación do edificio de oficinas da empresa de mobiliario Martínez Otero. Foi un labor realizado en fases sucesivas aparentemente inconexas unhas doutras que rematou coa renovación case total dos espazos de administración da empresa: vestiarios para os traballadores, zonas de descanso, oficinas comerciais e técnicas e áreas de exposición, así como a ordenación dos espazos exteriores de ingreso e aparcadoiro.

O noso maior empeño é que o emprendido de forma unívoca en cada unha das fases puidese servir como aprendizaxe e solución para as seguintes fases aínda non formuladas.

Así o traballo empezou por realizar un novo peche da parcela, realizado con pés dereitos de lousa que serviu de referencia para realizar posteriormente a nova fachada do edificio existente; a renovación dun taller de metalistería para convertelo nunha nova área de vestiarios e oficinas de loxística, serviu como experiencia para a renovación das carpintarías exteriores do antigo edificio.

Deste xeito fragmentario e atento foise realizando todo o traballo ata conseguir a coherencia que creemos ao final ten.

Obra: Oficinas Martínez Otero

Emprazamento: A Estrada. Pontevedra. Galicia. España

Autor: RVR Arquitectos (Alberto Redondo+José Valladares+Marcial Rodríguez)

Ano: Proxecto: 2005. Construcción: 2006

Memoria: RVR Arquitectos

Fotografías: RVR Arquitectos – Héctor Santos-Díez | BISimages

+ rvr-arquitectos.es

Ciudad EsperanzaCidade EsperanzaHope Town

Construya una ciudad, construya la esperanza de cientos de personas

¿Puedes imaginarte diciendo que podrías ayudar a mejorar el modo de vivir de la gente más pobre en el mundo entero? Habitualmente más de 1,000 millones de personas viven en un estado de pobreza extrema. Ciudad Esperanza apunta para ser un proyecto piloto para construir la vivienda a precios asequibles en la República Dominicana y en el mundo entero.

Somos un equipo que se ha unido con el mismo objetivo en común, queremos contribuir nuestro bit para hacer un cambio significativo de las vidas de personas que viven en la pobreza extrema. Hemos contribuido antes en nuestra comunidad local, pero la primera vez que hemos tomado el desafío para cometer a algo que cambiará las vidas de muchas personas, y aún nuestro propio.

Ciudad Esperanza ayudará a la gente de una comunidad con recursos de barrio bajo, proporcionando una azotea donde vivir, una escuela, cuidando el área, talleres, empleos y ocio para un relativamente precio bajo.

La idea es la comunidad puede ampliarse y desarrollar por sí mismo, enormemente creciente la calidad de vida de sus inquilinos. Esta ciudad será un cambio significativo para comunidades en la pobreza extrema como esto aumentará su desarrollo como una comunidad; promueva la educación de niños y dará empleos a los padres, como estos tendrán la oportunidad de aprender un comercio y asegurar sus familias.

Esto es un proyecto piloto planificó a República Dominicana, pero la idea es de ampliar esto alrededor de todo mundo, con el tiempo, debido al precio bajo y la resistencia significativa construida.

http://youtu.be/3ZVnOJzRatY
+ info

Constrúa unha cidade, constrúa a esperanza de centos de persoas

¿Podes imaxinarte deciendo que poderías axudar a mellorar o modo de vivir da xente máis pobre no mundo enteiro? Habitualmente máis de 1,000 millóns de persoas viven nun estado de pobreza extrema. Cidade Esperanza apunta para ser un proxecto piloto para construír a vivenda a prezos alcanzables na República Dominicana e no mundo enteiro.

Somos un equipo que se uniu co mesmo obxectivo en común, queremos contribuír o noso bit para facer un cambio significativo das vidas de persoas que viven na pobreza extrema. Contribuímos antes na nosa comunidade local, pero a primeira vez que tomamos o desafío para cometer a algo que cambiará as vidas de moitas persoas, e aínda noso propio.

Cidade Esperanza axudará á xente dunha comunidade con recursos de barrio baixo, proporcionando unha azotea onde vivir, unha escola, coidando a área, talleres, empregos e ocio para un relativamente prezo baixo.

A idea é a comunidade pode ampliarse e desenvolver por si mesmo, enormemente crecente a calidade de vida dos seus inquilinos. Esta cidade será un cambio significativo para comunidades na pobreza extrema como isto aumentará o seu desenvolvemento como unha comunidade; promova a educación de nenos e dará empregos aos pais, como estes terán a oportunidade de aprender un comercio e asegurar as súas familias.

Isto é un proxecto piloto planificou a República Dominicana, pero a idea é de ampliar isto arredor de todo mundo, co tempo, debido ao prezo baixo e a resistencia significativa construída.

http://youtu.be/3ZVnOJzRatY

+ info

Build a city, build hope of hundreds of people

Can you imagine saying that you could help to improve the lifestyle of the poorest people around the world? Currently more than 1,000 million people live in a state of extreme poverty. Ciudad Esperanza aims to be a pilot project to build extremely affordable housing in Dominican Republic and around the world.

We are a team that has joined with same goal in common, we want to contribute our bit to make a significant change in the lives of people living in extreme poverty. We have contributed before in our local community, but the first time we have taken the challenge to commit to something that will change the lives of many people, and even our own.

Ciudad Esperanza will help the people of a community with slum resources, providing a roof where to live, a school, nursing area, workshops, jobs and leisure for a relatively low cost.

The idea is the community can expand and develop by itself, greatly increasing the quality of life of its occupants. This city will be a significant change for communities in extreme poverty as it will boost its development as a community; promote education of children and will give jobs to the parents, as these will have the opportunity to learn a trade and to provide for their families.

This is a pilot project planned to Dominican Republic, but the idea is to expand this around the all world, over time, because of the low cost and the significant resistance built.

http://youtu.be/3ZVnOJzRatY

+ info

La vajilla FerrádicaA vaixela FerrádicaThe china Ferrádica

0

La vajilla Ferrádica es el resultado de un proyecto de investigación sobre soportes de degustación para alta gastronomía. El proyecto es un encargo de Sargadelos, con la coordinación de Xènia Viladàs.

http://vimeo.com/cenlitros/ferradica

A vaixela Ferrádica é o resultado dun proxecto de investigación sobre soportes de degustación para alta gastronomía. O proxecto foi encargado por Sargadelos e coordinado por Xènia Viladàs.

The china Ferradica is the result of a project of investigation on supports of degustation for high gastronomy. The project is Sargadelos’s order, with Xènia Viladàs’s coordination.

La imagen corpórea. Imaginación e imaginario en la arquitecturaA imaxe corpórea. Imaxinación e imaxinario na arquitecturaThe corporeal image. Imagination and imaginary in the architecture

La ilimitada producción y mercantilización de las imágenes en la cultura contemporánea ha relegado el concepto de ‘imagen’ a una forma superficial, estilizada y efímera de representación artística y de comunicación visual. Sin embargo, las imágenes constituyen un vehículo esencial para la percepción, el pensamiento, el lenguaje y la memoria y, en el conjunto del imaginario que configura nuestras mentes, las imágenes poéticas y corpóreas se erigen como categorías fundamentales, puesto que son la raíz de toda expresión artística. En el ámbito de la arquitectura, las experiencias espaciales duraderas consisten precisamente en imágenes vividas y corpóreas que se han convertido en parte inseparable de nuestras vidas.

Este libro ahonda en la naturaleza de la imagen. Tras revisar su controvertido papel en la cultura contemporánea y la mínima atención que le ha brindado la tradición logocéntrica filosófica occidental, Juhani Pallasmaa nos muestra la gran complejidad del universo de la imagen, donde entran en juego elementos como el tiempo, el espacio, el cuerpo o la metáfora, y nos brinda, a través de estas páginas, un delicioso alegato a favor de una revisión crítica de la imagen.

Juhani Pallasmaa (Hämeenlinna, Finlandia, 1936) es arquitecto y trabaja en Helsinki. Fue profesor de arquitectura en la Universidad de Tecnología de Helsinki, director del Museo de Arquitectura de Finlandia y profesor invitado en diversas escuelas de arquitectura de todo el mundo. Autor de numerosos artículos sobre filosofía, psicología y teoría de la arquitectura y del arte, su obra Los ojos de la piel. La arquitectura y los sentidos (Editorial Gustavo Gili, Barcelona, 2006) se ha convertido en un clásico de la teoría de la arquitectura y es de lectura obligatoria en diferentes escuelas de arquitectura de todo el mundo. Pallasmaa es también autor de The Architecture of Image: Existential Space in Cinema (2001), Encounters. Architectural Essays (2005) y La mano que piensa (Editorial Gustavo Gili, Barcelona, 2012).

A ilimitada produción e mercantilización das imaxes na cultura contemporánea relegou o concepto de ‘imaxe’ a unha forma superficial, estilizada e efémera de representación artística e de comunicación visual. Non obstante, as imaxes constitúen un vehículo esencial para a percepción, o pensamento, a linguaxe e a memoria e, no conxunto do imaxinario que configura as nosas mentes, as imaxes poéticas e corpóreas eríxense como categorías fundamentais, posto que son a raíz de toda expresión artística. No ámbito da arquitectura, as experiencias espaciais duradeiras consisten precisamente en imaxes vividas e corpóreas que se converteron en parte inseparable das nosas vidas.

Este libro afonda na natureza da imaxe. Tras revisar o seu controvertido papel na cultura contemporánea e a mínima atención que lle brindou a tradición logocéntrica filosófica occidental, Juhani Pallasmaa móstranos a gran complexidade do universo da imaxe, onde entran en xogo elementos como o tempo, o espazo, o corpo ou a metáfora, e nos brinda, a través destas páxinas, unha deliciosa alegación a favor dunha revisión crítica da imaxe.

Juhani Pallasmaa (Hämeenlinna, Finlandia, 1936) é arquitecto e traballa en Helsinki. Foi profesor de arquitectura na Universidade de Tecnoloxía de Helsinki, director do Museo de Arquitectura de Finlandia e profesor invitado en diversas escolas de arquitectura de todo o mundo. Autor de numerosos artigos sobre filosofía, psicoloxía e teoría da arquitectura e da arte, a súa obra Os ollos da pel. A arquitectura e os sentidos (Editorial Gustavo Gili, Barcelona, 2006) converteuse nun clásico da teoría da arquitectura e é de lectura obrigatoria en diferentes escolas de arquitectura de todo o mundo. Pallasmaa é tamén autor de The Architecture of Image: Existential Space in Cinema (2001), Encounters. Architectural Essays (2005) e A man que pensa (Editorial Gustavo Gili, Barcelona, 2012).


The unlimited production and mercantilización of the images in the contemporary culture it has relegated the concept of ‘image’ to a superficial form, estilizada and ephemeral of artistic representation and of visual communication. Nevertheless, the images constitute an essential vehicle for the perception, the thought, the language and the memory and, in the set of the imaginary one that forms our minds, the poetical and corporeal images are raised as fundamental categories, since they are the root of any artistic expression. In the area of the architecture, the spatial lasting experiences consist precisely of vivid images and corporeal that have turned partly inseparably of our lives.

This book goes deeply into the nature of the image. After checking his controversial paper in the contemporary culture and the minimal attention that has offered to him the tradition logocéntrica philosophical western, Juhani Pallasmaa shows us the great complexity of the universe of the image, where they enter game elements as the time, the space, the body or the metaphor, and offers to us, across these pages, a delicious allegation in favour of a critical review of the image.

Juhani Pallasmaa (Hämeenlinna, Finland, 1936) is an architect and is employed at Helsinki. He was a teacher of architecture in the University of Technology of Helsinki, the director of the Museum of Architecture of Finland and teacher invited in diverse schools of architecture of the whole world. Author of numerous articles about philosophy, psychology and theory of the architecture and of the art, his work The eyes of the skin. The architecture and the senses (Publishing Gustavo Gili, Barcelona, 2006) has turned into the classic one of the theory of the architecture and is of obligatory reading in different schools of architecture of the whole world. Pallasmaa is also an author of The Architecture of Image: Existential Space in Cinema (2001), Encounters. Architectural Essays (2005) and The hand that he thinks (Publishing Gustavo Gili, Barcelona, 2012).


El desastre de la City londinense. O, ponga su verdadera cara a los negocios financieros | Antón Capitel

El desastre de la City londinense. O, ponga su verdadera cara a los negocios financieros | Antón Capitel
Londres desde el aire | Kathleen Conklin | Flickr

La característica principal de la ciudad de Londres ha sido la de no tener planificación urbana. O, al menos, la de no tener «trazado», geométrico o compositivo. Esta idea se convirtió en una verdadera invariante, casi una manía, y llegó hasta el extremo de que, después del pavoroso «Great Fire» de 1666, que destruyó la ciudad prácticamente por completo, el Parlamento no aprobó el nuevo trazado propuesto por el arquitecto Christopher Wren, elegido por el rey entre otras dos posibilidades, la de Evelyn y la de Hooke. Los propietarios no querían someterse a las incomodidades que suponía una reparcelación, y defendían el trazado antiguo para que cada cual pudiera construir a su albedrío sobre los mismos terrenos.

Así, las cosas, la City (como se llamó a la ciudad que propiamente era London, y no Westminster, que era el lugar del rey, ente otros muchos lugares diversos que hoy configuran el «Great London») se reedificó sobre casi el mismo plano medieval que tenía. Allí se hicieron casas de piedra, en vez de en madera, para conjurar la posibilidad de otro incendio, y allí se construyeron de nuevo las muy numerosas iglesias, que proyectó Wren, así como la gran catedral de St. Paul, proyecto también suyo, como es bien sabido, y cuya fortuna formal y gran tamaño logran imponerse al entorno y caracterizar el lugar.

No reformar el plano medieval fue, sencillamente, un disparate. Al principio no importaba mucho, por el tipo de caserío, aunque ya las iglesias de Wren acusaban bastante las consecuencias de las irregularidades del plano. No obstante, con las esbeltas y atractivas flechas de sus torres, los templos lograban imponer un cierto orden urbano, al menos desde el aspecto visual, tal y como comprobamos en algunos cuadros y grabados de los siglos XVIII y XIX. Edificios como el Banco de Inglaterra, de John Soane, muestran bien la enorme irregularidad del lugar, vencida por medio de la habilidad de los proyectistas.

Pero en la época victoriana y, sobre todo, en el primer tercio del siglo XX, la City fue sometida a un proceso de transformación prácticamente absoluto, en el que sólo quedaron las iglesias y la catedral como testimonios del pasado. Hubiera sido lógico que se aprovechara para darle al importante sector financiero un nuevo trazado, pero tanto la tradición como la pereza, y un sentido tan práctico como equivocado (pues es cierto que construir sobre lo ya existente era más inmediato y más fácil), se impusieron por completo. El plano de la ciudad siguió prácticamente igual y los edificios se renovaron y crecieron en volumen. La habilidad de los proyectistas eclécticos y clasicistas fue puesta a prueba, y salió vencedora, al tener que aceptar las tortuosas, irregulares y curvas alineaciones, y hasta puede decirse que todas estas cosas aumentaron el pintoresquismo y el interés visual de las arquitecturas, mayormente clásicas, que participaron en la operación. Un pintoresquismo clásico, de encuentros difíciles, ángulos agudos y obtusos, quiebros y curvaturas, pareció aumentar el interés de la «sinfonía» urbana interpretada por los edificios de las grandes firmas.

El «paisaje» creado es, en realidad, bastante abusivo, lo que no quiere decir que esté exento de interés. Tal vez lo más valioso sean edificios como los de Lutyens, aunque no hay muchos, o algunas contribuciones de arquitectura moderna, como la de Owen Williams. El otro extremo es el de la pretenciosa y desastrosa operación de Herbert Baker, el amigo de Lutyens y su colega en New Delhi, con la ampliación del Banco de Inglaterra y el consiguiente destrozo de la obra de Soane. Este disparate puede servir de emblema de la gran operación, como lo puden ser tambien la situación en la que quedaron las iglesias de Wren, de las que apenas se ven ya las flechas, y que están ahora escondidas entre la masa de los pétreos gigantes financieros.

Pero a finales del siglo XX y principios del XXI, en la City se ha emprendido otra operación especulativa y, naturalmente, sin cambiar el viejo trazado. Ya no son tiempos, en realidad, ni hay muchas posibilidades. Ahora en la City se han respetado casi todos los viejos artefactos clasicistas de la última operación, pero se las han arreglado para encontrar sustituciones y construir arquitectura ¿moderna?, generalmente de acero y cristal. La conservación de las viejas alineaciones combinada con los volúmenes excesivos y con una arquitectura comercial infame ha creado así uno de los lugares más feos del mundo, a la altura del contenido altamente inmoral que encierra.

Los viejos edificios clasicistas se defendían mejor. Para empezar eran de piedra, y conservaban ideas de arquitectura tanto de cierta eficacia como de un notable y arquitectónico candor. No es que fueran mejores, pero sus recursos eran más eficaces. Los edificios ¿modernos? de ahora son detestables (opnotius) y es difícil decidir si son peores los que todavía, con más picardía que ingenuidad, intentan algo parecido a las preexistencias ambientales italianas, o los que, sin más, se lanzan a exhibir ridículas y abstractas aventuras formales.

Lo cierto es que la City se ha convertido en un infierno, arquitectónicamente hablando. It´s a place absolutly obnoxious. Y tiendo a creer que la culpa principal corresponde a aquellos propietarios del siglo XVII que se negaron a reformar el plano de la ciudad en favor de sus intereses económicos más inmediatos. Creo que Rasmussen se equivoca de medio a medio cuando elogia esta conservación en su conocido libro «London, the unique city».

Y lo malo es que todo ello le da la razón al Príncipe Carlos y a sus campañas reaccionarias en favor de una arquitectura ¿clásica?, que ya no existe ni puede existir, y que acaba teniendo como ideal las aldeas historicistas de Disney World. Charles II, el rey de la restauración y del incendio de 1666, tenía demasiado cerca que a Carlos I, por oponerse al Parlamento, le habían cortado la cabeza. Por eso no se atrevió, quizá, a insistir sobre la reforma de la City. Al Prince Charles actual no le van a cortar la cabeza, porque ni siquiera va a llegar al trono. A Dios gracias (en nombre de los británicos).

Antonio González-Capitel Martínez · Doctor arquitecto · catedrático en ETSAM
Madrid · febrero 2011

Patkau Architects en Ciclo Foros ESARQ-UICPatkau Architects en Ciclo Foros ESARQ-UICPatkau Architects in Ciclo Foros ESARQ-UIC

El lunes 5 de mayo nos visita el despacho canadiense Patkau en la última conferencia del ciclo «Transformations» Foros ESARQ 2014. Os esperamos a las 19:30h en el aula magna.

El estudio Patkau Architects fue fundado en 1978 en Canadá por John y su mujer Patricia. A lo largo de su carrera Patkau ha sido galardonado con diferentes premios como el Royal Architectural Institute of Canada Gold Medal, y es Miembro de Honor del American Institute of Architects (AIA) y del Royal Institute of Bristish Architects (RIBA). Entre sus últimos proyectos destacan el Varsity Centre for High Performance Sport (Universidad de Toronto) o la School of Art Building (Universidad de Manitoba), entre otros.

O luns 5 de maio visítanos o despacho canadense Patkau na última conferencia do ciclo «Transformations» Foros ESARQ 2014. Esperámosvos as 19:30h na aula magna.

O estudo Patkau Architects foi fundado en 1978 en Canadá por John e a súa muller Patricia. Ao longo da súa carreira Patkau foi galardoado con diferentes premios como o Royal Architectural Institute of Canada Gold Medal, e é Membro de Honra do American Institute of Architects (AIA) e do Royal Institute of Bristish Architects (RIBA). Entre os seus últimos proxectos destacan o Varsity Centre for High Performance Sport (Universidade de Toronto) ou a School of Art Building (Universidade de Manitoba), entre outros.

On Monday, the 5th of May there visits the Canadian office Patkau in the last conference of the cycle «Transformations» His Forums ESARQ 2014. We wait for you to them 19:30h in the assembly hall.

The study Patkau Architects was founded in 1978 in Canada by John and his wife Patricia. Along his career Patkau he has been an awardwinner with different prizes as the Royal Architectural Institute of Canada Gold Medal, and is A Member of Honor del American Institute of Architects (AIA) and of the Royal Institute of Bristish Architects (RIBA). Between his last projects the Varsity Centre emphasizes for High Performance Sport (University of Toronto) or the School of Art Building (University of Manitoba), between others.

[:es]Las arquitectas pioneras: la presencia de la ausencia (VIII) | Cristina García-Rosales[:gl]As arquitectas pioneiras: a presenza da ausencia (VIII) | Cristina García-Rosales[:en]The pioneering arquitect women: the presence of the absence (VIII) | Cristina García-Rosales[:]

[:es]https://veredes.es/blog/las-arquitectas-pioneras-la-presencia-de-la-ausencia-vii-cristina-garcia-rosales/

Lina Bo Bardi  | Fotografía:  Ioana Marinescu, Instituto Lina Bo e P.M. Bardi
Lina Bo Bardi  | Fotografía:  Ioana Marinescu, Instituto Lina Bo e P.M. Bardi

Ahora quisiera tener un breve recuerdo para la arquitecta italo-brasileña Lina Bo Bardi.

Bien puede decirse que, junto con Eileen Gray, conformó el lado femenino de la modernidad.

Lina nació en Roma en 1914 y murió en Sao Paulo en 1992. Estudió la carrera de arquitectura en Italia, licenciándose en 1939. Trabajó con Gio Ponti, fundador de la revista Domus en Milán, ciudad que abandonó en 1943 y de la que escapó milagrosamente de la muerte tras destruir su estudio un bombardeo aliado.

A mediados de la década de los años cuarenta se traslada a vivir a Brasil, donde se convertirá en una de las figuras más representativas de la cultura brasileña del siglo XX.

Era una artista completa, poseedora de una gran capacidad creativa que la llevó a trabajar en las más diversas actividades. Así colaboró en películas, decorados para la ópera y teatro, escritura y periodismo, pintura, diseño de mobiliario, moda, joyería y arquitectura, una arquitectura cargada de una peculiar sensibilidad humana, opuesta al espíritu maquinista que poseía el movimiento moderno. Estaba dotada de una genialidad que pasó desapercibida en su tiempo.

Lina además supo comprender la esencia de la tierra donde vivió durante muchos años: Brasil. Representando el espíritu mediterráneo ligado al trópico, para crear, a través del entendimiento del entorno, una arquitectura marcada por un equilibrio poético, situado entre la parte natural del ser humano y la parte humana de la naturaleza.

Casa de cristal
Casa de cristal

En 1951 proyectó y construyó en Sao Paulo una residencia para ella y su marido,  “la casa de cristal”, una de sus obras mas conocidas. Fue proyectada con tres grandes frentes de vidrio para aprovechar al máximo las increíbles vistas del paisaje que se despliegan a través del bosque, y disfrutar de vivir en contacto con la naturaleza, de los amaneceres y puestas de sol. Para acentuar la relación con el paisaje exterior intentó minimizar la carpintería del vidrio y los travesaños horizontales de las ventanas, que se elevan por encima de la línea de la mirada para no entorpecer esta relación.

Tal como Margarete Schütte-Lihotzky, trabajó con gran interés para las capas sociales más desfavorecidas, proyectando viviendas y hospitales e introduciendo sus conceptos antropológicos en su forma de hacer arquitectura.

El Museo de Arte de Sao Paulo, construido entre 1957 y 1968 es, seguramente, su obra más significativa y  la que la ha llevado a ser considerada como uno de los arquitectos más importantes de Brasil. En este edificio, calificado por algunos como “la arquitectura de la libertad”, rompe con los modelos de museos propuestos por los maestros del movimiento moderno, pero su modernidad y originalidad es innegable. Se trata de un prisma acristalado sujeto con dos enormes vigas rojas, de tal manera que su interior es totalmente diáfano.

Otra de sus importantes obras es el Centro Cultural SESC de Pompéia en el que desarrolla una intensa expresión plástica a través del cuidado y variado uso del hormigón. Ubicado en la ciudad de Sao Paulo y construido en 1977, se emplaza sobre el terreno de una vieja fábrica de tambores, convirtiéndose en la sede de uno de los edificios comunales del Servicio Social de Comercio.

Centro Cultural SESC de Pompéia | Usuario de Flickr: Pedro Kok

Lina Bo Bardi se caracteriza por no tener influencias que se puedan identificar, por lo que su obra pasa a ser única, respuesta de sus innovadoras ideas.

Tras su muerte en 1992, la fundación que lleva su nombre realizó una importante exposición que ha viajado por 20 países de todo el mundo, y de cuya presentación extraemos la frase para poner final a este breve recuerdo:

«Su mirada, aguda y profunda, logró desechar lo superfluo y descartable y revelar la esencia de la vida cotidiana de los pueblos a través de sus objetos y su universo construido: la mirada como una herramienta que nos guía.»

Cristina García-Rosales. Arquitecta
Madrid. Mayo 2014

[:es]Las arquitectas pioneras: la presencia de la ausencia (IX) | Cristina García-Rosales[:gl]As arquitectas pioneiras: a presenza da ausencia (IX) | Cristina García-Rosales[:en]The pioneering arquitect women: the presence of the absence (IX) | Cristina García-Rosales[:]

[:gl]As arquitectas pioneiras: a presenza da ausencia (VII) | Cristina García-Rosales

Lina Bo Bardi | Fotografía: Ioana Marinescu, Instituto Lina Bo e P.M. Bardi

Agora quixera ter un breve recordo para a arquitecta italo-brasileira Lina Bo Bardi.

Ben pode dicirse que, xunto con Eileen Gray, conformou o lado feminino da modernidade.

Lina naceu en Roma en 1914 e morreu en Sao Paulo en 1992. Estudou a carreira de arquitectura en Italia, licenciándose en 1939. Traballou con Gio Ponti, fundador da revista Domus en Milán, cidade que abandonou en 1943 e da que escapou milagrosamente da morte tras destruír o seu estudo un bombardeo aliado.

A mediados da década dos anos corenta trasládase a vivir a Brasil, onde se converterá nunha das figuras máis representativas da cultura brasileira do século XX.

Era unha artista completa, posuidora dunha gran capacidade creativa que a levou a traballar nas máis diversas actividades. Así colaborou en películas, decorados para a ópera e teatro, escritura e periodismo, pintura, deseño de mobiliario, moda, xoiaría e arquitectura, unha arquitectura cargada dunha peculiar sensibilidade humana, oposta ao espírito maquinista que posuía o movemento moderno. Estaba dotada dunha xenialidade que pasou desapercibida no seu tempo.

Lina ademais soubo comprender a esencia da terra onde viviu durante moitos anos: Brasil. Representando o espírito mediterráneo ligado ao trópico, para crear, a través do entendemento do ámbito, unha arquitectura marcada por un equilibrio poético, situado entre a parte natural do ser humano e a parte humana da natureza.

Casa de cristal

En 1951 proxectou e construíu en Sao Paulo unha residencia para ela e o seu marido, «a casa de cristal», unha das súas obras mais coñecidas. Foi proxectada con tres grandes frontes de vidro para aproveitar ao máximo as incribles vistas da paisaxe que se despregan a través do bosque, e gozar de vivir en contacto coa natureza, dos amañeceres e postas de sol. Para acentuar a relación coa paisaxe exterior intentou minimizar a carpintaría do vidro e as travesas horizontais das ventás, que se elevan por enriba da liña da mirada para non entorpecer esta relación.

Tal como Margarete Schütte-Lihotzky, traballou con grande interese para as capas sociais máis desfavorecidas, proxectando vivendas e hospitais e introducindo os seus conceptos antropolóxicos na súa forma de facer arquitectura.

O Museo de Arte de Sao Paulo, construído entre 1957 e 1968 é, seguramente, a súa obra máis significativa e a que a levou a ser considerada como un dos arquitectos máis importantes de Brasil. Neste edificio, cualificado por algúns como «a arquitectura da liberdade», rompe cos modelos de museos propostos polos mestres do movemento moderno, pero a súa modernidade e orixinalidade é innegable. Trátase dun prisma acritalar suxeito con dúas enormes vigas vermellas, de tal maneira que o seu interior é totalmente diáfano.

Outra das súas importantes obras é o Centro Cultural SESC de Pompéia no que desenvolve unha intensa expresión plástica a través do coidado e variado uso do formigón. Situado na cidade de Sao Paulo e construído en 1977, emprázase sobre o terreo dunha vella fábrica de tambores, converténdose na sede dun dos edificios comunais do Servizo Social de Comercio.

Centro Cultural SESC de Pompéia | Usuario de Flickr: Pedro Kok

Lina Bo Bardi caracterízase por non ter influencias que se poidan identificar, polo que a súa obra pasa a ser única, resposta das súas innovadoras ideas.

Tras a súa morte en 1992, a fundación que leva o seu nome realizou unha importante exposición que viaxou por 20 países de todo o mundo, e de cuxa presentación extraemos a frase para poñer final a este breve recordo:

 

«A súa mirada, aguda e profunda, logrou desbotar o superfluo e descartable e revelar a esencia da vida cotiá dos pobos a través dos seus obxectos e o seu universo construído: a mirada como unha ferramenta que nos guía.»

Cristina García-Rosales. Arquitecta

Madrid. Maio 2014

As arquitectas pioneiras: a presenza da ausencia (IX) | Cristina García-Rosales

[:en]

The pioneering arquitect women: the presence of the absence (VII) | Cristina García-Rosales

Lina Bo Bardi | Photography: Ioana Marinescu, Instituto Lina Bo e P.M. Bardi

Now Lina Bo Bardi wanted to have a brief recollection for the italo-Brazilian arquitecta.

Well it can be said that, together with Eileen Gray, it shaped the feminine side of the modernity.

Lina was born in Rome in 1914 and died in Sao Paulo in 1992. He studied the career of architecture in Italy, graduating in 1939. There was employed with Gio Ponti, founder of the magazine Domus at Milan, city that it left in 1943 and of the one that escaped miraculously of the death after his study destroying an allied bombardment.

In the middle of the decade of the forties it moves to live through Brazil, where it will turn into one of the most representative figures of the Brazilian culture of the 20th century.

She was a complete artist, poseedora of a great creative capacity that led her to being employed at the most diverse activities. This way he collaborated in movies, sets for the opera and theatre, writing and journalism, painting, design of furniture, mode, jeweler’s shop and architecture, an architecture loaded with a peculiar sensibility humanizes, opposite to the technical spirit that was possessing the modern movement. It was provided with a genius that happened unnoticed in his time.

Lina in addition could understand the essence of the land where it lived for many years: Brazil. Representing the Mediterranean spirit tied to the tropic, to create, across the understanding of the environment, an architecture marked by a poetical balance, placed between the natural part of the human being and the part humanizes of the nature.

Crystal House

In 1951 it projected and constructed in Sao Paulo a residence for her and his husband, » the house of crystal «, one of his works mas known. It was projected by three big foreheads of glass to take advantage to the maximum incredible of conference of the landscape that despliegan across the forest, and to enjoy of living in touch with the nature, of the dawns and puttings Suns. To accentuate the relation with the exterior landscape it tried to minimize the carpentry of the glass and the horizontal transoms of the windows, which rise over the line of the look not to obstruct this relation.

As Margarete Schütte-Lihotzky, worked with great interest for the most disadvantaged social caps, projecting housings and hospitals and introducing his anthropologic concepts in his way of doing architecture.

The Museum of Art of Sao Paulo, constructed between 1957 and 1968 is, surely, his more significant work and the one that has led her to being considered to be one of the most important architects of Brazil. In this building qualified by some as » the architecture of the freedom «, it breaks with the models of museums proposed by the teachers of the modern movement, but his modernity and originality is undeniable. It is a question of a glazed fastened prism with two enormous red girders, in such a way that his interior is totally diaphanous.

Other one of his important works is the Cultural Center Pompéia’s SESC in the one that develops an intense plastic expression across the elegant and varied use of the concrete. Located in the city of Sao Paulo and constructed in 1977, it is located on the area of an old factory of drums, turning into the headquarters of one of the communal buildings of the Social Service of Trade.

Cultural Center Pompéia’s SESC | User of Flickr: Pedro Kok

Lina Bo Bardi is characterized for not having influences that could be identified, for what his work happens to be only, a response of his innovative ideas.

After his death in 1992, the foundation that takes his name realized an important exhibition that has travelled for 20 countries of the whole world, and of whose presentation we extract the phrase to put end to this brief recollection:

 

«His look, sharp and deep, managed to reject the superfluous thing and descartable and to reveal the essence of the daily life of the peoples across his objects and his constructed universe: the look like a tool that he us guides.»

Cristina García-Rosales. Architect

Madrid. May 2014

The pioneering arquitect women: the presence of the absence (IX) | Cristina García-Rosales

[:]

[:es]Pabellón Alemán. Juan Millares[:gl]Pabellon Alemán. Juan Millares[:en]German pavilion. Juan Millares[:]

1

Documental en blanco y negro de 14 minutos que cuenta la inauguración del pabellón  Alemán en la Exposición Universal de Barcelona de 1929.

En 1929 los Reyes de España inauguraron uno de los más relevantes edificios del siglo XX, el Pabellón Alemán en la exposición Universal de Barcelona, del arquitecto Mies van der Rohe.

Muchos años después el narrador de esta historia, Juan Miralles, obsesionado por el Pabellón Alemán busca en las viejas fotos un misterio oculto, un enigma a resolver, tal vez la posibilidad de un crimen.

[:es]Roi Alonso · Fotografía[:gl]Roi Alonso · Fotografía[:en]Roi Alonso · Photography[:]

[:es]

Desde el inicio de la sección Baliza, nos hemos acercado a diferentes vías en las que exploran y desarrollan su actividad algunos arquitectos. Hoy nos adentraremos en el mundo de la fotografía de la mano de Roi Alonso, vigués de nacimiento y grovense de adopción. Roi Alonso es arquitecto por la ETSAC (2006), pero como todo profesional comenzó a trabajar antes de finalizar sus estudios en el Estudio A-cero de A Coruña.

Debido a su trabajo tuvo que desplazarse a trabajar en el extranjero, y fue en ese momento donde dio sus primeros pasos en fotografía.

«La fotografía la tomo como otra arma para trabajar en la arquitectura»

Roi Alonso · Fotografía
Fotografía de Roi Alonso

¿Cuál ha sido tu formación y trayectoria profesional previa a la fotografía?

Estudié Arquitectura en la ETSA de A Coruña desde el 1997 hasta el 2006. Una vez terminada la carrera y ya trabajando como arquitecto desde el 2004 comencé los estudios de tercer ciclo en la rama de “Xénese, linguaxe e composición na arquitectura” pero no pude terminarlos ya que por motivos de trabajo me trasladé al extranjero durante un largo período de tiempo. Por estas fechas además, entró en vigor el Plan Bolonia y con ello una reestructuración de los cursos que acabó en la desaparición de los mismos.

¿Qué te llevó a abrirte camino en la fotografía?

Durante esta temporada que trabajé como arquitecto en el extranjero, pasando con ello mucho tiempo solo y en una ciudad nueva. La fotografía sirvió por un lado para pasar el tiempo los fines de semana y por otro recoger y retratar todos los lugares y edificios que conocí.

Con estas primeras fotografías elaboré una serie llamada “Dubai comic” que saldría publicada en la revista Digitalfoto, en la que se trataba de comparar las urbes imaginarias y futuristas de los comics, herederas de la arquitectura de los años 20 y 30 con la sensación de irrealidad y geometrías imposibles de Dubai.

En ese momento me pareció que el ser arquitecto te daba un punto de vista y unos intereses temáticos distintos de la mayoría. De la misma manera me parece que la fotografía no deja de ser otro modo de componer; Al igual que en la fotografía se busca la composición, la luz, el momento…es muy similar a cuando te enfrentas a la distribución de una vivienda. No deja de ser otra manera de ordenar y componer a partir de lo ya existente.

¿Te encontraste con muchas dificultades en su puesta en marcha?

La mayor parte de las dificultades son de carácter técnico y económico. La fotografía de arquitectura requiere un material específico y a medida que vas ampliando tus objetivos, el coste es más importante y en ocasiones prohibitivo.

En cuanto a la relación con otros fotógrafos o compañeros la verdad es que no ha existido ningún tipo de rechazo o problema, si no más bien todo lo contrario, creo que en general existe una relación muy buena entre fotógrafos y siempre se aprende o se admira los trabajos de estos.

Desde el punto de vista profesional, la fotografía de arquitectura es algo muy concreto y en mi opinión no está muy explotada. En Galicia contamos con gente muy buena que también viene del mundo de la arquitectura y que tienen gran parte del mercado. Entrar en este círculo es un proceso lento, hay que tratar de ir aprovechando las oportunidades y tratar de ofrecer un producto diferente a lo existente.

La parte artística y expositiva es incluso más complicada. La fotografía, en estos tiempos donde todos los moviles tienen cámara, es un modo de expresión muy sencillo e instantáneo que ha restado aún más el interés artístico en el público, que lo ve reducido a apretar un botón en una máquina .

La sensación que se percibe es que no hay una cultura de la fotografía como objeto artístico como si puede existir con la pintura y escultura entre la gente de la calle (todo el mundo sabe sacar una foto pero no tanta gente es capaz de pintar…)

Es cierto, por otro lado, que los espacios expositivos se han multiplicado, y que los restaurantes, tiendas, etc se están convirtiendo también en lugares en los que mostrar tu obra.

¿Qué otros proyectos y/o actividades asocias a tu labor como fotógrafo?

A parte de la arquitectura como tal a la que continuo vinculado como arquitecto a nivel profesional, también me divierte la parte correspondiente al diseño de los carteles de las exposiciones así como la creación de videos de fotografías que ayudan a mostrar tu trabajo.

El video de fotografías suele ser habitualmente una secuencia de imágenes, hiladas o no, entre si, con una música acorde para la situación.

En mi caso trato explicar con los videos el concepto de la fotografía y como percibo y compongo la imagen. De esta manera intento mostrar cada imagen por partes y relacionarlas con otras de la misma serie para que exista una correlación entre ellas.

¿Consideras que estudiar Arquitectura ha sido un pasaporte fundamental para haber llegado a tu trabajo actual?

Creo que si. Que la vista es algo que hay que entrenar y enseñar.

La parte técnica de la fotografía es evidentemente necesaria porque te sirve para conseguir los mejores resultados en cuanto a luz, color, nitidez…pero siempre me ha parecido que lo importante es el contenido.

Creo que el haber estudiado arquitectura me ha aportado una visión del espacio diferente a otros fotografos y que a nivel profesional te ayuda a entender mejor lo que el cliente busca. Después existe siempre las manías y fobias de uno mismo que aportan otro valor a la fotografía.

¿Estás contento con las metas alcanzadas?¿Retos futuros?

Me divierto trabajando y me gusta, así que por supuesto que estoy contento. He conseguido exponer mi trabajo y he tenido la confianza de otros arquitectos para retratar sus obras. Es algo que en un principio siempre te produce mucha satisfación.

Como reto futuro me haría ilusión hacer un libro con alguna de las series de fotografías en las que trabajo, pero no es un reto a corto plazo, es algo en vista de aquí a 3-4 años o más…

Roi Alonso · Fotografía
Fotografía de Roi Alonso

¿Animarías a otros arquitectos a seguir tus pasos? ¿Qué pasos consideras que deberían dar? ¿Cómo deberían completar sus estudios? ¿Qué otros consejos les darías?

Creo que la arquitectura te sirve para mucho más que la edificación o el urbanismo en si mismo. Hay un mundo ahí fuera donde se pueden aplicar muchos de los conocimientos aprendidos y un arquitecto tiene nociones de instalaciones, estructuras, construcción, diseño, composición, etc.

La publicidad, prensa, todo lo relacionado con el diseño en todas las escalas, trabajo con madera, piedra…, incluso en la cocina…

Tal y como se encuentra todo lo relacionado con la arquitectura en España, como consecuencia de la crisis económica y la burbuja inmobiliaria, la salida profesional como arquitecto se antoja complicada y las soluciones pasan por insistir (siempre que se pueda), irse al extranjero en busca de fortuna o tratar de encontrar otros horizontes.

Creo que lo mejor que puede hacer alguien es estar siempre en constante formación y no desechar las oportunidades paralelas que puedan surgir.

¿Crees que los arquitectos en España deberíamos seguir abriendo nuevas vías de trabajo para salir de la casilla más «tradicional» de proyectar dada la actual situación del sector en nuestro país?

Por supuesto, como decía anteriormente, la formación de un arquitecto puede servirte para afrontar otros retos no necesariamente vinculados con la arquitectura tradicional.

Por poner un ejemplo, aquí en Coruña conozco arquitectos que se dedican a la pintura, a la restauración, al diseño, la publicidad, la moda, etc.

Quizás algunos de ellos han acabado realizando estos trabajos debido a las circunstancias económicas por las que pasa  el país y en especial la profesión pero creo que han sabido aplicar los conocimientos aprendidos en otros lugares y en general estas personas están contentas con lo que hacen e incluso han descubierto lo que realmente les gusta hacer.

¿Se te ha planteado la situación de tener que emigrar? ¿Qué opinas de los que se han ido a trabajar al extranjero?

Yo he trabajado en el extranjero pero no como una búsqueda de trabajo ante la falta de oportunidades. En mi caso, la empresa para la que trabajo tenía proyectos en los Emiratos Árabes y esto dio lugar a que tuviese que pasar grandes periodos de tiempo en Dubai.

Desde la posición de haber trabajado fuera del país creo que es una experiencia que recomendaría a todo el mundo, arquitectos o no. Tanto por la oportunidad de conocer otra cultura como otras lenguas, otra gente, etc que ampliarán tus experiencias así como te ayudará a ver las cosas desde otros puntos de vista.

Pero las circunstancias no son las mismas para las personas que tienen que emigrar para encontrar el trabajo que no existe en tu ciudad. Siempre recomendaré a la gente que viaje y trate de conseguir el máximo de experiencias posibles pero no debe de servir como excusa para ocultar el problema real que tenemos aquí. No me vale el “si no hay trabajo hay que emigrar y buscarse la vida” la emigración debe de ser una opción y no una solución.

Roi Alonso · Fotografía
Fotografía de Roi Alonso

¿Cómo ves el futuro de la profesión?

Como arquitecto creo que estamos en un momento en el que hay que reconsiderar la figura del arquitecto clásico. Las circunstancias económicas no permiten (y nunca deberían haber permitido) la continuidad del arquitecto como personaje de alto poder adquisitivo y ha bajado de golpe del estante de profesiones elitistas.

La arquitectura debe pasar por un período de reflexión, no tanto quizás, en cuanto a la arquitectura como tal, donde parece que existe una constante evolución, como a la profesión como gremio.

Los colegios de arquitectos están obsoletos tal y como los habíamos conocido y sus funciones ya no resultan lo útiles que deberían. Habría que revisar su razón que ser, ver que pueden ofrecer al colegiado y si es el modo de unión que se necesita en estos momentos.

Creo que al menos durante bastantes años los arquitectos trataremos de sobrevivir haciendo lo que nos gusta donde podamos, bien como técnico o, por el contrario, en otras profesiones relacionadas directa, o indirectamente con la arquitectura.

Roi Alonso · Fotografía
Abril 2014

Entrevista realizada por Ana Barreiro Blanco y Alberto Alonso Oro. Agradecer a Roi Alonso su tiempo y predisposición con este espacio.

[:en]

From the beginning of the section It Marks with beacons, we have approached different routes in which some architects explore and develop his activity. Today we will enter the world of the photography of Roi Alonso’s hand, vigués of birth and grovense of adoption. Roi Alonso is an architect for the ETSAC (2006), but as every professional it began to work before finishing his studies in the Estudio A-cero in A Coruña.

Due to his work it had to displace to work abroad, and was in this moment where it gave his first steps in photography.

«I take the photography as another weapon to be employed at the architecture»

Roi Alonso´s photography

Which has been your formation and professional path before the photography?

EI studied Architecture in the ETSA of To Corunna from 1997 until 2006. Once finished the career and already working as architect from 2004 I began the studies of the third cycle in the branch of  “Xénese, linguaxe e composición na arquitectura” but I could not finish them since for motives of work I moved abroad during a long period of time. In these dates in addition, the Plan came into force Bologna and with it a restructuring of the courses that finished in the disappearance of the same ones.

What did lead you to opening way you in the photography?

During this season that I worked as architect abroad, happening with it a lot of alone time and in a new city. The photography served on the one hand to happen the time the weekends and for other one gathering and to portray all the places and buildings that I knew.

With these first photographies I elaborated a so called series “Dubai comic” that would work out published in the magazine Digitalfoto, in which it was a question of comparing the imaginary and futurist cities of the comics, heiresses of the architecture of the 20s and 30s with the sensation of unreality and impossible geometries of Dubai.

In this moment it seemed to me that the being architect was giving you a point of view and a few thematic interests different from the majority. Of the same way it seems to me that the photography does not stop being another way of composing; As in the photography there is looked the composition, the light, the moment … it is very similar to when you face the distribution of a housing. It does not stop being another way of ordering and composing from the already existing thing.

Did you meet many difficulties in his putting in march?

Most of the difficulties is of technical and economic character. The photography of architecture needs a specific material and as you are extending your aims, the cost is more important and in occasions prohibitively.

As for the relation with other photographers or companions the truth is that it has not existed no type of rejection or problem, if not rather everything opposite, I believe that in general a very good relation exists between photographers and always it is learned or one admires the works of these.

From the professional point of view, the photography of architecture is something very concrete and in my opinion it is not very exploited. In Galicia we rely on very good people that also it comes from the world of the architecture and that they have great part of the market. To enter this circle is a slow process, it is necessary to try to be taking advantage of the opportunities and to try to offer a product different from the existing thing.

The artistic and explanatory part is even more complicated. The photography, in these times where all the mobile ones have chamber, is a very simple and instantaneous way of expression that has reduced furthermore the artistic interest in the public, who sees it come down to pressing a button in a machine.

The sensation that is perceived is that there is no a culture of the photography as artistic object as if it can exist with the painting and sculpture between the people of the street (the whole world can extract a photo but not so many people to be capable of doing …)

It is true, on the other hand, that the explanatory spaces have multiplied, and that the restaurants, shops, etc are turning also into places in which to show your work.

What other projects and / or activities do you associate to your labor as photographer?

To part of the architecture as such the one that I continue linked as architect at the professional level, also entertains the part corresponding to the design of the cartels of the exhibitions as well as the creation of videos of photographies that help to show your work.

The video of photographies is in the habit of being habitually a sequence of images, rows or not, between if, with an identical music for the situation.

In my case I treat to explain with the videos the concept of the photography and since I perceive and compose the image. Hereby I try to show every image on parts and to relate them to others of the same series in order that a correlation exists between them.

Do you think that to study Architecture has been a fundamental passport to have come to your current work?

I believe that if. That the sight is something that it is necessary to train and teach.

The technical part of the photography is evidently necessary because it serves you to obtain the best results as for light, color, brightness … but always it has seemed to me that the important thing is the content.

I believe that the studied credit architecture has contributed a vision of the space different from other photographers and that at the professional level it helps you to deal better than the client it searches. Later it exists always the obsessions and phobias of one itself that they contribute another value to the photography.

Are you satisfied with the reached goals? Future challenges?

I amuse myself working and I like, so certainly that I am satisfied. I have managed to expose my work and have had the confidence of other architects to portray his works. It is something that in a beginning always many satisfación produces to you.

Since future challenge would make illusion do a book with someone of the series of photographies at which I am employed, but it is not a challenge in the short term, is something in view of here to 3-4 years or more…

Roi Alonso´s photography

Would you encourage other architects to follow your steps? What steps do you consider that they should give? How should they complete his studies? What other advices would you give them?

I believe that the architecture serves you for much more than the building or the urbanism in if same. There is a world there out where there can be applied many of the learned knowledges and an architect has notions of facilities, structures, construction, design, composition, etc.

The advertising, press, everything related to the design in all the scales, work with wood, stone …, even in the kitchen…

Such and since one finds everything related to the architecture in Spain, as consequence of the economic crisis and the real-estate bubble, the professional exit like architect takes a fancy complicated and the solutions happen for insisting (providing that it could), to go away abroad in search of fortune or to try to find other horizons.

I believe that the better thing that someone can do is to be always in constant formation and not to reject the parallel opportunities that could arise.

Do you believe that the architects in Spain we should continue opening new routes of work to go out of the «most «traditional» cabin of projecting given the current situation of the sector in our country?

Certainly, as he was saying previously, the formation of an architect can serve you to confront other challenges not necessarily linked with the traditional architecture.

For putting an example, here in Coruña I know architects who devote themselves to the painting, to the restoration, to the design, the advertising, the mode, etc.

Probably some of them have finished realizing these works due to the economic circumstances for which the country happens and especially the profession but I believe that they have could apply the knowledges learned in other places and in general these persons to be satisfied with what they do and even they have discovered what really they like to do.

Has there appeared the situation to have to emigrate? What do you think of those that they have been going to work abroad?

I have worked abroad but not as a search of work before the lack of opportunities. In my case, the company for which I work had projects in the Arab Emirates and this gave place to which it had to spend big periods of time in Dubai.

From the position of credit worked out of the country I believe that it is an experience that it would recommend to the whole world, architects or not. So much for the opportunity to know another culture as other languages, another people, etc that will extend your experiences as well as it will help you to see the things from other points of view.

But the circumstances are not the same for the persons who have to emigrate to find the work that does not exist in your city. Always I will recommend to the people to travel and to try to obtain the maximum of possible experiences but it must not serve as excuse to conceal the royal problem that we have here. It does not cost me “if there is no work it is necessary to emigrate and the life be looked” the emigration must be an option and not a solution.

Roi Alonso´s photography

How do you see the future of the profession?

Since architect I believe that we are in a moment in that it is necessary to reconsider the figure of the classic architect. The economic circumstances do not allow (and they should have allowed ever) the continuity of the architect like personage of high buying power and it has gone down at one stroke the shelf of elitist professions.

The architecture must happen in a period of reflection, not so much probably, as for the architecture as such, where a constant evolution seems that it exists, since to the profession as union.

The architects’ colleges are obsolete such and since we them had known and his functions already do not turn out to be useful that should. There would be necessary to check his reason that to be, to see that they can offer the collegiate one and if it is the way of union that is needed in these moments.

I believe that at least for enough years the architects we will try to survive doing what we like where we prune, well as technician or, on the contrary, in other related professions direct, or indirectly with the architecture.

Roi Alonso · Photography

April 2014

Interview realized by Ana Barreiro Blanco and Alberto Alonso Oro. To be grateful for Roi Alonso his time and predisposition with this space.

[:gl]

Dende o inicio da sección Baliza, achegámonos a diferentes vías nas que exploran e desenvolven a súa actividade algúns arquitectos. Hoxe internarémonos no mundo da fotografía da man de Roi Alonso, vigués de nacemento e grovense de adopción. Roi Alonso é arquitecto pola ETSAC (2006), pero como todo profesional comezou a traballar antes de finalizar os seus estudos no Estudo A-cero da Coruña.

Debido ao seu traballo tivo que desprazarse a traballar no estranxeiro, e foi nese momento onde deu os seus primeiros pasos en fotografía.

«A fotografía tómoa como outra arma para traballar na arquitectura»

Fotografía de Roi Alonso

¿Cal foi a túa formación e traxectoria profesional previa á fotografía?

Estudei Arquitectura na ETSA da Coruña dende o 1997 ata o 2006. Unha vez rematada a carreira e xa traballando como arquitecto dende o 2004 comecei os estudos de terceiro ciclo na rama de “Xénese, linguaxe e composición na arquitectura” pero non puiden rematalos xa que por motivos de traballo me trasladei ao estranxeiro durante un longo período de tempo. Por estas datas ademais, entrou en vigor o Plan Bolonia e con iso unha reestruturación dos cursos que rematou na desaparición destes.

¿Que levouche a abrirse camiño na fotografía?

Durante esta tempada que traballei como arquitecto no estranxeiro, pasando con iso moito tempo só e nunha cidade nova. A fotografía serviu por un lado para pasar o tempo os fins de semana e por outro recoller e retratar todos os lugares e edificios que coñecín.

Con estas primeiras fotografías elaborei unha serie chamada “Dubai comic” que sairía publicada na revista Digitalfoto, na que se trataba de comparar as urbes imaxinarias e futuristas dos comics, herdeiras da arquitectura dos anos 20 e 30 coa sensación de irrealidade e xeometrías imposibles de Dubai.

Nese momento pareceume que ser arquitecto che daba un punto de vista e uns intereses temáticos distintos da maioría. Do mesmo xeito me parece que a fotografía non deixa de ser outro modo de compoñer; Ao igual que na fotografía búscase a composición, a luz, o momento…es moi similar a cando te enfrontas á distribución dunha vivenda. Non deixa de ser outro xeito de ordenar e compoñer a partir do xa existente.

¿Encontrácheste con moitas dificultades na súa posta en marcha?

A maior parte das dificultades son de carácter técnico e económico. A fotografía de arquitectura require un material específico e a medida que vas ampliando os teus obxectivos, o custo é máis importante e en ocasións prohibitivo.

En canto á relación con outros fotógrafos ou compañeiros a verdade é que non existiu ningún tipo de rexeitamento ou problema, se non máis ben todo o contrario, cre que en xeral existe unha relación moi boa entre fotógrafos e sempre se aprende ou se admira os traballos destes.

Dende o punto de vista profesional, a fotografía de arquitectura é algo moi concreto e na miña opinión non está moi explotada. En Galicia contamos con xente moi boa que tamén vén do mundo da arquitectura e que teñen gran parte do mercado. Entrar neste círculo é un proceso lento, hai que tratar de ir aproveitando as oportunidades e tratar de ofrecer un produto diferente ao existente.

A parte artística e expositiva é mesmo máis complicada. A fotografía, nestes tempos onde todos os moviles teñen cámara, é un modo de expresión moi sinxelo e instantáneo que restou aínda máis o interese artístico no público, que o ve reducido a apertar un botón nunha máquina.

A sensación que se percibe é que non hai unha cultura da fotografía como obxecto artístico coma se pode existir coa pintura e escultura entre a xente da rúa (todo o mundo sabe sacar unha foto pero non tanta xente é capaz de pintar…)

É certo, por outro lado, que os espazos expositivos se multiplicaron, e que os restaurantes, tendas, etc se están a converter tamén en lugares nos que mostrar a túa obra.

¿Que outros proxectos e/ou actividades asocias ao teu labor como fotógrafo?

A parte da arquitectura como tal á que continuo vinculado como arquitecto a nivel profesional, tamén me divirte a parte correspondente ao deseño dos carteis das exposicións así como a creación de videos de fotografías que axudan a mostrar o teu traballo.

O video de fotografías adoita ser habitualmente unha secuencia de imaxes, fiadas ou non, entre se, cunha música acorde para a situación.

No meu caso trato explicar cos videos o concepto da fotografía e como percibo e compoño a imaxe. Deste xeito intento mostrar cada imaxe por partes e relacionalas con outras da mesma serie para que exista unha correlación entre elas.

¿Consideras que estudar Arquitectura foi un pasaporte fundamental para chegar ao teu traballo actual?

Creo que se. Que a vista é algo que hai que adestrar e ensinar.

A parte técnica da fotografía é evidentemente necesaria porque te serve para conseguir os mellores resultados en canto a luz, cor, nitidez…pero sempre me pareceu que o importante é o contido.

Creo que ter estudado arquitectura me achegou unha visión do espazo diferente a outros fotografos e que a nivel profesional che axuda a entender mellor o que o cliente busca. Despois existe sempre as manías e fobias dun mesmo que achegan outro valor á fotografía.

¿Estás contento coas metas alcanzadas?¿Retos futuros?

Divírtome traballando e gústame, así que por suposto que estou contento. Conseguín expoñer o meu traballo e tiven a confianza doutros arquitectos para retratar as súas obras. É algo que nun principio sempre che produce moita satisfación.

Como reto futuro faríame ilusións facer un libro con algunha das series de fotografías nas que traballo, pero non é un reto a curto prazo, é algo en vista de aquí a 3-4 anos ou máis…

Fotografía de Roi Alonso

¿Animarías outros arquitectos a seguir os teus pasos? ¿Que pasos consideras que deberían dar? ¿Como deberían completar os seus estudos? ¿Que outros consellos lles darías?

Creo que a arquitectura che serve para moito máis que a edificación ou o urbanismo en se mesmo. Hai un mundo aí fóra onde se poden aplicar moitos dos coñecementos aprendidos e un arquitecto ten nocións de instalacións, estruturas, construción, deseño, composición, etc.

A publicidade, prensa, todo o relacionado co deseño en todas as escalas, traballo con madeira, pedra…, mesmo na cociña…

Tal e como se encontra todo o relacionado coa arquitectura en España, como consecuencia da crise económica e a burbulla inmobiliaria, a saída profesional como arquitecto antóllase complicada e as solucións pasan por insistir (sempre que se poida), irse ao estranxeiro en busca de fortuna ou tratar de encontrar outros horizontes.

Creo que o mellor que pode facer alguén é estar sempre en constante formación e non desbotar as oportunidades paralelas que poidan xurdir.

¿Cres que os arquitectos en España deberiamos seguir abrindo novas vías de traballo para saír da casa máis «tradicional» de proxectar dada a actual situación do sector no noso país?

Por suposto, como dicía anteriormente, a formación dun arquitecto pode servirche para afrontar outros retos non necesariamente vinculados coa arquitectura tradicional.

Por poñer un exemplo, aquí en Coruña coñezo arquitectos que se dedican á pintura, á restauración, ao deseño, a publicidade, a moda, etc.

Quizais algúns deles remataron realizando estes traballos debido ás circunstancias económicas polas que pasa o país e en especial a profesión pero creo que souberon aplicar os coñecementos aprendidos noutros lugares e en xeral estas persoas están contentas co que fan e mesmo descubriron o que realmente lles gusta facer.

¿Formulóuseche a situación de ter que emigrar? ¿Que opinas dos que se foron a traballar ao estranxeiro?

Eu traballei no estranxeiro pero non como unha busca de traballo ante a falta de oportunidades. No meu caso, a empresa para a que traballo tiña proxectos nos Emiratos Árabes e isto deu lugar a que tivese que pasar grandes períodos de tempo en Dubai.

Dende a posición de ter traballado fóra do país creo que é unha experiencia que recomendaría a todo o mundo, arquitectos ou non. Tanto pola oportunidade de coñecer outra cultura como outras linguas, outra xente, etc que ampliarán as túas experiencias así como che axudará a ver as cousas dende outros puntos de vista.

Pero as circunstancias non son as mesmas para as persoas que teñen que emigrar para encontrar o traballo que non existe na túa cidade. Sempre recomendarei á xente que viaxe e trate de conseguir o máximo de experiencias posibles pero non debe de servir como escusa para ocultar o problema real que temos aquí. Non me vale o “se non hai traballo hai que emigrar e buscarse a vida” a emigración debe de ser unha opción e non unha solución.

Fotografía de Roi Alonso

¿Como ves o futuro da profesión?

Como arquitecto creo que estamos nun momento no que hai que reconsiderar a figura do arquitecto clásico. As circunstancias económicas non permiten (e nunca deberían ter permitido) a continuidade do arquitecto como personaxe de alto poder adquisitivo e baixou de golpe do estante de profesións elitistas.

A arquitectura debe pasar por un período de reflexión, non tanto quizais, en canto á arquitectura como tal, onde parece que existe unha constante evolución, como á profesión como gremio.

Os colexios de arquitectos están obsoletos tal e como os coñeceramos e as súas funcións xa non resultan o útiles que deberían. Habería que revisar a súa razón que ser, ver que poden ofrecer ao colexiado e se é o modo de unión que se necesita nestes momentos.

Creo que polo menos durante bastantes anos os arquitectos trataremos de sobrevivir facendo o que nos gusta onde poidamos, ben como técnico ou, pola contra, noutras profesións relacionadas directa, ou indirectamente coa arquitectura.

Roi Alonso · Fotografía

Abril 2014

Entrevista realizada por Ana Barreiro Blanco e Alberto Alonso Oro. Agradecer a Roi Alonso o seu tempo e predisposición con este espazo.

[:]

Un camino en movimiento | Carlos ÁlvarezUn camiño en movemento | Carlos ÁlvarezA way in movement | Carlos Álvarez

0

Un camino en movimiento

Sus trabajos nos proponen recorridos por paisajes, objetos, rituales y luces que componen instantáneas de un camino en un determinado momento, sin un hilo narrativo ortodoxo, y que prescindiendo de simbologías ordinarias, dotan a objetos cotidianos de significaciones mágicas y «religiosas».

La intrahistoria que se ofrece al que observa en cada imagen la determina uno mismo, compartiendo códigos de significación cinematográficos, trufados de referentes literarios y de grandes hombres que se comieron la vida a horcajadas sobre un caballo.

Podríamos imaginar una banda sonora mientras contemplamos, acertaríamos recordando acordes de los clásicos de Spaghetti Western, inventando melodías que habrían acompañado a los paisajes de Wim Wenders o quejidos de ranchera mejicana.

Un espacio del reencuentro y, al mismo tiempo, lugares y escenas que invitan a la imaginación de una huída en los que un héroe desapareció repentinamente, rompiendo el aire a briznas de un portazo.

En sus imágenes podemos recuperar el crujido de una lámpara de mesilla al apagarse, el fulgor de una cerilla que enciende un fuego en medio del desierto ciego o la nada infinita para reflexionar, para situarnos donde prefiramos y hacer nuestros los elementos y momentos que se nos proponen como suyos.

La sísmica de su trabajo yace en el grado de plasticidad impresionada en la retina del que mira, es decir, en la capacidad y posibilidad de imaginar qué sucedió inmediatamente antes de disparar esa fotografía y que podría acaecer momentos después.

Sinestesias francesas en moteles americanos, alumbramientos de neones que un día cegaron y ahora respiran el polvo del camino, un camino en construcción hacia todas y ninguna parte.

Las partes de un todo que dibujan ese fragmento tan épico donde se pierde el horizonte y comienza el cielo.

Obra: Un camino en movimiento
Autor: Carlos Álvarez
Memoria: P.H.B
Emplazamiento: Texas, Loussina, Las Vegas (EEUU), Costa Azul Francesa y Venecia.
Año: 2009-12

A way in movement

His works propose us crossed for landscapes, objects, rituals and lights that compose instantaneous of a way in a certain moment, without a narrative orthodox thread, and that disregarding of simbologías ordinary, provide to daily objects of magic and «religious» significances.

The intrahistoria that offers to the one that it observes in every image her determines one itself, sharing cinematographic codes of significance, trufados of literary modals and of big men who ate up the life astraddle on a horse.

We might imagine a sonorous band while we meditate, would succeed remembering chords of the SSpaghetti Western‘s classic ones, inventing melodies that they would have accompanied on Wim Wenders‘s landscapes or moans of ranchera Mexican.

A space of the reunion and, at the same time, places and scenes that they invite to the imagination of a huída in that a hero disappeared suddenly, breaking the air to filaments of a slam.

In his images we can recover the crackle of a lamp of small table on having gone out, the brilliancy of a match that ignites a fire in the middle of the blind desert or the not infinite at all one to think, to place where prefiramos and to make ours the elements and moments that they us propose like his.

The seismic one of his work lies in the degree of plasticity impressed in the retina of the one that looks, that is to say, in the capacity and possibility of imagining what happened immediately before shooting this photography and that it might happen moments later.

French Sinestesias in American motels, illuminations of neons that one day they blocked up and now they breathe the powder of the way, a way in construction towards all and none divides.

The parts of everything that they draw this so epic fragment where the horizon gets lost and begins the sky.

Work: A way in movement
Author: Carlos Álvarez
Memoria: P.H.B
Location: Texas, Loussina, Las Vegas (EEUU), French Côte d’Azur and Venecia.
Year: 2009-12

Un camiño en movemento

Os seus traballos propóñennos percorridos por paisaxes, obxectos, rituais e luces que compoñen instantáneas dun camiño nun determinado momento, sen un fío narrativo ortodoxo, e que prescindindo de simboloxías ordinarias, dotan a obxectos cotiáns de significacións máxicas e «relixiosas».

A intrahistoria que se ofrece ao que observa en cada imaxe determínaa un mesmo, compartindo códigos de significación cinematográficos, trufados de referentes literarios e de grandes homes que comeron a vida a carranchapernas sobre un cabalo.

Poderiamos imaxinar unha banda sonora mentres contemplamos, acertariamos recordando acordes dos clásicos de Spaghetti Western, inventando melodías que terían acompañado ás paisaxes de Wim Wenders ou laios de rancheira mexicana.

Un espazo do reencontro e, ao mesmo tempo, lugares e escenas que invitan á imaxinación dunha fuxida nos que un heroe desapareceu repentinamente, rompendo o aire a palliñas dun portazo.

Nas súas imaxes podemos recuperar o ruxido dunha lámpada de mesa de noite ao apagarse, o fulgor dun misto que acende un lume no medio do deserto cego ou a nada infinita para reflexionar, para situarnos onde prefiramos e facer nosos os elementos e momentos que se nos propoñen como seus.

A sísmica do seu traballo xace no grao de plasticidade impresionada na retina do que mira, é dicir, na capacidade e posibilidade de imaxinar que sucedeu inmediatamente antes de disparar esa fotografía e que podería acaecer momentos despois.

Sinestesias francesas en moteis americanos, alumeamentos de neones que un día cegou e agora respira o po do camiño, un camiño en construción cara a todas e ningunha parte.

As partes dun todo que debuxan ese fragmento tan épico onde se perde o horizonte e comeza o ceo.

Obra: Un camiño en movemento
Autor: Carlos Álvarez
Memoria: P.H.B
Emprazamento: Texas, Loussina, Las Vegas (EEUU), Costa Azul Francesa e Venecia.
Ano: 2009-12

Google AcadémicoGoogle AcadémicoGoogle Scholar

¿Qué es Google Académico?

Google Académico te permite buscar bibliografía especializada de una manera sencilla. Desde un solo sitio podrás realizar búsquedas en un gran número disciplinas y fuentes como, por ejemplo, estudios revisados por especialistas, tesis, libros, resúmenes y artículos de fuentes como editoriales académicas, sociedades profesionales, depósitos de impresiones preliminares, universidades y otras organizaciones académicas. Google Académico te ayuda a encontrar el material más relevante dentro del mundo de la investigación académica.

Características de Google Académico

– Buscar en diversas fuentes desde un solo sitio.
– Encontrar documentos académicos, resúmenes y citas.
– Localizar documentos académicos completos a través de tu biblioteca o en la red.
– Obtener información acerca de documentos académicos clave en un campo de investigación.

¿Cómo se clasifican los artículos?
Google Académico ordena los resultados de tu búsqueda por orden de relevancia Así, al igual que sucede con las búsquedas web en Google, las referencias más útiles aparecerán al inicio de la página. La tecnología de ranking de Google toma en consideración el texto completo de cada artículo, así como el autor, dónde fue publicado y con qué asiduidad ha sido citado en otras fuentes especializadas.

Google Académico es similar en función a los ya disponibles Scirus de Elsevier y CiteSeer.

+ info

What is Google Académico?

Academic Google allows you to look for specialized bibliography of a simple way. From an alone site you will be able to realize searches in a great number disciplines and sources like, for example, studies checked by specialists, thesis, books, summaries and articles of sources like academic publishing houses, professional companies, warehouses of preliminary impressions, universities and other academic organizations. Academic Google helps you to find the most relevant material inside the world of the academic investigation.

Google Académico’s characteristics

Seek in diverse sources from an alone site.

Find academic documents, summaries and appointments.

Locate academic complete documents across your library or in the network.

Obtain information brings over of academic key documents in a field of investigation.

How do articles qualify?

Academic Google arranges the results of your search on order of relevancy Like that, as it happens with the web searches in Google, the most useful references will appear to the beginning of the page. The technology of Google’s ranking takes in consideration the complete text of every article, as well as the author, where it was published and with what assiduity it has been mentioned in other specialized sources.

Academic Google is similar in function to the already available Scirus of Elsevier and CiteSeer.

+ info

¿Que é Google Académico?

Google Académico permíteche buscar bibliografía especializada dun xeito sinxelo. Dende un só sitio poderás realizar buscas nun gran número disciplinas e fontes como, por exemplo, estudos revisados por especialistas, tese, libros, resumos e artigos de fontes como editoriais académicas, sociedades profesionais, depósitos de impresións preliminares, universidades e outras organizacións académicas. Google Académico axúdache a encontrar o material máis relevante dentro do mundo da investigación académica.

Características de Google Académico

Buscar en diversas fontes dende un só sitio.

Encontrar documentos académicos, resumos e citas.

Localizar documentos académicos completos a través da túa biblioteca ou na rede.

Obter información acerca de documentos académicos clave nun campo de investigación.

¿Como se clasifican os artigos?

Google Académico ordena os resultados da túa busca por orde de relevancia Así, ao igual que sucede coas buscas web en Google, as referencias máis útiles aparecerán ao inicio da páxina. A tecnoloxía de ranking de Google toma en consideración o texto completo de cada artigo, así como o autor, onde foi publicado e con que asiduidade foi citado noutras fontes especializadas.

Google Académico é similar en función os xa disponibles Scirus de Elsevier e CiteSeer.

+ info

IFAC Micro-portfolio CompetitionIFAC Micro-portfolio CompetitionIFAC Micro-portfolio Competition

0

El Festival Internacional de Arte y Construcción (IFAC) presenta el concurso “IFAC Micro-portfolio Competition”, basado en la realización de un breve portfolio de un DIN-A3 de proyectos realizados, enfocado a jóvenes arquitectos, artistas y diseñadores de todo el mundo.

Los premios oscilan desde entradas gratuitas al festival IFAC hasta encargos remunerados para incorporarse al equipo de diseño del festival. Os invitamos a conocer la iniciativa y a participar en el concurso. La inscripción es libre y gratuita, sin ningún tipo de restricciones.

Toda la información sobre el concurso podéis encontrarla en: ifac.me

Toda la información del Festival Internacional de Arte y Construcción
+ ifac.me

Alejandro de la Sota. Dalla materia all’astrazioneAlejandro de la Sota. Dalla materia all’astrazioneAlejandro de la Sota. Dalla materia all’astrazione

0

Coincidiendo con la exposición en Milán «Alejandro de la Sota: Opere e Progetti», se presentó el libro «Alejandro de la Sota. Dalla Materia all’Astrazione». La edición, a cargo de la Arquitecta y Profesora del Politécnico de Milán Orsina Simona Pierini, socia de la Fundación, reúne textos de Juan Antonio Cortés, Josep Llinás, Juan Navarro Baldeweg, José Manuel López-Peláez y Moisés Puente.

Los maestros de la arquitectura moderna en España 60 son pocos, seguramente uno de estos es Alejandro de la Sota. Nacido en Galicia, estudió y enseñó en la escuela de Madrid, según lo evidenciado por el reconocimiento que sigue vivo en la cultura arquitectónica contemporánea: la figura de su maestro de hecho es reconocida por al menos tres generaciones de arquitectos españoles. Sota nos muestra una ubicación original del arquitecto: por un período inicial, en la década de 1950, vinculado a la investigación sobre el tema, de las cuales la casa Arce y el Gobierno Civil de Tarragona, se opuso a la investigación de la ligereza, inauguró con grandes instalaciones técnicas como talleres o el la central de marca de leche Clesa, y situado en Madrid Maravillas Gimnasio una de sus expresiones más altas. En años posteriores la esencialidad de grandes vacíos internos, en armonía con las soluciones técnicas, el minimalismo se experimenta en Universidad César Carlos, pero también en proyectos para la Universidad de Sevilla, a la urbanización de Alcudia o para el asiento de Aviaco. El volumen recoge las historias de los arquitectos españoles importantes y críticos sobre el arquitecto Madrid, montado para formar un perfil que se mueve desde representativo edificio urbano, hasta la casa, pasando por los temas compositivos que han caracterizado su trabajo: respeto, equilibrio, estructura y vacío, pero también materiales y detalles.

Tapa blanda: 128 páginas
Editor: Maggioli Editore
Colección: Politecnica
Idioma: Italiano

Coincidindo coa exposición en Milán «Alejandro de la Sota: Opere e Progetti», presentouse o libro «Alejandro de la Sota. Dalla Materia all’Astrazione». A edición, a cargo da Arquitecta e Profesora do Politécnico de Milán Orsina Simona Pierini, socia da Fundación, reúne textos de Juan Antonio Cortés, Josep Llinás, Juan Navarro Baldeweg, José Manuel López-Peláez e Moisés Puentes.

Os mestres da arquitectura moderna en España 60 son poucos, seguramente un destes é Alejandro de la Sota. Nacido en Galicia, estudou e ensinou na escola de Madrid, segundo o evidenciado polo recoñecemento que segue vivo na cultura arquitectónica contemporánea: a figura do seu mestre de feito é recoñecida por polo menos tres xeracións de arquitectos españois. Sota móstranos unha situación orixinal do arquitecto: por un período inicial, na década de 1950, vinculado á investigación sobre o tema, das cales a casa Pradairo e o Goberno Civil de Tarragona, se opuxo á investigación da lixeireza, inaugurou con grandes instalacións técnicas como talleres ou o a central de marca de leite Clesa, e situado en Madrid Maravillas Ximnasio unha das súas expresións máis altas. En anos posteriores a esencialidade de grandes baleiros internos, en harmonía coas solucións técnicas, o minimalismo experiméntase en Universidade César Carlos, pero tamén en proxectos para a Universidade de Sevilla, á urbanización de Alcudia ou para o asento de Aviaco. O volume recolle as historias dos arquitectos españois importantes e críticos sobre o arquitecto Madrid, montado para formar un perfil que se move dende representativo edificio urbano, ata a casa, pasando polos temas compositivos que caracterizaron o seu traballo: respecto, equilibrio, estrutura e baleiro, pero tamén materiais e detalles.

Tapa branda: 128 páxinas

Editor: Maggioli Editore

Colección: Politecnica

Idioma: Italiano

Coinciding with the exhibition with Milan «Alejandro de la Sota: Opere e Progetti», it presented the book «Alejandro de la Sota. Dalla Materia all’Astrazione». The edition, at the expense of the Arquitecta and Teacher of the Technical one of Milan Orsina Simona Pierini, socia of the Foundation, assembles texts of Juan Antonio Cortés, Josep Llinás, Juan Navarro Baldeweg, José Manuel López-Peláez and Moisés Puente.

The teachers of the modern architecture in Spain 60 are small, surely one of these is Alejandro de la Sota. Born in Galicia, it studied and taught in the school of Madrid, according to the demonstrated for the recognition that is still alive in the architectural contemporary culture: the figure of his teacher of fact is recognized by at least three generations of Spanish architects. Jack shows us an original location of the architect: in an initial period, in the decade of 1950 linked to the investigation on the topic, of which the house Maple and the Civil government of Tarragona, it objected to the investigation of the lightness, it inaugurated with big technical facilities as workshops or the head office of brand of milk Clesa, and placed in Madrid You Astonish Gymnasium one of his higher expressions. In the later years the esencialidad of big internal emptinesses, in harmony with the technical solutions, the minimalismo one experiences in University César Carlos, but also in projects for the University of Seville, to Alcudia’s urbanization or for Aviaco’s seat. The volume gathers the histories of the Spanish important and critical architects on the architect Madrid, mounted to form a profile that moves from representative urban building, up to the house, spending for the topics compositivos that have characterized his work: respect, balance, structure and emptiness, but also materials and details.

Softcover: 128 pages

Editor: Maggioli Editore

Colección: Politecnica

Language: Italian

[:es]Retratos a través de los ojos de un miope (IV) | epR [:gl]Retratos a través dos ollos dun miope (IV) | epR[:en]Portraits across the eyes of a near-sighted person (IV) | epR[:]

[:es]

Franky the Kid

Frank creció en una granja de Wisconsin.

Eso fue antes de trabajar con L. H. Sullivan en Chicago. Tal vez al granjero la ciudad le pareció demasiado artificial y decidió entonces desmembrar la arquitectura, prologar las viviendas en descomunales voladizos más allá de sus muros y diluirlas en la naturaleza. Las llamó Prairie Houses.

Frank creció en una granja, y quizá fue la añoranza de esa granja la que le llevó a construir Taliesin para vivir allí hasta que el fuego se la arrebató. Pero Frank era más fuerte que los elementos: reconstruyó Taliesin una y otra vez sobre sus cenizas con la grandeza del ave fénix, o tal vez con la modesta obstinación del pájaro carpintero. Demostró ser capaz de levantar una catedral del trabajo en Buffalo, de pronunciar conferencias y escribir libros, de colgar una casa de una cascada, de erigir una torre evanescente sobre el horizonte de Racine y de construir un maravilloso epílogo circular en el centro de Manhattan.

Frank creció en una granja de Wiscosin pero fue en realidad el pistolero más rápido del Oeste, el hombre que vislumbró los caminos que habría de tomar la arquitectura moderna antes de que nadie la llamara así.

Retratos a través de los ojos de un miope (IV)  epR Frank Lloyd Wright, 1954
Frank Lloyd Wright, 1954 | Fuente: Wikipedia

El primo Ramón
Rovigo, primavera de 2014

[:en]

Franky the Kid

Frank grew in a farm of Wisconsin.
It was before working with L. H. Sullivan in Chicago. Maybe the city seemed to the farmer to be too artificial and decided then to dismember the architecture, to preface the housings in extraodinary projecting beyond his walls and to dilute them in the nature. It was called them Prairie Houses.

Frank grew in a farm, and probably it was the nostalgia of this farm the one that Taliesin led him to constructing to live there until the fire got carried away it. Pero Frank was stronger than the elements: Taliesin reconstructed again and again on his ashes with the greatness of the bird phoenix, or maybe with the modest obstinacy of the bird carpenter. It demonstrated to be capable of raising a cathedral of the work in Buffalo, of conferences declared and to write books, of hanging a house of a waterfall, of raising an evanescent tower on Racine’s horizon and of constructing a wonderful circular epilogue in the center of Manhattan.

Frank grew in Wiscosin’s farm but he was actually the most rapid gunman of the West, the man who glimpsed the ways that the modern architecture should take before nobody was calling her this way.

El primo Ramón
Rovigo, spring of 2014

[:gl]

Franky the Kid

Frank creceu nunha granxa de Wisconsin.
Iso foi antes de traballar con L. H. Sullivan en Chicago. Talvez ao granxeiro a cidade lle pareceu demasiado artificial e decidiu entón desmembrar a arquitectura, prologar as vivendas en descomunais beiriles máis alá dos seus muros e diluílas na natureza. Chamounas Prairie Houses.

Frank creceu nunha granxa, e quizais foi a morriña desa granxa a que o levou a construír Taliesin para vivir alí ata que o lume lla arrebatou. Pero Frank era máis forte que os elementos: reconstruíu Taliesin unha e outra vez sobre as súas cinzas coa grandeza da ave fénix, ou talvez coa modesta obstinación do peto. Demostrou ser capaz de levantar unha catedral do traballo en Buffalo, de pronunciar conferencias e escribir libros, de colgar unha casa dunha fervenza, de erixir unha torre evanescente sobre o horizonte de Racine e de construír un marabilloso epílogo circular no centro de Manhattan.

Frank creceu nunha granxa de Wiscosin pero foi en realidade o pistoleiro máis rápido do Oeste, o home que enxergou os camiños que habería de tomar a arquitectura moderna antes de que ninguén a chamase así.

El primo Ramón
Rovigo, primaveira de 2014

[:]