IniciofaroTras las huellas de Saarinen | Miguel Ángel Díaz CamachoTras as pegadas...

[:es]Tras las huellas de Saarinen | Miguel Ángel Díaz Camacho[:gl]Tras as pegadas de Saarinen | Miguel Ángel Díaz Camacho[:en]After Saarinen’s fingerprints | Michael Ángel Díaz Camacho[:]

[:es]

Mon Oncle (1958). Director: Jacques Tati
Mon Oncle (1958). Director: Jacques Tati

Eero Saarinen dedicó una muy pequeña parte de su carrera al tema de la vivienda, de hecho, solo construyó dos. En palabras de uno de los estudiosos más importantes de su obra, Antonio Román Asensio:

“el diseño de la casa unifamiliar simplemente no encajaba con el ejercicio de la profesión tal y como lo entendía Saarinen”.1

A pesar de este aparente desinterés por el tema, este arquitecto estadounidense de origen finlandés realizó una de las declaraciones más sorprendentes que se conocen sobre la casa, al afirmar -nada más y nada menos- que la casa NO es arquitectura:

“The house isn’t really architecture. I think it’s been too much overblown and much too important. Let’s sort of relate this to other things. Now we know that the family is not as strong as [it] used to be. It’s not as strong as an educational element. The education that children got through the family was much greater in earlier days than [it] is today. Yet the house as a piece of architecture has become terribly important. It really wasn’t until the Victorian times…But lots of civilizations have lived with the house being an unimportant part, an anonymous part of architecture”2.

¿Qué puede esconderse detrás de esta sorprendente afirmación? ¿La casa NO es arquitectura?

Saarinen identifica el verdadero valor de la casa en el conjunto de relaciones entre seres humanos que allí se convocan, las sinergias entre éstas y el propio paisaje o el componente formativo que toda experiencia de vida supone para los habitantes. En este sentido, cultivar tomates, cocinar con fuego o convivir con los abuelos, por ejemplo, son acciones que pudieran concentrar más «arquitectura» que un salón a doble altura o varias unidades de pilar de acero u hormigón. Frente a la imagen de la casa «escenario» y el habitante «actor» que desempeña un papel diseñado con anterioridad3, interesa aquí la idea del habitar «desplegado» sobre el territorio y el tiempo, la casa como geografía sobre la cual los habitantes ejercen como verdaderos autores de su cotidianidad.

«La importancia de la arquitectura no es otra que la del ambiente que crea. Y un ambiente es conformador de conductas»,

escribía Alejandro de la Sota al referirse al Pabellón de Barcelona de Mies van de Rohe4. Cabe preguntarse entonces si, como decía Heiddeger, no tendríamos que definir primero un modo de habitar para establecer después cómo se habría de construir. De lo contrario, se corre el peligro de la impostura de la propia experiencia habitacional, cuestión fabulosamente reflejada por Jacques Tati en Mon Oncle5, película en la que los Arpel “sobreviven” en un cómico esperpento por la gracia “moderna” de su casa-máquina (por supuesto, el hijo de los Arpel adora el desordenado vitalismo de su tío).

«La casa NO es arquitectura».

La frase pesa como una losa, uno no sabe muy bien qué hacer con ella. Posiblemente se trata de una provocación muy propia del contexto: los años 50 y los congresos del Team 10 suponen una profunda revisión sobre el paradigma moderno del habitar, una reacción a la intoxicación de villas burguesas desplegadas por el Estilo Internacional y su interpretación (tan solo parcial) de los dogmas del Movimiento Moderno6. Sin ánimo de enmendar a Saarinen, posiblemente sea más razonable expresar:

“Arquitectura no es SOLO la casa”,

dejando en blanco la página sobre la que cada cual debe establecer sus relaciones e intereses, desplegar su idea concreta de lo que significa habitar. En palabras de Oíza:

“Si pones el peso en el habitar, todos los instrumentos te parecen útiles, pero si el peso lo pones en el propio instrumento, pues resulta que no sabes habitar porque el instrumento decae cada día”7.

Miguel Ángel Díaz Camacho. Doctor Arquitecto
Madrid. febrero 2014

Notas:
1 Antonio Román Asensio, Eero Saarinen: an architecture of multiplicity, New York, Princeton Architectural Press, 2003.
2 Ibídem. Declaración grabada en una entrevista de 1958 realizada por el arquitecto John Peter.
3 El arquitecto belga Henry van de Velde (1863-1957) diseñaba no solo el mobiliario de sus obras, también el vestuario, las vajillas y hasta los complementos más pequeños que habrían de componer la escena del habitar.
4 Alejandro de la Sota, revista Arquitectura nº261, julio-agosto 1986.
5 Mon Oncle, Jacques Tati, París (1957).
6 El Congreso CIAM 10, celebrado en Dubrovnik en 1956 se dedicó a los “Problemas del hábitat humano”, y vino a constatar la crisis definitiva de esta institución (moderna) como consecuencia de la contestación radical a los maestros por parte de los miembros más jóvenes (Bakema, Van Eyck, Alison y Peter Smithson) agrupados en la organización paralela “Team 10”.
7 Francisco Javier Sáenz de Oíza, entrevista con Vicente Patón y Pierluigi Cattermole, revista ON nº68 (1986).

[:en]

Mon Oncle (1958). Director: Jacques Tati

Eero Saarinen dedicated a very small part of his career to the topic of the housing, in fact, only he constructed two. In words of one of the most important experts of his work, Antonio Roman Asensio: “the design of the one-family house simply was not fitting with the exercise of the profession as it Saarinen understood”1. In spite of this apparent disinterest for the topic, this American architect of Finnish origin realized one of the most surprising declarations that are known on the house, when nothing affirmed – more and at all less – that the house is NOT an architecture:

“The house isn’t really architecture. I think it’s been too much overblown and much too important. Let’s sort of relate this to other things. Now we know that the family is not as strong as [it] used to be. It’s not as strong as an educational element. The education that children got through the family was much greater in earlier days than [it] is today. Yet the house as a piece of architecture has become terribly important. It really wasn’t until the Victorian times…But lots of civilizations have lived with the house being an unimportant part, an anonymous part of architecture”2.

What can hide behind this surprising affirmation? Is NOT house an architecture?

Saarinen identifies the real value of the house in the set of relations between human beings who there are summoned, the synergies between these and the own landscape or the formative component that all experience of life supposes for the inhabitants. In this respect, to cultivate tomatoes, to cook with fire or to coexist with the grandparents, for example, are actions that could concentrate more architecture than a lounge to double height or several units of prop of steel or concrete. Opposite to the image of the house scene and the inhabitant actor who plays a role designed previously3, the idea is interested here of in living opened on the territory and the time, the house as geography on which the inhabitants practise as real authors of his commonness. “The importance of the architecture is not other one that that of the environment that it creates. And an environment is conformador of conducts”, Alejandro de la Sota was writing on having referred to the Pavilion of Barcelona  by Mies van de Rohe4. It is necessary to ask then if, as Heiddeger was saying, we would not have to define first a way of living to establish later how it should be constructed. Otherwise, one runs the risk of the deceit of the own experience habitacional, question fabulously reflected by Jacques Tati in Mon Oncle5, movie in which the Arpel «survive» in a comical ugly thing for the modern grace of his house – machine (certainly, the son of the Arpel adores the untid vitalism of his uncle).

The house is NOT an architecture. The phrase weighs as a slab, does not know one very well what to do with her. Possibly it is a question of a very own provocation of the context: the 50s and the congresses of the Team 10 suppose a deep review on the modern paradigm of living, a reaction to the poisoning of bourgeois villas opened by the International Style and his interpretation (only partial) of the dogmas of the Modern Movement6. Without intention of amending Saarinen, possibly be more reasonable to express:Architecture is not ALONE the house, leaving in white the page on which everyone must establish his relations and interests, open his concrete idea of what it means to live. In Oíza’s words:

If you put the weight in to live, all the instruments seem to you to be useful, but if the weight you put it in the own instrument, since it turns out that you cannot live because the instrument declines every day”7.

Miguel Ángel Díaz Camacho. Doctor Architect

Madrid. february 2014

Notes:

1 Antonio Román Asensio, Eero Saarinen: an architecture of multiplicity, New York, Princeton Architectural Press, 2003.

2 Ibídem. Declaration recorded in an interview of 1958 realized by the architect John Peter.

3 The Belgian architect Henry they go of Velde (1863-1957) he was designing not only the furniture of his works, also the wardrobe, the chinas and up to the smallest complements that should compose the scene of to live.

4 Alejandro de la Sota, revista Arquitectura nº261, julio-agosto 1986.

5 Mon Oncle, Jacques Tati, París (1957).

6 The Congress CIAM 10, celebrated in Dubrovnik in 1956 he devoted himself to the Problems of the human habitat”, and came to state the definitive crisis of this (modern) institution as consequence of the radical answer to the teachers on the part of the youngest members (Bakema, Goes Eyck, Alyssum and Peter Smithson) grouped in the parallel organization Team 10”.

7 Francisco Javier Sáenz de Oíza, interviews with Vicente Patón and Pierluigi Cattermole, revista ON nº68 (1986).

[:gl]

Mon Oncle (1958). Director: Jacques Tati

Eero Saarinen dedicou unha moi pequena parte da súa carreira ao tema da vivenda, de feito, só construíu dous. En palabras dun dos estudosos máis importantes da súa obra, Antonio Román Asensio: “o deseño da casa unifamiliar simplemente non encaixaba co exercicio da profesión tal e como o entendía Saarinen”1. A pesar deste aparente desinterese polo tema, este arquitecto estadounidense de orixe finlandesa realizou unha das declaracións máis sorprendentes que se coñecen sobre a casa, ao afirmar -nada máis e nada menos- que a casa NON é arquitectura:

“The house isn’t really architecture. I think it’s been too much overblown and much too important. Let’s sort of relate this to other things. Now we know that the family is not as strong as [it] used to be. It’s not as strong as an educational element. The education that children got through the family was much greater in earlier days than [it] is today. Yet the house as a piece of architecture has become terribly important. It really wasn’t until the Victorian times…But lots of civilizations have lived with the house being an unimportant part, an anonymous part of architecture”2.

¿Que pode esconderse detrás desta sorprendente afirmación? ¿A casa NON é arquitectura?

Saarinen identifica o verdadeiro valor da casa no conxunto de relacións entre seres humanos que alí se convocan, as sinerxías entre estas e a propia paisaxe ou o compoñente formativo que toda experiencia de vida supón para os habitantes. Neste sentido, cultivar tomates, cociñar con lume ou convivir cos avós, por exemplo, son accións que puidesen concentrar máis “arquitectura” que un salón a dobre altura ou varias unidades de piar de aceiro ou formigón. Fronte á imaxe da casa “escenario” e o habitante “actor” que desempeña un papel deseñado con anterioridade3, interesa aquí a idea do habitar “despregado” sobre o territorio e o tempo, a casa como xeografía sobre a cal os habitantes exercen como verdadeiros autores da súa cotianidade. “A importancia da arquitectura non é outra que a do ambiente que crea. E un ambiente é conformador de condutas”, escribía Alejandro de la Sota ao referirse ao Pavillón de Barcelona de Cereal van de Rohe4. Cabe preguntarse entón se, como dicía Heiddeger, non teriamos que definir primeiro un modo de habitar para establecer despois como se habería de construír. Pola contra, córrese o perigo da impostura da propia experiencia habitacional, cuestión fabulosamente reflectida por Jacques Tati en Mon Oncle5, película na que os Arpel “sobreviven” nun cómico esperpento pola graza “moderna” da súa casa-máquina (por suposto, o fillo dos Arpel adora o desordenado vitalismo do seu tío).

“A casa non é arquitectura”. A frase pesa como unha lousa, un non sabe moi ben que facer con ela. Posiblemente trátase dunha provocación moi propia do contexto: os anos 50 e os congresos do Team 10 supoñen unha profunda revisión sobre o paradigma moderno do habitar, unha reacción á intoxicación de vilas burguesas despregadas polo Estilo Internacional e a súa interpretación (tan só parcial) dos dogmas do Movemento Moderno6. Sen ánimo de emendar a Saarinen, posiblemente sexa máis razoable expresar: “Arquitectura non é SÓ a casa”, deixando en branco a páxina sobre a que cada cual debe establecer as súas relacións e intereses, despregar a súa idea concreta do que significa habitar. En palabras de Oíza:

“Se pos o peso no habitar, todos os instrumentos te parecen útiles, pero se o peso o pos no propio instrumento, pois resulta que non sabes habitar porque o instrumento decae cada día”7.

Miguel Ángel Díaz Camacho. Doutor Arquitecto

Madrid. febreiro 2014

Notas:

1 Antonio Román Asensio, Eero Saarinen: an architecture of multiplicity, New York, Princeton Architectural Press, 2003.

2 Ibídem. Declaración grabada nunha entrevista de 1958 realizada polo arquitecto John Peter.

3 O arquitecto belga Henry van de Velde (1863-1957) deseñaba non so o mobiliario das suas obras, tamén o vestiario, as vaixelas e hasata os complementos máis pequenos que comporían a escena do habitar.

4 Alejandro de la Sota, revista Arquitectura nº261, julio-agosto 1986.

5 Mon Oncle, Jacques Tati, París (1957).

6 O Congreso CIAM 10, celebrado en Dubrovnik en 1956 dedicouse aos “Problemas do hábitat humano”, e viño a constatar a crise definitiva desta institución (moderna) como consecuencia da contestación radical aos mestres por parte dos membros máis novos (Bakema, Van Eyck, Alison e Peter Smithson) agrupados na organización paralela “Team 10”.

7 Francisco Javier Sáenz de Oíza, entrevista con Vicente Patón e Pierluigi Cattermole, revista ON nº68 (1986).

[:]

Miguel Ángel Díaz Camacho
Miguel Ángel Díaz Camachohttps://madc.xyz/
Es doctor arquitecto y actual presidente de la Asociación Sostenibilidad y Arquitectura. Delegado del Consejo Superior de los Colegios de Arquitectos de España (CSCAE) en el Consejo Europeo de Arquitectos, Architects Council of Europe (ACE). Socio fundador en MADC Arquitectos, compañía establecida en Madrid que ha recibido numerosos premios en concursos nacionales e internacionales. Investigador y profesor universitario, su filosofía de trabajo y pensamiento teórico han sido ampliamente desarrollados en publicaciones como “Párrafos de Arquitectura. Core(oh)grafías” (Ediciones Asimétricas, 2016) o “Arquitectura y Cambio Climático” (Fundación Arquia, 2018). En la actualidad desarrolla proyectos de arquitectura y urbanismo en España y Noruega.
ARTÍCULOS RELACIONADOS
ARTÍCULOS DEL AUTOR
0 0 votos
Article Rating
Suscribirse
Notificarme
guest
0 Comments
Los más recientes
Los más viejos Los más votados

Espónsor

Síguenos

23,683FansMe gusta
5,321SeguidoresSeguir
1,844SeguidoresSeguir
23,782SeguidoresSeguir

Promoción

También:

feedly

Columnistas destacados

Íñigo García Odiaga
87 Publicaciones0 COMENTARIOS
Antonio S. Río Vázquez
57 Publicaciones0 COMENTARIOS
José del Carmen Palacios Aguilar
54 Publicaciones0 COMENTARIOS
Aldo G. Facho Dede
50 Publicaciones0 COMENTARIOS