Inicio Blog Página 58

[:es]Las estructuras vivas de Emilio Pérez Piñero[:gl]As estruturas vivas de Emilio Pérez Piñero[:en]The living structures by Emilio Pérez Piñero[:]

0

[:es]https://vimeo.com/684393

Emilio Pérez Piñero es conocido internacionalmente por sus aportaciones en el diseño de las estructuras ligeras. Contribuyó en este campo de la Arquitectura con su capacidad inventiva. Habiendo conseguido grandes avances en estructuras desplegables, es considerado por grandes especialistas internacionales en estructuras transformables como un adelantado a su tiempo en este campo y verdadero precursor de la plegabilidad de las estructuras reticulares.

Durante su corta carrera profesional, que sólo duró diez años, obtuvo importantes galardones internacionales que le consagraron como verdadero especialista mundial en este tipo de estructuras móviles. Su Pabellón Transportable de Exposiciones (Madrid 1964) fue, a nivel mundial, el primer edifico de importancia resuelto en su totalidad con una estructura reticular desplegable que, a base de módulos, cubría una superficie de más de 8.000 m².

[:gl]https://vimeo.com/684393

Emilio Pérez Piñero é coñecido internacionalmente polas súas achegas no deseño das estruturas lixeiras. Contribuíu neste campo da Arquitectura coa súa capacidade inventiva. Conseguindo grandes avances en estruturas despregables, é considerado por grandes especialistas internacionais en estruturas transformables como un adiantado ao seu tempo neste campo e verdadeiro precursor da plegabilidad das estruturas reticulares.

Durante a súa curta carreira profesional, que só durou dez anos, obtivo importantes galardóns internacionais que lle consagraron como verdadeiro especialista mundial neste tipo de estruturas móbiles. O seu Pavillón Transportable de Exposicións (Madrid 1964) foi, a nivel mundial, o primeiro edifico de importancia resolvido na súa totalidade cunha estrutura reticular despregable que, a base de módulos, cubría unha superficie de máis de 8.000 m².

[:en]https://vimeo.com/684393

Emilio Pérez Piñero is internationally known for his contributions in the design of light structures. He contributed in this field of Architecture with his inventive capacity. Having achieved great advances in deployable structures, it is considered by great international specialists in transformable structures as an advance in its time in this field and a true precursor to the folding of reticular structures.

During his short professional career, which lasted only ten years, he won important international awards that enshrined him as a true world specialist in this type of mobile structures. Its Transportable Exhibition Pavilion (Madrid 1964) was, worldwide, the first building of importance resolved in its entirety with a folding reticular structure that, based on modules, covered an area of more than 8,000 m².

[:]

Rehabilitación de vivienda unifamiliar en Miraflores | fuertespenedo arquitectos

Rehabilitación de vivienda unifamiliar en Miraflores fuertespenedo arquitectos o1 EAo1
Rehabilitación de vivienda unifamiliar en Miraflores | fuertespenedo arquitectos | Estado inicial

La vivienda está ubicada en el lugar de Miraflores, Muros, un pequeño núcleo rural de carácter tradicional, formado por un conjunto de viviendas de piedra y un elevado número de hórreos que en su día albergaban, secaban y curaban las plantaciones de maíz.

Rehabilitación de vivienda unifamiliar en Miraflores fuertespenedo arquitectos o2 EAo2
Rehabilitación de vivienda unifamiliar en Miraflores | fuertespenedo arquitectos | Estado inicial

La vivienda se sitúa en una parcela de fuerte pendiente, originalmente se componía de dos volúmenes adosados, que responden al esquema tradicional de vivienda gallega en donde los espacios principales eran las cuadras y la cocina: con el horno y la fresquera en piedra, pero con el paso del tiempo se añade un tercer volumen y se realizan una serie de modificaciones que desvirtúan su carácter.

Rehabilitación de vivienda unifamiliar en Miraflores fuertespenedo arquitectos o3 EAo3
Rehabilitación de vivienda unifamiliar en Miraflores | fuertespenedo arquitectos | Estado inicial

Los tres volúmenes se adaptan a la pendiente, se protegen de los vientos y casi se cierran a las imponentes vistas de la ría de Muros, dando lugar a un interior compartimentado, de espacios reducidos y oscuros.

Rehabilitación de vivienda unifamiliar en Miraflores fuertespenedo arquitectos o14
Rehabilitación de vivienda unifamiliar en Miraflores | fuertespenedo arquitectos

La propuesta parte del entendimiento del lugar: la escala del núcleo rural, las preexistencias de la vivienda, la materialidad de la piedra, las vistas a 180º de la ría o el soleamiento son los parámetros que se han tenido en cuenta a la hora de plantear la actuación.

Rehabilitación de vivienda unifamiliar en Miraflores fuertespenedo arquitectos o4 Axo
Rehabilitación de vivienda unifamiliar en Miraflores | fuertespenedo arquitectos | Axonometria

La idea de proyecto busca resaltar su identidad:

dignificando lo preexistente y creando un espacio interior fluido bañado por la luz y dirigido a las vistas.

Las decisiones que persiguen la realización de la idea pasan por mantener los volúmenes de piedra originales en su forma, sustituir el tercer volumen añadido, debido a su escaso interés, por un nuevo volumen de hormigón, con el fin de completar el conjunto edificado.

Rehabilitación de vivienda unifamiliar en Miraflores fuertespenedo arquitectos o28
Rehabilitación de vivienda unifamiliar en Miraflores | fuertespenedo arquitectos

Las fachadas en piedra mantienen sus huecos originales, mientras que en el nuevo volumen surgen los grandes ventanales que se abren a las vistas de la ría, con posiciones orientadas que reflejan el uso en su interior y dialogan con lo existente.

Rehabilitación de vivienda unifamiliar en Miraflores fuertespenedo arquitectos o19
Rehabilitación de vivienda unifamiliar en | Miraflores fuertespenedo arquitectos

La intervención apuesta por un uso sincero de los materiales, limitando a mantener la piedra, la introducción del hormigón visto y el Zinc, que unifica las cubiertas. Otra de las decisiones pasa por la creación de tres lucernarios de distintas dimensiones que bañan el espacio del comedor, el espacio de ducha y el antiguo espacio de las cuadras, consiguiendo que la luz bañe los muros de piedra interiores.

Rehabilitación de vivienda unifamiliar en Miraflores fuertespenedo arquitectos o26
Rehabilitación de vivienda unifamiliar en Miraflores | fuertespenedo arquitectos

El interior se plantea como un espacio fluido en el que a modo de recorrido se transita por las distintas alturas y estancias de la vivienda disfrutando del carácter singular de cada uno de sus espacios.

Rehabilitación de vivienda unifamiliar en Miraflores | fuertespenedo arquitectos

Jugando con la escala, las conexiones visuales y la luz se consigue crear un sistema espacial continuo que vertebra la experiencia espacial de la vivienda. La madera, pino gallego, como único material que unifica todo el interior proporciona la calidez y refuerza la idea de la nueva vivienda: el hogar.

Obra: Rehabilitación de vivienda unifamiliar en Miraflores
Dirección: Miraflores. Concello de Muros. A Coruña
Proyecto: 2017
Construcción: (2017-2018)
Superficie construida: 219,45 m2
PEC: 263.288 €
Coste m2: 1199,76 €/m2
Promotores: María del Carmen Cadórniga Valiño / Xan Filgueiras Lago
Autores: fuertespenedo arquitectos (Óscar Fuertes Dopico / Iago Fernández Penedo
Colaboradores: Arquitecta técnica: Carmen Lousame López, Cálculo estructural: Suárez y García A2 (Felix Suárez Riestra / Ana García Frontela)
Becario fuertespenedo: Jorge Fernández Alonso
Constructora: Abaco CR S.L
Fotógrafo: Héctor Santos-Díez | fotógrafo de arquitectura
+ fuertespenedo.com

PREMIOS
Finalistas premios FAD 2019 / Arquitectura

PUBLICACIONES
ON diseño 389/390
Arquitectura viva 215 / Casa del mes

[:es]La percepción psicológica de la ciudad | Ignacio Grávalos – Patrizia Di Monte[:gl]A percepción psicolóxica da cidade | Ignacio Grávalos – Patrizia Di Monte[:en]The psychological perception of the city | Ignacio Grávalos – Patrizia Di Monte[:]

[:es]

La percepción psicológica de la ciudad

En el año 2007, y por primera vez en la historia, la población urbana mundial era ya más numerosa que la población rural.1 Según las previsiones del Departamento de Asuntos Económicos y Sociales de Naciones Unidas, en el año 2050 el 75% de la población vivirá en las ciudades.

Bien distinta era la situación a finales de siglo XIX, cuando tan sólo el 10% de la población era  urbana. En ese momento, la incipiente ciudad industrial ya era un hecho. Una nueva sociedad urbana se iba adaptando a un nuevo escenario y empezaba a sufrir una transformación en sus principales estructuras. Uno de los temas principalmente abordados por los sociólogos urbanos en los años treinta del siglo XX, es el de la pérdida de las relaciones primarias (del cara a cara) frente a la inmensa red de contactos (lazos secundarios) que impulsaba la realidad metropolitana. Se produce en esos años una metamorfosis, para ciertos teóricos bañada de nostalgia, de los modos de relación de las sociedades agrícolas.

¿Cómo reacciona el hombre con el desvanecimiento de este tipo de relación íntima y cerrada frente a la explosión de interacciones múltiples y diversas que ahora le ofrecía la gran ciudad?

¿En qué medida determina la ciudad el comportamiento de los individuos y la vida social?

La percepción psicológica de la ciudad. Chicago, 1909 | Fuente: bifurcaciones.cl
Chicago, 1909 | Fuente: bifurcaciones.cl
La multitud de los impactos sensoriales

La multitud de los impactos sensoriales de la metrópoli exigían al ciudadano una sobre-tensión, una implicación imposible que no le era dado soportar y que Simmel,2 a principios de siglo XX, denominó como el

“acrecentamiento de la vida nerviosa”.

Sucedía algo similar con la proliferación de las numerosas relaciones interpersonales de la vida urbana que tendían a saturar la capacidad emotiva del individuo. Éste, se veía obligado a seleccionar facetas concretas en las que relacionarse con el resto de individuos; cada ciudadano era un ser poliédrico que mostraba alguna de sus caras a la vez que ocultaba otras. En cierto modo, el individuo se veía abocado a jerarquizar, a centrar sus implicaciones en esos aspectos que consideraba prioritarios. Y estableciendo, a modo de defensa, una serie de automatismos que le liberaban de la fatiga de ciertas elecciones afectivas.

Se produjo por un lado la pérdida del núcleo familiar, mientras que, por otro, se insertaba al ciudadano en un gran grupo. Sus decisiones, cada vez más, eran influenciadas por una especie de consenso social, donde perdía fuerza la elección individual en favor de una cierta conformidadrespecto a la conducta establecida por la masa social. Paralelamente, el ser urbano iba camuflando su manera de sentir para pasar a representar un papel en la escena urbana. Y el conjunto de todas esas representaciones es lo que constituía su personalidad. En palabras de E. Goffman,4

“la vida es una representación teatral”.

La percepción y la Escuela de Chicago

Diversos sociólogos de la Escuela de Chicago analizaron la relación entre la ciudad y la sociedad, en un momento en que ambas estaban en continua transformación. Robert E. Park,5 uno de los miembros fundadores, planteaba la ciudad como un laboratorio, un

“estado de la mente”,

como un campo de estudio del comportamiento y de la psicología humana, una plataforma en la que se desarrollaba una nueva forma de vivir.

La percepción psicológica de la ciudad. “Future city”, Corbett (Popular Science, 1925). (www.worldidentitylab.net)
“Future city”, Corbett (Popular Science, 1925) | Fuente: worldidentitylab.net

Cuestiones como el distanciamiento afectivo, la pérdida de núcleos familiares, la disolución de grupos religiosos y la alteración de las clases sociales, iban sustituyendo los lazos que antes unían a las personas con el territorio por otros más difusos y deslocalizados. Esta situación provocó una reconfiguración de los sentimientos de identidad y, de igual modo, una transposición de lo que Halbwachsdenominó la

“memoria colectiva”.

La percepción de la memoria colectiva

Esta memoria, tal y como explica el autor, es una producción que precisa marcos sociales (nunca estamos solos), y sólo se construye en la medida que es capaz de establecer puntos de referencia con el resto de la sociedad. Sin embargo, esos puntos ya no eran los mismos. Aquellos recuerdos anclados en la tradición y en las costumbres de la sociedad agrícola eran los que aseguraban un vínculo íntimo y necesario con el territorio que, a su vez, era su propio sustento. Con la nueva realidad urbana, se inicia un desplazamiento, una reubicación de los referentes concretos que la ciudad tiende a dispersar impidiendo la reconstrucción de los recuerdos, de las representaciones psíquicas.

Pero no sólo es una cuestión emocional, también se inicia un recorrido constante hacia la desaparición del “lugar”, cada vez más imprevisible, o mejor, cada vez más determinado por lo indeterminado. Las cuestiones relativas a la pérdida del lugar antropológico, alteran la capacidad simbólica de los individuos de reconocerse en el territorio. Existía en esos años una tendencia hacia el estudio del artefacto urbano, la mayoría de las veces considerado como nocivo, como un elemento que interfería con la vida social.

Louis Wirth,7 otro miembro de la mencionada Escuela de Chicago, afirmaba que el comportamiento del ciudadano está determinado por las estructuras sociales y los factores ambientales. Es el escenario el que define la conducta de la sociedad. La aparición de la gran ciudad conlleva la eclosión de un nuevo comportamiento emocional, condicionado por la ciudad misma, que presenta un amplio abanico de posibilidades: desde encontrar una identificación concreta para cada obsesión particular, el transitar entre desconocidos o la capacidad de disolverse en el anonimato. En todo ello, la ciudad ofrece un elemento indispensable en la vida urbana: la aparición de lo inesperado, de la sorpresa y por lo que John F. Lofland8 denomina,

“la presencia de un extraño”.

Fotograma de Wonderland, de Michael Winterbottom
Fotograma de «Wonderland», de Michael Winterbottom
Kevin Lynch y la percepción ciudad

Ya en la década los sesenta, Kevin Lynch9 realizó estudios sobre la ciudad intentando sistematizar aquellas imágenes ambientales que transmiten al individuo una seguridad afectiva. Los articula en torno a lecturas sobre la senda, el mojón, el borde, el nodo y el barrio. Sin embargo, a pesar de requerir un medio urbano muy bien organizado, poético y simbólico, no pierde de vista el capital fundamental de la realidad urbana: los ciudadanos y sus flujos cotidianos que dan sentido al escenario metropolitano.

Existen, pues, una serie de dimensiones físicas o digitales que condicionan la conducta urbana. Y existe, de igual modo, un intento de humanizar y reequilibrar ambas tendencias. David Harvey lo denominaba

“la urbanización de la conciencia”,

Saskia Sassen hace referencia a la

“urbanización de la tecnología”.

Los estudios psicosociales sobre la ciudad

La atención de los estudios psicosociales sobre la ciudad se inicia a principios de los años setenta. Existe una atención especial a los cambios psicológicos de la sociedad urbana. Paralelamente, en esos mismos años, se experimenta un nuevo modo de regular las bases del planeamiento urbano, en el que la figura del planificador se vuelve más permeable a través de procesos de participación ciudadana, y pasa a ser un elemento de equilibrio, un facilitador entre los diversos agentes implicados.

Estos estudios derivan en una consideración especial sobre los espacios urbanos como escenario privilegiado para articular las relaciones sociales. Apoyándose en el estudio de varios autores (Proshansky y Fabian, Gehl), Corraliza10 resume los  criterios de calidad de estos espacios en los siguientes puntos:

· La necesidad de control del contacto y de la interacción social.
· La necesidad de seguridad y responsabilidad en el mantenimiento.
· La necesidad de actividades sociales variadas.
· La necesidad de satisfacción estética.

Dichos criterios nos dan la clave sobre el éxito y el fracaso de los espacios públicos. Y no es casual que sea precisamente sobre estos argumentos sobre los que se articulan las cuestiones (y las fricciones) del ámbito público y privado. Atendiendo a estos criterios se podría elaborar un diagnóstico de por qué se ha llegado a lo que algunos autores han denominado la

“privatización del espacio público” y,

del mismo modo, a la

“masificación social de los espacios privados”.

Cabría preguntarse, por tanto, qué ha fallado, de qué  nos hemos olvidado en la concepción de los espacios públicos.

Ignacio Grávalos – Patrizia Di Monte. Arquitectos (estonoesunsolar)
Zaragoza-Venezia. Noviembre 2019.

Notas

Según los indicadores de desarrollo del Banco Mundial, en 2013 la población urbana se establecía en el 53% del total.
Simmel, Georg. El individuo y la libertad. Barcelona: Península. (1911)
La tendencia a la conformidad fue estudiada por Solomon Asch en “Studies fo Independence and Conformity” (1956)
Goffman, Erving. La presentación de la persona en la vida cotidiana, 1959
Park, Robert E., La ciudad y la ecología urbana y otros ensayos, 1952
Halbwachs, Maurice. La memoria colectiva, 1950
Wirth, Louis. El urbanismo como modo de vida, 1938
Lofland, John. Analyzing social settings, 1976
Lynch, Kevin. La imagen de la ciudad, 1960
10 Corraliza, José Antonio. Ciudad, arquitectura y calidad de vida: notas para una discusión. En R. de Castro(comp.), Psicología ambiental: intervención y evaluación del entorno, 1991.

Artículo publicado originalmente en La Ciudad Viva en abril 2015.

[:gl]

No ano 2007, e por primeira vez na historia, a poboación urbana mundial era xa máis numerosa que a poboación rural.1 Segundo as previsións do Departamento de Asuntos Económicos e Sociais de Nacións Unidas, no ano 2050 o 75% da poboación vivirá nas cidades.

Ben distinta era a situación a finais de século XIX, cando tan só o 10% da poboación era urbana. Nese momento, a incipiente cidade industrial xa era un feito. Unha nova sociedade urbana íase adaptando a un novo escenario e empezaba a sufrir unha transformación nas súas principais estruturas. Un dos temas principalmente abordados polos sociólogos urbanos nos anos trinta do século XX, é o da perda das relacións primarias (do cara a cara) fronte á inmensa rede de contactos (lazos secundarios) que impulsaba a realidade metropolitana. Prodúcese neses anos unha metamorfose, para certos teóricos bañada de nostalxia, dos modos de relación das sociedades agrícolas.

Como reacciona o home co desmaio deste tipo de relación íntima e pechada fronte á explosión de interaccións múltiples e diversas que agora lle ofrecía a gran cidade?

En que medida determina a cidade o comportamento dos individuos e a vida social?

Chicago, 1909 | Fuente: bifurcaciones.cl
Chicago, 1909 | Fonte: bifurcaciones.cl

A multitude dos impactos sensoriais da metrópole esixían ao cidadán una sobre-tensión, unha implicación imposible que non lle era dado soportar e que Simmel,2 a principios de século XX, denominou como o

“acrecentamento da vida nerviosa”.

Sucedía algo similar coa proliferación das numerosas relacións interpersoais da vida urbana que tendían a saturar a capacidade emotiva do individuo. Este, víase obrigado a seleccionar facetas concretas nas que relacionarse co resto de individuos; cada cidadán era un ser poliédrico que mostraba algunha das súas caras á vez que ocultaba outras. En certo xeito, o individuo víase abocado a jerarquizar, a centrar as súas implicacións neses aspectos que consideraba prioritarios. E establecendo, a modo de defensa, unha serie de automatismos que lle liberaban da fatiga de certas eleccións afectivas.

Produciuse por unha banda a perda do núcleo familiar, mentres que, por outro, inseríase ao cidadán nun gran grupo. As súas decisións, cada vez máis, eran influenciadas por unha especie de consenso social, onde perdía forza a elección individual en favor dunha certa conformidaderespecto a a conduta establecida pola masa social. Paralelamente, o ser urbano ía camuflando a súa maneira de sentir para pasar a representar un papel na escena urbana. E o conxunto de todas esas representacións é o que constituía a súa personalidade. En palabras de E. Goffman,4

“a vida é unha representación teatral”.

Diversos sociólogos da Escola de Chicago analizaron a relación entre a cidade e a sociedade, nun momento en que ambas estaban en continua transformación. Robert E. Park,5 un dos membros fundadores, expuña a cidade como un laboratorio, un

“estado da mente”,

como un campo de estudo do comportamento e da psicoloxía humana, unha plataforma na que se desenvolvía unha nova forma de vivir.

“Future city”, Corbett (Popular Science, 1925). (www.worldidentitylab.net)
“Future city”, Corbett (Popular Science, 1925) | Fonte: worldidentitylab.net

Cuestións como o distanciamento afectivo, a perda de núcleos familiares, a disolución de grupos relixiosos e a alteración das clases sociais, ían substituíndo os lazos que antes unían ás persoas co territorio por outros máis difusos e deslocalizados. Esta situación provocou unha reconfiguración dos sentimentos de identidade e, de igual modo, unha transposición do que Halbwachs6 denominou a

“memoria colectiva”.

Esta memoria, tal e como explica o autor, é unha produción que precisa marcos sociais (nunca estamos sós), e só se constrúe na medida que é capaz de establecer puntos de referencia co resto da sociedade. Con todo, eses puntos xa non eran os mesmos. Aqueles recordos ancorados na tradición e nos costumes da sociedade agrícola eran os que aseguraban un vínculo íntimo e necesario co territorio que, á súa vez, era o seu propio sustento. Coa nova realidade urbana, iníciase un desprazamento, unha recolocación dos referentes concretos que a cidade tende a dispersar impedindo a reconstrución dos recordos, das representacións psíquicas.

Pero non só é unha cuestión emocional, tamén se inicia un percorrido constante cara á desaparición do “lugar”, cada vez máis imprevisible, ou mellor, cada vez máis determinado polo indeterminado. As cuestións relativas á perda do lugar antropolóxico, alteran a capacidade simbólica dos individuos de recoñecerse no territorio. Existía neses anos unha tendencia cara ao estudo do artefacto urbano, a maioría das veces considerado como nocivo, como un elemento que interfería coa vida social.

Louis Wirth,7 outro membro da mencionada Escola de Chicago, afirmaba que o comportamento do cidadán está determinado polas estruturas sociais e os factores ambientais. É o escenario o que define a conduta da sociedade. A aparición da gran cidade conleva a eclosión dun novo comportamento emocional, condicionado pola cidade mesma, que presenta un amplo abanico de posibilidades: desde atopar unha identificación concreta para cada obsesión particular, o transitar entre descoñecidos ou a capacidade de disolverse no anonimato. En todo iso, a cidade ofrece un elemento indispensable na vida urbana: a aparición do inesperado, da sorpresa e polo que John F. Lofland8 denomina,

“a presenza dun estraño”.

Fotograma de Wonderland, de Michael Winterbottom
Fotograma de «Wonderland», de Michael Winterbottom

Xa na década os sesenta, Kevin Lynch9 realizou estudos sobre a cidade tentando sistematizar aquelas imaxes ambientais que transmiten ao individuo unha seguridade afectiva. Articúlaos ao redor de lecturas sobre a senda, a mouteira, o bordo, o nodo e o barrio. Con todo, a pesar de requirir un medio urbano moi ben organizado, poético e simbólico, non perde de vista o capital fundamental da realidade urbana: os cidadáns e os seus fluxos cotiáns que dan sentido ao escenario metropolitano.

Existen, pois, unha serie de dimensións físicas ou dixitais que condicionan a conduta urbana. E existe, de igual modo, un intento de humanizar e reequilibrar ambas as tendencias. David Harvey denominábao

“a urbanización da conciencia”,

Saskia Sassen fai referencia á

“urbanización da tecnoloxía”.

A atención dos estudos psicosociais sobre a cidade iníciase a principios dos anos setenta. Existe unha atención especial aos cambios psicolóxicos da sociedade urbana. Paralelamente, neses mesmos anos, experiméntase un novo modo de regular as bases do plan urbano, no que a figura do planificador vólvese máis permeable a través de procesos de participación cidadá, e pasa a ser un elemento de equilibrio, un facilitador entre os diversos axentes implicados.

Estes estudos derivan nunha consideración especial sobre os espazos urbanos como escenario privilexiado para articular as relacións sociais. Apoiándose no estudo de varios autores (Proshansky y Fabian, Gehl), Corraliza10 resume os criterios de calidade destes espazos nos seguintes puntos:

· A necesidade de control do contacto e da interacción social.
· A necesidade de seguridade e responsabilidade no mantemento.
· A necesidade de actividades sociais variadas.
· A necesidade de satisfacción estética.

Devanditos criterios dannos a clave sobre o éxito e o fracaso dos espazos públicos. E non é casual que sexa precisamente sobre estes argumentos sobre os que se articulan as cuestións (e as friccións) do ámbito público e privado. Atendendo a estes criterios poderíase elaborar un diagnóstico de por que se chegou ao que algúns autores denominaron a

“privatización do espazo público” e,

do mesmo xeito, á

“masificación social dos espazos privados”.

Cabería preguntarse, por tanto, que fallou, de que nos esquecemos na concepción dos espazos públicos.

Ignacio Grávalos – Patrizia Di Monte. Arquitectos (estonoesunsolar)
Zaragoza-Venezia. Novembro 2019.

Notas:
Segundo os indicadores de desenvolvemento do Banco Mundial, en 2013 a poboación urbana establecíase no 53% do total.
Simmel, Georg. O individuo e a libertade. Barcelona: Península. (1911)
A tendencia á conformidade foi estudada por Solomon Asch en “Studies fo Independence and Conformity” (1956)
Goffman, Erving. A presentación da persoa na vida cotidiana, 1959
Park, Robert E., A cidade e a ecoloxía urbana e outros ensaios, 1952
Halbwachs, Maurice. A memoria colectiva, 1950
Wirth, Louis. O urbanismo como modo de vida, 1938
Lofland, John. Analyzing social settings, 1976
Lynch, Kevin. A imaxe da cidade, 1960
10 Corraliza, José Antonio. Cidade, arquitectura e calidade de vida: notas para unha discusión. En R. de Castro(comp.), Psicoloxía ambiental: intervención e evaluación da contorna, 1991.

Artigo publicado orixinalmente en La Ciudad Viva en abril 2015.

[:en]

In 2007, and for the first time in history, the world’s urban population was already more numerous than the rural population.1 According to the forecasts of the United Nations Department of Economic and Social Affairs, in 2050 75% of the population Population will live in cities.

The situation was very different at the end of the 19th century, when only 10% of the population was urban. At that time, the incipient industrial city was already a fact. A new urban society was adapting to a new scenario and began to undergo a transformation in its main structures. One of the topics mainly addressed by urban sociologists in the thirties of the twentieth century, is the loss of primary relationships (face to face) in the face of the immense network of contacts (secondary ties) that drove the metropolitan reality. In those years there is a metamorphosis, for certain theorists bathed in nostalgia, of the modes of relationship of agricultural societies.

How does man react with the fading of this type of intimate and closed relationship in the face of the explosion of multiple and diverse interactions that the great city now offered him?

To what extent does the city determine the behavior of individuals and social life?

Chicago, 1909 | Fuente: bifurcaciones.cl
Chicago, 1909 | Source: bifurcaciones.cl

The multitude of the sensory impacts of the metropolis demanded an over-tension from the citizen, an impossible implication that he could not bear and that Simmel,2 at the beginning of the twentieth century, called the

“increase in nervous life”.

Something similar happened with the proliferation of the many interpersonal relationships of urban life that tended to saturate the emotional capacity of the individual. This one, was forced to select concrete facets in which to relate with the rest of individuals; Each citizen was a polyhedral being who showed some of his faces while hiding others. In a way, the individual was forced to rank, to focus their implications on those aspects that he considered a priority. And establishing, as a defense, a series of automatisms that freed him from the fatigue of certain emotional choices.

On the one hand there was the loss of the family nucleus, while, on the other, the citizen was inserted into a large group. Their decisions, increasingly, were influenced by a kind of social consensus, where individual choice in favor of a certain conformitywith respect to the behavior established by the social mass lost strength. At the same time, the urban being was camouflaging his way of feeling in order to play a role in the urban scene. And the set of all these representations is what constituted his personality. In the words of E. Goffman,4

“Life is a theatrical performance”.

Various sociologists at the Chicago School analyzed the relationship between the city and society, at a time when both were in continuous transformation. Robert E. Park,5 one of the founding members, posed the city as a laboratory, a

“state of mind”,

as a field of study of human behavior and psychology, a platform on which a new form was developed to live.

“Future city”, Corbett (Popular Science, 1925). (www.worldidentitylab.net)
“Future city”, Corbett (Popular Science, 1925) | Source: worldidentitylab.net

Issues such as emotional distancing, the loss of family nuclei, the dissolution of religious groups and the alteration of social classes, were replacing the ties that once united people with the territory with more diffuse and relocated ones. This situation caused a reconfiguration of the feelings of identity and, likewise, a transposition of what Halbwachs6 called the

“collective memory”.

This memory, as the author explains, is a production that requires social frameworks (we are never alone), and is only built to the extent that it is able to establish benchmarks with the rest of society. However, those points were no longer the same. Those memories anchored in the tradition and customs of the agricultural society were those that ensured an intimate and necessary link with the territory which, in turn, was its own livelihood. With the new urban reality, a displacement begins, a relocation of the concrete referents that the city tends to disperse preventing the reconstruction of memories, of psychic representations.

But it is not only an emotional issue, it also begins a constant journey towards the disappearance of the “place”, increasingly unpredictable, or better, increasingly determined by the undetermined. Issues related to the loss of the anthropological site alter the symbolic ability of individuals to recognize themselves in the territory. In those years there was a tendency towards the study of urban artifact, most often considered harmful, as an element that interfered with social life.

Louis Wirth,7 another member of the aforementioned Chicago School, claimed that citizen behavior is determined by social structures and environmental factors. It is the scenario that defines the behavior of society. The emergence of the big city entails the emergence of a new emotional behavior, conditioned by the city itself, which presents a wide range of possibilities: from finding a specific identification for each particular obsession, traveling between strangers or the ability to dissolve in the anonymity. In all this, the city offers an indispensable element in urban life: the emergence of the unexpected, of surprise and what John F. Lofland8 calls

“the presence of a stranger”.

Fotograma de Wonderland, de Michael Winterbottom
«Wonderland», by Michael Winterbottom

Already in the sixties, Kevin Lynch9 conducted studies on the city trying to systematize those environmental images that transmit an emotional security to the individual. He articulates them around readings on the path, the landmark, the edge, the node and the neighborhood. However, despite requiring a very well organized, poetic and symbolic urban environment, it does not lose sight of the fundamental capital of urban reality: citizens and their daily flows that give meaning to the metropolitan scene.

So there are a number of physical dimensions or digital urban condition behavior. And there is, likewise, an attempt to humanize and rebalance both trends. David Harvey called it

“The urbanization of consciousness”,

Saskia Sassen refers to the

“Urbanization of technology”.

Psychosocial care studies on the city begins in the early seventies. There is special attention to the psychological changes of urban society. In parallel, in those same years, a new way of regulating the foundations of urban planning is experienced, in which the figure of the planner becomes more permeable through citizen participation processes, and becomes an element of balance, a facilitator among the various agents involved.

These studies derive in a special consideration about urban spaces as a privileged scenario to articulate social relations. Based on the study of several authors Proshansky y Fabian, Gehl), Corraliza10 summarizes the quality criteria of these spaces in the following points:

· The need for contact control and social interaction.
· The need for security and maintenance responsibility.
· The need for varied social activities.
· The need for aesthetic satisfaction.

These criteria give us the key to the success and failure of public spaces. And it is no accident that it is precisely on these arguments on which the issues (and frictions) of the public and private sphere are articulated. Based on these criteria, a diagnosis could be made as to why some authors have called the

“privatization of public space” and,

in the same way, the

“social massification of private spaces”.

One might ask, therefore, what has failed, what we have forgotten in the conception of public spaces.

Ignacio Grávalos – Patrizia Di Monte. Architects (estonoesunsolar)
Zaragoza-Venezia. Noviembre 2019.

Notes:
According to the World Bank’s development indicators, in 2013 the urban population was set at 53% of the total.
Simmel, Georg. El individuo y la libertad. Barcelona: Península. (1911)
The conformity trend was studied by Solomon Asch in “Studies fo Independence and Conformity” (1956)
Goffman, Erving. La presentación de la persona en la vida cotidiana, 1959
Park, Robert E., La ciudad y la ecología urbana y otros ensayos, 1952
Halbwachs, Maurice. La memoria colectiva, 1950
Wirth, Louis. El urbanismo como modo de vida, 1938
Lofland, John. Analyzing social settings, 1976
Lynch, Kevin. La imagen de la ciudad, 1960
10 Corraliza, José Antonio. Ciudad, arquitectura y calidad de vida: notas para una discusión. En R. de Castro(comp.), Psicología ambiental: intervención y evaluación del entorno, 1991.

Article originally published in The Living City in April 2015.

[:]

[:es]Alberto Corral Corral · Ubuild, un nuevo sistema constructivo en madera[:gl]Alberto Corral Corral · Ubuild, un novo sistema construtivo en madeira[:en]Alberto Corral Corral · Ubuild, a new construction system in wood[:]

[:es]

Hemos visto como los arquitectos estos años han recuperado y abarcado campos de trabajo diversos, incluso explorado en algunos menos habituales como la investigación y desarrollo de productos o sistemas, principalmente poblados por otros profesionales.

Aunque el I+D, es ámbito que en arquitectura últimamente no ha sido muy prolífico nos encontramos con algunos casos como el del arquitecto gallego, Alberto Corral, y su Ubuild, un nuevo sistema constructivo que combina madera y alta tecnología. Sí madera, un material cada vez más habitual que gracias a la labor de los diferentes profesionales recupera su valor y el protagonismo perdido en la arquitectura.

“Creo sinceramente en la utilidad y el valor social de la arquitectura.”

Alberto Corral, arquitecto formado en la ETSAC, que se impregnó, gracias a las experiencias vividas en Inglaterra, Suecia y Finlandia, de los planteamientos y maneras prácticas y sensibles de realizar arquitectura en dichos países. Cuestiones como construir de una forma lógica y sostenible, aprovechando los materiales y técnicas actuales, son algunos de los principios de su arquitectura y del proyecto Ubuild.

“Siempre he tenido un interés especial por la relación que hay entre la arquitectura y la naturaleza”.

Sin más preámbulos os dejamos con la entrevista que hemos tenido la oportunidad de realizarle.

“Naturalmente, la búsqueda de la belleza también es algo funcional. Intento encontrar la simplicidad y utilizar sólo los elementos justos y necesarios.”

Alberto Corral Corral · Ubuild, un nuevo sistema constructivo en madera Alberto-con-destornillador
Alberto Corral Corral · Ubuild, un nuevo sistema constructivo en madera Alberto-con-destornillador

¿Cómo se definiría Alberto Corral?

Una persona que desde pequeño le gustaba la arquitectura.

¿Cómo, cuándo y por qué surge Ubuild?

Con la llegada de la crisis en el sector de la construcción, nos quedamos sin trabajo en el estudio. Empecé a plantearme de forma teórica la realización de viviendas prefabricadas usando como material fundamental la madera. Un día visitando la carpintería Maciñeira en As Pontes, veo en funcionamiento un centro de mecanizado de madera por control numérico. Me sorprendió la capacidad de poder hacer casi cualquier geometría, y sobre todo la precisión con que se podía ejecutar. Esta es una tecnología que estaba siendo totalmente desaprovechada, pues aunque en el diseño de mobiliario se le sacaba mucho partido, en el ámbito de la construcción se limitaba a realizar los encuentros tradicionales de las estructuras, solo que más rápido y con mayor precisión.

Empecé a plantearme primero unos nuevos encuentros estructurales en entre vigas y pilares, encuentros que permitieran un encaje fácil y perfecto, que no necesitara un profesional para ensamblarlos. El siguiente paso fue diseñar los propios componentes de la estructura, vigas y pilares, para encajar en ellos el resto de los elementos constructivos de una edificación, convirtiéndose casi en una guía de construcción.

Durante el proceso ha sido fundamental la colaboración de la carpintería Maciñeira para poder hacer pruebas de encajes, la ayuda del estudio novitec-estudio para realizar algunas imágenes o impresiones 3D y la colaboración de Eduardo Padín para depurar la explicación de Ubuild y plasmarlo en la página web que realizó.

Alberto Corral Corral · Ubuild, un nuevo sistema constructivo en madera 1
Alberto Corral Corral · Ubuild, un nuevo sistema constructivo en madera

¿Cómo detectaste la necesidad de este servicio? ¿Qué aporta este nuevo sistema?

El orden no fue así. Al principio solo pretendía diseñar una serie de viviendas ecológicas en madera. Cuando incorpore la tecnología de los centros de mecanizado, me di cuenta de que ésta permitía plantearse una nueva forma de construir.

Ubuild da la posibilidad de montar una construcción entre dos o tres personas sin que sean profesionales, utilizando solo destornillador y martillo. Como todos los encuentros son por encaje y atornillado, permite hacer cualquier tipo de modificación, ampliar la construcción, desmontarla parcialmente, o modificar su configuración constructiva. Y todo ello sin renunciar a una calidad constructiva máxima.

Esto amplía las posibilidades de una persona que desea tener una casa. Si lo necesita podría empezar con una casa pequeña de configuración media en irla ampliando con el tiempo y mejorando la configuración constructiva. La puede modificar y con los años si tiene hijos puede cederle parte de la casa para que empiece su vida en otro lado. Al mismo tiempo se puede construir una casa de gran tamaño con una muy alta calidad constructiva.

¿Te encontraste con muchas dificultades? ¿Cuáles fueron las más problemáticas?

Ubuild es un sistema constructivo que está patentado a nivel mundial mediante una PCT. Al principio pensaba que lo más complicado sería que me concedieran la patente. Estaba muy equivocado, pues lo más difícil es encontrar empresas que quieran meterse en algo nuevo. Gracias que tengo el apoyo desde el principio de la carpintería Maciñeira, pues he intentado incorporar a alguna otra empresa al proyecto, pero las que he contactado son reacias a las novedades y la innovación. Se conforman con seguir haciendo lo de toda la vida porque les va bien, o siguen con lo de siempre aunque les vaya mal.

Otro problema muy grande es la comercialización del producto. Es fundamental que la gente sepa que existe Ubuild. No es nada fácil, pues hace falta mucho dinero para la promoción. Menos mal que existe internet, mediante la página web y las redes sociales, permite que cada día más gente sepa que Ubuild está ahí.

Alberto Corral Corral · Ubuild, un nuevo sistema constructivo en madera 2
Alberto Corral Corral · Ubuild, un nuevo sistema constructivo en madera

¿Cómo es el día a día en Ubuild?

Ahora mismo estamos con dos proyectos de vivienda unifamiliar y fabricando un almacén agrícola. Además en colaboración con la UDC estamos terminando de fabricar un Módulo de emergencia para desastres humanitarios. El tiempo se nos va en elaborar los proyectos y no dejar de analizar en todo momento posibles mejoras des sistema constructivo. Desde que se patentó el sistema constructivo Ubuild han surgido una infinidad de pequeñas mejoras que han hecho que en estos momentos funciones como un mecanismo de relojería. Y esto seguirá así constantemente, pues siempre hay algo que se puede optimizar.

Además hay que visitar todas las semanas la fábrica de As Pontes para ver como va la fabricación de las piezas y comentar con los carpinteros las posibles mejoras en el proceso de fabricación o en alguna de las piezas del sistema.

Incorporamos al estudio la impresión 3D a través del novitec-estudio, y ello nos permite analizar nuevas piezas para incorporar o modificar algunas de las actuales.

¿Cómo es el proceso de diseño, desarrollo y comercialización en Ubuild?

Además de lo que uno mismo se pueda plantear, el motor para plantearse nuevas piezas para el diseño y desarrollo de Ubuild, surgen de los propios estudios y encargos que nos hacen los clientes. Como cada cliente, terreno, vistas, topografía son diferentes, surgen necesidades que nos obligan a seguir desarrollando el sistema constructivo para dar respuesta a los nuevos problemas que se plantean. Estas mejoras ya se incorporan de forma permanente a Ubuild.

La comercialización es una cuestión aparte. Desearíamos que hubiese distribuidores en distintas partes de España, pero por la novedad hay mucha gente que no quiere dar el primer paso. Nuestra herramienta fundamental en estos momentos es internet y las redes sociales.

¿Has delegado funciones y te has centrado en partes concretas dentro de Ubuild?

Me gustaría poder centrarse en el diseño de nuevos modelos y el continuo desarrollo de Ubuild, pero de momento no es posible. Sí que delego parte del trabajo, pero necesitaríamos más gente colaborando. Tiene que ir poco a poco pues mientras no haya más volumen de trabajo, no se podrá incorporar a más gente en el proyecto empresarial.

¿Cuál fue (o será) el momento crítico una vez comenzado Ubuild?

El momento más crítico sin lugar a dudas ha sido poder realizar la primera obra de una cierta entidad. Los primeros tiempos solo teníamos proyectos muy pequeños, garajes, puestos de socorro, almacenes. El paso más importante fue poder desarrollar y montar una vivienda unifamiliar de más de cien metros cuadrados con una topografía complicada. Ahí se puso a prueba todo el sistema constructivo, dándonos un resultado muy brillante y dejando a unos clientes muy contentos.

A partir de este momento ha sido más fácil que surgieran más clientes dispuestos a dar el paso.

¿Cuáles son vuestras referencias?

El racionalismo es nuestra guía en el planteamiento arquitectónico y constructivo. A nivel estético y de lenguaje, buscamos que los elementos constructivos del sistema creen una estética propia que sea característica de las construcciones Ubuild.

A la hora de hablar de Ubuild tratamos de explicar a las personas interesadas cuales son las características, porque Ubuild es un planteamiento nuevo de construcción y cuáles son las novedades y posibilidades que abre, y que hasta ahora no existían en el mercado.

¿A qué segmento de clientes te diriges? ¿Cuáles son los encargos más demandados?

Este es uno de los problemas que nos encontramos al principio. Al ser un sistema constructivo tan versátil se podía enfocar a un gran tipo de productos. Mobiliario urbano, vivienda, edificio institucional, naves… En la actualidad lo tenemos enfocado más hacia la vivienda, pues es donde más demanda se encuentra.

¿Cómo y para qué utilizas las “nuevas tecnologías”? ¿La “red” ha facilitado tu labor?

El sistema constructivo Ubuild nace fruto de una nueva tecnología como es el mecanizado de madera mediante control numérico. En la actualidad para estudiar nuevas piezas que se puedan incorporar al sistema se hacen pruebas con impresión 3D antes de fabricar las piezas reales en madera.

La red ha sido un instrumento muy útil a la hora de dar a conocer Ubuild a más gente. Sin la red creo que no habría sido posible que arrancara este proyecto.

Alberto Corral Corral · Ubuild, un nuevo sistema constructivo en madera 3
Alberto Corral Corral · Ubuild, un nuevo sistema constructivo en madera

¿Compaginas o complementas esta actividad con otras labores o en otros campos?

Tengo un estudio de arquitectura, por lo tanto hacemos cualquier tipo de trabajo que nos demande un cliente. Por ejemplo estados con la reforma de dos pisos en Coruña, o la rehabilitación de un edificio en un núcleo de Mañón. Hacemos proyectos con los sistemas constructivos tradicionales cuando el cliente lo quiere, o informes de distintos tipos.

La arquitectura, tiene abiertos muchos frentes de batalla (LSP, Bolonia, paro, precariedad laboral, COAs, ETSAs, emigración, comunicación, etc), ¿no serán demasiados para la polarización existente dentro de la misma?

El mundo de la arquitectura y la construcción se ha complicado enormemente estos últimos años. Yo creo que si uno no tiene vocación por la arquitectura, no debe meterse en este mundo. Hay otras formas de ganarse la vida horadamente. La arquitectura es algo muy incomprendido que sin embargo todo el mundo piensa que sabe y tiene criterio.

Ahora nuestra labor está totalmente encorsetada por la normativa, las leyes, la cultura de la imagen, las redes sociales…, es muy fácil desorientarse y perder la perspectiva e ilusión.

¿Cómo ves el futuro de la arquitectura? ¿Y el de la profesión?

La arquitectura y el urbanismo siempre estarán ahí porque son necesarios, se llamen como se llamen. En cuanto a la profesión creo que de forma inevitable se tiende a la especialización. Yo como arquitecto que empiezo a tener unos ciertos años lo veo con tristeza, pues justamente creo que el arquitecto debe ser esa figura que tiene una visión completa del proyecto y que es capaz de coordinar los distintos campos para que todo encaje.

Puede ser una visión caduca de la profesión, pero entiendo que el mundo está cambiando muy rápidamente y eso se tiene que reflejar en la forma de trabajar.

¿Qué mejoras crees que son fundamentales y que deberían ser puestas en marcha de forma inmediata?

No tengo claro cuál es el camino. En la educación creo que aunque haya una especialización, se debería mantener unos conocimientos integrales que permitan al arquitecto tener un criterio y una visión de conjunto en los proyectos. Además pienso que todos los agentes que intervienen en la promoción y construcción, deberían ser profesionales y con una formación académica.

Para ser uno promotor o constructor, creo que debería tener una formación previa, para tener conciencia de todas las repercusiones de los actos y una cierta ética profesional.

Alberto Corral Corral · Ubuild, un nuevo sistema constructivo en madera 4
Alberto Corral Corral · Ubuild, un nuevo sistema constructivo en madera

Como “emprendedor” ¿qué opinas de los arquitectos que “abren y/o recuperan” nuevos campos y/o enfoques de la profesión?

Creo que este es el auténtico futuro de la profesión para aquellas personas que tienen un espíritu creativo. Ahora es complicado montar un estudio y que te encarguen proyectos. Pero se puede ver más haya del estudio tradicional. Un arquitecto tiene una formación muy potente donde tiene estructurada la cabeza para estudiar toda una serie de condicionantes y dar una solución a los mismos. Esto se puede aplicar a muchos ámbitos, entre ellos desarrollar nuevo mobiliario, diseñar piezas para que la gente las pueda imprimir en casa en 3D… Estamos vivienda en estos momentos una revolución y los arquitectos con un espíritu creativo pueden enfocar sus energías hacia estos campos nuevos que están surgiendo.

Yo mismo soy un ejemplo. Ante la falta de encargos, inicialmente todo el trabajo de desarrollo de Ubuild era una labor para un diseñador industrial, sin embargo me surgió una idea fruto de ver las posibilidades de una tecnología nueva y lo desarrollé. Más tarde al ser y tener un espíritu de arquitecto, apliqué todas las posibilidades a desarrollar un sistema constructivo.

Yo soy una persona muy normal. Y soy la prueba de que cualquiera joven arquitecto que se le ocurra una buena idea con posibilidades, no debe desecharla sin antes intentar ponerla a prueba Ahora hay unas posibilidades de desarrollar las cosas que no había hace 20 años, y si lo haces bien existe un mercado global al que puedes llegar desde tu casa. Es un potencial enorme y democratiza las posibilidades de sacar adelante cualquier proyecto si es bueno y aporta algo nuevo.

¿Estáis contentos con la trayectoria realizada hasta ahora? ¿Qué proyectos de futuro te(os) esperan?

Debido a la escasez de medios las cosas van algo más lentas de lo que nos gustaría, pero estamos avanzando y creemos que tenemos algo muy sólido. En cuanto a los proyectos, en estos momentos estamos con varias viviendas unifamiliares. Me produce especial ilusión el módulo para desastres humanitarios que estamos haciendo para la Universidad de La Coruña, pues si sale adelante y más tarde se ofrece a ACNUR, podría ser una enorme mejora en las condiciones de vida de los refugiados.

Ahora se hacen tiendas de campaña que se supone que son para unos meses y luego se está en ellas muchos años.

Para acabar, ¿qué les aconsejaríais a los actuales estudiantes y futuros profesionales de arquitectura?

El mundo de la arquitectura es realmente apasionante. Al menos cuando yo estudié, en la escuela no nos preparaban para la vida real de la profesión. El choque es brutal y uno puede perder la ilusión. Ser conscientes de ello y luchar por mantener los ideales pues merece la pena.

El desarrollo tradicional de la profesión, con el estudio y los clientes, se ha complicado enormemente. Sin embargo han surgido un montón de posibilidades con nuevas tecnologías de la construcción, nuevos materiales, nuevas formas de colaboración, nuevas demandas… Y todo eso está ahí para que lo aprovechéis. Creo sinceramente que tenéis que estar receptivos a toda la nueva actividad económica que está surgiendo, pues hay mucho margen para aportar ese punto de creatividad que muchas veces marca la diferencia y que vosotros podéis dar. Es un buen momento para la gente joven con ganas de buscar su propio camino, sola o acompañada. Internet marca de diferencia. Ahora es posible que un grupo de jóvenes con poco dinero y muchas ideas e ilusión, puedan desarrollar todo el proceso, desde el diseño, producción y comercialización de un producto, gracias a internet.

Cuando yo era joven no tenía esa posibilidad.

 

Alberto Corral Corral · Ubuild, un nuevo sistema constructivo en madera 5
Alberto Corral Corral · Ubuild, un nuevo sistema constructivo en madera

Alberto Corral Corral · Ubuild, sistema constructivo en madera
Noviembre 2019

Entrevista realizada por Ana Barreiro Blanco y Alberto Alonso Oro. Agradecer a Alberto su tiempo y predisposición con este pequeño espacio.[:gl]

Vimos como os arquitectos estes anos recuperaron e abarcaron campos de traballo diversos, mesmo explorado nalgúns menos habituais como a investigación e desenvolvemento de produtos ou sistemas, principalmente poboados por outros profesionais.

Aínda que o I+D, é ámbito que en arquitectura ultimamente non foi moi prolífico atopámonos con algúns casos como o do arquitecto galego, Alberto Corral,, e o seu Ubuild, un novo sistema construtivo que combina madeira e alta tecnoloxía. Si madeira, un material cada vez máis habitual que grazas ao labor dos diferentes profesionais recupera o seu valor e o protagonismo perdido na arquitectura.

“Creo sinceramente na utilidade e o valor social da arquitectura.”

Alberto Corral, arquitecto formado na ETSAC, que se impregnou, grazas ás experiencias vividas en Inglaterra, Suecia e Finlandia, das formulacións e maneiras prácticas e sensibles de realizar arquitectura nos devanditos países. Cuestións como construír dunha forma lóxica e sustentable, aproveitando os materiais e técnicas actuais, son algúns dos principios da súa arquitectura e do proxecto Ubuild.

“Sempre tiven un interese especial pola relación que hai entre a arquitectura e a natureza”.

Sen máis preámbulos deixámosvos coa entrevista que tivemos a oportunidade de realizarlle.

“Naturalmente, a procura da beleza tamén é algo funcional. Tento atopar a simplicidade e utilizar só os elementos xustos e necesarios.”

Alberto Corral Corral · Ubuild, un nuevo sistema constructivo en madera Alberto-con-destornillador

Como se definiría Alberto Corral?

Unha persoa que dende pequeno lle gusta a arquitectura.

Como, cando e por que xorde Ubuild?

Coa chegada da crise no sector da construción, quedamos sen traballo no estudo. Empecei a exporme de forma teórica a realización de vivendas prefabricadas usando como material fundamental a madeira. Un día visitando a carpintería Maciñeira nas Pontes, vexo en funcionamento un centro de mecanizado de madeira por control numérico. Sorprendeume a capacidade de poder facer case calquera xeometría, e sobre todo a precisión con que se podía executar. Esta é unha tecnoloxía que estaba a ser totalmente desaproveitada, pois aínda que no deseño de mobiliario sacábaselle moito partido, no ámbito da construción limitábase a realizar os encontros tradicionais das estruturas, só que máis rápido e con maior precisión.

Empecei a exporme primeiro uns novos encontros estruturais en entre vigas e alicerces, encontros que permitisen un encaixe fácil e perfecto, que non necesitase un profesional para ensamblarlos. O seguinte paso foi deseñar os propios compoñentes da estrutura, vigas e alicerces, para encaixar neles o resto dos elementos construtivos dunha edificación, converténdose case nunha guía de construción.

Durante o proceso foi fundamental a colaboración da carpintería Maciñeira para poder facer probas de encaixes, a axuda do estudo novitec-estudo para realizar algunhas imaxes ou impresións 3D e a colaboración de Eduardo Padín para depurar a explicación de Ubuild e plasmalo na páxina web que realizou.

Alberto Corral Corral · Ubuild, un nuevo sistema constructivo en madera 1

Como detectaches a necesidade deste servizo? Que achega este novo sistema?

A orde non foi así. Ao principio só pretendía deseñar unha serie de vivendas ecolóxicas en madeira. Cando incorpore a tecnoloxía dos centros de mecanizado, deime conta de que esta permitía exporse unha nova forma de construír.

Ubuild dá a posibilidade de montar unha construción entre dúas ou tres persoas sen que sexan profesionais, utilizando só desaparafusador e martelo. Como todos os encontros son por encaixe e aparafusado, permite facer calquera tipo de modificación, ampliar a construción, desmontala parcialmente, ou modificar a súa configuración construtiva. E todo iso sen renunciar a unha calidade construtiva máxima.

Isto amplía as posibilidades dunha persoa que desexa ter unha casa. Se o necesita podería empezar cunha casa pequena de configuración media en ila ampliando co tempo e mellorando a configuración construtiva. Pódea modificar e cos anos se ten fillos pode cederlle parte da casa para que empece a súa vida noutro lado. Ao mesmo tempo pódese construír unha casa de gran tamaño cunha moi alta calidade construtiva.

Atopáchesche con moitas dificultades? Cales foron as máis problemáticas?

Ubuild es un sistema constructivo que está patentado a nivel mundial mediante una PCT. Al principio pensaba que lo más complicado sería que me concedieran la patente. Estaba muy equivocado, pues lo más difícil es encontrar empresas que quieran meterse en algo nuevo. Gracias que tengo el apoyo desde el principio de la carpintería Maciñeira, pues he intentado incorporar a alguna otra empresa al proyecto, pero las que he contactado son reacias a las novedades y la innovación. Se conforman con seguir haciendo lo de toda la vida porque les va bien, o siguen con lo de siempre aunque les vaya mal.

Outro problema moi grande é a comercialización do produto. É fundamental que a xente saiba que existe Ubuild. Non é nada fácil, pois fai falta moito diñeiro para a promoción. Menos mal que existe internet, mediante a páxina web e as redes sociais, permite que cada día máis xente saiba que Ubuild está aí.

Alberto Corral Corral · Ubuild, un nuevo sistema constructivo en madera 2

Como é o día a día en Ubuild?

Agora mesmo estamos con dous proxectos de vivenda unifamiliar e fabricando un almacén agrícola. Ademais en colaboración coa UDC estamos a terminar de fabricar un Módulo de emerxencia para desastres humanitarios. O tempo váisenos en elaborar os proxectos e non deixar de analizar en todo momento posibles melloras deas sistema construtivo. Desde que se patentou o sistema construtivo Ubuild xurdiron unha infinidade de pequenas melloras que fixeron que nestes momentos funciones como un mecanismo de reloxería. E isto seguirá así constantemente, pois sempre hai algo que se pode optimizar.

Ademais hai que visitar todas as semanas a fábrica das Pontes para ver como vai a fabricación das pezas e comentar cos carpinteiros as posibles melloras no proceso de fabricación ou nalgunha das pezas do sistema.

Incorporamos ao estudo a impresión 3D a través do novitec-estudo, e iso permítenos analizar novas pezas para incorporar ou modificar algunhas das actuais.

Como é o proceso de deseño, desenvolvemento e comercialización en Ubuild?

Ademais do que uno mesmo póidase expor, o motor para exporse novas pezas para o deseño e desenvolvemento de Ubuild, xorden dos propios estudos e encargos que nos fan os clientes. Como cada cliente, terreo, vistas, topografía son diferentes, xorden necesidades que nos obrigan a seguir desenvolvendo o sistema construtivo para dar resposta aos novos problemas que se expoñen. Estas melloras xa se incorporan de forma permanente a Ubuild.

A comercialización é unha cuestión aparte. Desexariamos que houbese distribuidores en distintas partes de España, pero pola novidade hai moita xente que non quere dar o primeiro paso. A nosa ferramenta fundamental nestes momentos é internet e as redes sociais.

Delegaches funcións e centráchesche en partes concretas dentro de Ubuild?

Gustaríame poder centrarse no deseño de novos modelos e o continuo desenvolvemento de Ubuild, pero de momento non é posible. Si que delego parte do traballo, pero necesitariamos máis xente colaborando. Ten que ir aos poucos pois mentres non haxa máis volume de traballo, non se poderá incorporar a máis xente no proxecto empresarial.

Cal foi (ou será) o momento crítico unha vez comezado Ubuild?

O momento máis crítico sen dúbida foi poder realizar a primeira obra dunha certa entidade. Os primeiros tempos só tiñamos proxectos moi pequenos, garaxes, postos de socorro, almacéns. O paso máis importante foi poder desenvolver e montar unha vivenda unifamiliar de máis de cen metros cadrados cunha topografía complicada. Aí púxose a proba todo o sistema construtivo, dándonos un resultado moi brillante e deixando a uns clientes moi contentos. A partir deste intre foi máis fácil que xurdisen máis clientes dispostos a dar o paso.

Cales son as vosas referencias?

O racionalismo é nosa guía na formulación arquitectónica e construtiva. A nivel estético e de linguaxe, buscamos que os elementos construtivos do sistema cren unha estética propia que sexa característica das construcións Ubuild.

Á hora de falar de Ubuild tratamos de explicar ás persoas interesadas cales son as características, porque Ubuild é unha formulación nova de construción e cales son as novidades e posibilidades que abre, e que ata o de agora non existían no mercado.

A que segmento de clientes diríxesche? Cales son os encargos máis demandados?

Este é un dos problemas que nos atopamos ao principio. Ao ser un sistema construtivo tan versátil podíase enfocar a un gran tipo de produtos. Mobiliario urbano, vivenda, edificio institucional, naves… Na actualidade témolo enfocado máis cara á vivenda, pois é onde máis demanda atópase.

Como e para que utilizas as “novas tecnoloxías”? A “rede” facilitou o teu labor?

O sistema construtivo Ubuild  nace froito dunha nova tecnoloxía como é o mecanizado de madeira mediante control numérico. Na actualidade para estudar novas pezas que se poidan incorporar ao sistema fanse probas con impresión 3D antes de fabricar as pezas reais en madeira.

A rede foi un instrumento moi útil á hora de dar a coñecer Ubuild a máis xente. Sen a rede creo que non sería posible que arrincase este proxecto.

Alberto Corral Corral · Ubuild, un nuevo sistema constructivo en madera 3

Compaxinas ou complementas esta actividade con outros labores ou noutros campos?

Teño un estudo de arquitectura, por tanto facemos calquera tipo de traballo que nos demande un cliente. Por exemplo estados coa reforma de dous pisos en Coruña, ou a rehabilitación dun edificio nun núcleo de Mañón. Facemos proxectos cos sistemas construtivos tradicionais cando o cliente quéreo, ou informes de distintos tipos.

A arquitectura, ten abertos moitas frontes de batalla ( LSP, Bolonia, paro, precariedade laboral, COAs, ETSAs, emigración, comunicación, etc), non serán demasiados para a polarización existente dentro da mesma??

O mundo da arquitectura e a construción complicouse enormemente estes últimos anos. Eu creo que se uno non ten vocación pola arquitectura, non debe meterse neste mundo. Hai outras formas de gañarse a vida horadamente. A arquitectura é algo moi incomprendido que con todo todo o mundo pensa que sabe e ten criterio.

Agora o noso labor está totalmente encorsetada pola normativa, as leis, a cultura da imaxe, as redes sociais…, é moi sinxelo desorientarse e perder a perspectiva e ilusión.

Como ves o futuro da arquitectura? E o da profesión?

A arquitectura e o urbanismo sempre estarán aí porque son necesarios, chámense como se chamen. En canto á profesión creo que de forma inevitable téndese á especialización. Eu como arquitecto que empezo a ter uns certos anos véxoo con tristeza, pois xustamente creo que o arquitecto debe ser esa figura que ten unha visión completa do proxecto e que é capaz de coordinar os distintos campos para que todo encaixe.

Pode ser unha visión caduca da profesión, pero entendo que o mundo está a cambiar moi rapidamente e iso tense que reflectir na forma de traballar.

Que melloras crees que son fundamentais e que deberían ser postas en marcha de forma inmediata?

Non teño claro cal é o camiño. Na educación creo que aínda que haxa unha especialización, deberíase manter uns coñecementos integrais que permitan ao arquitecto ter un criterio e unha visión de conxunto nos proxectos. Ademais penso que todos os axentes que interveñen na promoción e construción, deberían ser profesionais e cunha formación académica.

Para ser un promotor ou construtor, creo que debería ter unha formación previa, para ter conciencia de todas as repercusións dos actos e unha certa ética profesional.

Alberto Corral Corral · Ubuild, un nuevo sistema constructivo en madera 4

Como “emprendedor” ¿qué opinas de los arquitectos que “abren y/o recuperan” nuevos campos y/o enfoques de la profesión?

Creo que este é o auténtico futuro da profesión para aquelas persoas que teñen un espírito creativo. Agora é complicado montar un estudo e que che encarguen proxectos. Pero pódese ver máis haxa do estudo tradicional. Un arquitecto ten unha formación moi potente onde ten estruturada a cabeza para estudar toda unha serie de condicionantes e dar unha solución aos mesmos. Isto pódese aplicar a moitos ámbitos, entre eles desenvolver novo mobiliario, deseñar pezas para que a xente póidaas imprimir en casa en 3D… Estamos vivenda nestes momentos unha revolución e os arquitectos cun espírito creativo poden enfocar as súas enerxías cara a estes campos novos que están a xurdir.

Eu mesmo son un exemplo. Ante a falta de encargos, inicialmente todo o traballo de desenvolvemento de Ubuild era un labor para un deseñador industrial, con todo xurdiume unha idea froito de ver as posibilidades dunha tecnoloxía nova e desenvolvino. Máis tarde ao ser e ter un espírito de arquitecto, apliquei todas as posibilidades a desenvolver un sistema construtivo.

Eu son unha persoa moi normal. E son a proba de que calquera novo arquitecto que se lle ocorra unha boa idea con posibilidades, non debe refugala sen antes tentar poñela a proba Agora hai unhas posibilidades de desenvolver as cousas que non había fai 20 anos, e se o fas ben existe un mercado global ao que podes chegar desde a túa casa. É un potencial enorme e democratiza as posibilidades de sacar adiante calquera proxecto se é bo e achega algo novo.

Estás contento coa traxectoria realizada ata o de agora? Que proxectos de futuro che(vos) esperan?

Debido á escaseza de medios as cousas van algo máis lentas do que nos gustaría, pero estamos a avanzar e cremos que temos algo moi sólido. En canto aos proxectos, nestes momentos estamos con varias vivendas unifamiliares. Prodúceme especial ilusión o módulo para desastres humanitarios que estamos a facer para a Universidade da Coruña, pois se sae adiante e máis tarde ofrécese a ACNUR, podería ser unha enorme mellora nas condicións de vida dos refuxiados.

Agora fanse tendas de campaña que se supón que son para uns meses e logo estase nelas moitos anos.

Para acabar, que lles aconsellarías aos actuais estudantes e futuros profesionais de arquitectura?

O mundo da arquitectura é realmente apaixonante. Polo menos cando eu estudei, na escola non nos preparaban para a vida real da profesión. O choque é brutal e un pode perder a ilusión. Ser conscientes diso e loitar por manter os ideais pois merece a pena.

O desenvolvemento tradicional da profesión, co estudo e os clientes, complicouse enormemente. Con todo xurdiron unha chea de posibilidades con novas tecnoloxías da construción, novos materiais, novas formas de colaboración, novas demandas… E todo iso está aí para que o aproveitedes. Creo sinceramente que tedes que estar receptivos a toda a nova actividade económica que está a xurdir, pois hai moita marxe para achegar ese punto de creatividade que moitas veces marca a diferenza e que vós podedes dar.

É un bo momento para a xente nova con ganas de buscar o seu propio camiño, soa ou acompañada. Internet marca de diferenza. Agora é posible que un grupo de mozos con pouco diñeiro e moitas ideas e ilusión, poidan desenvolver todo o proceso, desde o deseño, produción e comercialización dun produto, grazas a internet.

Cando eu era mozo non tiña esa posibilidade.

Alberto Corral Corral · Ubuild, un nuevo sistema constructivo en madera 5

Alberto Corral Corral · Ubuild, sistema construtivo en madeira
Noviembre 2019

Entrevista realizada por Ana Barreiro Blanco e Alberto Alonso Oro. Agradecerlle a Alberto o seu tempo e predisposición con este pequeno espazo.[:en]

We have seen how the architects these years have recovered and covered diverse fields of work, even explored in some less common ones such as research and development of products or systems, mainly populated by other professionals.

Although I+D is an area that has not been very prolific in architecture lately, we find some cases such as the Galician architect, Alberto Corral,, and his Ubuild, a new construction system that combines wood and high technology. Yes wood, an increasingly common material that thanks to the work of different professionals recovers its value and the role lost in architecture.

“I sincerely believe in the usefulness and social value of architecture.”

Alberto Corral, an architect trained in the ETSAC, who was impregnated, thanks to the experiences lived in England, Sweden and Finland, of the approaches and practical and sensitive ways of making architecture in these countries. Issues such as building in a logical and sustainable way, taking advantage of current materials and techniques, are some of the principles of its architecture and the Ubuild project.

“I have always had a special interest in the relationship between architecture and nature”.

Without further ado we leave you with the interview that we have had the opportunity to perform.

“Naturally, the search for beauty is also something functional. I try to find simplicity and use only the right and necessary elements.”

Alberto Corral Corral · Ubuild, un nuevo sistema constructivo en madera Alberto-con-destornillador

How would Alberto Corral be defined? 

A person who since childhood liked architecture.

How, when and why does Ubuild arise?

With the arrival of the crisis in the construction sector, we were left without work in the studio. I began to consider theoretically the realization of prefabricated houses using wood as a fundamental material. One day visiting the Maciñeira carpentry in As Pontes, I see a wood machining center by numerical control. I was surprised at the ability to do almost any geometry, and especially the precision with which it could be executed. This is a technology that was totally wasted, because although in the design of furniture a lot was taken advantage of, in the field of construction it was limited to making the traditional encounters of the structures, only faster and with greater precision.

I began to consider first some new structural meetings between beams and pillars, meetings that would allow an easy and perfect fit, that a professional would not need to assemble them. The next step was to design the structure’s own components, beams and pillars, to fit in them the rest of the building elements of a building, becoming almost a construction guide.

During the process the collaboration of the Carpentry Maciñeira has been fundamental to be able to do lace tests, the help of the novitec-estudio studio to make some images or 3D prints and the collaboration of Eduardo Padín to debug the explanation of Ubuild and translate it on the page web you made.

Alberto Corral Corral · Ubuild, un nuevo sistema constructivo en madera 1

How did you detect the need for this service? What does this new system provide?

The order was not like that. At first, I only intended to design a series of green wood houses. When I incorporated the technology of the machining centers, I realized that it allowed us to consider a new way of building.

Ubuild gives the possibility of assembling a construction between two or three people without being professionals, using only a screwdriver and hammer. As all the meetings are by lace and screwed, it allows to make any type of modification, expand the construction, partially disassemble it, or modify its construction configuration. And all this without sacrificing maximum constructive quality.

This expands the possibilities of a person who wishes to have a house. If you need it, you could start with a small house of medium configuration to expand it over time and improve the construction configuration. You can modify it and over the years if you have children, you can give up part of the house to start your life elsewhere. At the same time you can build a large house with a very high constructive quality.

Did you encounter many difficulties? Which were the most problematic?

Ubuild is a construction system that is patented worldwide through a PCT. At first I thought that the most complicated thing would be that they granted me the patent. I was very wrong, because the most difficult thing is to find companies that want to get into something new. Thank you that I have the support from the beginning of the Maciñeira carpentry, because I have tried to incorporate some other company into the project, but the ones I have contacted are reluctant to innovations and innovation. They are content to continue doing the whole life because they are doing well, or continue with the usual even if they do badly.

Another very big problem is the commercialization of the product. It is essential that people know that Ubuild exists. It is not easy, because it takes a lot of money for the promotion. Luckily there is internet, through the website and social networks, allows more and more people to know that Ubuild is there.

Alberto Corral Corral · Ubuild, un nuevo sistema constructivo en madera 2

How is the day to day in Ubuild?

Right now we are with two single-family housing projects and manufacturing an agricultural warehouse. In addition, in collaboration with the UDC, we are finishing manufacturing an Emergency Module for humanitarian disasters. Time is going to elaborate the projects and not stop analyzing possible improvements of the construction system at all times. Since the Ubuild construction system was patented, an infinite number of small improvements have emerged that have now made it function as a clockwork mechanism. And this will continue like this constantly, because there is always something that can be optimized.

In addition, the As Pontes factory must be visited every week to see how the manufacturing of the parts is going and to discuss with the carpenters the possible improvements in the manufacturing process or in any of the parts of the system.

We incorporate 3D printing into the studio through the novitec-study, and this allows us to analyze new pieces to incorporate or modify some of the current ones.

How is the design, development and marketing process in Ubuild?

In addition to what one may consider, the engine to consider new pieces for the design and development of Ubuild, arise from the studies and commissions made by customers. As each client, land, views, topography are different, needs arise that force us to continue developing the construction system to respond to the new problems that arise. These improvements are already permanently incorporated into Ubuild.

Marketing is a separate matter. We wish there were distributors in different parts of Spain, but for the novelty there are many people who do not want to take the first step. Our fundamental tool right now is the internet and social networks.

Have you delegated functions and focused on specific parts within Ubuild?

I would like to be able to focus on the design of new models and the continuous development of Ubuild, but for now it is not possible. Yes, I delegate part of the work, but we would need more people collaborating. It has to go little by little because as long as there is no more workload, more people cannot be incorporated into the business project.

Me gustaría poder centrarse en el diseño de nuevos modelos y el continuo desarrollo de Ubuild, pero de momento no es posible. Sí que delego parte del trabajo, pero necesitaríamos más gente colaborando. Tiene que ir poco a poco pues mientras no haya más volumen de trabajo, no se podrá incorporar a más gente en el proyecto empresarial.

What was (or will be) the critical moment once Ubuild started?

The most critical moment without a doubt has been to be able to perform the first work of a certain entity. In the early days we only had very small projects, garages, aid stations, warehouses. The most important step was to develop and assemble a single-family home of more than one hundred square meters with a complicated topography. There the entire construction system was tested, giving us a very bright result and leaving very happy customers.

From this moment on, it has been easier for more clients willing to take the step.

What are your references?

Rationalism is our guide in the architectural and constructive approach. At the aesthetic and language level, we seek that the constructive elements of the system create their own aesthetics that is characteristic of Ubuild constructions.

When talking about Ubuild we try to explain to the interested people what the characteristics are, because Ubuild is a new construction approach and what are the novelties and possibilities that it opens, and that until now they did not exist in the market.

What customer segment are you targeting? What are the most demanded orders?

This is one of the problems we encountered at the beginning. Being such a versatile construction system could focus on a large type of products. Urban furniture, housing, institutional building, warehouses … Currently we have more focused on housing, because it is where more demand is found.

How and why do you use the “new technologies”? Has the “network” facilitated your work?

The Ubuild construction system is born from a new technology such as wood machining through numerical control. Currently, to study new parts that can be incorporated into the system, 3D printing tests are done before manufacturing the real pieces in wood.

The network has been a very useful tool when it comes to making Ubuild known to more people. Without the network I think it would not have been possible to start this project.

Alberto Corral Corral · Ubuild, un nuevo sistema constructivo en madera 3

Do you combine or complement this activity with other tasks or in other fields??

I have an architecture studio, therefore we do any type of work that a client demands. For example, states with the reform of two floors in Coruña, or the rehabilitation of a building in a core of Mañón. We make projects with traditional construction systems when the client wants it, or reports of different types.

The architecture has many battle fronts open (LSP, Bologna, unemployment, job insecurity, COAs, ETSAs, emigration, communication, etc.), will they not be too many for the polarization existing within it?

The world of architecture and construction has become very complicated in recent years. I believe that if one does not have a vocation for architecture, one should not get into this world. There are other ways to make a living. Architecture is something very misunderstood that however everyone thinks they know and have criteria.

Now our work is totally corseted by regulations, laws, image culture, social networks …, it is very easy to get disoriented and lose perspective and enthusiasm.

How do you see the future of architecture? And the one in the profession?

Architecture and urbanism will always be there because they are necessary, whatever they are called. As for the profession, I think that there is an inevitable tendency towards specialization. As an architect I start to have some certain years I see it with sadness, because I just think that the architect must be that figure who has a complete vision of the project and is able to coordinate the different fields so that everything fits.

It may be an outdated vision of the profession, but I understand that the world is changing very quickly and that has to be reflected in the way of working.

What improvements do you think are fundamental and should be implemented immediately?

I am not sure what the path is. In education, I believe that although there is a specialization, comprehensive knowledge should be maintained that allows the architect to have an overall approach and vision in the projects. I also think that all the agents involved in the promotion and construction should be professionals and with an academic background.

To be a promoter or builder, I think I should have previous training, to be aware of all the repercussions of the acts and a certain professional ethic.

Alberto Corral Corral · Ubuild, un nuevo sistema constructivo en madera 4

As an “entrepreneur”, what do you think of the architects who «open and / or recover» new fields and / or approaches to the profession?

I think this is the true future of the profession for those people who have a creative spirit. Now it is difficult to set up a studio and have projects commissioned. But you can see more beech from the traditional study. An architect has a very powerful formation where the head is structured to study a whole series of conditions and provide a solution to them. This can be applied to many areas, including developing new furniture, designing parts so that people can print them at home in 3D … We are currently housing a revolution and architects with a creative spirit can focus their energies on these new fields that are emerging.

I am an example myself. In the absence of commissions, initially all of Ubuild‘s development work was a work for an industrial designer, however an idea came up as a result of seeing the possibilities of a new technology and I developed it. Later on being and having an architect spirit, I applied all the possibilities to develop a constructive system.

I am a very normal person. And I am proof that any young architect who comes up with a good idea with possibilities, should not discard it without first trying to put it to the test. Now there are possibilities to develop things that were not 20 years ago, and if you do it right there is a Global market that you can reach from your home. It is a huge potential and democratizes the possibilities of carrying out any project if it is good and brings something new.

Are you happy with the trajectory made so far? What future projects await you??

Due to the shortage of means things are going a little slower than we would like, but we are moving forward and we believe that we have something very solid. As for the projects, we are currently with several single-family homes. I am especially excited about the module for humanitarian disasters that we are doing for the University of La Coruña, because if it goes ahead and is later offered to ACNUR, it could be a huge improvement in the living conditions of refugees.

Now tents are made that are supposed to be for a few months and then they are in them for many years.

Finally, what would you advise current students and future architecture professional?

The world of architecture is really exciting. At least when I studied, at school they didn’t prepare us for the real life of the profession. The shock is brutal and one can lose the illusion. Being aware of it and fighting to maintain the ideals is worth it.

The traditional development of the profession, with the study and clients, has been greatly complicated. However, a lot of possibilities have emerged with new construction technologies, new materials, new forms of collaboration, new demands … And all that is there for you to take advantage of. I sincerely believe that you have to be receptive to all the new economic activity that is emerging, because there is a lot of room to contribute that point of creativity that often makes a difference and that you can give. It is a good time for young people wanting to find their own way, alone or accompanied. Internet makes a difference. Now it is possible that a group of young people with little money and many ideas and enthusiasm, can develop the whole process, from the design, production and marketing of a product, thanks to the internet.

When I was young I didn’t have that possibility.

Alberto Corral Corral · Ubuild, un nuevo sistema constructivo en madera 5

Alberto Corral Corral · Ubuild, a new construction system in wood
November 2019

Interview by Ana Barreiro Blanco and Alberto Alonso Oro. Thank Alberto for his time and predisposition with this small space.

[:]

[:es]Reconstrucción de vivienda en Saa | MOL Arquitectura [:gl]Reconstrución de vivenda en Saa | MOL Arquitectura [:en]Reconstruction of housing in Saa | MOL Arquitectura [:]

[:es]

Reconstrucción de vivienda en Saa MOL Arquitectura 02

La reconstrucción de una vivienda unifamiliar en Saa, en Carballeda de Avia, Ourense, respondió a la necesidad de la propiedad de recuperar la edificación después del gravísimo incendio que asoló la zona por completo. Se abordó la intervención de la manera más respetuosa con el patrimonio y con la memoria del lugar, pero mediante el uso de sistemas constructivos contemporáneos.

Introducción

Después de hablar con el propietario, y dadas a limitaciones económicas, se optó por un programa mínimo, situando en planta baja la zona de día, formada por una única estancia diáfana de cocina y salón comedor. Del mismo modo, se incorporó un baño accesible, dotado de ducha, inodoro y lavabo. En la estancia de trastero se mantuvo el uso previo, incorporándose el área de lavandería en la estancia de menor dimensiones ubicada en planta baja. Al superar el propietario los ochenta años de edad, se reservó un área para dormitorio en el salón comedor por si en el futuro tuviera mermada su capacidad motriz. Así, podría desarollar su vida únicamente en la planta baja, al contar con todos los servicios necesarios, no siendo necesaria ninguna intervención específica de mejora de la accesibilidad. En la planta primera, desde un recibidor común en el patín actual, se articula la zona de noche, formada por la antigua “lareira”, destinada a dormitorio secundario para las visitas de los familiares del propietario. En el volumen principal de la vivienda, se incorpora un vestíbulo que comunica a través de una escalera en L ambas plantas, y donde se incorpora el área de almacenaje general. Desde este espacio, se accede al dormitorio principal con su pequeño aseo, y con salida al corredor recuperado, con orientación Este.

Debido al enorme valor sentimental, ya que fue el dormitorio donde cuidó a su madre en los últimos años de su vida, se consideró la estancia idónea para el descanso de D. José. Además de las dos balconeras de salida al corredor, cuenta con una puerta que conecta visualmente el dormitorio con la doble altura de la zona de día. Ésta permite salir a un corredor interior posado sobre la envolvente pétrea de planta baja. Esta dualidad corredor exterior-corredor interior en paralelo, permite las perspectivas y visiones cruzadas, además de posibilitar la limpieza y mantenimiento de las ventanas coincidentes con la doble altura.

Descripción del proceso constructivo

Una vez realizada la lectura de los paramentos pétreos de la edificación, se definieron claramente la edificación original de 1910, las partes añadidas en el año 1953, y las reformas efectuadas en el año 2000. Las premisas básicas para esta reconstrucción se basaron en los siguientes criterios:

1- Económico: Mediante la reducción de plazos de ejecución, optando por la fabricación con sistemas constructivos estandarizados de bastidores en madera.
2- Sostenibilidad: Soluciones constructivas, instalaciones y materiales con la mayor calificación energética, y huella de carbono cero.
3- Recuperación de la arquitectura vernácula.
4- Sentimental, como hemos relatado al comienzo.

La parte postiza incorporada en la planta primera de la fachada principal, fue substituida para recuperar la zona del antiguo corredor. En el patín de acceso, se minimizó la presencia de la cubierta de hormigón y los elementos de aluminio y vidrio del faldón. Se demolieron los elementos de carpintería ajenos a la arquitectura tradicional, y sobre la cubierta de losa de hormigón se incorporó una cubierta de zinc de pendiente mínima.

Para mejorar la habitabilidad y conectar ambos dormitorios, se ejecutaron elementos de carpintería de madera de castaño acristalados. Se demolió la construcción adjetiva situada en el patio, para que la higuera vuelva a ser la protagonista de dicho espacio.

Madera como material principal

Estructura_ Entramado de madera laminada y perfil 200.120.8 cómo viga que resuelve el encuentro entre el forjado y la zona a doble altura con la escalera.
Entrevigado_ Entablado de madera maciza de pino, con acabado lasur blanco.
Cubierta_ Sistema de cerchas y viguetas de madera, y un entrevigado formado por un entablado de madera de pino blanqueado con lasur, lámina barrera de vapor, aislamiento de lana de roca, tablero SuperPan Tech P5 y lámina transpirable.
Fachada principal_ Entablado de madera de pino termotratado Finsa, anclado sobre rastrel de pino cuperizado de 40x40mm., lámina transpirable, tablero compuesto de fibra y virutas de madera superPan Tech P5 de Finsa, aislamiento, lámina barrera de vapor sellada con cinta en todas sus juntas, con acabado interior formado por un entablado de madera de pino con acabado en lasur blanco.
Pavimento terraza exterior_ madera termotratada de pino Finsa manteniendo las juntas abiertas y con un sistema de anclaje oculto.

Conclusiones

La actuación recuperó el carácter tradicional de la edificación, demoliendo los elementos ajenos a la arquitectura popular de su entorno. Se optó por materiales tradicionales pero con sistemas constructivos contemporáneos. Del mismo modo, consensuado con el propietario, la madera tuvo un protagonismo absoluto en la reconstrucción de la vivienda. Pese a ser destruida por un incendio, a modo de manifiesto, se efectuó la reconstrucción totalmente en madera, lo que nos lleva a una huella ecológica cero, apoyados además por el uso de instalaciones sostenibles, mediante iluminación de bajo consumo y regulable, con producción de calefacción y agua caliente sanitaria mediante caldera de biomasa.

Obra: Reconstrucción de vivienda en Saa_Carballeda de Avia
Arquitectos: MOL Arquitectura (Muiños+Otero+López Arquitectura)
Ubicación: Lugar de Saa Nº32_Carballeda de Avia_Ourense
Constructora: Conecgal
Año: 30/08/2018
Propietario: José Serrano Rodríguez
Colaboradores:
Concello de Carballeda de Avia, IGVS, Conecgal, ITEI, Ikea, Lledó Iluminación, Finsa, COAATIE Ourense, Cruz Roja
Superficie: 154.10m2
Presupuesto Ejecución Material : 100.064,94 €
Coste: 649.35 €/m2
Fotógrafo: Héctor Santos-Díez | fotógrafo de arquitectura
+ molarquitectura.com

[:gl]

Reconstrucción de vivienda en Saa MOL Arquitectura 02

A reconstrución dunha vivenda unifamiliar en Saa, en Carballeda de Avia, Ourense, respondeu á necesidade da propiedade de recuperar a edificación despois do gravísimo incendio que arrasou a zona por completo. Abordouse a intervención da maneira máis respectuosa co patrimonio e coa memoria do lugar, pero mediante o uso de sistemas construtivos contemporáneos.

Introdución

Despois de falar co propietario, e dadas a limitacións económicas, optouse por un programa mínimo, situando en planta baixa a zona de día, formada por unha única estancia diáfana de cociña e salón comedor. Do mesmo xeito, incorporouse un baño accesible, dotado de ducha, inodoro e lavabo. Na estancia de rocho mantívose o uso previo, incorporándose a área de lavandería na estancia de menor dimensións situada en planta baixa. Ao superar o propietario os oitenta anos de idade, reservouse unha área para dormitorio no salón comedor por se no futuro tivese mermada a súa capacidade motriz. Así, podería desarollar a súa vida unicamente na planta baixa, ao contar con todos os servizos necesarios, non sendo necesaria ningunha intervención específica de mellora da accesibilidade. Na planta primeira, desde un recibidor común no patín actual, articúlase a zona de noite, formada pola antiga “lareira”, destinada a dormitorio secundario para as visitas dos familiares do propietario. No volume principal da vivenda, incorpórase un vestíbulo que comunica a través dunha escaleira en L ambas as plantas, e onde se incorpora a área de almacenaxe xeral. Desde este espazo, accédese ao dormitorio principal co seu pequeno aseo, e con saída ao corredor recuperado, con orientación Este

Debido ao enorme valor sentimental, xa que foi o dormitorio onde coidou á súa nai nos últimos anos da súa vida, considerouse a estancia idónea para o descanso de D. José. Ademais das dúas balconeras de saída ao corredor, conta cunha porta que conecta visualmente o dormitorio coa dobre altura da zona de día. Esta permite saír a un corredor interior pousado sobre a envolvente pétrea de planta baixa. Esta dualidade corredor exterior-corredor interior en paralelo, permite as perspectivas e visións cruzadas, ademais de posibilitar a limpeza e mantemento das xanelas coincidentes coa dobre altura.

Descrición do proceso construtivo

Unha vez realizada a lectura dos paramentos pétreos da edificación, definíronse claramente a edificación orixinal de 1910, as partes engadidas no ano 1953, e as reformas efectuadas no ano 2000. As premisas básicas para esta reconstrución baseáronse nos seguintes criterios:

1- Económico: Mediante a redución de prazos de execución, optando pola fabricación con sistemas construtivos estandarizados de bastidores en madeira.
2- Sustentabilidade: Solucións construtivas, instalacións e materiais coa maior cualificación enerxética, e pegada de carbono cero.
3- Recuperación da arquitectura vernácula. 4- Sentimental, como relatamos ao comezo.

A parte postiza incorporada na planta primeira da fachada principal, foi substituida para recuperar a zona do antigo corredor. No patín de acceso, minimizouse a presenza da cuberta de formigón e os elementos de aluminio e vidro do faldón. Demoléronse os elementos de carpintería alleos á arquitectura tradicional, e sobre a cuberta de laxa de formigón incorporouse unha cuberta de zinc de pendente mínima.

Para mellorar a habitabilidade e conectar ambos os dormitorios, executáronse elementos de carpintería de madeira de castiñeiro acristalados. Demoleuse a construción adxectiva situada no patio, para que a figueira volva ser a protagonista do devandito espazo.

Madeira como material principal

Estrutura_ Armazón de madeira laminada e perfil 200.120.8 como viga que resolve o encontro entre o forxado e a zona a dobre altura coa escaleira.
Entrevigado_ Establecido de madeira maciza de piñeiro, con acabado lasur branco.

Cuberta_ Sistema de cerchas e viguetas de madeira, e un entrevigado formado por un establecido de madeira de piñeiro branqueado con lasur, lámina barreira de vapor, illamento de la de roca, taboleiro SuperPan Tech P5 e lámina transpirable.

Fachada principal_ Establecido de madeira de piñeiro termotratado Finsa, ancorado sobre rastrel de piñeiro cuperizado de 40x40mm., lámina transpirable, taboleiro composto de fibra e labras de madeira superPan Tech P5 de Finsa, illamento, lámina barreira de vapor selada con cinta en todas as súas xuntas, con acabado interior formado por un establecido de madeira de piñeiro con acabado en lasur branco.

Pavimento terraza exterior_ madeira termotratada de piñeiro Finsa mantendo as xuntas abertas e cun sistema de ancoraxe oculta.

Conclusións

A actuación recuperou o carácter tradicional da edificación, demolendo os elementos alleos á arquitectura popular da súa contorna. Optouse por materiais tradicionais pero con sistemas construtivos contemporáneos. Do mesmo xeito, acordado co propietario, a madeira tivo un protagonismo absoluto na reconstrución da vivenda. A pesar de ser destruída por un incendio, a modo de manifesto, efectuouse a reconstrución totalmente en madeira, o que nos leva a unha pegada ecolóxica cero, apoiados ademais polo uso de instalacións sustentables, mediante iluminación de baixo consumo e regulable, con produción de calefacción e auga quente sanitaria mediante caldeira de biomasa.

Obra: Reconstrución de vivenda en Saa_Carballeda de Avia
Arquitectos: MOL Arquitectura (Muiños+Otero+López Arquitectura)
Emprazamento: Lugar de Saa Nº32_Carballeda de Avia_Ourense
Construtora: Conecgal
Ano: 30/08/2018
Propietario: José Serrano Rodríguez
Colaboradores: Concello de Carballeda de Avia, IGVS, Conecgal, ITEI, Ikea, Lledó Iluminación, Finsa, COAATIE Ourense, Cruz Roja
Superficie: 154.10m2
Presuposto Execución Material : 100.064,94 €
Custe: 649.35 €/m2
Fotógrafo: Héctor Santos-Díez | fotógrafo de arquitectura
+ molarquitectura.com

[:en]

Reconstrucción de vivienda en Saa MOL Arquitectura 02

The reconstruction of a detached house in Saa, in Carballeda de Avia, Ourense, responded to the need for the property to recover the building after the very serious fire that completely devastated the area. The intervention was approached in the most respectful way with the heritage and with the memory of the place, but through the use of contemporary construction systems.

Introduction

After talking with the owner, and given economic limitations, a minimum program was chosen, placing the day area on the ground floor, consisting of a single open plan kitchen and dining room. In the same way, an accessible bathroom, equipped with shower, toilet and sink was incorporated. In the storage room the previous use was maintained, incorporating the laundry area in the smaller room located on the ground floor. When the owner was over eighty years old, a bedroom area was reserved in the dining room in case his motor capacity was impaired in the future. Thus, you could develop your life only on the ground floor, by having all the necessary services, not requiring any specific intervention to improve accessibility. On the first floor, from a common hall in the current skate, the night area is articulated, formed by the old “lareira”, destined to secondary bedroom for visits of the owner’s relatives. In the main volume of the house, a hall is incorporated that communicates through a staircase in L both floors, and where the general storage area is incorporated. From this space, you access the master bedroom with its small toilet, and with access to the recovered corridor, with East orientation.

Due to the enormous sentimental value, since it was the bedroom where he took care of his mother in the last years of his life, it was considered the ideal stay for the rest of D. José. In addition to the two exit balconies to the corridor, it has a door that visually connects the bedroom with the double height of the day area. This allows an interior corridor perched on the ground floor stone envelope. This dual corridor exterior-interior corridor in parallel, allows perspectives and crossed visions, in addition to enabling the cleaning and maintenance of the windows coinciding with the double height.

Description of the construction process

After reading the stone walls of the building, the original building of 1910, the parts added in the year 1953, and the reforms made in the year 2000 were clearly defined. The basic premises for this reconstruction were based on the following criteria:

1- Economic: By reducing execution times, opting for manufacturing with standardized construction systems of wooden frames.
2- Sustainability: Construction solutions, facilities and materials with the highest energy rating, and zero carbon footprint.
3- Recovery of vernacular architecture.
4- Sentimental, as we have told at the beginning.

The false part incorporated in the first floor of the main facade, was replaced to recover the area of the old corridor. In the access skate, the presence of the concrete roof and the aluminum and glass elements of the skirt was minimized. The carpentry elements outside the traditional architecture were demolished, and a minimum slope zinc roof was incorporated on the concrete slab roof.

To improve the habitability and connect both bedrooms, glazed chestnut woodwork elements were executed. The adjective construction located in the courtyard was demolished, so that the fig tree is again the protagonist of this space.

Wood as the main material

Structure_Lattice of laminated wood and profile 200.120.8 how beam resolves the encounter between the floor and the double height area with the staircase.
Interwoven _Solid pine wood deck, with white lasur finish.
Deck _System of wooden trusses and joists, and an interlocking formed by a bleached pine wood board with lasur, vapor barrier sheet, rock wool insulation, SuperPan Tech P5 board and breathable sheet.
Main façade_Finsa heat-treated pine wood deck, anchored on 40x40mm cuperized pine rail, breathable sheet, fiber composite board and FinPan Tech P5 super wood chips, insulation, vapor barrier sheet sealed with tape in all its together, with an interior finish formed by a pine wood board with a white lasur finish.
Outdoor terrace flooring_ Finsa pine heat treated wood keeping the joints open and with a hidden anchoring system.

Conclusions

The performance regained the traditional character of the building, demolishing the elements outside the popular architecture of its surroundings. Traditional materials were chosen but with contemporary construction systems. Similarly, agreed with the owner, the wood had an absolute role in the reconstruction of the house. Despite being destroyed by a fire, as a manifest, the reconstruction was carried out entirely in wood, which leads us to a zero ecological footprint, also supported by the use of sustainable facilities, through low-consumption and dimmable lighting, with production of heating and sanitary hot water by means of biomass boiler.

Project: Reconstruction of housing in Saa_Carballeda de Avia
Architects: MOL Arquitectura (Muiños + Otero + López Arquitectura)
Location: Place de Saa Nº32_Carballeda de Avia_Ourense
Builder: Conecgal
Year: 08/30/2018
Owner: José Serrano Rodríguez
Collaborators: City Council of Carballeda de Avia, IGVS, Conecgal, ITEI, Ikea, Lledó Iluminación, Finsa, COAATIE Ourense, Red Cross
Surface: 154.10m2
Material Execution Budget: 100,064.94€
Cost: 649.35 € / m2
Photographer: Héctor Santos-Díez | fotógrafo de arquitectura
+ molarquitectura.com

[:]

Stone

0

[:es]

Stone Phaidon

Ciento setenta ejemplos de las estructuras de piedra más extraordinarias del mundo en los últimos 5.000 años.

“La piedra no es un anacronismo; es el futuro”.

– William Hall

La piedra es un material de construcción extraordinario con unas posibilidades infinitas. Puede ser formal y elegante, pero también divertido y vigorizante. Imagina la hermosa fachada de mármol rosa y blanco de un palacio italiano, los espectaculares interiores de una catedral inglesa construidos con arenisca de una cantera local o una casa veraneo hecha de dolerita en una isla remota situada frente a las costas de Australia. Stone es un viaje global fascinante, fresco y esclarecedor para conocer uno de los materiales de construcción más antiguos y excepcionales del mundo.

Tras la publicación de Concrete (2012), Brick (2015) y Wood (2017), Stone presenta una espectacular selección de estructuras de los últimos 5.000 años y pone de relieve la belleza de este material aparentemente humilde. Profusamente ilustrado con más de 170 imágenes asombrosas y demostrando la extraordinaria variedad del material, este nuevo libro interesará a arquitectos, estudiantes y aficionados a la arquitectura de calidad.

Stone incluye trabajos de arquitectos célebres como Philip Johnson, Antoni Gaudí, y Mies van der Rohe; estructuras de talentos contemporáneos como Kengo Kuma, Grafton Architects y Snøhetta; y edificios igualmente sorprendentes y memorables de recién llegados menos conocidos. Abarcando todo el planeta, los proyectos incluyen iglesias, monumentos, viviendas privadas, tiendas, espacios culturales y más, desde lugares ancestrales y místicos hasta lujuriosos y románticos: Stonehenge en Wiltshire, Inglaterra; las pirámides de El Cairo, Egipto; el Partenón de Atenas, Grecia; Ashdown House en Berkshire Downs, Inglaterra; la tienda Céline en Miami, Florida; y el palacio de Zwinger en Dresde, Alemania.

Siguiendo el mismo formato que los libros anteriores de la serie, Stone está meticulosamente organizado para fomentar la comparación y el debate. Cada entrada incluye información crucial –título del proyecto, arquitecto, fecha y lugar–, además de interesantes pies de foto que ofrecen comentarios esclarecedores. Los proyectos están agrupados temáticamente en capítulos como Textura, Yuxtaposición, Paisaje y Luz para dilucidar sus cualidades arquitectónicas y la sobrecubierta en relieve potencia la experiencia táctil del libro, atrae al lector y recrea el atractivo de la textura de la piedra.

Stone ha sido escrito por el diseñador y autor William Hall e incluye un ensayo introductorio de Penelope Curtis, ex directora de Tate Britain. Con su mezcla de imágenes inspiradoras y bellas y unos textos perceptivos que invitan a pensar, Stone es un homenaje a este humilde material de construcción –reconocido por su variedad y tactilidad–, pero, cuando está en manos de los mejores arquitectos del mundo, ofrece infinitas posibilidades para la creatividad.

SOBRE LOS AUTORES

William Hall se formó en Central Saint Martins e inició su carrera en el despacho del arquitecto minimalista John Pawson. Ahora dirige un estudio de diseño propio en Londres y trabaja con clientes como Calvin Klein, MoMA y Tate. Hall es el autor de Concrete (2012), Brick (2015) y Wood (2017), de Phaidon.

[:gl]

Stone Phaidon

Cento setenta exemplos das estruturas de pedra máis extraordinarias do mundo nos últimos 5.000 anos.

“A pedra non é un anacronismo; é o futuro”.

– William Hall

A pedra é un material de construción extraordinario cunhas posibilidades infinitas. Pode ser formal e elegante, pero tamén divertido e vigorizante. Imaxina a fermosa fachada de mármore rosa e branco dun palacio italiano, os espectaculares interiores dunha catedral inglesa construídos con arenisca dunha canteira local ou unha casa veraneo feita de dolerita nunha illa remota situada fronte ás costas de Australia. Stone é unha viaxe global fascinante, fresco e esclarecedor para coñecer un dos materiais de construción máis antigos e excepcionais do mundo.

Tras a publicación de Concrete (2012), Brick (2015) e Wood Wood, Stone presenta unha espectacular selección de estruturas dos últimos 5.000 anos e pon de relevo a beleza deste material aparentemente humilde. Profusamente ilustrado con máis de 170 imaxes asombrosas e demostrando a extraordinaria variedade do material, este novo libro interesará a arquitectos, estudantes e afeccionados á arquitectura de calidade.

Stone inclúe traballos de arquitectos soados como Philip Johnson, Antoni Gaudí, e Mies van der Rohe; estruturas de talentos contemporáneos como Kengo Kuma, Grafton Architects e Snø hetta; e edificios igualmente sorprendentes e memorables de recentemente chegados menos coñecidos. Abarcando todo o planeta, os proxectos inclúen igrexas, monumentos, vivendas privadas, tendas, espazos culturais e máis, desde lugares ancestrais e místicos ata luxuriosos e románticos: Stonehenge en Wiltshire, Inglaterra; as pirámides do Cairo, Exipto; o Partenón de Atenas, Grecia; Ashdown House en Berkshire Downs, Inglaterra; a tenda Céline en Miami, Florida; e o palacio de Zwinger en Dresde, Alemaña.

Seguindo o mesmo formato que os libros anteriores da serie, Stone está meticulosamente organizado para fomentar a comparación e o debate. Cada entrada inclúe información crucial –título do proxecto, arquitecto, data e lugar–, ademais de interesantes pés de foto que ofrecen comentarios esclarecedores. Os proxectos están agrupados temáticamente en capítulos como Textura, Yuxtaposición, Paisaxe e Luz para dilucidar as súas calidades arquitectónicas e a sobrecubierta en relevo potencia a experiencia táctil do libro, atrae ao lector e recrea o atractivo da textura da pedra.

Stone foi escrito polo deseñador e autor William Hall e inclúe un ensaio introductorio de Penelope Curtis, ex directora de Tate Britain. Coa súa mestura de imaxes inspiradoras e belas e uns textos perceptivos que convidan a pensar, Stone é unha homenaxe a este humilde material de construción –recoñecido pola súa variedade e tactilidad–, pero, cando está en mans dos mellores arquitectos do mundo, ofrece infinitas posibilidades para a creatividade.

SOBRE OS AUTORES

William Hall formouse en Central Saint Martins e iniciou a súa carreira no despacho do arquitecto minimalista John Pawson. Agora dirixe un estudo de deseño propio en Londres e traballa con clientes como Calvin Klein, MoMA e Tate. Hall é o autor de Concrete (2012), Brick (2015) e Wood (2017), de Phaidon.

[:en]

Stone Phaidon

One hundred and seventy examples of the most extraordinary stone structures in the world in the last 5,000 years.

“The stone is not an anachronism; it’s the future”.

– William Hall

The stone is an extraordinary building material with endless possibilities. It can be formal and elegant, but also fun and invigorating. Imagine the beautiful pink and white marble facade of an Italian palace, the spectacular interiors of an English cathedral built with sandstone from a local quarry or a summer house made of dolerite on a remote island off the coast of Australia. Stone is a fascinating, fresh and enlightening global journey to get to know one of the oldest and most exceptional building materials in the world.

After the publication of Concrete (2012), Brick (2015) and Wood (2017), Stone presents a spectacular selection of structures from the last 5,000 years and highlights the beauty of this apparently humble material. Profusely illustrated with more than 170 amazing images and demonstrating the extraordinary variety of material, this new book will interest architects, students and fans of quality architecture.

Stone includes works by famous architects such as Philip Johnson, Antoni Gaudí, and Mies van der Rohe; contemporary talent structures such as Kengo Kuma, Grafton Architects and Snøhetta; and equally surprising and memorable buildings of newcomers less known. Covering the entire planet, projects include churches, monuments, private homes, shops, cultural spaces and more, from ancestral and mystical places to lustful and romantic: Stonehenge in Wiltshire, England; the pyramids of Cairo, Egypt; the Parthenon of Athens, Greece; Ashdown House in Berkshire Downs, England; the Céline store in Miami, Florida; and the Zwinger Palace in Dresden, Germany.

Following the same format as the previous books in the series, Stone is meticulously organized to encourage comparison and debate. Each entry includes crucial information – project title, architect, date and place – as well as interesting captions that offer enlightening comments. The projects are grouped thematically into chapters such as Texture, Juxtaposition, Landscape and Light to elucidate its architectural qualities and the raised dust jacket enhances the tactile experience of the book, attracts the reader and recreates the attractiveness of the texture of the stone.

Stone has been written by designer and author William Hall and includes an introductory essay by Penelope Curtis, former director of Tate Britain. With its mix of inspiring and beautiful images and perceptual texts that invite you to think, Stone is a tribute to this humble building material – recognized for its variety and tactility – but, when it is in the hands of the best architects in the world, it offers Infinite possibilities for creativity.

ABOUT THE AUTHORS

William Hall trained at Central Saint Martins and began his career in the office of minimalist architect John Pawson. He now runs his own design studio in London and works with clients such as Calvin Klein, MoMA and Tate. Hall is the author of Concrete (2012), Brick (2015) and Wood (2017), by Phaidon.

[:]

[:es]Volver antes de ir | bRijUNi[:gl]Voltar antes de ir | bRijUNi[:en]Go back before going | bRijUNi[:]

[:es]

Volver antes de ir bRijUNi

La cultura contemporánea y la vanguardia, la contravanguardia y quizá la cultura underground, la cultura pop y algunos tipos de subcultura así como cualquier movimiento anti-mainstream probablemente avanzan el devenir de los asuntos estéticos (de seguir existiendo) y de pensamiento y su propia definición lleva implícito este posicionamiento subversivo.

Es difícil señalar con claridad qué es una cosa y qué no; cuándo un medio o vehículo deja de ser minoritario y contracultural para convertirse en un medio de masas y su mayor influencia lo arranca por tanto de la escena underground para depositarlo en el mainstream aburrido totalitario predominante que inmediatamente deja de interesar.

Instalados en este descreimiento postestructuralista y con la velocidad atenazante y rigurosa que anunció Virilio, encontramos que algunas ideas y conceptos actuales han empezado su decadencia antes de alcanzar su cénit y caen en desgracia antes de haber sido exprimidos hasta sus últimas consecuencias.

Uno de ellos es el pesimismo sobre la crisis. Por un lado, se acusa de catastrofistas y agoreros a los que de ella hablan con toda su crudeza, no sólo en el ámbito general de la economía sino en el particular de la profesión de arquitecto, criticándose incluso la pérdida de aura y brillo que el colectivo sufre por culpa de ello. Por otro, se anuncian grandes oportunidades de cambio al referirse a la situación actual como una oportunidad inmejorable e insuperable de cambiar y reinventarse. Es decir, no conviene hablar de la realidad demasiado, si esta es negativa, y sí se debe apostar por un inmejorable futuro que sin duda está por llegar sólo con pensar en ello.

Otro es la sostenibilidad, quizá una de las palabras que peor suerte está corriendo y que a pesar de estar en todas las agendas, se desplaza de unas a otras agotada y sin ningún brillo, gastada antes de ser usada, denostada por las fuerzas contraculturales que han detectado el engaño de las grandes corporaciones y gobiernos que la utilizan como bandera de su ineptitud mientras por debajo deslizan las habituales e incontables miserias de siempre. Así, nos instan a ahorrar agua en el consumo diario y personal sin avisarnos de que nuestro ahorro es insignificante frente al gasto de la industria o nos empujan a sustituir las bombillas incandescentes de nuestras viviendas por lámparas de bajo consumo cuyo coste han disparado los lobbys fabricantes que han apoyado las campañas de concienciación que paralelamente nos brindaban la oportunidad de, por poco dinero, ser ecológicos. La sostenibilidad ha muerto antes de que se obrara un cambio y yace en una cárcel de paneles solares y verde.

Por último, nos gustaría hablar de la colectividad. Hace poco teníamos noticias de un enorme concurso en Taiwan ganado por un casi igualmente grande equipo de arquitectos españoles, todo un ejemplo de organización y empeño certero para conseguir un objetivo imposible a priori. En seguida, junto a unas cuántas felicitaciones, se alzaron voces críticas y risotadas que despreciaban el carácter colectivo del trabajo realizado e insistían en la verdadera autoría parcial (de los arquitectos firmantes) que, en opinión de los siempre anónimos comentaristas, había utilizado ingenuamente al resto de participantes en el proyecto en el que que aparecían como colaboradores, ya sea porque aún no son arquitectos o porque en realidad el equipo se había formado a partir de una idea liderada por unos pocos y no por el colectivo unánimemente.

De nuevo la destrucción de una idea posible antes de que ésta se materialice o desarrolle en su totalidad. El descreimiento y la apoteosis de la indiferencia y el desprecio. A pesar de ello queda aquel que sale de su escondrijo, deja el anonimato, suma, pasa a la acción, habla, escucha, asiste y participa, amplía su propio círculo del nosotros y asume una posición crítica, quizá débil, pero comprometida con la ilusión y la esperanza de un mundo mejor en el que es necesario hablar de crisis, sostenibilidad y colectivo.

bRijUNi architects (Beatriz Villanueva y Francisco Javier Casas Cobo).
Riyadh (Arabia Saudí), Octubre 2019

Artículo publicado originalmente en La Ciudad Viva en febrero 2011.

 [:gl]

Volver antes de ir bRijUNi

A cultura contemporánea e a vangarda, a contravanguardia e quizá a cultura underground, a cultura pop e algúns tipos de subcultura así como calquera movemento anti-mainstream probablemente avanzan o devir dos asuntos estéticos (de seguir existindo) e de pensamento e a súa propia definición leva implícito este posicionamento subversivo.

É difícil sinalar con claridade que é unha cousa e que non; cando un medio ou vehículo deixa de ser minoritario e contracultural para converterse nun medio de masas e o seu maior influencia arríncao por tanto da escena underground para depositalo no mainstream aburrido totalitario predominante que inmediatamente deixa de interesar.

Instalados neste descreimiento postestructuralista e coa velocidade atenazante e rigorosa que anunciou Virilio, atopamos que algunhas ideas e conceptos actuais empezaron a súa decadencia antes de alcanzar a súa cénit e caen en desgraza antes de ser espremidos ata as súas últimas consecuencias.

Un deles é o pesimismo sobre a crise. Por unha banda, acúsase de catastrofistas e agoreiros aos que dela falan con toda a súa crueza, non só no ámbito xeral da economía senón no particular da profesión de arquitecto, criticándose incluso a perda de aura e brillo que o colectivo sofre por culpa diso. Por outro, anúncianse grandes oportunidades de cambio ao referirse á situación actual como unha oportunidade inmellorable e insuperable de cambiar e reinventarse. É dicir, non convén falar da realidade demasiado, se esta é negativa, e si se debe apostar por un inmellorable futuro que sen dúbida está por chegar só con pensar niso.

Outro é a sustentabilidade, quizá una das palabras que peor sorte está a correr e que a pesar de estar en todas as axendas, desprázase dunhas a outras esgotada e sen ningún brillo, gastada antes de ser usada, deostada polas forzas contraculturales que detectaron o engano das grandes corporacións e gobernos que a utilizan como bandeira da súa ineptitude mentres por baixo deslizan as habituais e incontables miserias de sempre. Así, ínstannos a aforrar auga no consumo diario e persoal sen avisarnos de que o noso aforro é insignificante fronte ao gasto da industria ou nos empuxan a substituír as lámpadas incandescentes das nosas vivendas por lámpadas de baixo consumo cuxo custo dispararon os lobbys fabricantes que apoiaron as campañas de concienciación que paralelamente nos brindaban a oportunidade de, por pouco diñeiro, ser ecolóxicos. A sustentabilidade morreu antes de que se obrase un cambio e xace nun cárcere de paneis solares e verde.

Por último, gustaríanos falar da colectividade. Hai pouco tiñamos noticias dun enorme concurso en Taiwan gañado por un case igualmente grande equipo de arquitectos españois, todo un exemplo de organización e empeño certeiro para conseguir un obxectivo imposible a priori. Deseguido, xunto a unhas cantas felicitacións, alzáronse voces críticas e risotadas que desprezaban o carácter colectivo do traballo realizado e insistían na verdadeira autoría parcial (dos arquitectos asinantes) que, en opinión dos sempre anónimos comentaristas, utilizara inxenuamente ao resto de participantes no proxecto no que que aparecían como colaboradores, xa sexa porque aínda non son arquitectos ou porque en realidade o equipo formouse a partir dunha idea liderada por uns poucos e non polo colectivo unanimemente.

De novo a destrución dunha idea posible antes de que esta materialícese ou desenvolva na súa totalidade. O descreimiento e a apoteose da indiferenza e o desprezo. A pesar diso queda aquel que sae do seu agocho, deixa o anonimato, suma, pasa á acción, fala, escoita, asiste e participa, amplía o seu propio círculo do nós e asume unha posición crítica, quizá débil, pero comprometida coa ilusión e a esperanza dun mundo mellor no que é necesario falar de crise, sustentabilidade e colectivo.

bRijUNi architects (Beatriz Villanueva e Francisco Javier Casas Cobo).
Riyadh (Arabia Saudí), Outubro 2019

Artigo publicado orixinalmente na Cidade Viva en febreiro 2011.

 [:en]

Volver antes de ir bRijUNi

Contemporary and avant-garde culture, countervanguardia and perhaps underground culture, pop culture and some types of subculture as well as any anti-mainstream movement are likely to advance the evolution of aesthetic (if still existing) and thought issues and their own definition It implies this subversive positioning.

It is difficult to clearly state what a thing is and what is not; when a medium or vehicle ceases to be a minority and countercultural to become a mass medium and its greatest influence therefore starts it from the underground scene to deposit it in the mainstream boring mainstream that immediately ceases to interest.

Installed in this post-structural disbelief and with the gripping and rigorous speed that Virilio announced, we find that some current ideas and concepts have begun their decline before reaching their zenith and fall out of favor before they have been squeezed to their ultimate consequences.

One of them is pessimism about the crisis. On the one hand, those who speak of it with all their harshness are accused of catastrophists and agorers, not only in the general scope of the economy but also in the particular of the architect’s profession, criticizing even the loss of aura and brightness that the collective suffers because of it. On the other, great opportunities for change are announced when referring to the current situation as an unbeatable and insurmountable opportunity to change and reinvent itself. That is, it is not convenient to talk about reality too much, if it is negative, and you should bet on an unbeatable future that is undoubtedly to come just by thinking about it.

Another is the sustainability, perhaps one of the words that worse luck is running and that in spite of being in all the agendas, it moves from one to another exhausted and without any brightness, worn before being used, reviled by the countercultural forces that They have detected the deceit of the large corporations and governments that use it as a flag of their ineptitude while below them slide the usual and countless miseries of always. Thus, they urge us to save water in daily and personal consumption without notifying us that our savings are insignificant compared to the expense of the industry or they push us to replace the incandescent bulbs of our homes with low-consumption lamps whose cost has triggered the manufacturer lobbys who have supported awareness campaigns that in parallel gave us the opportunity to, for a little money, be ecological. Sustainability has died before a change was made and lies in a prison of solar and green panels.

Finally, we would like to talk about the community. Recently we had news of a huge competition in Taiwan won by an almost equally large team of Spanish architects, a great example of organization and determined commitment to achieve an impossible goal a priori. Next, along with a few congratulations, critical and laughter voices were raised that despised the collective nature of the work done and insisted on the true partial authorship (of the signatory architects) that, in the opinion of the always anonymous commentators, had naively used the other participants in the project in which they appeared as collaborators, either because they are not yet architects or because in reality the team had been formed from an idea led by a few and not by the collective unanimously.

Again the destruction of a possible idea before it materializes or develops in its entirety. The disbelief and apotheosis of indifference and contempt. In spite of this, he is left who leaves his hiding place, leaves anonymity, adds, takes action, speaks, listens, attends and participates, expands his own circle of us and assumes a critical position, perhaps weak, but committed to the hope and hope for a better world in which it is necessary to talk about crisis, sustainability and collective.

bRijUNi architects (Beatriz Villanueva and Francisco Javier Casas Cobo).
Riyadh (Arabia Saudí), October 2019

Article originally published in The Living City in February 2011.

 [:]

[:es]Límites de oportunidad | Íñigo García Odiaga[:gl]Límites de oportunidade | Íñigo García Odiaga[:en]Opportunity limits | Íñigo García Odiaga[:]

[:es]

Límites de oportunidad | Íñigo García Odiaga | Frontera de Rafah, espacio controlado por el ejército israelí entre Egipto y Palestina
Frontera de Rafah, espacio controlado por el ejército israelí entre Egipto y Palestina.

Límites de oportunidad. Los espacios fronterizos, barreras y nexos

Las antiguas fronteras, barreras geopolíticas que operaban desde la plasmación territorial de la soberanía de un país, se desdibujan en la actualidad configurando espacios intermedios, que definen áreas (límites) de oportunidad. Son además las regiones en conflicto, las que con mayor radicalidad muestran las tensiones y las concentraciones de actividad que las fronteras introducen en el continuo territorial.

Mientras estos días se celebra con actos multitudinarios los veinte años de la caída del Muro de Berlín durante la noche del 9 de noviembre de 1989, muchas fronteras del planeta se refuerzan o recrudecen, generando de este modo desequilibrios territoriales a ambos lados de la línea. Esta “línea fronteriza”, (límite de oportunidad) tal vez la mayor expresión de la realidad fronteriza, se representa en la actualidad como un espacio intermedio, derivado de esa doble condición de límite y nexo que las fronteras mantienen. De este modo, ese riguroso corte territorial de antaño, se plantearía ahora como una membrana permeable bajo determinadas condiciones, y bajo criterios de oportunidad u oportunismo, que poco o nada tienen que ver con la defensa de la territorialidad o de la geopolítica ligada a la frontera.

Así pues es curioso comprobar como, más allá de las cuestiones políticas, son las cuestiones económicas las que mantienen, por ejemplo, la frontera con Gibraltar en la Línea de la Concepción. Mientras la población del Peñón ronda los 28.000 habitantes, también el número de sociedades mercantiles activas registradas dentro de las fronteras de Gibraltar ronda las 28.000; es decir una sociedad mercantil por cada habitante. Lo paradójico de esta situación, es el hecho de que sin lugar a dudas es precisamente la realidad fronteriza la que posibilita esta situación de paraíso fiscal o lo que podríamos denominar de oportunidad fiscal. Son por lo tanto los condicionantes espaciales que la frontera impone al territorio los que de alguna manera activan este espacio y lo convierten en lo que los arquitectos Ábalos y Herreros calificaban como “áreas de impunidad”.

Límites de oportunidad | Íñigo García Odiaga | Frontera de Rafah, espacio controlado por el ejército israelí entre Egipto y Palestina | Frontera entre España y Portugal.
Frontera entre España y Portugal.
La “línea fronteriza”

Son por lo tanto esas líneas cargadas de valor, que antiguamente se instalaban apoyándose en elementos geográficos al modo de las fronteras europeas, o en la escuadra y el cartabón como en muchas fronteras africanas, las que a pesar de la abstracción que el hecho fronterizo lleva aparejado, las que rompen la isotropía y la continuidad del territorio, configurando unas nuevas reglas espaciales en el ámbito ligado a la frontera. Es por este motivo por lo que el espacio fronterizo, se representa como un espacio multicapa, en el que se mezclan problemas de identificación social con su territorio, hechos económicos ligados a la frontera o realidades basadas en porosidades legales.

El valor simbólico de la frontera y su valor identitario, son también condicionantes que empapan el territorio, por su simple determinación como espacio fronterizo. Es por ejemplo llamativa una de las imágenes más divulgada del 1 de Septiembre de 1939, fecha en la que soldados de la Wehrmacht, el ejercito regular alemán cruzaban la frontera de Alemania con Polonia. Esta acción militar, que dio origen a la Segunda Guerra Mundial, se caracteriza por el empeño puesto por soldados y policías alemanes para romper la débil barrera móvil que impedía el transito de vehículos, similar a la de cualquier autopista actual. Hasta doce personas aparecen en la fotografía arrancando la valla existente.

¿Acaso no podían simplemente levantarla para permitir el paso de las tropas?

Límites de oportunidad | Íñigo García Odiaga | 1 septiembre de 1939 Soldados alemanes rompen la barrera en la frontera con Polonia e invaden el país. EFE
1 septiembre de 1939 Soldados alemanes rompen la barrera en la frontera con Polonia e invaden el país. EFE
El valor simbólico de la frontera y su valor identitario

El motivo de este ensañamiento hay que buscarlo en un objetivo más conceptual que practico, ya que la acción pretende eliminar la frontera, borrarla, limpiar cualquier relación física o cartográfica de su trazado, desdibujando cualquier discontinuidad entre los dos territorios originales. Mediante esta acción se funden en uno sólo ambos territorios, el propio y el conquistado; aglutinando aunque simplemente sea en un acto propagandístico una gran cantidad de mensajes, significados y objetivos.

Otro modelo de frontera, digna de mención es la que existente entre México y Estados Unidos, y que podría denominarse como frontera socializada ya que la implicación social adquiere gran relevancia en este ámbito fronterizo.

La línea fronteriza que separa estos dos países tiene una longitud de 3141 Km. y es la frontera con mayor número de cruces legales del mundo, alrededor de 350 millones al año, y se caracteriza un gran espacio deshabitado o tierra de nadie que hay que controlar. Es precisamente esta cuestión la que ha llevado al gobierno norteamericano ha implantar una nueva estrategia para combatir la inmigración ilegal basada en garantizar la vigilancia fronteriza vía Internet.

Límites de oportunidad | Íñigo García Odiaga | Frontera entre Estados Unidos y México.
Frontera entre Estados Unidos y México.
Un potencial guarda fronterizo

Para ello se han instalado 2000 videocámaras de vigilancia conectadas a un servidor online, de forma que cada ciudadano individualmente puede desde el salón de su casa, como paradigma de la intimidad privada, vigilar la valla fronteriza e informar de cualquier actividad ilegal que perciba enviando un simple correo electrónico.

Este modelo que convierte a cualquier ciudadano con conexión a internet en un potencial guarda fronterizo, amplifica la operativa en red, no solo por su utilización de Internet, la red de redes, sino porque activa un proceso por el cual la responsabilidad y el enfrentamiento con la realidad del fenómeno fronterizo se vuelve colectivo, en un intento reafirmar el sentimiento patriótico y de defensa territorial, algo por otra parte, típicamente norteamericano. Son estos, y no otros, los mecanismos que gobiernan nuestras fronteras, de forma que es necesario comprender sus mecanismos, potencialidades y desafíos para replantear su funcionamiento, muy alejados en la actualidad de los antiguos pasos aduaneros.

Íñigo García Odiaga. Arquitecto
San Sebastián. Septiembre 2019

Publicado en MUGALARI el 09.12.04

[:gl]

Frontera de Rafah, espacio controlado por el ejército israelí entre Egipto y Palestina.
Fronteira de Rafah, espazo controlado polo exército israelí entre Exipto e Palestina. Os espazos fronteirizos, barreiras e nexos.

Os espazos fronteirizos, barreiras e nexos.

As antigas fronteiras, barreiras xeopolíticas que operaban desde a plasmación territorial da soberanía dun país, se desdibujan na actualidade configurando espazos intermedios, que definen áreas de oportunidade. Son ademais as rexións en conflito, as que con maior radicalidad mostran as tensións e as concentracións de actividade que as fronteiras introducen no continuo territorial.

Mentres estes días celébrase con actos multitudinarios os vinte anos da caída do Muro de Berlín durante a noite do 9 de novembro de 1989, moitas fronteiras do planeta refórzanse ou recrudecen, xerando deste xeito desequilibrios territoriais a ambos os dous lados da liña. Esta “liña fronteiriza”, talvez a maior expresión da realidade fronteiriza, represéntase na actualidade como un espazo intermedio, derivado desa dobre condición de límite e nexo que as fronteiras manteñen. Deste xeito, ese rigoroso corte territorial de outrora, exporíase agora como unha membrana permeable baixo determinadas condicións, e baixo criterios de oportunidade ou oportunismo, que pouco ou nada teñen que ver coa defensa da territorialidade ou da xeopolítica ligada á fronteira.

Así pois é curioso comprobar como, máis aló das cuestións políticas, son as cuestións económicas as que manteñen, por exemplo, a fronteira con Xibraltar na Liña da Concepción. Mentres a poboación do Penedo rolda os 28.000 habitantes, tamén o número de sociedades mercantís activas rexistradas dentro das fronteiras de Xibraltar rolda as 28.000; é dicir unha sociedade mercantil por cada habitante. O paradoxal desta situación, é o feito de que sen dúbida é precisamente a realidade fronteiriza a que posibilita esta situación de paraíso fiscal ou o que poderiamos denominar de oportunidade fiscal. Son por tanto os condicionantes espaciais que a fronteira impón ao territorio os que dalgunha maneira activan este espazo e convérteno no que os arquitectos Ábalos e Ferreiros cualificaban como “áreas de impunidade”.

Frontera entre España y Portugal.
Fronteira entre España e Portugal.

Son por tanto esas liñas cargadas de valor, que antigamente se instalaban apoiándose en elementos xeográficos ao modo das fronteiras europeas, ou na escuadra e o cartabón como en moitas fronteiras africanas, as que a pesar da abstracción que o feito fronteirizo leva aparellado, as que rompen a isotropía e a continuidade do territorio, configurando unhas novas regras espaciais no ámbito ligado á fronteira. É por este motivo polo que o espazo fronteirizo, represéntase como un espazo multicapa, no que se mesturan problemas de identificación social co seu territorio, feitos económicos ligados á fronteira ou realidades baseadas en porosidades legais.

O valor simbólico da fronteira e o seu valor identitario, son tamén condicionantes que empapan o territorio, pola súa simple determinación como espazo fronteirizo. É por exemplo rechamante unha das imaxes máis divulgada do 1 de Setembro de 1939, data na que soldados da Wehrmacht, o exercito regular alemán cruzaban a fronteira de Alemaña con Polonia. Esta acción militar, que deu orixe á Segunda Guerra Mundial, caracterízase polo empeño posto por soldados e policías alemáns para romper a débil barreira móbil que impedía o transito de vehículos, similar á de calquera autoestrada actual. Ata doce persoas aparecen na fotografía arrincando o valo existente.

Seica non podían simplemente levantala para permitir o paso das tropas?

1 septiembre de 1939 Soldados alemanes rompen la barrera en la frontera con Polonia e invaden el país. EFE
1 setembro de 1939 Soldados alemáns rompen a barreira na fronteira con Polonia e invaden o país. EFE

O motivo deste ensañamiento hai que buscalo nun obxectivo máis conceptual que practico, xa que a acción pretende eliminar a fronteira, borrala, limpar calquera relación física ou cartográfica do seu trazado, desdibujando calquera descontinuidade entre os dous territorios orixinais. Mediante esta acción fúndense nun só ambos os territorios, o propio e o conquistado; aglutinando aínda que simplemente sexa nun acto propagandístico unha gran cantidade de mensaxes, significados e obxectivos.

Outro modelo de fronteira, digna de mención é a que existente entre México e Estados Unidos, e que podería denominarse como fronteira socializada xa que a implicación social adquire gran relevancia neste ámbito fronteirizo.

A liña fronteiriza que separa estes dous países ten unha lonxitude de 3141 Km. e é a fronteira con maior número de cruces legais do mundo, ao redor de 350 millóns ao ano, e caracterízase un gran espazo deshabitado ou terra de ninguén que hai que controlar. É precisamente esta cuestión a que levou ao goberno norteamericano ha implantar unha nova estratexia para combater a inmigración ilegal baseada en garantir a vixilancia fronteiriza vía Internet.

Frontera entre Estados Unidos y México.
Fronteira entre Estados Unidos e México.

Para iso instaláronse 2000 videocámaras de vixilancia conectadas a un servidor online, de forma que cada cidadán individualmente pode desde o salón da súa casa, como paradigma da intimidade privada, vixiar o valo fronteirizo e informar de calquera actividade ilegal que perciba enviando un simple correo electrónico. Este modelo que converte a calquera cidadán con conexión a internet nun potencial garda fronteirizo, amplifica a operativa en rede, non só pola súa utilización da internet, a rede de redes, senón porque activa un proceso polo cal a responsabilidade e o enfrontamento coa realidade do fenómeno fronteirizo vólvese colectivo, nun intento reafirmar o sentimento patriótico e de defensa territorial, algo por outra banda, tipicamente norteamericano. Son estes, e non outros, os mecanismos que gobernan as nosas fronteiras, de forma que é necesario comprender os seus mecanismos, potencialidades e desafíos para reformular o seu funcionamento, moi afastados na actualidade dos antigos pasos aduaneiros.

Íñigo García Odiaga. Arquitecto
San Sebastián. Setembro 2019

Publicado en MUGALARI el 09.12.04

[:en]

Frontera de Rafah, espacio controlado por el ejército israelí entre Egipto y Palestina.
Rafah border, space controlled by the Israeli army between Egypt and Palestine.

Border spaces, barriers and links.

The old frontiers, geopolitical barriers that operated from the territorial expression of the sovereignty of a country, are blurred at present, configuring intermediate spaces, which define areas of opportunity. They are also the regions in conflict, which show more clearly the tensions and concentrations of activity that borders introduce into the territorial continuum.

While these days are celebrated with multitudinous acts the twenty years of the fall of the Berlin Wall during the night of November 9, 1989, many borders of the planet are reinforced or intensified, generating in this way territorial imbalances on both sides of the line. This “frontier line”, perhaps the greatest expression of the border reality, is currently represented as an intermediate space, derived from that double condition of limit and nexus that borders maintain. In this way, that rigorous territorial cut of yesteryear, would now be considered as a permeable membrane under certain conditions, and under criteria of opportunity or opportunism, which have little or nothing to do with the defense of territoriality or geopolitics linked to the border.

So it is curious to see how, beyond political issues, economic issues are those that maintain, for example, the border with Gibraltar on the Line of Concepción. While the population of El Peñón is around 28,000 inhabitants, the number of active mercantile companies registered within the borders of Gibraltar is around 28,000; that is to say, a mercantile society for each inhabitant. What is paradoxical about this situation is the fact that without a doubt, it is precisely the border reality that makes this tax haven situation possible or what we might call fiscal opportunity. They are therefore the spatial conditions that the border imposes on the territory that in some way activate this space and turn it into what architects Ábalos and Herreros described as “areas of impunity”.

Frontera entre España y Portugal.
Border between Spain and Portugal.

They are therefore those lines loaded with value, which formerly were installed based on geographical elements in the manner of European borders, or in the squadron and the square as in many African borders, which despite the abstraction that the border fact has rigged, those that break the isotropy and the continuity of the territory, configuring new spatial rules in the area linked to the border. It is for this reason that the border space is represented as a multi-layered space, in which problems of social identification with its territory are mixed, economic facts linked to the border or realities based on legal porosities.

The symbolic value of the border and its identity value are also conditioning factors that pervade the territory, due to its simple determination as a frontier space. It is for example striking one of the most popular images of September 1, 1939, date in which soldiers of the Wehrmacht, the German regular army crossed the border of Germany with Poland. This military action, which gave rise to the Second World War, is characterized by the efforts made by German soldiers and police to break the weak mobile barrier that impeded the transit of vehicles, similar to that of any current highway. Up to twelve people appear in the photograph tearing off the existing fence.

Could not they just lift it to allow the passage of the troops?

1 septiembre de 1939 Soldados alemanes rompen la barrera en la frontera con Polonia e invaden el país. EFE
September 1, 1939 German soldiers break the barrier on the border with Poland and invade the country. EFE

The reason for this cruelty must be sought in a more conceptual objective that I practice, since the action aims to eliminate the border, erase it, clean any physical or cartographic relationship of its layout, blurring any discontinuity between the two original territories. By means of this action, both territories, the own and the conquered, merge into one; agglutinating, even if it is simply in a propaganda act a large number of messages, meanings and objectives.

Another model of border, worth mentioning is that existing between Mexico and the United States, and that could be called a socialized border since social involvement acquires great relevance in this border area.

The border line that separates these two countries has a length of 3141 km and is the border with the largest number of legal crossings in the world, around 350 million a year, and is characterized by a large uninhabited space or no man’s land that must be controlled . It is precisely this issue that has led the US government to implement a new strategy to combat illegal immigration based on guaranteeing border surveillance via the Internet.

Frontera entre Estados Unidos y México.
Border between the United States and Mexico.

To this end, 2000 video surveillance cameras connected to an online server have been installed, so that each individual citizen can, from the living room of his home, as a paradigm of private privacy, monitor the border fence and report any illegal activity he receives by sending a simple email. This model that converts any citizen with an Internet connection into a potential border guard, amplifies network operations, not only because of its use of the Internet, the network of networks, but because it activates a process by which responsibility and confrontation with the reality of the border phenomenon becomes collective, in an attempt to reaffirm the patriotic and territorial defense sentiment, something on the other hand, typically North American. It is these, and not others, the mechanisms that govern our borders, so that it is necessary to understand their mechanisms, potentialities and challenges to rethink their operation, far removed from the old customs steps.

Íñigo García Odiaga. Architect
San Sebastián. September 2019

It´s published in MUGALARI, 09.12.04

[:]

[:es]España Diversa. Arquitectura y Arquitectos[:gl]España Diversa. Arquitectura e Arquitectos[:en]Diverse Spain. Architecture and Architects[:]

0

[:es]

España Diversa. Arquitectura y Arquitectos
España Diversa. Arquitectura y Arquitectos

Programa «La Noche», España Diversa. Arquitectura y Arquitectos. TVE 2, 1989.

Debate con Francisco Javier Sáenz de Oiza, Rafael de la Hoz Arderius, Antonio Fernández Alba, Luis Fernández Galiano y Josep Lluis Mateo.

 [:gl]https://youtu.be/4XFVDrgKxM0

Programa «La Noche», España Diversa. Arquitectura e Arquitectos. TVE 2, 1989. Debate con Francisco Javier Sáenz de Oiza, Rafael de la Hoz Arderius, Antonio Fernández Alba, Luis Fernández Galiano e Josep Lluis Mateo.

[:en]https://youtu.be/4XFVDrgKxM0

«La Noche» Program, Spain Diversa. Architecture and Architects TVE 2, 1989. Debate with Francisco Javier Sáenz de Oiza, Rafael de la Hoz Arderius, Antonio Fernández Alba, Luis Fernández Galiano and Josep Lluis Mateo.

[:]

[:es]Restaurante AKARI | Estudio Peña Ganchegui[:gl]Restaurante AKARI | Estudio Peña Ganchegui[:en]AKARI Restaurant | Estudio Peña Ganchegui[:]

[:es]

Restaurante AKARI Estudio Peña Ganchegui 16

Catorce años después de abrir el primer restaurante vasco-japonés de Donostia, el cocinero Hitoshi Karube se ha trasladado a un nuevo local expresamente acondicionado para acoger su nuevo proyecto, que adopta el nombre de su socia y compañera, Akari Yoshida. La intervención arquitectónica ha pretendido trasladar al nuevo espacio el espíritu que caracterizó el viejo Txubillo, buscando la complicidad entre las culturas vasca y japonesa.

La composición del local en planta, de geometría rectangular ligeramente trapezoidal y situado en un extremo del edificio, unida al deseo de los promotores de abrir la cocina al comedor, sugirieron una disposición de los espacios de producción (almacén-lavado-cocina-bar) adosados al único cerramiento opaco. Esta secuencia lineal va desde la fachada trasera (que da a una calle secundaria), en la que se sitúa el acceso privado, hasta la fachada principal (en contacto con una plaza), en la que se ubica el acceso público a través de la zona de bar. En este mismo extremo se sitúan los aseos enfrentados a la barra del bar, articulando ambos elementos los dos espacios servidos: la terraza exterior y el comedor que ocupa el resto del local.

Los revestimientos, de madera en unos casos y cerámica en otros, han buscado señalar los diferentes espacios que conforman el local, ofreciendo una lectura diferenciada de los distintos ámbitos a pesar de encontrarse espacialmente conectados. Así, tanto el bar como la cocina se muestran funcionales y fríos, forrados mediante azulejo negro y acero inoxidable, mientras que el comedor se ve cálido y acogedor, envuelto con una celosía fabricada mediante listones de contrachapado de abedul que no distingue la presencia de los huecos de las ventanas. Entre ambos, una franja de azulejo blanco y madera establece una frontera que separa y conecta los dos mundos: el de la producción gastronómica y el del disfrute de la experiencia culinaria.

Obra: Restaurante AKARI
Ubicación: Donostia (España)
Oficina: Estudio Peña Ganchegui
Arquitectos: Rocío Peña, Mario Sangalli
Colaboradores: Oscar Sangalli, Amaia Uranga, Unai Urrutikoetxea.
Asesores Laecor (acústica), Difusiona (iluminación), Girolan (climatización).
Año finalización: 2019
Fotografías: Pablo Axpe
+ ganchegui.com[:gl]

Restaurante AKARI Estudio Peña Ganchegui 16

Catorce anos despois de abrir o primeiro restaurante vasco-xaponés de Donostia, o cociñeiro Hitoshi Karube trasladouse a un novo local expresamente acondicionado para acoller o seu novo proxecto, que adopta o nome da súa socia e compañeira, Akari Yoshida. A intervención arquitectónica ha pretendido trasladar ao novo espazo o espírito que caracterizou o vello Txubillo, buscando a complicidade entre as culturas vasca e xaponesa.

A composición do local en planta, de xeometría rectangular lixeiramente trapezoidal e situado nun extremo do edificio, unida ao desexo dos promotores de abrir a cociña ao comedor, suxeriron unha disposición dos espazos de produción (almacén-lavado-cociña-bar) encostados ao único cerramento opaco. Esta secuencia lineal vai desde a fachada traseira (que dá a unha rúa secundaria), na que se sitúa o acceso privado, ata a fachada principal (en contacto cunha praza), na que se sitúa o acceso público a través da zona de bar. En leste mesmo extremo sitúanse os aseos enfrontados á barra do bar, articulando ambos os elementos os dous espazos servidos: a terraza exterior e o comedor que ocupa o resto do local.

Os revestimentos, de madeira nuns casos e cerámica noutros, buscaron sinalar os diferentes espazos que conforman o local, ofrecendo unha lectura diferenciada dos distintos ámbitos a pesar de atoparse espacialmente conectados. Así, tanto o bar como a cociña móstranse funcionais e fríos, forrados mediante azulexo negro e aceiro inoxidable, mentres que o comedor vese cálido e acolledor, envolvido cunha celosía fabricada mediante listóns de contrachapado de bidueiro que non distingue a presenza dos ocos das xanelas. Entre ambos, unha franxa de azulexo branco e madeira establece unha fronteira que separa e conecta os dous mundos: o da produción gastronómica e o do goce da experiencia culinaria.

Obra: Restaurante AKARI
Emprazamento: Donostia (España)
Oficina: Estudio Peña Ganchegui
Arquitectos: Rocío Peña, Mario Sangalli
Colaboradores: Oscar Sangalli, Amaia Uranga, Unai Urrutikoetxea.
Asesores Laecor (acústica), Difusiona (iluminación), Girolan (climatización).
Ano finalización: 2019
Fotografías: Pablo Axpe
+ ganchegui.com[:en]

Restaurante AKARI Estudio Peña Ganchegui 16

Fourteen years after opening the first Basque-Japanese restaurant in Donostia, chef Hitoshi Karube has moved to a new place expressly conditioned to host his new project, which adopts the name of his partner and companion, Akari Yoshida. The architectural intervention has sought to move to the new space the spirit that characterized the old Txubillo, seeking complicity between the Basque and Japanese cultures.

The composition of the premises in plan, of slightly trapezoidal rectangular geometry and located at one end of the building, together with the desire of the promoters to open the kitchen to the dining room, suggested an arrangement of the production spaces (warehouse-washing-kitchen-bar) attached to the only opaque enclosure. This linear sequence goes from the rear façade (which overlooks a secondary street), in which the private access is located, to the main façade (in contact with a square), in which the public access is located through the bar area At the same end are the toilets facing the bar, both elements articulating the two spaces served: the outdoor terrace and the dining room that occupies the rest of the premises.

The coatings, in some cases wood and ceramic in others, have sought to point out the different spaces that make up the premises, offering a differentiated reading of the different areas despite being spatially connected. Thus, both the bar and the kitchen are functional and cold, lined with black tile and stainless steel, while the dining room looks warm and cozy, wrapped with a latticework made using birch plywood slats that does not distinguish the presence of the window holes. Between them, a strip of white tile and wood establishes a border that separates and connects the two worlds: that of gastronomic production and that of enjoying the culinary experience.

Work: AKARI restaurant
Location: Donostia (Spain)
Author: Estudio Peña Ganchegui
Architects: Rocío Peña, Mario Sangalli
Collaborators: Oscar Sangalli, Amaia Uranga, Unai Urrutikoetxea.
Advisors Laecor (acoustic), Disseminates (lighting), Girolan (air conditioning).
Year ending: 2019
Photography: Pablo Axpe
+ ganchegui.com[:]

[:es]Urbanismo ecológico en América Latina[:gl]Urbanismo ecolóxico en América Latina[:en]Ecological urban planning in Latin America[:]

1

[:es]

Urbanismo ecológico en América Latina

Mohsen Mostafavi, Gareth Doherty, Marina Correia, Ana María Durán Calisto y Luis Valenzuela (eds.)

“Urbanismo ecológico es una iniciativa de la Graduate School of Design de la Harvard University que entiende el proyecto como una síntesis capaz de conectar la ecología y el urbanismo. La iniciativa intenta poner de manifiesto métodos imaginativos y prácticos para abordar los cambios climáticos y la sostenibilidad en el entorno urbano, entendiendo la ecología como un proyecto ético y político que engloba el medio ambiente, no solo como realidad física, sino también desde las relaciones sociales y la subjetividad humana.”

En 2014 se publicó en castellano y portugués el primer volumen de Urbanismo ecológico, una compilación de los textos surgidos de esta línea de investigación y acción urbanística de la célebre universidad estadounidense. La aparición de este volumen dio origen a una serie de encuentros y debates en diversos países de América Latina y al conjunto de ensayos y obras que se recogen ahora en Urbanismo ecológico en América Latina. Este nuevo volumen, editado por Mohsen Mostafavi, Gareth Doherty, Marina Correia, Ana María Durán Calisto y Luis Valenzuela, presenta la realidad compleja y poliédrica de América Latina a partir de siete ejes temáticos —anticipar, colaborar, sentir, incluir, movilizar, comisariar, adaptar— que dialogan con la publicación original y exploran nuevas interpretaciones.

Parques, sistemas fluviales, chinampas, São Paulo, Santiago de Chile, infraestructuras educativas, movilidad, agroecología, Diana Wiesner, Elemental, Ermínia Maricato, Tomás Saraceno, Solano Benítez, Guilherme Wisnik, Teresa Moller, Carla Juaçaba… Multiplicidad de casos y miradas aportan una panorámica excepcional para el debate de lo urbano y lo político a la luz de la ecología y la sostenibilidad.

Moshen Mostafavi es arquitecto y educador, decano de la Graduate School of Design (GSD) de la Harvard University y catedrático de proyectos Alexander and Victoria Wiley. Su trabajo se centra en los modos y procesos de urbanización, y en la interrelación entre tecnología y estética. Ha formado parte de la junta directiva del premio Aga Khan de Arquitectura y de los jurados de la Holcim Foundation y la Medalla de Oro del Royal Institute of British Architects (RIBA). Entre sus libros se incluyen La superficie de la arquitectura (2002), Approximations (2002), Landscape Urbanism (2004) y Structure as Space (2006).

Gareth Doherty es director del máster de Arquitectura del Paisaje y profesor asociado de Arquitectura del Paisaje de la Harvard University Graduate School of Design.

Marina Correia es arquitecta y profesora de Proyectos en la Universidade Federal de Río de Janeiro. Estudió en la City University de Nueva York, un máster en la Graduate School of Design (GSD) de la Harvard University y es doctora por la Universidade de São Paulo.

Ana María Durán Calisto es arquitecta, urbanista y planificadora ambiental por la Universidad San Francisco de Quito y la University of Pennsylvania. Es cofundadora del Estudio A0, Quito, Ecuador.

Luis Valenzuela es investigador asociado en el Centro para el Conflicto Social y Estudios de Cohesión, director del Centro de Inteligencia Territorial de la Universidad Adolfo Ibáñez, Santiago de Chile, y profesor asociado en el Design LAB de la misma institución.

[:gl]

Urbanismo ecológico en América Latina

Mohsen Mostafavi, Gareth Doherty, Marina Correia, Ana María Durán Calisto e Luis Valenzuela (eds.)

“Urbanismo ecolóxico é unha iniciativa da Graduate School of Design da Harvard University que entende o proxecto como unha síntese capaz de conectar a ecoloxía e o urbanismo. A iniciativa tenta poñer de manifesto métodos imaxinativos e prácticos para abordar os cambios climáticos e a sustentabilidade na contorna urbana, entendendo a ecoloxía como un proxecto ético e político que engloba o medio ambiente, non só como realidade física, senón tamén desde as relacións sociais e a subxectividade humana.”

En 2014 publicouse en castelán e portugués o primeiro volume de Urbanismo ecolóxico, unha compilación dos textos xurdidos desta liña de investigación e acción urbanística da soada universidade estadounidense. A aparición deste volume deu orixe a unha serie de encontros e debates en diversos países de América Latina e ao conxunto de ensaios e obras que se recollen agora en Urbanismo ecolóxico en América Latina. Este novo volume, editado por Mohsen Mostafavi, Gareth Doherty, Mariña Correia, Ana María Durán Calisto e Luís Valenzuela, presenta a realidade complexa e poliédrica de América Latina a partir de sete eixos temáticos —anticipar, colaborar, sentir, incluír, mobilizar, comisariar, adaptar— que dialogan coa publicación orixinal e exploran novas interpretacións.

Parques, sistemas fluviais, chinampas, São Paulo, Santiago de Chile, infraestruturas educativas, mobilidade, agroecología, Diana Wiesner, Elemental, Ermínia Maricato, Tomás Saraceno, Solano Benítez, Guilherme Wisnik, Teresa Moller, Carla Juaçaba… Multiplicidade de casos e miradas achegan unha panorámica excepcional para o debate do urbano e o político á luz da ecoloxía e a sustentabilidade.

Moshen Mostafavi é arquitecto e educador, decano da Graduate School of Design ( GSD) da Harvard University e catedrático de proxectos Alexander and Vitoria Wiley. O seu traballo céntrase nos modos e procesos de urbanización, e na interrelación entre tecnoloxía e estética. Formou parte da xunta directiva do premio Aga Khan de Arquitectura e dos xurados da Holcim Foundation e a Medalla de Ouro do Royal Institute of British Architects ( RIBA). Entre os seus libros inclúense A superficie da arquitectura (2002), Approximations (2002), Landscape Urbanism (2004) e Structure as Space (2006).

Gareth Doherty é director do máster de Arquitectura da Paisaxe e profesor asociado de Arquitectura da Paisaxe da Harvard University Graduate School of Design.

Marina Correia é arquitecta e profesora de Proxectos na Universidade Federal de Río de Janeiro. Estudou na City University de Nova York, un máster na Graduate School of Design ( GSD) da Harvard University e é doutora pola Universidade de São Paulo.

Ana María Durán Calisto é arquitecta, urbanista e planificadora ambiental pola Universidade San Francisco de Quito e a University of Pennsylvania. É cofundadora do Estudo A0, Quito, Ecuador.

Luis Valenzuela é investigador asociado no Centro para o Conflito Social e Estudos de Cohesión, director do Centro de Intelixencia Territorial da Universidade Adolfo Ibáñez, Santiago de Chile, e profesor asociado no Design LAB da mesma institución

[:en]

Urbanismo ecológico en América Latina

Mohsen Mostafavi, Gareth Doherty, Marina Correia, Ana María Durán Calisto and Luis Valenzuela (eds.)

“Ecological urbanism is an initiative of the Graduate School of Design of Harvard University that understands the project as a synthesis capable of connecting ecology and urbanism. The initiative tries to reveal imaginative and practical methods to address climate change and sustainability in the urban environment, understanding ecology as an ethical and political project that encompasses the environment, not only as physical reality, but also from social relationships and human subjectivity.”

In 2014, the first volume of Ecological Urbanism was published in Spanish and Portuguese, a compilation of the texts that emerged from this line of research and urban action of the famous American university. The appearance of this volume gave rise to a series of meetings and debates in various Latin American countries and to the set of essays and works that are now collected in Ecological Urbanism in Latin America. This new volume, edited by Mohsen Mostafavi, Gareth Doherty, Marina Correia, Ana María Durán Calisto and Luis Valenzuela, presents the complex and polyhedral reality of Latin America based on seven thematic axes — anticipate, collaborate, feel, include, mobilize, curate , adapt— that dialogue with the original publication and explore new interpretations.

Parks, river systems, chinampas, São Paulo, Santiago, Chile, educational infrastructure, mobility, agroecology, Diana Wiesner, Elementary, Ermínia Maricato, Tomás Saraceno, Solano Benítez, Guilherme Wisnik, Teresa Moller, Carla Juaçaba … Multiplicity of cases and looks contribute an exceptional panorama for the urban and political debate in the light of ecology and sustainability.

Moshen Mostafavi is an architect and educator, dean of the Graduate School of Design (GSD) of Harvard University and project professor Alexander and Victoria Wiley. His work focuses on the modes and processes of urbanization, and the interrelation between technology and aesthetics. He has been part of the board of directors of the Aga Khan Award for Architecture and the jurors of the Holcim Foundation and the Gold Medal of the Royal Institute of British Architects (RIBA). His books include The surface of architecture (2002), Approximations (2002), Landscape Urbanism (2004) and Structure as Space (2006).

Gareth Doherty is director of the Master’s degree in Landscape Architecture and associate professor of Landscape Architecture at Harvard University Graduate School of Design.

Marina Correia is an architect and Professor of Projects at the Federal University of Rio de Janeiro. He studied at the City University of New York, a master’s degree from the Graduate School of Design (GSD) of Harvard University and a PhD from the University of São Paulo.

Ana María Durán Calisto is an architect, urban planner and environmental planner from the San Francisco University of Quito and the University of Pennsylvania. She is co-founder of Estudio A0, Quito, Ecuador.

Luis Valenzuela is an associate researcher at the Center for Social Conflict and Cohesion Studies, director of the Center for Territorial Intelligence of the Adolfo Ibáñez University, Santiago, Chile, and associate professor at the Design LAB of the same institution.

[:]

El futuro es un no lugar | Landa Hernández Martínez

El 5 de diciembre de 2016, Amazon, el gigante de las ventas online, publicaba en su perfil de YouTube un vídeo titulado Introducing Amazon Go and the world’s most advanced shopping technology. La idea era tan sencilla como radical, y parecía sacada de una historia de una ciencia ficción, pero con un nivel de realismo que hacía preguntarse por qué a nadie se le había ocurrido antes: Amazon proponía el primer supermercado en el que no sería necesario servicio ni personal, se puede entrar, tomar los productos que necesites y salir sin pasar por caja. Sin colas. Una app en nuestro dispositivo móvil es la que reconocerá qué hemos seleccionado y nos cobrará de manera automática.

Las intenciones eran simples: reducir costos a partir de la reducción de personal y aligerar el proceso de compra, haciéndolo más rápido, al tiempo que ampliaba el concepto: oculto tras de los espacios de compra, un grupo de cocineros y trabajadores se dedicará a preparar platillos al momento. Amazon veía en su propuesta el futuro del comercio minorista: un extenso número de cosas al alcance de la mano donde no necesitamos esperar. Para unos será un alivio especial, aquellos cansados de hacer cola a la hora de ir a la tienda de la esquina — sea una pequeña de abarrotes o cualquier franquicia tipo Oxxo, Circle K o Seven Eleven; para otros, una amenaza: el trabajo de cajero es el segundo más común en los EE.UU.

Aquel vídeo, una primera ilusión, se hizo realidad esta semana en Seattle con la apertura de la primera tienda de la compañía que resume estas características. Curiosamente, el tan anunciado comercio sin colas rebasó sus espectativas y los primeros usuarios tuvieron que esperar para poder comprar en el nuevo modelo de negocio. Pese a ello, fue un éxito, y muchos compartieron en sus redes sociales qué tan fácil y práctico les había resultado. Aun así, ya sabemos, las modas son pasajeras; habrá que esperar un tiempo para ver qué tan bien funciona la propuesta y si se expande en el futuro a otros lugares, aunque todo apunte a que sí, a que nos encontramos con el primer negocio en su tipo.

El futuro — en las compras, al menos — será más rápido y fugaz, y, aparentemente, más accesible para el usuario. Amazon lo cree y ya ha anunciado la compra de una cadena de supermercados, la aparición de una sección de bienes raíces en la empresa y la redefinición de su entrega a domicilio con la venta de productos frescos.

En un mundo como el actual, donde parece todos tenemos prisa aunque en ocasiones no sepamos por qué, los espacios tradicionales comienzan a redefinir su uso de acuerdo a los nuevos sentidos que otorga la tecnología. Bien es cierto que los supermercados, todos iguales y parecidos fuera el lugar del mundo que fuera, ya eran aquellos entornos entendidos desde el anonimato, “no-lugares”, tal y como los definió Marc Augé, entornos donde lo social, el encuentro, se sustituye por el tránsito. Sin embargo, esta propuesta supone un paso más, no sólo permite un proceso más rápido y barato, sino que también reduce al mínimo la interacción social; la tecnología sustituye cualquier posibilidad de diálogo: será un algoritmo el que se encargue del proceso y el que, más temprano que tarde, aprenderá a reconocer nuestros hábitos de consumo. Ahí podemos ver el siguiente paso, la llegada de ofertas personalizadas de acuerdo a nuestras prácticas; y el siguiente a éste, la transformación y predicción de nuestros deseos y la producción de consumidores, transformados en meros números: lo que compras, lo que vendes, la cantidad de veces que haces uso del servicio…

Un modelo que no está reñido con la producción de una ciudad que puede ser cada vez menos inclusiva. Perdón por sonar pesimista, pero ya la ciencia ficción — que había imaginado antes un comercio sin colas — ha dado muestras de un posible síntoma futuro en el que las relaciones sociales o el acceso a los lugares se plantean en esos términos: frente a la posible democratización de los lugares de compra que cabría pensar de estas tecnologías,

¿podremos imaginarnos tiendas a las que solo se pueda acceder con apps-vip, limitadas a aquellos usuarios que puedan pagarlas o, como plantea Black Mirror en uno de sus célebres episodios — Nosedive — , puedan acceder a ellos por estar bien valorados según alguna forma de voto?

No es tan difícil de imaginar. En el mencionado capítulo de la serie, los habitantes de la historia sólo pueden acceder a determinados lugares de la ciudad o hacer uso de determinados servicios de calidad si su puntuación social — definida por las sonrisas que sean capaces de emitir ante los demás y por el voto de estos — lo permite. Las apps, los algoritmos, el Big Data, son, sin duda, los modelos de control y exclusión social más extendidos hoy. Ellos definen a los usuarios no como personas con cuerpo, sino como meros datos definidos desde la eficiencia y rendimiento: aquellos que, de acuerdo al código sean reconocibles como buenos consumidores, pueden acceder a ellos.

En tales términos, el capitalismo se esforzó durante mucho tiempo en convertir el espacio de las interacciones sociales — aquellas no mediadas por las apps o el comercio — en anomalías a evitar. Ya centrados en la ciudad, lo que interesa es reducir las posibilidades de un lugar a sus condiciones de consumo. La tecnología móvil, ubicua, hace posible eso. Y ello requiere infraestructura, aparentemente no visible o que, al menos, no estorbe. En el caso de Amazon Go un conjunto de cámaras y otros sensores ubicados en el techo de la tienda registran el progreso de los consumidores a través de la tienda: qué toman, qué dejan, que se llevan…

Amazon Go
Amazon Go | Recode | Fuente: sopitas.com

La aparente libertad que deriva del avance tecnológico conlleva también un reverso siniestro: la cesión de nuestra privacidad a las manos del comercio privado, seguramente no tan malicioso como suena aquí descrito, pero opaco, finalmente.

¿Qué pasará más allá?, ¿será algún tipo de antecedente de los modelos de consumo que que vengan después?,

y, a sabiendas que el espacio público es hoy, más que nunca, un reflejo de los espacios de consumo,

¿le afectará esta tecnología también?

Falta mucho para ello, sin duda. El costo de la infraestructura para una tienda de estas características es muy alto aún y su fase es aún experimental. Pero no es descabellado pensar que, quizá en un universo distópico, el acceso a un lugar — pretendidamente público — pueda estar controlado a través de una tecnología como ésta, aparentemente inocua pero que se despliega y se desliza en nuestra vida invadiendo en nuestra privacidad. Ése parece el único destino posible que le queda a la ciudad, cada vez más vendida al consumo y la especulación.

La pregunta que nos queda sería otra:

¿a quién pertenecerá la tecnología que lo haga posible?

Pedro Hernández · arquitecto
Madrid. Enero 2018

Silla Thonet número 14 | Borja López Cotelo

[:es]

La silla número 14 surgió de la factoría de Michael Thonet en 1859. No recibió un nombre, simplemente se identificó con el número 14 atendiendo a criterios prácticos. Este hecho resume en gran medida la revolucionaria filosofía que Thonet introdujo en la producción de mobiliario.

Michael (en el centro) y sus cinco hijos, con los que fundó en 1853 Gebrüder Thonet.
Michael (en el centro) y sus cinco hijos, con los que fundó en 1853 Gebrüder Thonet | Fuente: nuevo-estilo.micasarevista.com

A mediados del siglo XIX los muebles se fabricaban de modo artesanal. Eran necesarios trabajadores cualificados y pacientes para dar forma al producto. Michael Thonet había nacido en Boppard, Renania, y se había formado como carpintero durante las primeras décadas del siglo XIX. A partir de 1830 comenzó a ensayar distintas técnicas de doblado de madera con un objetivo definido: eliminar los modelados y ensamblajes artesanales, reduciendo costes y tiempo en la ejecución del mueble. Su primer éxito comercial es la silla Boppard, producida por primera vez en 1836.

La popularidad alcanzada gracias a sus experimentos le permitió acceder a la corte vienesa en la década siguiente como decorador del Palacio Liechtenstein, y obtener una patente para su técnica de doblado de la madera. El proceso consistía en someter láminas de madera impregnadas de cola al calor y la humedad del vapor, lo que daba como resultado una masa dúctil y resistente que aceptaba el moldeado hasta alcanzar formas relativamente complejas. Una vez enfriada la pieza, el molde era retirado. Finalmente, los distintos componentes eran ensamblados mediante tornillos hasta obtener el producto final. La definición de este nuevo proceso supuso un enorme avance en la fabricación de muebles, integrada así en la lógica de la producción industrial.

Modelos de sillas de Thonet | Fuente: Bodoklecksel
Modelos de sillas de Thonet | Fuente: Bodoklecksel

En 1849, Michael Thonet fundó en Viena Gebrüder Thonet, empresa que un año más tarde comenzó a fabricar la silla número 1. El importante volumen de producción hizo necesario construir una nueva factoría sólo siete años más tarde. Esta vez, el lugar escogido fue la región de Moravia, en la actual República Checa. Sus frondosos bosques de hayas eran la materia prima más adecuada para los muebles de madera doblada al vapor de Thonet.

Tras diez años de actividad, la fábrica de Moravia comenzó a producir el prototipo de silla número 14. Sus líneas, su practicidad y su asequible precio, derivado del proceso de fabricación, la convirtieron en el producto más vendido de la empresa Thonet. Y décadas después, en uno de los mayores éxitos comerciales de la historia. Se estima que entre 1860 y 1930 se comercializaron 50 millones de unidades.

Silla Thonet número 14 desmontada
Silla Thonet número 14 desmontada

La silla número 14 respondía a los criterios ensayados por Thonet en los modelos anteriores: estaba formada por seis piezas independientes de madera curvada, lo que permitía su producción en serie, un fácil almacenamiento y un sencillo transporte. Los ensamblajes se resolvían con  tornillos y tuercas, acabando así con la necesidad de hábiles montadores propia de los muebles artesanales. El asiento se fabricó en rafia para minimizar los problemas en caso de que algún líquido se derramase sobre él. La silla no era revolucionaria en su diseño, sino en la lógica intrínseca del producto. Eso la convirtió en un icono.

Silla Thonet número 14 desmontada y embalada
Silla Thonet número 14 desmontada y embalada

Thonet anticipó en más de cincuenta años las técnicas industriales de producción de mobiliario que hoy consideramos modernas. Inspiró los ensayos con madera curvada de los grandes maestros nórdicos del siglo XX. Las piezas de Aalto o Jacobsen tienen como germen las visionarias experiencias de Michael Thonet. Su silla número 14 es el símbolo de una nueva manera de entender el diseño de muebles, que acabó con una labor hasta entonces reservada a esmerados artesanos.

Las sillas de Thonet ocupan hoy los recintos del Parlamento checo, el Ayuntamiento de la Ciudad Nueva de Praga, el Castillo de Bratislava o la residencia de los reyes de Dinamarca. Sin embargo, la conocida como silla Thonet es ante todo la más popular en las cafeterías de todo el mundo.

Borja López Cotelo. Doctor arquitecto
A Coruña. Julio 2014

[:gl]

A cadeira número 14 xurdiu da factoría de Michael Thonet en 1859. Non recibiu un nome, simplemente identificouse co número 14 atendendo a criterios prácticos. Este feito resume en gran medida a revolucionaria filosofía que Thonet introduciu na produción de mobiliario.

Michael (en el centro) y sus cinco hijos, con los que fundó en 1853 Gebrüder Thonet.
Michael (no centro) e os seus cinco fillos, cos que fundou en 1853 Gebrüder Thonet | Fonte: nunuevo-estilo.micasarevista.com

A mediados do século XIX os mobles fabricábanse de modo artesanal. Eran necesarios traballadores cualificados e pacientes para dar forma ao produto. Michael Thonet nacera en Boppard, Renania, e formouse como carpinteiro durante as primeiras décadas do século XIX. A partir de 1830 comezou a ensaiar distintas técnicas de dobrado de madeira cun obxectivo definido: eliminar os modelados e ensamblaxes artesanais, reducindo custos e tempo na execución do moble. O seu primeiro éxito comercial é a cadeira Boppard, producida por primeira vez en 1836.

A popularidade alcanzada grazas aos seus experimentos permitiulle acceder á corte vienesa na década seguinte como decorador do Palacio Liechtenstein, e obter unha patente para a súa técnica de dobrado da madeira. O proceso consistía en someter láminas de madeira impregnadas de cola á calor e a humidade do vapor, o que daba como resultado unha masa dúctil e resistente que aceptaba o moldeado ata alcanzar formas relativamente complexas. Unha vez arrefriada a peza, o molde era retirado. Finalmente, os distintos compoñentes eran ensamblados mediante parafusos ata obter o produto final. A definición deste novo proceso supuxo un enorme avance na fabricación de mobles, integrada así na lóxica da produción industrial.

Modelos de sillas de Thonet | Fuente: Bodoklecksel
Modelos de cadeiras de Thonet | Fonte: Bodoklecksel

En 1849, Michael Thonet fundou en Viena Gebrüder Thonet, empresa que un ano máis tarde comezou a fabricar a cadeira número 1. O importante volume de produción fixo necesario construír unha nova factoría só sete anos máis tarde. Esta vez, o lugar escollido foi a rexión de Moravia, na actual República Checa. Os seus frondosos bosques de haxas eran a materia prima máis adecuada para os mobles de madeira dobrada ao vapor de Thonet.

Tras dez anos de actividade, a fábrica de Moravia comezou a producir o prototipo de cadeira número 14. As súas liñas, a súa practicidad e o seu alcanzable prezo, derivado do proceso de fabricación, convertérona no produto máis vendido da empresa Thonet. E décadas despois, nun dos maiores éxitos comerciais da historia. Estímase que entre 1860 e 1930 comercializáronse 50 millóns de unidades.

Silla Thonet número 14 desmontada
Silla Thonet número 14 desmontada

A cadeira número 14 respondía os criterios ensaiados por Thonet nos modelos anteriores: estaba formada por seis pezas independentes de madeira curvada, o que permitía a súa produción en serie, un fácil almacenamento e un sinxelo transporte. As ensamblaxes resolvíanse con parafusos e porcas, acabando así coa necesidade de hábiles montadores propia dos mobles artesanais. O asento fabricouse en rafia para minimizar os problemas no caso de que algún líquido derramásese sobre el. A cadeira non era revolucionaria no seu deseño, senón na lóxica intrínseca do produto. Iso converteuna nunha icona.

Silla Thonet número 14 desmontada y embalada
Cadeira Thonet número 14 desmontada e embalada

Thonet anticipou en máis de cincuenta anos as técnicas industriais de produción de mobiliario que hoxe consideramos modernas. Inspirou os ensaios con madeira curvada dos grandes mestres nórdicos do século XX. As pezas de Aalto ou Jacobsen teñen como xerme as visionarias experiencias de Michael Thonet. A súa cadeira número 14 é o símbolo dunha nova maneira de entender o deseño de mobles, que acabou cun labor ata entón reservada a esmerados artesáns.

As cadeiras de Thonet ocupan hoxe os recintos do Parlamento checo, o Concello da Cidade Nova de Praga, o Castelo de Bratislava ou a residencia dos reis de Dinamarca. Con todo, a coñecida como cadeira Thonet é ante todo a máis popular nas cafeterías de todo o mundo.

Borja López Cotelo. Doutor arquitecto
A Coruña. Xullo 2014

[:en]

The chair number 14 emerged from the factory of Michael Thonet in 1859. He did not receive a name, he simply identified with the number 14 according to practical criteria. This fact largely summarizes the revolutionary philosophy that Thonet introduced in the production of furniture.

Michael (en el centro) y sus cinco hijos, con los que fundó en 1853 Gebrüder Thonet.
Michael (in the center) and his five children, with whom he founded in 1853 Gebrüder Thonet | Source: nuevo-estilo.micasarevista.com

In the mid-nineteenth century the furniture was manufactured by hand. Skilled workers and patients were necessary to shape the product. Michael Thonet was born in Boppard, Rhineland, and had trained as a carpenter during the first decades of the 19th century. From 1830 he began to try different techniques of bending wood with a defined objective: to eliminate modeling and artisan assemblies, reducing costs and time in the execution of the furniture. His first commercial success is the Boppard chair, first produced in 1836.

The popularity achieved thanks to his experiments allowed him to access the Viennese court in the following decade as a decorator of the Liechtenstein Palace, and obtain a patent for his wood bending technique. The process consisted of subjecting wood sheets impregnated with glue to the heat and moisture of the steam, which resulted in a ductile and resistant mass that accepted the molding until reaching relatively complex shapes. Once the piece cooled, the mold was removed. Finally, the different components were assembled using screws until the final product was obtained. The definition of this new process was a huge advance in the manufacture of furniture, thus integrated into the logic of industrial production.

Modelos de sillas de Thonet | Fuente: Bodoklecksel
Models of Thonet chairs | Source: Bodoklecksel

In 1849, Michael Thonet founded Gebrüder Thonet in Vienna, a company that a year later began manufacturing chair number 1. The significant volume of production made it necessary to build a new factory only seven years later. This time, the place chosen was the Moravia region, in the current Czech Republic. Its lush beech forests were the most suitable raw material for the steamed bent wood furniture of Thonet.

After ten years of activity, the Moravia factory began producing the prototype chair number 14. Its lines, its practicality and its affordable price, derived from the manufacturing process, made it the best-selling product of the Thonet company. And decades later, in one of the greatest commercial successes in history. An estimated 50 million units were marketed between 1860 and 1930.

Silla Thonet número 14 desmontada
Thonet chair number 14 disassembled

The chair number 14 responded to the criteria tested by Thonet in the previous models: it was formed by six independent pieces of curved wood, which allowed its production in series, an easy storage and a simple transport. The assemblies were solved with screws and nuts, thus ending the need for skilled assemblers of handmade furniture. The seat was made in raffia to minimize problems in case any liquid spills on it. The chair was not revolutionary in its design, but in the intrinsic logic of the product. That made her an icon.

Silla Thonet número 14 desmontada y embalada
Thonet chair number 14 disassembled and packed

Thonet anticipated in more than fifty years the industrial techniques of furniture production that today we consider modern. He inspired the essays with curved wood of the great Nordic masters of the 20th century. The pieces of Aalto or Jacobsen have as their germ the visionary experiences of Michael Thonet. His chair number 14 is the symbol of a new way of understanding the design of furniture, which ended with a work until then reserved for careful craftsmen.

Thonet’s chairs today occupy the precincts of the Czech Parliament, the City Hall of the New Town of Prague, the Bratislava Castle or the residence of the kings of Denmark. However, the one known as Thonet chair is first and foremost the most popular in coffee shops around the world.

Borja López Cotelo. PhD architect
A Coruña. July 2014

[:]

Mies Missing Materiality. Anna & Eugeni Bach

0

[:es]

Mies Missing Materiality. Anna & Eugeni Bach o1

Vestir el Pabellón Mies van der Rohe para despojarlo de toda materialidad. Este sencillo acto convirtió el Pabellón en una representación de sí mismo, abriendo la puerta a múltiples interpretaciones sobre aspectos como el valor del original, el papel de la superficie blanca como imagen de la modernidad y la importancia de la materialidad en la percepción del espacio.

El libro Mies Missing Materiality. Anna & Eugeni Bach presenta esta instalación que funciona como catalizador de reflexión, con las aportaciones de Juhani Pallasmaa, Fabrizio Gallanti, María Langarita, Carlos Quintáns y Juan José Lahuerta y las fotografías de Adrià Goula.

Juhani Pallasmaa escribe sobre la percepción en relación a la memoria y la imaginación, y conecta esta transformación del Pabellón con otras obras de arte que incitan al espectador a soñar mientras está despierto. Fabrizio Gallanti recoge esta idea y se centra en la ambigüedad entre la historia contradictoria de la arquitectura y sus sistemas de comunicación.

María Langarita nos recuerda el debate sobre la autenticidad y cómo, transformando el Pabellón, sigue este teniendo una capacidad desestabilizadora. Esta capacidad provoca un fuerte efecto en Carlos Quintáns ya que el nuevo material fortalece la continuidad entre los planos horizontales y verticales, pero no el de las juntas, alterando nuestra percepción.

Juan José Lahuerta destaca el papel de los materiales en la arquitectura moderna y cómo los apreciamos cuando faltan; una instalación que funciona como una crítica radical a los estereotipos de nuestra historia y nuestro presente.

Mies Missing Materiality. Anna & Eugeni Bach o2

El libro también presenta la fantástica obra fotográfica de Adrià Goula que capturó los diferentes momentos de la transformación del Pabellón, desde la desaparición de sus materiales originales, su imagen en blanco y su lenta recuperación para volver a su estado original.

[:gl]

Mies Missing Materiality. Anna & Eugeni Bach o1

Vestir o Pavillón Mies van der Rohe para desposuílo de toda materialidad. Este sinxelo acto converteu o Pavillón nunha representación de si mesmo, abrindo a porta a múltiples interpretacións sobre aspectos como o valor do orixinal, o papel da superficie branca como imaxe da modernidade e a importancia da materialidad na percepción do espazo

O libro Mies Missing Materiality. Anna & Eugeni Bach presenta esta instalación que funciona como catalizador de reflexión, coas achegas de Juhani Pallasmaa, Fabrizio Gallanti, María Langarita, Carlos Quintáns e Juan José Lahuerta e as fotografías de Adrià Goula.

Juhani Pallasmaa escribe sobre a percepción en relación á memoria e a imaxinación, e conecta esta transformación do Pavillón con outras obras de arte que incitan ao espectador para soñar mentres está esperto. Fabrizio Gallanti recolle esta idea e céntrase na ambigüidade entre a historia contraditoria da arquitectura e os seus sistemas de comunicación.

María Langarita lémbranos o debate sobre a autenticidade e como, transformando o Pavillón, segue leste tendo unha capacidade desestabilizadora. Esta capacidade provoca un forte efecto en Carlos Quintáns xa que o novo material fortalece a continuidade entre os planos horizontais e verticais, pero non o das xuntas, alterando a nosa percepción.

Juan José Lahuerta destaca o papel dos materiais na arquitectura moderna e como os apreciamos cando faltan; unha instalación que funciona como unha crítica radical aos estereotipos da nosa historia e o noso presente.

Mies Missing Materiality. Anna & Eugeni Bach o2

El libro también presenta la fantástica obra fotográfica de Adrià Goula que capturó los diferentes momentos de la transformación del Pabellón, desde la desaparición de sus materiales originales, su imagen en blanco y su lenta recuperación para volver a su estado original.

[:en]

Mies Missing Materiality. Anna & Eugeni Bach o1

Dressing the Mies van der Rohe Pavilion to strip it of all materiality. This simple act turned the Pavilion into a representation of itself, opening the door to multiple interpretations about aspects like the value of the original, the role of the white surface as an image of modernity and the importance of materiality in the perception of space.

The book Mies Missing Materiality. Anna & Eugeni Bach presents this installation which works as a trigger for reflection with the contributions of Juhani Pallasmaa, Fabrizio Gallanti, María Langarita, Carlos Quintáns and Juan José Lahuerta and the photos of Adrià Goula.

Juhani Pallasmaa writes about perception connected to memory and imagination, and connects this transformation of the Pavilion with other works of art which entice the viewer to dream while awake. Fabrizio Gallanti follows this idea and focuses on the ambiguity between the contradictory history of architecture and its systems of communication.

María Langarita reminds us about the debate on authenticity and how, by transforming the Pavilion, it continues having a destabilizing capacity. This capacity provokes a strong effect on Carlos Quintáns as the new material strengthens the continuity between the horizontal and vertical planes but not of the joints, altering our perception of things.

Juan José Lahuerta highlights the role of the materials in modern architecture and how we appreciate them when they are missing; an installation that works as a radical critique against the stereotypes of our history and our present.

Mies Missing Materiality. Anna & Eugeni Bach o2

The book also presents the fantastic photographic work of Adrià Goula who captured the different moments of the transformation of the Pavilion, from its loss of original materials, its white appearance and its slow recovery back to its original state.

[:]

Clínica Dental Moreruela | Murillo y Hernández Arquitectura

[:es]

Clínica Dental Moreruela Murillo y Hernández Arquitectura o5 Detalle-fachada
Clínica Dental Moreruela | Murillo y Hernández Arquitectura

Presentamos el Proyecto como un análisis preciso de cómo debe funcionar un centro dental. Después de estudiar el Sistema de trabajo de los empleados descubrimos que la circulación de los principales centros dentales tenia el mismo problema; cómo organizar el área de trabajo cuando llega un paciente.

Por lo tanto se desarrollado bajo un concepto de doble circulación aplicado a los propios gabinetes. Se adapta a la estructura y orientación del local, consiguiendo una distribución y funcionamiento acogedor. Se busca el contraste de colores puros, negro y blanco, consiguiendo que destaque el interior y formando un único espacio exterior. Se lleva a cabo con la formación de fachadas con grandes paños de vidrio y planos opacos formados por chapas perforadas lacadas en negro, así como el juego de luces indirectas a modo de decoración.

Clínica Dental Moreruela | Murillo y Hernández Arquitectura | Axonometría
Clínica Dental Moreruela | Murillo y Hernández Arquitectura | Axonometría

En el interior se ha querido conseguir unificar todo el espacio, y formar una única estancia, planteando un falso techo continuo de lamas que resalta el volumen principal, para ello se enfatiza con la formación de tabiques hasta una altura determinada terminando con vidrios para conseguir esa profundidad. Y conseguir que el propio espacio no de sensación de agobio y más abierto.

Se conforma un único mueble que queda oculto como si de un panel continuo se tratase, compartimentando a la clínica de aseos, sala de fotografías, instalaciones, archive, etc.

Los materiales principales que han sido utilizados son: acero lacado en negro, tanto en chapa perforadas como en perfiles tubulares, DM lacado en blanco liso y lamas de acero en blanco.

Obra: Clínica Dental Moreruela
Autor: Murillo y Hernández Arquitectura
Superficie construida: 220.00 m²
Emplazamiento: Valladolid, Spain
Fotografías: Sergio Alonso Alonso y Ariadna Gutiérrez Quiñones
+ mharquitectura.es

[:gl]

Clínica Dental Moreruela Murillo y Hernández Arquitectura o5 Detalle-fachada

Presentamos o Proxecto como unha análise precisa de como debe funcionar un centro dental. Despois de estudar o Sistema de traballo dos empregados descubrimos que a circulación dos principais centros dentais tenia o mesmo problema; como organizar a área de traballo cando chega un paciente.

Por tanto desenvolver baixo un concepto de dobre circulación aplicado aos propios gabinetes. Adáptase á estrutura e orientación do local, conseguindo unha distribución e funcionamento acolledor. Búscase o contraste de cores puras, negro e branco, conseguindo que destaque o interior e formando un único espazo exterior. leva a cabo coa formación de fachadas con grandes panos de vidro e planos opacos formados por chapas perforadas lacadas en negro, así como o xogo de luces indirectas a modo de decoración.

No interior quíxose conseguir unificar todo o espazo, e formar unha única estancia, expondo un falso teito continuo de lamas que resalta o volume principal, para iso saliéntase coa formación de tabiques ata unha altura determinada terminando con vidros para conseguir esa profundidade. E conseguir que o propio espazo non de sensación de abafo e máis aberto.

Confórmase un único moble que queda oculto coma se dun panel continuo tratásese, compartimentando á clínica de aseos, sala de fotografías, instalacións, arquive, etc.

Os materiais principais que foron utilizados son: aceiro lacado en negro, tanto en chapa perforadas como en perfís tubulares, DM lacado en branco liso e lamas de aceiro en branco.

Obra: Clínica Dental Moreruela
Autores: Murillo y Hernández Arquitectura
Área construida: 220.00 m²
Emprazamento: Valladolid, Spain
Fotografía: Sergio Alonso Alonso | Ariadna Gutiérrez Quiñones
+ mharquitectura.es

[:en]

Clínica Dental Moreruela Murillo y Hernández Arquitectura o5 Detalle-fachada

We present the project as an accurate analysis of how must work a dental center. After study the worl system of the employees, we found out that the circulation of the main dental centers had the same problem; how to organize the works area when a patient comes around.

In order to solve this problem, the project has been developed under a double circulation path across the work area. It fits inside the structural elements and the local orientation, getting a clear distribution and cozy areas. Clear colors, combined with black and white, make an impressive contrast from the interior introducing the exterior scene into the local. The facades have been made with big glass walls and obscure metal perforated planes painted in black.

Regarding the interior, the main goal was unify all the space. The ceiling solution emphasizes the continuous space as well as the superior glass of the partitions. From the other side, we project a unique furniture element as a closet idea, hiding doors and panels that include all the program inside them (facilities, restrooms and work areas).

The main materials used are: glass, steel plates black painted, DM white painted panels and metal grey blades for the ceiling.

Project name: Clínica Dental Moreruela
Architecture Firm: Murillo y Hernández Arquitectura
Gross Built Area: 220.00 m²
Project location: Valladolid, Spain
Photo credits: Sergio Alonso Alonso y Ariadna Gutiérrez Quiñones
+ mharquitectura.es

[:]

[:es]Fernando Moreno Barberá, arquitecto[:gl]Fernando Moreno Barberá, arquitecto[:en]Fernando Moreno Barberá, architect[:]

0

[:es]https://youtu.be/svSNxH0mQ04

Fue un arquitecto español del Movimiento Moderno, concretamente de la tercera generación. Tras su formación en Alemania, destacó especialmente por la profusión y calidad de su arquitectura docente, impulsada por la Ley de Enseñanza Media y Profesional (1949), aunque como la gran mayoría de arquitectos europeos también dedicó un apartado de su producción a la reflexión sobre la vivienda (social, bloques privados y casas unifamiliares).

Fernando Moreno Barberá generó un universo formal propio, matizado al introducir referencias a lo local y caracterizado por la continua superposición de temas e ideas desarrollados con anterioridad;2 es decir, una lectura personal de las aportaciones del Movimiento Moderno de acuerdo con su percepción de la abstracción moderna, su formación, la disponibilidad técnica, las características del lugar, el énfasis en la construcción y su particular idea de la proporción en la imagen final del proyecto.

A lo largo de su trayectoria, siguiendo la estela de los grandes maestros, experimentó con nuevas posibilidades como el monumentalismo moderno, el organicismo o el brutalismo, pero sin olvidar nunca el funcionalismo y las cuestiones materiales y técnicas que suponen el distintivo de su obra.

[:gl]https://youtu.be/svSNxH0mQ04

Foi un arquitecto español do Movemento Moderno, concretamente da terceira xeración. Tras a súa formación en Alemaña, destacou especialmente pola profusión e calidade da súa arquitectura docente, impulsada pola Lei de Ensino Medio e Profesional (1949), aínda que como a gran maioría de arquitectos europeos tamén dedicou un apartado da súa produción á reflexión sobre a vivenda (social, bloques privados e casas unifamiliares).

Fernando Moreno Barberá xerou un universo formal propio, matizado ao introducir referencias ao local e caracterizado pola continua superposición de temas e ideas desenvoltos con anterioridade; é dicir, unha lectura persoal das achegas do Movemento Moderno de acordo coa súa percepción da abstracción moderna, a súa formación, a dispoñibilidade técnica, as características do lugar, a énfase na construción e a súa particular idea da proporción na imaxe final do proxecto.

Ao longo da súa traxectoria, seguindo o ronsel dos grandes mestres, experimentou con novas posibilidades como o monumentalismo moderno, o organicismo ou o brutalismo, pero sen esquecer nunca o funcionalismo e as cuestións materiais e técnicas que supoñen o distintivo da súa obra.

[:en]https://youtu.be/svSNxH0mQ04

He was a Spanish architect of the Modern Movement, specifically of the third generation. After his training in Germany, he stood out especially for the profusion and quality of his teaching architecture, promoted by the Law on Secondary and Professional Education (1949), although like the vast majority of European architects he also dedicated a section of his production to the reflection on housing (social, private blocks and single-family houses).

Fernando Moreno Barberá generated his own formal universe, nuanced by introducing references to the local and characterized by the continuous overlapping of themes and ideas developed previously; that is to say, a personal reading of the contributions of the Modern Movement in accordance with its perception of modern abstraction, its formation, technical availability, the characteristics of the place, the emphasis on construction and its particular idea of the proportion in the final image of the project.

Throughout his career, following in the wake of the great masters, he experimented with new possibilities such as modern monumentalism, organicism or brutalism, but never forgetting the functionalism and the material and technical issues that are the hallmark of his work.

[:]

[:es]Entre arquitectos e ingenieros | Óscar Tenreiro Degwitz[:]

[:es]

Un extraordinario ejemplo de integración de Técnica y Arte el Pabellón de Venezuela en Expo Montreal, 1967, de Carlos Raul Vilanueva.
Un extraordinario ejemplo de integración de Técnica y Arte el Pabellón de Venezuela en Expo Montreal, 1967, de Carlos Raul Vilanueva.

Entre ingenieros y arquitectos ha existido siempre algo así como una enemistad. Los caracterizan modos de ver la tarea de construir frecuentemente opuestos. El ingeniero suele tener una visión más restringida de lo que significa construir un edificio. Presta menos atención a la dimensión estética de la construcción, a la responsabilidad frente a la ciudad, a las opciones que se abren en el proceso de organizar los elementos de un proyecto y especialmente a los contenidos culturales que pueden convertir a un edificio en patrimonio de una sociedad.

Eso no es verdad para todo ingeniero y para todo arquitecto. Hay muchos arquitectos, la mayoría, que poco interés tienen en ese resbaladizo tema del contenido cultural; y también hay ingenieros, pocos, que asumen su responsabilidad de constructores desde una perspectiva de compromiso cultural.

Pero son dos profesiones que se relacionan y apoyan mutuamente y en ese nivel sus puntos de vista son complementarios. El ingeniero Estonio-Americano Augusto Komendant (1906-1992) decía que su papel como colaborador del gran arquitecto Louis I. Kahn (1901-1974) era “darle peso” a las ideas de Louis I. Kahn, que de otro modo podían ser simplemente hipótesis “lanzadas al viento”.

Creo haberle oído una vez al colega Alfredo Cilento en una charla, que la diferencia arranca en la formación de unos y otros. El estudiante de arquitectura dedica muchas horas; y luego de terminar sus estudios muchos años, a manejar la organización del edificio, los problemas de la relación interior-exterior, a eso que se llama de modo algo hermético “las cualidades espaciales” derivadas de la relación entre las distintas estancias, a obtener destrezas en el uso de los materiales, a discutir lo hecho por otros arquitectos hoy y a través de la historia, a estudiar la ciudad, y a indagar sobre el papel del arte en la conformación de un lenguaje arquitectónico. Y recibe también una formación técnica básica

Mientras que el estudiante de ingeniería durante sus estudios y muchos años después se dedica a consideraciones esencialmente técnicas, matemáticas, normativas, de eficiencia expresada en números, de rendimientos y de todo lo que pudiera considerarse medible. Y desgraciadamente (aunque eso se comienza a corregir hoy en el mundo) tiene una mínima preparación sobre temas vinculados a la arquitectura. Se desarrollan así dos perspectivas, una basada en la experiencia, en la observación, en la práctica de la prueba y error, en el conocimiento de “modos de hacer” propios y de otros que se convierten en bagaje personal y en una visión más inclusiva derivada de la atmósfera en la que se mueve su disciplina. Frente a otra no menos basada en la experiencia y la observación que busca la exactitud repetible, el desechar en lo posible el error apoyándose en el legado técnico-tecnológico, y un sentido práctico que prefiere dejar de lado los caminos complejos y privilegiar lo más directo. Que generalmente es lo expeditivo, lo que evita complicaciones.

Cuando un profesional de la ingeniería o de la arquitectura tiene una formación completa, ambas perspectivas se hacen presentes en él. Surge así una especie de ideal que es el “maestro constructor”. Un papel que en general corresponde al arquitecto porque la perspectiva más amplia, la de un modo de ver la construcción que es por definición incluyente, la hace más apto para ese papel. Pero que también puede darse en el ingeniero como lo demostró por ejemplo Pier Luigi Nervi (1891-1979). Perspectivas que pueden resultar muchas veces, ya lo dijimos, contradictorias, opuestas, siendo sin embargo complementarias. Y lo peor que puede ocurrir es que se imponga una de ellas, dominando a la otra, imponiendo una visión unilateral.

Esa visión unilateral, presente en todas partes, ha tenido en Venezuela una presencia hegemónica porque el ingeniero se ha desempeñado aquí con muy pocos contrapesos. La he llamado en otra oportunidad “visión ingenieril” porque es una desviación. Si bien es verdad que esa visión ingenieril predominó en tiempos de la Cuarta, hemos asistido durante nuestra caricatura de revolución a su exacerbación. Lo demuestra el mínimo grado de atención a los problemas de calidad de vida en nuestras grandes ciudades, y la bien escasa producción en diez años e inmensos recursos, de arquitectura institucional de cualquier nivel (escuelas, sedes institucionales, cárceles, hospitales). El populismo propagandístico de hoy no habla de calidad, de modelos generalizables sino de cifras. Y de lemas de ¨redención social” para consumo de ingenuos.

No pretendo sostener que esa “visión ingenieril” sea el principal aliado del populismo demagógico porque dejaría de lado el peso decisivo del componente cultural, pero lo que sí sostengo es que le proporciona un apoyo fundamental que, como afecta a todas las mentalidades, ha sido uno de los mayores obstáculos para que en Venezuela se entienda lo que significa vivir con los tiempos. Y lo peor es que en la oposición política que propone un cambio este tema no pareciera tener importancia.

Porque así como se ha generalizado una visión de la democracia más completa, más compleja, se ha entendido que el progreso económico y social no se mide con estadísticas sino en términos de calidad; y entre ellos de modo central la calidad de la vida urbana. Y para ello es esencial darle lugar a una visión de la arquitectura vinculada al mejoramiento de la ciudad, a una visión de la ciudad que acepte el papel instrumental de la arquitectura. Y si, tal como se ha dicho muchas veces, el principal problema de Venezuela es el problema urbano, estamos obligados a derrotar la “visión ingenieril”.

Óscar Tenreiro Degwitz, Arquitecto.
Venezuela, abril 2009
Entre lo Cierto y lo Verdadero [:]

[:es]Elegancia y eficacia | José Ramón Hernández Correa[:gl]Elegancia e eficacia | José Ramón Hernández Correa[:en]Elegance and efficiency | José Ramón Hernández Correa[:]

[:es]

Interior Edificio Central Lechera Clesa | Fotografía: Jose Ignacio Ferrando Álvarez Cortinas
Interior Edificio Central Lechera Clesa | Fotografía: Jose Ignacio Ferrando Álvarez Cortinas

Siempre me han gustado las cerchas. Recuerdo cuando nos enseñaron en la escuela el método de Cremona para calcularlas. No se puede decir que fuera la juerga padre, pero era entretenido, y, según uno lo iba haciendo, podía intuir (más o menos) la composición y descomposición de las fuerzas. Era como si las cargas se escaparan huyendo por las distintas barras, buscando su camino, y neutralizándose y equilibrándose.

Cuando yo estudiaba (años ochenta) las cerchas eran todavía la solución más económica y sensata para cubrir luces medianas y grandes. Era impensable que las naves industriales o agrícolas no las tuvieran. Además, se podían hacer en diente de sierra para formar lucernarios, o darles diferentes formas que se adaptaran a la sección que se le quería dar a la nave.

Se consideraba que eran la mejor solución para salvar un vano utilizando la menor cantidad posible de material. En muchos sitios se las llamaba «vigas de aire», y a mí esa expresión me gusta, porque lo que más trabaja en ellas es «el aire». O sea, lo que no es acero o madera, sino lo que es su distancia, su separación, su canto. Es decir, lo que no cuesta dinero: el aire.

Algunas tipologías
Algunas tipologías

Pero muy pronto empezaron a hacerse un hueco los pórticos de vigas de sección uniforme (reforzada, todo lo más, en los empotramientos). Y, cada vez más, fueron dejando de «hacerse un hueco» para «llenar todo el hueco» y quitárselo a las cerchas. Una viga de sección uniforme debe dimensionarse para la zona más solicitada, y, por lo tanto, mantiene sin necesidad esa misma sección donde menos falta hace.

Gasta mucho más material que la cercha, pero ahora sale más barata, porque la mano de obra cuesta mucho más que el material, y la cercha utiliza menos material, sí, pero da mucho más trabajo. La cercha tiene menos kilos de acero que el pórtico, pero cada kilo cuesta mucho más dinero. Es lógico, pero a mí me da un no sé qué que esas estructuras tan ingeniosas y alambicadas, pero al mismo tiempo tan intuitivas, estén de capa caída. Si una viga de sección uniforme tiene que dimensionarse para su sección más solicitada, una de sección variable a base de refuerzos lleva un perfil base muy bajo, que se va suplementando.

Viga reforzada
Viga reforzada

La propia forma de la viga ya indica su diagrama de momentos. Pero es un engorro. Por una parte, los refuerzos de arriba estorban al colocar las correas o el material de cubrición, y, por otra, tanto reforzar acaba siendo una lata. Es mucho más práctico poner una viga uniforme. Se emplea un poco más de acero que el estrictamente necesario, y a correr. Es lógico y, sobre todo, cómodo, pero perdemos definitivamente ese concepto romántico y orgánico de la estructura, que ya no responde exactamente a las solicitaciones y pasa a resolverlas a lo bestia.

El cálculo de una estructura implica resolver los problemas con el menor material posible, pero ahora se ve que matar moscas a cañonazos es mucho más práctico. Un buen ejemplo es cuando se calcula un forjado con un ordenador sin coartarle; dejándole a su aire. El ordenador busca solucionar el problema con el menor material posible, y vemos que emplea barras de ocho diámetros diferentes y que no hay dos viguetas que tengan los mismos refuerzos de negativos. Conclusión: Un verdadero lío de montaje y de control en obra para ahorrar diez (o cien) kilos de acero.

Tenemos que decirle al programa que use sólo tres diámetros, que iguale todas las viguetas de una zona a la peor, y que no nos maree por cinco centímetros de más en una barra del diez. (Y no digamos si le dejamos que nos arme una losa. Le sale un batiburrillo complicadísimo -pero que representa fielmente los diagramas de esfuerzos-, hasta que le decimos que utilice un mallazo base y tire por la calle de en medio).

Todo esto es verdad, y yo lo he defendido siempre: Las obras son un follón y un desorden, y conviene simplificarlas lo más posible. Un ahorro de material es un error cuando comporta complicaciones, equivocaciones, incomodidades o retrasos en la obra. La conclusión es que el diseño de la estructura no responde a la forma ni a las cargas tanto como nos gustaría, por aquello de la obra arquitectónica integral, coherente… Pensamos en las conchas de los moluscos o en los cuernos de los mamíferos. Pensamos en los huesos, que se van formando de una manera maravillosa, depositándose el calcio molécula a molécula donde más falta hace, y nos gustaría que las estructuras de los edificios fueran un poco así (no en la forma, por Dios, sino en el método o en el concepto).

Maqueta funicular de la estructura para la iglesia de la Colonia Güell, de Gaudí. Merecería una entrada aparte. Clica para verla en grande.
Maqueta funicular de la estructura para la iglesia de la Colonia Güell, de Gaudí.
Merecería una entrada aparte. 

La conclusión es que en estos tiempos vale más ser un poco bestia, hacer el bruto y dejarse de finuras, y que incluso las estructuras que parecen más orgánicas tienen trampa y van a cascoporro. La eficacia es más apreciada que la elegancia. (Pero no hablamos de eficacia estrictamente estructural, sino de eficacia en la administración y en la organización de la obra). La fuerza es más apreciada que la maña y un elefante vale más que un ratón.

(Se decía que el judo servía para que una persona pequeña pudiera vencer a una grande, pero en cuanto se hizo deporte «oficial» y se hicieron registros se separó por pesos: Un tipo de cien kilos siempre gana a uno de cincuenta). Es lógico y comprensible, pero un poco decepcionante, que la forma no sea dirigida por la función ni por la solicitación, sino por la rapidez, por la simplificación y por el dinero. Por otra parte, la obligación de una estructura es solucionar, y no estorbar ni complicar; y en ese sentido, ya digo, me parece bien. Pero me queda una nostalgia romántica de cuando se calculaba a mano y se «olían» los normales, los cortantes y los flectores. Sí; también los torsores.

Me da la sensación de que la «estructura fina y elegante» está bastante fuera de lugar, y que lo práctico implica curarse en salud, pasarse tres pueblos y dejarse de tonterías y remilgos.

José Ramón Hernández Correa
Doctor Arquitecto y autor de Arquitectamos locos?
Toledo · julio 2013

[:gl]

Interior Edificio Central Lechera Clesa | Fotografía: Jose Ignacio Ferrando Álvarez Cortinas
Interior Edificio Central Leiteira Clesa | Fotografía: Jose Ignacio Ferrando Álvarez Cortinas

Sempre me gustaron as cerchas. Recordo cando nos ensinaron na escola o método de Cremona para calculalas. Non se pode dicir que fose a esmorga pai, pero era entretido, e, segundo un ía facendo, podía intuír (máis ou menos) a composición e descomposición das forzas. Era coma se as cargas escapásense fuxindo polas distintas barras, buscando o seu camiño, e neutralizándose e equilibrándose.

Cando eu estudaba (anos oitenta) as cerchas eran aínda a solución máis económica e sensata para cubrir luces medianas e grandes. Era impensable que as naves industriais ou agrícolas non as tivesen. Ademais, podíanse facer en dente de serra para formar lucernarios, ou darlles diferentes formas que se adaptasen á sección que se lle quería dar á nave.

Considerábase que eran a mellor solución para salvar un van utilizando a menor cantidade posible de material. En moitos sitios chamáballas «vigas de aire», e a min esa expresión gústame, porque o que máis traballa nelas é «o aire». Ou sexa, o que non é aceiro ou madeira, senón o que é a súa distancia, a súa separación, o seu canto. É dicir, o que non custa diñeiro: o aire.

Algunas tipologías
Algunhas tipoloxias

Pero moi pronto empezaron a facerse un oco os pórticos de vigas de sección uniforme (reforzada, todo o máis, nos empotramientos). E, cada vez máis, foron deixando de «facerse un oco» para «encher todo o oco» e quitarllo ás cerchas. Unha viga de sección uniforme debe dimensionarse para a zona máis solicitada, e, por tanto, mantén sen necesidade esa mesma sección onde menos falta fai.

Gasta moito máis material que a cercha, pero agora sae máis barata, porque a man de obra custa moito máis que o material, e a cercha utiliza menos material, si, pero dá moito máis traballo. A cercha ten menos quilos de aceiro que o pórtico, pero cada quilo custa moito máis diñeiro. É lóxico, pero a min dáme un non se que que esas estruturas tan enxeñosas e alambicadas, pero ao mesmo tempo tan intuitivas, estean de canga baixa. Se unha viga de sección uniforme ten que dimensionarse para a súa sección máis solicitada, unha de sección variable a base de reforzos leva un perfil basee moi baixo, que se vai suplementando.

Viga reforzada
Viga reforzada

A propia forma da viga xa indica a súa diagrama de momentos. Pero é unha molestia. Por unha banda, os reforzos de arriba estorban ao colocar as correas ou o material de cubrición, e, por outra, tanto reforzar acaba sendo unha lata. É moito máis práctico poñer unha viga uniforme. Emprégase un pouco máis de aceiro que o estritamente necesario, e a correr. É lóxico e, sobre todo, cómodo, pero perdemos definitivamente ese concepto romántico e orgánico da estrutura, que xa non responde exactamente as solicitacións e pasa a resolvelas ao besta.

O cálculo dunha estrutura implica resolver os problemas co menor material posible, pero agora vese que matar moscas a canonazos é moito máis práctico. Un bo exemplo é cando se calcula un forxado cun computador sen coartarle; deixándolle ao seu aire. O computador busca solucionar o problema co menor material posible, e vemos que emprega barras de oito diámetros diferentes e que non hai dous viguetas que teñan os mesmos reforzos de negativos. Conclusión: Unha verdadeira lea de montaxe e de control en obra para aforrar dez (ou cen) quilos de aceiro.

Temos que dicirlle ao programa que use só tres diámetros, que iguale todas as viguetas dunha zona á peor, e que non nos maree por cinco centímetros de máis nunha barra do dez. (E non digamos se lle deixamos que nos arme unha laxa. Sáelle un batiburrillo complicadísimo -pero que representa fielmente os diagramas de esforzos-, ata que lle dicimos que utilice un mallazo base e tire pola rúa de no medio).

Todo isto é verdade, e eu defendino sempre: As obras son un batifondo e unha desorde, e convén simplificalas o máis posible. Un aforro de material é un erro cando comporta complicacións, equivocacións, incomodidades ou atrasos na obra. A conclusión é que o deseño da estrutura non responde á forma nin ás cargas tanto como nos gustaría, por aquilo da obra arquitectónica integral, coherente… Pensamos nas cunchas dos moluscos ou nos cornos dos mamíferos. Pensamos nos ósos, que se van formando dunha maneira marabillosa, depositándose o calcio molécula a molécula onde máis falta fai, e gustaríanos que as estruturas dos edificios fosen un pouco así (non na forma, por Deus, senón no método ou no concepto).

Maqueta funicular de la estructura para la iglesia de la Colonia Güell, de Gaudí. Merecería una entrada aparte. Clica para verla en grande.
Maqueta funicular da estrutura para a igrexa da Colonia Güell, de Gaudí. Merecería unha entrada aparte.

A conclusión é que nestes tempos vale máis ser unha pouco besta, facer o bruto e deixarse de finuras, e que mesmo as estruturas que parecen máis orgánicas teñen trampa e van a cascoporro. A eficacia é máis apreciada que a elegancia. (Pero non falamos de eficacia estritamente estrutural, senón de eficacia na administración e na organización da obra). A forza é máis apreciada que a maña e un elefante vale máis que un rato.

(Dicíase que o judo servía para que unha persoa pequena puidese vencer a unha grande, pero en canto fíxose deporte «oficial» e fixéronse rexistros separouse por pesos: Un tipo de cen quilos sempre gaña a un de cincuenta). É lóxico e comprensible, pero un pouco decepcionante, que a forma non sexa dirixida pola función nin pola solicitación, senón pola rapidez, pola simplificación e polo diñeiro. Por outra banda, a obrigación dunha estrutura é solucionar, e non estorbar nin complicar; e nese sentido, xa digo, paréceme ben. Pero quédame unha nostalxia romántica de cando se calculaba a man e cheirábanse «» os normais, os cortantes e os flectores. Si; tamén os torsores.

Dáme a sensación de que a «estrutura fina e elegante» está bastante fóra de lugar, e que o práctico implica curarse en saúde, pasarse tres pobos e deixarse de bobadas e remilgos.

José Ramón Hernández Correa
Doutor Arquitecto e autor de Arquitectamos locos?
Toledo · xullo 2013

[:en]

Interior Edificio Central Lechera Clesa | Fotografía: Jose Ignacio Ferrando Álvarez Cortinas
Interior Building Central Lechera Clesa | Photography: Jose Ignacio Ferrando Álvarez Cortinas

I have always liked the trusses. I remember when we were taught at the school the Cremona method to calculate them. It can not be said that it was the father party, but it was entertaining, and, according to one I was doing it, I could intuit (more or less) the composition and decomposition of the forces. It was as if the charges escaped by fleeing through the different bars, seeking their way, and neutralizing and balancing.

When I studied (eighties) the trusses were still the most economical and sensible solution to cover medium and large lights. It was unthinkable that industrial or agricultural warehouses did not have them. In addition, they could be made in sawtooth to form skylights, or give them different shapes that would adapt to the section that they wanted to give to the ship.

They were considered to be the best solution to save a span using the least amount of material possible. In many places they were called «air beams», and I like that expression, because what works most in them is «the air». That is, what is not steel or wood, but what is their distance, their separation, their song. That is, what does not cost money: the air.

Algunas tipologías
Some typologies

But very soon the beams of uniform section beams (reinforced, all the more, in the recesses) began to become a hole. And, increasingly, they stopped «making a hole» to «fill the hole» and take it off the trusses. A beam of uniform section must be dimensioned for the most requested area, and, therefore, it maintains without necessity that same section where it is least needed.

It spends much more material than the truss, but now it is cheaper, because labor costs much more than the material, and the truss uses less material, yes, but it gives much more work. The truss has less kilos of steel than the portico, but each kilo costs a lot more money. It is logical, but I do not know what those ingenious and convoluted structures, but at the same time so intuitive, are in the doldrums.

Viga reforzada
Reinforced beam

The shape of the beam itself indicates its moment diagram. But it is a nuisance. On the one hand, the reinforcements at the top obstruct the placement of the straps or the covering material, and, on the other, reinforcing ends up being a can. It is much more practical to put a uniform beam. It uses a little more steel than strictly necessary, and to run. It is logical and, above all, comfortable, but we definitely lose that romantic and organic concept of structure, which no longer responds exactly to the demands and resolves them to the beast.

The calculation of a structure involves solving problems with as little material as possible, but now it is seen that killing flies by cannon is much more practical. A good example is when calculating a floor with a computer without restricting it; leaving him to his air. The computer seeks to solve the problem with as little material as possible, and we see that it uses bars of eight different diameters and that there are no two beams that have the same negative reinforcements. Conclusion: A real mess of assembly and control on site to save ten (or one hundred) kilos of steel.

We have to tell the program to use only three diameters, to equalize all the joists from one area to the worst, and not to get dizzy by five centimeters more in a bar of ten. (And let’s not say if we let him put a slab in. He gets a very complicated hodgepodge – but that faithfully represents the effort diagrams – until we tell him to use a base mesh and pull down the middle street).

All this is true, and I have always defended it: The works are a mess and a mess, and should be simplified as much as possible. A saving of material is an error when it involves complications, mistakes, inconveniences or delays in the work. The conclusion is that the design of the structure does not respond to the shape or the loads as much as we would like, for that of the integral, coherent architectural work … We think of the shells of mollusks or the horns of mammals. We think of the bones, which are formed in a wonderful way, depositing calcium molecule to molecule where it is most needed, and we would like the structures of the buildings to be a bit like that (not in the form, by God, but in the method or in the concept).

Maqueta funicular de la estructura para la iglesia de la Colonia Güell, de Gaudí. Merecería una entrada aparte. Clica para verla en grande.
Funicular model of the structure for the church of Colonia Güell, by Gaudí.
It would deserve a separate entrance. 

The conclusion is that in these times it is better to be a bit of a beast, to do the brute and to be free of finesse, and even structures that look more organic have a trap and go to cascoporro. Efficacy is more appreciated than elegance. (But we are not talking about strictly structural efficiency, but about effectiveness in the administration and organization of the work). Strength is more appreciated than skill and an elephant is worth more than a mouse.

(It was said that judo served so that a small person could beat a big one, but as soon as it became an «official» sport and records were made it was separated by pesos: One hundred kilos always wins one out of fifty). It is logical and understandable, but a little disappointing, that the form is not directed by the function or by the solicitation, but by the speed, by the simplification and by the money. On the other hand, the obligation of a structure is to solve, and not hinder or complicate; and in that sense, I say, it seems good to me. But I have a romantic nostalgia for when it was calculated by hand and «normal», sharp and bending. Yes; also the torsores.

I get the feeling that the «fine and elegant structure» is quite out of place, and that the practical involves healing in health, spending three towns and letting go of nonsense and squeamishness.

José Ramón Hernández Correa
PhD Architect and author of Arquitectamos locos?
Toledo · july 2013

[:]

La nueva Smart Radio DAB+ de Jung aporta el mejor sonido digital y conexión inalámbrica vía Bluetooth

0
La nueva Smart Radio DAB+ de Jung aporta el mejor sonido digital y conexión inalámbrica vía Bluetooth
La nueva Smart Radio DAB+ de Jung aporta el mejor sonido digital y conexión inalámbrica vía Bluetooth

El líder europeo en material eléctrico y automatización de edificios, Jung, ha presentado una nueva versión digital de su popular radio para empotrar, Smart Radio DAB+ que, además de combinarse con Bluetooth Connect para enlazar con smartphones o tablets vía inalámbrica, se integra en el sistema de automatización de la vivienda o edificio.

Sonido de alta calidad y diseño de vanguardia

Smart Radio DAB+ de Jung ofrece un sonido rico en matices y un diseño atractivo que armoniza con cualquier decoración. Con un elegante frontal de cristal sensitivo, se presenta en una gran variedad de colores y acabados: la atemporal serie LS 990 —en plástico y exclusivas variantes de metal—; la moderna A Creation —con colores en cristal o plástico—; y la armoniosa CD 500, que ofrece una gran variedad de configuraciones gracias a sus cinco colores y a los dos tonos de aluminio anodizado disponibles.

Además, todos los elementos (radio, Bluetooth Connect y altavoces) pueden montarse en horizontal o vertical, así como en un único marco múltiple o separados individualmente. En cualquier caso, la integración con la serie elegida de mecanismos eléctricos proporciona uniformidad de diseño, pero también funcionalidad. Es decir, si Smart Radio DAB+ está conectada a la iluminación de la estancia, puede encenderse y apagarse cómodamente junto con esta.

La nueva Smart Radio DAB+ de Jung aporta el mejor sonido digital y conexión inalámbrica vía Bluetooth 1
La nueva Smart Radio DAB+ de Jung aporta el mejor sonido digital y conexión inalámbrica vía Bluetooth
Funcionalidades irresistibles para el mejor confort

El usuario puede seleccionar fácilmente el modo de recepción, DAB+ o FM, incluso cambiarlo durante el funcionamiento de la Smart Radio DAB+ de Jung, que proporciona también funciones de despertador y temporizador. Esta última funcionalidad apaga el equipo en el momento deseado, mientras que la primera enciende la radio a la hora fijada, pero elevando el volumen suavemente hasta el nivel preseleccionado.

Además, el horario de verano o de invierno se actualiza automáticamente. Por otro lado, en el modo nocturno, el dispositivo oscurece por completo tanto la pantalla como las teclas, por lo que nada impide instalarlo junto a la cama, aunque la luminosidad de la pantalla puede ajustarse según el gusto del usuario o la ubicación del equipo.

La nueva Smart Radio DAB+ de Jung aporta el mejor sonido digital y conexión inalámbrica vía Bluetooth 2
La nueva Smart Radio DAB+ de Jung aporta el mejor sonido digital y conexión inalámbrica vía Bluetooth
¿Buscas calidad de sonido eficiente?

Si bien la nueva Smart Radio DAB+ de Jung puede sintonizar emisoras convencionales de FM analógicas, está especialmente concebida para reproducir radio digital DAB+ —Digital Audio Broadcasting o Transmisión Digital de Audio—, que es la última actualización del estándar europeo de radiodifusión digital.

Este es aproximadamente tres veces más eficiente que el DAB original, ya que utiliza el códec de audio AAC+, todo ello con la mejor calidad de sonido al incluir la codificación de corrección de errores Reed-Solomon.

La nueva Smart Radio DAB+ de Jung aporta el mejor sonido digital y conexión inalámbrica vía Bluetooth 3
La nueva Smart Radio DAB+ de Jung aporta el mejor sonido digital y conexión inalámbrica vía Bluetooth

[:es]Centro de Interpretación de la resina | contextos de arquitectura y urbanismo[:gl]Centro de Interpretación da resina | contextos de arquitectura e urbanismo[:en]Resin interpretation centre | contextos de arquitectura y urbanismo[:]

[:es]

Centro de Interpretación de la resina contextos de arquitectura y urbanismo o10 Entorno2

Entendemos por sostenibilidad-social aquel edificio que es apreciado por sus vecinos y que mantienen un uso constante de él. Es por ello, que la restauración del viejo matadero del municipio de Traspinedo (Valladolid, España) en Centro de Interpretación de la Resina, más conocido como CIR, se planteó conforme a un doble compromiso:

1.-Como una lectura icónica del ámbito rural en el que se asienta, disolviendo las referencias en abstractos esquemas que han servido como pautas en la composición del edificio. No solo su cubierta a dos aguas y la escala del edificio hacen reseña de su entorno, si no que otros elementos, como el abatible gran portón de entrada, se ha planteado como un guiño a las tradiciones constructivas locales.

2.-Como un edificio polivalente a fin de que recogiese diversas necesidades vecinales y municipales: el centro no solo mantiene su uso expositivo sino que también sirve como almacén de aperos del oficio de la resina, espacio de formación laboral e incluso de trabajo diario; mientras que el edificio auxiliar alberga las instalaciones, oficinas y baños.

El mobiliario, también mantiene el carácter polifuncional del centro. La espina central es expositor, pero también – cuando se abaten sus trampillas – sirve como banco de trabajo; los armarios no solo ejercen funciones propias a su naturaleza, sino que también se diseñaron como “velo iluminador”; el portón, además de la referencia iconográfica, ejerce como filtro de luz, invitación, apertura o cierre de seguridad.

La sostenibilidad-energética se consiguió mediante una piel térmica, formada por un panel sándwich, que sirvió como recubrimiento del viejo edificio al que se le adosó una construcción auxiliar, estrecha y alargada, que se vinculó al primero en su extremo norte.

El CIR fue un ejercicio de pocos recursos, alejado de los grandes presupuestos (poco más de 180.000 € de PEM). Una arquitectura concebida desde planteamientos compositivos extraídos a partir de referencias formales del entorno y claves multifuncionales con el fin de convertir el CIR en un edificio participado por sus vecinos.

Obra: Centro de interpretación de la resina
Autor: Óscar Miguel Ares Álvarez
Dirección de obra: Óscar Miguel Ares Álvarez, Javier Palomero Alonso
Fecha: 2014
Ubicación: Calle del Molino 21, Traspinedo, Valladolid; España
Colaboradores: Bárbara Arranz González, Jesús J. Ruiz Alonso, Elena Rodríguez Díaz, Alberto Ramos de la Cal, y Jaime Pedruelo Sánchez
Fotógrafo: Óscar Miguel Ares Álvarez
Superficie: 234 m2
Promotor: Ayuntamiento de Traspinedo
Ingeniería: CyA proyectos S.L.
+ contextosdearquitectura.com

Premios
PRIMER PREMIO. Cat. Diseño Interiores. IX Premios Arquitectura Castilla y León (2016)[:gl]

Centro de Interpretación de la resina contextos de arquitectura y urbanismo o10 Entorno2

Entendemos por sustentabilidade-social aquel edificio que é apreciado polos seus veciños e que manteñen un uso constante del. É por iso, que a restauración do vello matadoiro do municipio de Traspinedo (Valladolid, España) en Centro de Interpretación da Resina, máis coñecido como CIR, expúxose conforme a un dobre compromiso:

1.-Como unha lectura icónica do ámbito rural no que se asenta, disolvendo as referencias en abstractos esquemas que serviron como pautas na composición do edificio. Non só a súa cuberta a dúas augas e a escala do edificio fan recensión da súa contorna, se non que outros elementos, como o abatible gran portón de entrada, expúxose como unha chiscadela ás tradicións construtivas locais.

2.-Como un edificio polivalente a fin de que recollese diversas necesidades veciñais e municipais: o centro non só mantén o seu uso expositivo senón que tamén serve como almacén de apeiros do oficio da resina, espazo de formación laboral e mesmo de traballo diario; mentres que o edificio auxiliar alberga as instalacións, oficinas e baños.

O mobiliario, tamén mantén o carácter polifuncional do centro. A espiña central é expositor, pero tamén – cando se abaten os seus trampillas – serve como banco de traballo; os armarios non só exercen funcións propias á súa natureza, senón que tamén se deseñaron como “veo iluminador”; o portón, ademais da referencia iconográfica, exerce como filtro de luz, invitación, apertura ou peche de seguridade.

A sustentabilidade-enerxética conseguiuse mediante unha pel térmica, formada por un panel sándwich, que serviu como recubrimento do vello edificio ao que se lle encostou unha construción auxiliar, estreita e alongada, que se vinculou ao primeiro no seu extremo norte.

O CIR foi un exercicio de poucos recursos, afastado dos grandes presupostos (pouco máis de 180.000 € de PEM). Unha arquitectura concibida desde formulacións compositivos extraídos a partir de referencias formais da contorna e claves multifuncionais co fin de converter o CIR nun edificio participado polos seus veciños.

Obra: Centro de interpretación da resina
Autor: Óscar Miguel Ares Álvarez
Dirección de obra: Óscar Miguel Ares Álvarez, Javier Palomero Alonso
Data: 2014
Ubicación: Calle del Molino 21, Traspinedo, Valladolid; España
Colaboradores: Bárbara Arranz González, Jesús J. Ruiz Alonso, Elena Rodríguez Díaz, Alberto Ramos de la Cal, e Jaime Pedruelo Sánchez
Fotógrafo: Óscar Miguel Ares Álvarez
Superficie: 234 m2
Promotor: Concello de Traspinedo
Enxeñería: CyA proxectos S.L.
+ contextosdearquitectura.com

Premios
PRIMER PREMIO. Cat. Deseño Interiores. IX Premios Arquitectura Castela e León (2016)[:en]

Centro de Interpretación de la resina contextos de arquitectura y urbanismo o10 Entorno2

We understand social-sustainability as any building that is appreciated by their neighbours that maintain an ongoing relation with it. That’s why the transformation of the old slaughterhouse from the Spanish village of Traspinedo (Valladolid) in the Resin Interpretation Centre, better known as CIR, was raised according to a dual commitment:

-As an iconic reading of the rural area where the building was settled, dissolving the vernacular references into abstract schemes that were used as guidelines for the building composition. Not only its gable roof and scale are referring to the environment, but also other elements such as the large swing entrance gate were designed as a nod to local construction traditions.

-As a multipurpose building able to meet the different requirements of the neighborhood and village: The Center is not used just as an exhibition building but also is used as tools storage, job training space, and even as daily work place. The auxiliary building contains the utility room, offices and restrooms.

The furniture also keeps the multipurpose nature of the building. The central furnishing is an exhibitor, but when its flaps are folded it becomes a work bench. Cabinets are not only used as storage but they are also designed as “illuminating veils”. The entrance gate is not just an iconic reference of the surrounding area but also works as a light filter, entering invitation, and also has a security function.

Energy sustainability was achieved by a thermal skin, consisting of a sandwich panel used as a cover of the old building that had attached to one side a long and narrow auxiliary building which is linked to the old one in its northern face.

The CIR was an exercise of limited resources, far from big budgets (around 180000 €). An architecture raised from compositional approaches taken from the surrounding’s formal references and above all projected in a multifunctional key with the goal to make the CIR being a building owned by neighbours.

Work: Resin interpretation centre
Author: Óscar Miguel Ares Álvarez
Construction management: Óscar Miguel Ares Álvarez, Javier Palomero Alonso
Date: 2014
Location: Calle del Molino 21, Traspinedo, Valladolid; Spain
Collaborators: Bárbara Arranz González, Jesús J. Ruiz Alonso, Elena Rodríguez Díaz, Alberto Ramos de la Cal, and Jaime Pedruelo Sánchez
Photography: Óscar Miguel Ares Álvarez
Area: 234 m2
Investor:: Ayuntamiento de Traspinedo
Engineers: CyA proyectos S.L.
+ contextosdearquitectura.com

Awards
FIRST PRIZE. Interior Design Cat. IX Premios Arquitectura Castilla y León (2016)[:]

[:es]Guía tecnológica del arquitecto perito[:gl]Guía tecnolóxica do arquitecto perito[:en]Technological guide of the expert architect[:]

0

[:es]

Guía tecnológica del arquitecto perito

Este libro está pensado como un manual práctico de consulta y no como un libro de lectura al uso. Tampoco se trata de una edición que esté ya terminada, sino que es un elemento vivo que puede sufrir incorporaciones y ampliaciones,

¿y esto por qué?

Pues porque hablamos de equipos tecnológicos y su avance es espectacular; porque cada vez los equipos de diagnóstico pueden ser más pequeños, más versátiles y económicos; porque cada vez hay más equipos distintos que nos permiten analizar nuevas necesidades a las que se enfrenta la arquitectura hoy en día; y porque este libro puede ser más ambicioso y llegar a presentar campañas de inspección y diagnóstico completas que sirvan de una mayor orientación para la aplicación práctica en el quehacer del arquitecto perito.

Descarga gratuita del e-book Guía tecnológica del arquitecto perito

Sobre la autora.

Débora Serrano García (Madrid, 1977) es Doctora en Arquitectura por la Universidad de Sevilla. Ha realizado un Máster en Peritación y Rehabilitación de Edificios, que la califica en su labor como termógrafa y mediadora en el ámbito civil de la arquitectura.

Ya desde su etapa estudiantil surge su interés en conocer cómo funcionan los edificios y sobre todo por qué surgen las patologías. Esto la lleva a fundar la empresa ARQUIGÉS, Arquitectura y Patología de la Construcción, en 2012 que se dedica al diagnóstico de la edificación como “médicos de edificios” y cuyo lema es “todo lo que no es medir es opinar”.

En el ámbito colegial este interés por la patología la hizo inscribirse en la Agrupación de Arquitectos Peritos y Forenses del COAS el mimo día de su colegiación asumiendo posteriormente su Secretaría entre 2007 y 2013 y su Presidencia entre 2013 y 2016.

Su inquietud por esta materia la conduce a la especialización en este ámbito y para ello buscó formaciones específicas a la par que se empleaban las nuevas tecnologías para el diagnóstico de la edificación, es decir, se inició el camino en la compra, estudio y aplicación de equipos de medida aplicados a la edificación para obtener una información más objetiva del elemento de estudio. Actualmente sigue inmersa en este apasionante mundo cada vez más cambiante y en constante evolución.

[:gl]

Guía tecnológica del arquitecto perito

Este libro está pensado como un manual práctico de consulta e non como un libro de lectura ao uso. Tampouco se trata dunha edición que estea xa terminada, senón que é un elemento vivo que pode sufrir incorporacións e ampliacións,

e isto por que?

Pois porque falamos de equipos tecnolóxicos e o seu avance é espectacular; porque cada vez os equipos de diagnóstico poden ser máis pequenos, máis versátiles e económicos; porque cada vez hai máis equipos distintos que nos permiten analizar novas necesidades ás que se enfronta a arquitectura hoxe en día; e porque este libro pode ser máis ambicioso e chegar a presentar campañas de inspección e diagnóstico completas que sirvan dunha maior orientación para a aplicación práctica no quefacer do arquitecto perito.

Descarga gratuíta do libro electrónico Guía tecnolóxica do arquitecto perito

Sobre a autora.

Débora Serrano García (Madrid, 1977) é Doutora en Arquitectura pola Universidade de Sevilla. Realizou un Máster en Peritación e Rehabilitación de Edificios, que a cualifica no seu labor como termógrafa e mediadora no ámbito civil da arquitectura.

Xa desde a súa etapa estudantil xorde o seu interese en coñecer como funcionan os edificios e sobre todo por que xorden as patoloxías. Isto lévaa a fundar a empresa ARQUIGÉS, Arquitectura e Patoloxía da Construción, en 2012 que se dedica ao diagnóstico da edificación como “médicos de edificios” e cuxo lema é “todo o que non é medir é opinar”.

No ámbito colexial este interese pola patoloxía fíxoa inscribirse na Agrupación de Arquitectos Peritos e Forenses do COAS o mimo día da súa colexiación asumindo posteriormente a súa Secretaría entre 2007 e 2013 e a súa Presidencia entre 2013 e 2016.

A súa inquietude por esta materia condúcea á especialización neste ámbito e para iso buscou formacións específicas á vez que se empregaban as novas tecnoloxías para o diagnóstico da edificación, é dicir, iniciouse o camiño na compra, estudo e aplicación de equipos de medida aplicados á edificación para obter unha información máis obxectiva do elemento de estudo. Actualmente segue inmersa neste apaixonante mundo cada vez máis cambiante e en constante evolución.

[:en]

Guía tecnológica del arquitecto perito

This book is intended as a practical reference manual and not as a reading book to use. Nor is it an edition that is already finished, but it is a living element that can suffer additions and extensions,

And this why?

Because we talk about technological equipment and its progress is spectacular; because each time the diagnostic equipment can be smaller, more versatile and economical; because there are more and more different teams that allow us to analyze new needs that architecture faces today; and because this book can be more ambitious and come to present complete inspection and diagnostic campaigns that serve as a greater orientation for practical application in the work of the expert architect.

Free download of the e-book Technological guide of the expert architect

About the author.

Débora Serrano García (Madrid, 1977) has a PhD in Architecture from the University of Seville. She has completed a Master in Building Expertise and Rehabilitation, which qualifies her in her work as a thermographer and mediator in the civil field of architecture.

Already from his student stage his interest arises in knowing how buildings work and especially why pathologies arise. This leads to the founding of the company ARQUIGÉS, Arquitectura y Pathología de la Construcción, in 2012 that is dedicated to the diagnosis of the building as «building doctors» and whose motto is «all that is not to measure is to think».

At the collegial level, this interest in pathology made her enroll in the Association of Expert and Forensic Architects of the COAS on the same day of her membership, subsequently assuming her Secretariat between 2007 and 2013 and her Presidency between 2013 and 2016.

Her concern for this matter leads her to specialization in this area and for this she sought specific training while using new technologies for the diagnosis of the building, that is, the path began in the purchase, study and application of measuring equipment applied to the building to obtain more objective information on the element of study. She is currently immersed in this exciting world that is increasingly changing and constantly evolving.

[:]

Textura en la arquitectura socialista. La expresión local y personal | Jelena Prokopljević

Memorial de los Partisanos, Mostar. Bogdan Bogdanović arq. 1965. Foto: W. Thaler.
Memorial de los Partisanos, Mostar. Bogdan Bogdanović arq. 1965. Foto: W. Thaler.

La arquitectura socialista fue generalmente concebida y entendida bajo el pretexto de internacionalismo. Las estrechas relaciones políticas, la ayuda tecnológica y el trasvase de conocimiento entre los países se traducían en la obra construida a través de la similitud de respuestas formales y organizativas. Relacionada con la ideología de la masa popular como el protagonista de la historia, con la igualdad de oportunidades como reflejo de la justicia social y con la planificación central de la construcción, esta arquitectura se ha percibido como impersonal por su escala y por su poca relación con el contexto más inmediato. Es una generalización que ha marcado la producción arquitectónica de la mitad este de Europa tanto desde el punto de vista exterior como desde sus propios usuarios y críticos.

El realismo socialista, el primer estilo común para todo –o casi todo- el mundo socialista, era un estilo ornamental basado en el neoclasicismo en el que las texturas se resaltaban principalmente por su contenido retórico. La arquitectura generalmente conocida como estalinista, se desarrollaba según la formula “nacional en la forma, socialista en el contenido”, en la cual la componente nacional garantizaba la proximidad discursiva con su contexto inmediato. Sin embargo, el realismo socialista era un conglomerado de formas racionalmente elegidas entre las arquitecturas históricas representativas y trasmisoras de los valores progresistas. Esto, por supuesto, era cuestión de una interpretación y evaluación interesada de la producción arquitectónica de los tiempos pasados, en la cual raras veces cabían formas y texturas vernaculares o propuestas personales.

Hotel Podgorica, Svetana Radenović arq. 1967. Foto W. Thaler.
Hotel Podgorica, Svetana Radenović arq. 1967. Foto W. Thaler.

El modernismo socialista que a partir de los mediados de los años 50 cambió el paradigma arquitectónico de Europa del Este, se aproxima al estilo internacional y a sus posteriores evoluciones. La textura empieza a aparecer en las obras de los años 60 primero como la marca del encofrado en el hormigón bruto y más tarde como material añadido de piedras, elementos de cerámica o hierro. El brutalismo tuvo bastantes seguidores en Yugoslavia cuyos arquitectos habían trabajado con Le Corbusier, Paul Rudolph, Kenzo Tange o Louis Kahn y una gran parte de la arquitectura entre la segunda mitad de los 60 y primera de los 80 fue una interpretación del brutalismo. Esto no fue tanto el caso en el resto de los países socialistas donde la textura se expresó con otros medios y con otras intenciones.

La introducción de las texturas en la arquitectura socialista tiene que ver con la tensión entre la modernidad universal de la que pretende formar parte y de las especificidades locales o nacionales determinadas ya desde el realismo socialista como parte constitutiva de la obra arquitectónica. En el texto “La Civilización Universal y las Culturas Nacionales” de 1961, citado por Kenneth Frampton, Paul Ricoeur plantea el problema de esta manera:

“Para formar parte de la civilización moderna es necesario formar parte, al mismo tiempo, de la racionalidad científica, técnica y política, algo que a menudo exige puro y simple abandono de todo el pasado cultural. Esto es un hecho: todas las culturas no se pueden sostener y absorber el choque de la civilización moderna. Aquí hay una paradoja: cómo ser moderno y volver a los orígenes; cómo reavivar a la civilización antigua y durmiente y tomar parte en la civilización universal…”

Archivo Municipal de Skopje, Georgi Konstantinovski arq. 1966-68. Foto: W. Thaler.
Archivo Municipal de Skopje, Georgi Konstantinovski arq. 1966-68. Foto: W. Thaler.

El debate definido por Kenneth Frampton y Alexander Tzonis como el Regionalismo Crítico incluyó en los países socialistas la componente política e ideológica que según el contexto o el programa era más o menos determinante. La introducción de la textura como elemento de expresión fue un importante acercamiento hacia lo local desde las superficies lisas de hormigón, diferentes aplacados y vidrio del modernismo socialista. Teniendo en cuenta que las reminiscencias tradicionalistas no eran siempre bienvenidas, o que en algunos casos suponían tradiciones contrapuestas, las formas y texturas más individualistas tendían a inspirarse en unas herencias ancestrales, más abstractas, o como decía Aldo Van Eyck en el congreso de Otterlo de 1959:

“Los arquitectos modernos han estado indagando continuamente sobre lo que es diferente en nuestro tiempo, hasta tal punto que han perdido de vista aquello que no es diferente, aquello que siempre ha sido esencialmente igual.”

La textura actuaba como el puente entre lo local y lo universal en los dos sentidos, siempre partiendo de un punto de vista moderno de organización de formas y espacios o de la tecnología de edificación.

Viviendas en Belgrado, Mihajlo Mitrović arq. 1964. Foto: M. Perovic.
Viviendas en Belgrado, Mihajlo Mitrović arq. 1964. Foto: M. Perovic.

La textura se introduce de dos maneras esenciales: como cualidad del material o como contraposición entre varios materiales para expresar el vínculo con el lugar una narrativa contextual o personal del autor de la obra y como elemento añadido a la forma e industrialmente producido. En Yugoslavia, Bogdan Bogdanović reutiliza las piedras de las casas derruidas durante la guerra para configurar el recorrido del memorial de los Partisanos en Mostar. En su la arquitectura monumental, la materialidad jugará un papel importante junto con las formas transculturales, para entender a los memoriales revolucionarios anclados en el lugar por encima del tiempo y de la historia reciente. El hotel Podgorica, de la arquitecta Svetlana Radenović, sobrepone las piedras del río local a la estructura de hormigón visto, acabado que en otras dimensiones y escalas será utilizado para las fachadas prefabricadas de la vivienda colectiva.

Edvard Ravnikar crea el vínculo cultural en los rascacielos de la Plaza de la Republica a través de elementos de anclaje del aplacado de las fachadas, una referencia tanto local como personal a la arquitectura de Otto Wagner y el contexto centroeuropeo en el cual la Eslovenia socialista se quería reconocer. En su única obra construida en Belgrado, Nikola Dobrović hace un vínculo personal a las piedras de las murallas de Dubrovnik, ciudad que alberga la mayor parte de su obra construida. De una manera similar, utilizando la textura del hormigón de su Archivo Municipal de Skopje (1966-68), el discípulo macedonio de Paul Rudolph, el arquitecto Georgi Konstantinovski, rinde homenaje a su maestro de la Escuela de Arquitectura de Yale.

Kino International, Berlin, Josef Kaiser arq, relieves de Waldemar Grzimek,Hubert Schiefelbein y Karl-Heinz Schamal, 1961-63. Foto: J. Prokopljevic
Kino International, Berlin, Josef Kaiser arq, relieves de Waldemar Grzimek,Hubert Schiefelbein y Karl-Heinz Schamal, 1961-63. Foto: J. Prokopljevic

La capacidad expresiva de la textura y la posibilidad de crear narrativas ligadas al lugar específico, ha llevado a la creación de texturas nuevas, relacionadas con el contexto más amplio de la obra, con su contenido e incluso como expresión de las posibilidades tecnológicas de los materiales. Mihajlo Mitrović creó en sus obras unas texturas nuevas como combinación de materiales y elementos prefabricados con una funcionalidad poética.

La textura como un relieve abstracto tuvo mucha presencia en la construcción socialista, en elementos puntuales como barandillas o antepechos y en fachadas enteras. Los ejemplos casi simultáneos de la Karl Marx Alee de Berlín oriental y de Cluj Napoca de Rumanía muestran variaciones en el límite la textura y relieve.

Edificio de correos y telefonía, Cluj-Napoca, Romania, Vasile Mitrea arq. 1966-69. Foto: D. Rusu © BACU
Edificio de correos y telefonía, Cluj-Napoca, Romania, Vasile Mitrea arq. 1966-69. Foto: D. Rusu © BACU

Alemania oriental fue la más desarrollada industrialmente entre los países socialistas. Fue conocida por la industria ligera, producción de bienes de consumo y de la construcción y sobre todo por sus sistemas de prefabricación de una multitud de elementos arquitectónicos. Los elementos de acabado se sistematizaron en opacos y semi-transparentes que fueron diseñados como variación y modernización de la forma tradicional de celosía. Desarrollando este tema se llegó a soluciones muy interesantes y funcionales para las fachadas opacas para los centros comerciales de Dresden, Leipzig o Magdenburgo, acabadas en tejidos metálicos.

Una textura excepcional se creó en base de elementos prefabricados de hormigón para el centro cultural de la ciudad de Chemnitz, entonces Karl-Marx Stadt en Alemania oriental. Obra del arquitecto Rudolf Weißer inaugurada en 1974, la gran celosía de elementos curvados en forma de zig-zag fue creada para resaltar la diferencia de usos interiores la sala de conciertos que también es opaca y el hall de acceso y salas de exposiciones.

Basándose en la artesanía tradicional y en la antropología, en su libro “Los Cuatro Elementos de Arquitectura”, publicado en 1851, Gottfried Semper definió el tejido como el origen de los cerramientos. Esta teoría, a veces criticada por rígida y fundamentada en la técnica y la experiencia del uso como el origen de las formas, ha sido repetidamente revisitada y reinterpretada, hasta la famosa Curtain-wall house de Shigeru Ban. Las celosías prefabricadas y ampliadas de la RDA también fueron una modernización a través de la tecnología de esta teoría. La capacidad de hacer “aterrizar” la arquitectura moderna en un contexto determinado hizo que las texturas prefabricadas inundaran la construcción de la Unión Soviética y especialmente de sus repúblicas asiáticas donde el contenido nacional era muy importante para expresar la identidad.

Los motivos tradicionales de los tejidos inspiraron el Museo de Lenin de Tashkent de 1970, el cerramiento del hotel Uzbekistán, como también El Palacio de las Nacionalidades de 1981 donde los elementos de la forma fueron pensados como complementarios a la textura nacional. En la creación de la particular arquitectura neo-nacional de Corea del Norte, a partir de 1960, en parte para representar su independencia política de los grandes poderes socialista (China y URSS), las texturas fueron parte imprescindible del menú formal. Las piezas prefabricadas reproducían la ornamentación y las texturas de los cerramientos tradicionalmente realizados en madera y papel.

El impacto visual de la textura, de la repetición infinita de motivos geométricos basada en elementos prefabricados se ha utilizado para crear narrativas, formando parte de las decisiones proyectuales sobre la forma y volumetría. En la Biblioteca Universitaria y Nacional de Kosovo, construida en Priština entre 1971 y 1982, la textura metálica fue parte íntegra de la forma. El motivo de la reja en la arquitectura oriental que filtra la luz en el interior junto con la multitud de cúpulas de origen bizantino y la volumetría disgregada en recuerdo a la arquitectura popular, simbolizaba el carácter multinacional de la sociedad kosovar.

Un simbolismo quizás fallido ya que la biblioteca fue inaugurada simultáneamente con las primeras tensiones étnicas. Con o sin la narrativa local, la imagen de textura se ha utilizado como manera de pensar la forma de las macroestructuras residenciales o de los equipamientos públicos en Europa de Este, relacionándolas en un nivel más general, con una modernidad específica y muy reconocible de los años 70 y 80.

Jelena Prokopljević. Doctora Arquitecta.
Barcelona. Diciembre 2014.

 

 

Botas Ghirlanda → Malaparte → Godard → Cavani | Jorge Gorostiza

[:es]

Juan Manuel Botas Ghirlanda. Golfo de Capri, öleo sobre lienzo 128 x 126 cm. Museo Municipal de Bellas Artes, Santa Cruz de Tenerife
Juan Manuel Botas Ghirlanda. Golfo de Capri, óleo sobre lienzo 128 x 126 cm.
Museo Municipal de Bellas Artes, Santa Cruz de Tenerife

Hace poco, navegando por la red, encontré el cuadro Golfo de Capri, que pintó Juan Manuel Botas Ghirlanda en la primera década del siglo pasado y cuya reproducción adjunto sobre este texto. Es curioso que los cuadros y casi todo, se vea ahora más en las pantallas que en la realidad, aunque la impresión no sea la misma. Al encontrarlo en Internet, he recordado  la última vez que lo vi, fue en una exposición antológica del pintor, lo habían colgado solo en una gran pared al fondo de la primera sala y aunque lo había visto muchas veces en el Museo Municipal de Bellas Artes, inmediatamente lo asocié a una palabra: Malaparte.

¿Ese promontorio en la isla de Capri no sería era el elegido por el escritor para edificar su casa?

En 1905, Botas vendió uno de sus cuadros más grandes al Ayuntamiento de Santa Cruz de Tenerife por una fortuna, mil quinientas pesetas (aproximadamente nueve euros), Miguel Tarquis ha escrito que al mismo tiempo el pintor empieza «a hacer política, compra con cuadros o halagos las voluntades de los concejales», demostrando que la corrupción no es solo un fenómeno contemporáneo, y logra la aprobación del Pleno municipal para que le concedan una beca de estudios de tres mil pesetas anuales, con este dinero, por fin pudo abandonar su isla perdida en medio de Atlántico, trasladándose a Roma, durante su viaje a Italia se sabe que estuvo una temporada en Nápoles y seguramente desde allí cruzó el Tirreno hasta Capri.

Treinta años después, Malaparte adquirió un terreno escarpado en la costa este de Capri llamado Punta del Massullo y le encargó a Adalberto Libera el proyecto para construir su casa, ya se ha escrito mucho sobre este edificio y sobre El desprecio, algunos hablando solo de Brigitte Bardot y otros, mas serios, ensalzando cómo Jean-Luc Godard usa ese espacio arquitectónico de una forma magistral. Hay que recodar que Liliana Cavani en La piel desaprovechó las posibilidades que le daba el edificio y cómo las han aprovechado algunos directores de anuncios publicitarios.

Habría que preguntarse si hoy en día se permitiría que alguien construyese esa casa en ese lugar, en primera línea de costa, no conozco la legislación italiana, pero estoy seguro que en España sería prácticamente imposible y que conste que no se está criticando la legislación, porque es evidente que destruir un paisaje como el que pintó Botas es una salvajada, pero también es evidente que la casa Malaparte es uno de los edificios más interesantes de la historia de la arquitectura.

Botas volvió a su isla pero, según Tarquis, tenía «su pecho minado ¡Las modelos son tan bonitas! Roma y París son perniciosas para cualquier joven de un temperamento anárquico como el de Botas. Locuras de juventud que no se pueden reparar; la tuberculosis pulmonar había hecho presa en su pecho» -como puede observarse Tarquis tenía unas nociones de medicina muy peculiares-, una enfermedad que entonces era inevitablemente mortal. El pintor acababa de cumplir treinta y cinco años cuando falleció, y en esos pocos años había visto y vivido mucho más que la mayoría de sus compatriotas insulares.

Este podría ser un buen final para esta entrada, pero lo cierto es que una vez comparadas las fotografías de la casa y el cuadro, no parece que sean el mismo promontorio, es una lástima, porque finalmente lo real pierde el encanto que podría tener en la ficción.

Villa Malaparte
Villa Malaparte

Jorge Gorostiza, Doctor arquitecto.
Santa Cruz de Tenerife, Mayo  2019
Autor del blog Arquitectura+Cine+Ciudad[:gl]

Juan Manuel Botas Ghirlanda. Golfo de Capri, öleo sobre lienzo 128 x 126 cm. Museo Municipal de Bellas Artes, Santa Cruz de Tenerife
Juan Manuel Botas Ghirlanda. Golfo de Capri, óleo sobre lenzo 128 x 126 cm.
Museo Municipal de Belas Artes, Santa Cruz de Tenerife

Hai pouco, navegando pola rede, atopei o cadro Golfo de Capri, que pintou Juan Manuel Botas Ghirlanda na primeira década do século pasado e cuxa reprodución adxunto sobre este texto. É curioso que os cadros e case todo, véxase agora máis nas pantallas que na realidade, aínda que a impresión non sexa a mesma. Ao atopalo na internet, lembrei a última vez que o vin, foi nunha exposición antolóxica do pintor, o colgaran só nunha gran parede ao fondo da primeira sala e aínda que o vía moitas veces no Museo Municipal de Bellas Artes, inmediatamente asocieino a unha palabra: Malaparte.

Ese promontorio na illa de Capri non sería era o elixido polo escritor para edificar a súa casa?

En 1905, Botas vendeu un dos seus cadros máis grandes ao Concello de Santa Cruz de Tenerife por unha fortuna, mil cincocentas pesetas (aproximadamente nove euros), Miguel Tarquis escribiu que ao mesmo tempo o pintor empeza «a facer política, compra con cadros ou afagos as vontades dos concelleiros», demostrando que a corrupción non é só un fenómeno contemporáneo, e logra a aprobación do Pleno municipal para que lle concedan unha bolsa de estudos de tres mil pesetas anuais, con este diñeiro, por fin puido abandonar a súa illa perdida no medio de Atlántico, trasladándose a Roma, durante a súa viaxe a Italia sábese que estivo unha tempada en Nápoles e seguramente desde alí cruzou o Tirreno ata Capri

Trinta anos despois, Malaparte adquiriu un terreo escarpado na costa este de Capri chamado Punta del Massullo e encargoulle a Adalberto Libera o proxecto para construír a súa casa, xa se escribiu moito sobre este edificio e sobre O desprezo, algúns falando só de Brigitte Bardot e outros, mais serios, enxalzando como Jean-Luc Godard usa ese espazo arquitectónico dunha forma maxistral. Hai que recodar que Liliana Cavani en A pel desaproveitou as posibilidades que lle daba o edificio e como as aproveitaron algúns directores de anuncios publicitarios.

Habería que preguntarse se hoxe en día permitiríase que alguén construíse esa casa nese lugar, en primeira liña de costa, non coñezo a lexislación italiana, pero estou seguro que en España sería practicamente imposible e que conste que non se está criticando a lexislación, porque é evidente que destruír unha paisaxe como o que pintou Botas é unha animalada, pero tamén é evidente que a casa Malaparte é un dos edificios máis interesantes da historia da arquitectura.

Botas volveu á súa illa pero, segundo Tarquis, tiña «o seu peito minado As modelos son tan bonitas! Roma e París son perniciosas para calquera mozo dun temperamento anárquico como o de Botas. Tolemias de mocidade que non se poden reparar; a tuberculose pulmonar había feito presa no seu peito» -como pode observarse Tarquis tiña unhas nocións de medicina moi peculiares-, unha enfermidade que entón era inevitablemente mortal. O pintor acababa de cumprir trinta e cinco anos cando faleceu, e neses poucos anos vira e vivira moito máis que a maioría dos seus compatriotas insulares

Leste podería ser un bo final para esta entrada, pero o certo é que unha vez comparadas as fotografías da casa e o cadro, non parece que sexan o mesmo promontorio, é unha mágoa, porque finalmente o real perde o encanto que podería ter na ficción.

Villa Malaparte
Villa Malaparte

Jorge Gorostiza, Doutor arquitecto.
Santa Cruz de Tenerife, Maio  2019
Autor do blogue Arquitectura+Cine+Cidade[:en]

Juan Manuel Botas Ghirlanda. Golfo de Capri, öleo sobre lienzo 128 x 126 cm. Museo Municipal de Bellas Artes, Santa Cruz de Tenerife
Juan Manuel Botas Ghirlanda. Golfo de Capri, oil on canvas 128 x 126 cm.
Museo Municipal de Bellas Artes, Santa Cruz de Tenerife

Recently, surfing the net, I found the picture Gulf of Capri, which Juan Manuel Botas Ghirlanda painted in the first decade of the last century and whose reproduction attached on this text. It is curious that the pictures and almost everything, is now seen more on the screens than in reality, although the impression is not the same. When I found it on the Internet, I remembered the last time I saw it, it was in an anthological exhibition of the painter, they had hung it only on a large wall at the bottom of the first room and although I had seen it many times in the Museo Municipal de Bellas Artes, I immediately associated it with a word: Malaparte.

That promontory on the island of Capri would not be the one chosen by the writer to build his house?

In 1905, Boots sold one of his greatest paintings to the City of Santa Cruz de Tenerife for a fortune, one thousand five hundred pesetas (approximately nine euros), Miguel Tarquis has written that at the same time the painter begins

«to do politics, buy with paintings or compliments the wills of the councilors »,

demonstrating that corruption is not only a contemporary phenomenon, and achieves the approval of the municipal plenary to grant him a scholarship of studies of three thousand pesetas per year, with this money, finally he could abandon his Lost island in the middle of Atlantic, moving to Rome, during his trip to Italy it is known that he was a season in Naples and surely from there crossed the Tyrrhenian to Capri.

Thirty years later, Malaparte acquired a steep terrain on the east coast of Capri called Punta del Massullo and commissioned Adalberto Libera for the project to build his house, much has already been written about this building and about El desprecio, some speaking only of Brigitte Bardot and others, more serious, extolling how Jean-Luc Godard uses that architectural space in a masterful way. It should be remembered that Liliana Cavani in La piel missed the possibilities that the building gave her and how they have taken advantage of some advertising directors.

It would be necessary to ask if today someone would be allowed to build that house in that place, on the waterfront, I do not know the Italian legislation, but I am sure that in Spain it would be practically impossible and that it is known that the legislation is not being criticized, because it is evident that destroying a landscape like the one that Boots painted is a savage one, but it is also evident that the Malaparte house is one of the most interesting buildings in the history of architecture.

Boots returned to his island but, according to Tarquis, he had «his mined chest. The models are so pretty! Rome and Paris are pernicious to any young man of an anarchic temperament like Boots. Madnesses of youth that cannot be repaired; pulmonary tuberculosis had become prey in his chest »- as can be seen Tarquis had very peculiar notions of medicine – a disease that was then inevitably fatal. The painter had just turned thirty-five when he died, and in those few years he had seen and lived much more than most of his island compatriots.

This could be a good end to this post, but the truth is that once the photographs of the house and the painting are compared, it does not seem that they are the same promontory, it is a pity, because finally the real thing loses the charm that it could have in Fiction.

Villa Malaparte
Villa Malaparte

Jorge Gorostiza, PhD architect.
Santa Cruz de Tenerife, May  2019
Author of the blog Arquitectura+Cine+Ciudad[:]

[:es]ARGALLAR. Exposición para jugar con la arquitectura[:gl]ARGALLAR. Exposición para xogar coa arquitectura[:en]ARGALLAR. Exhibition to play with architecture[:]

0

[:es]

ARGALLAR. Exposición para jugar con la arquitectura

Un mundo por construir y deconstruir con posibilidades infinitas e ilimitadas,  a través del juego y por el juego. Esto es lo que os espera a grandes y pequeñas/os en ¡ARGALLAR!

ARGALLAR es un gran arfetacto de compendio de juegos a partir de la arquitectura y a partir de un concepto: los espacios de relación generados a través del juego.

Las niñas y los niños jugando son la exposición en sí, el juego construye este espacio, que propicia e incorpora múltiples variantes, generando autonomía, libertad y lugares de relación entre sus jugadores.

Para eso, se crean diferentes zonas de juego, donde las acciones se superponen y cohabitan. Como si de un gran juguete se tratase, ARGALLAR trata de estimular la imaginación de los visitantes, sin intentar dar un final al juego, sino múltiples continuaciones.

El carácter de los espacios arquitectónicos destinados a la exposición , refuerzan la idea de la propuesta.

ARGALLAR con sus juegos de construcción de carácter geométrico será una experiencia amena para grandes y más pequeños y pequeñas.

En el espacio donde podremos desarrollar las acciones, disfrutaremos de un tipo de juego, para cada posibilidad y conveniencia.

Se trata, en definitiva, de ofrecer un espacio donde el tiempo transcurrirá de un modo inolvidable, lleno de la mayor alegría, con los interesantes y dinámicos dispositivos lúdicos que se dispondrán en el Museo Centro Gaiás al alcance de todos los públicos.

[:gl]ARGALLAR. Exposición para jugar con la arquitectura

Un mundo por construír e deconstruír con posibilidades infinitas e ilimitadas, a través do xogo e polo xogo. Isto é o que vos agarda a grandes e pequenas/os en ARGALLAR !

ARGALLAR é grande artefacto de compendio de xogos a partir da arquitectura e a partir dun concepto: os espazos de relación xerados a través do xogo.

As nenas e os nenos xogando son a exposición en si, o xogo constrúe este espazo, que propicia e incorpora múltiples variantes, xerando autonomía, liberdade e lugares de relación entre os seus xogadores. Para iso, créanse diferentes zonas de xogo, dentro dunha mesma paisaxe, onde as accións superpóñense e cohabitan.

Coma se dun gran xoguete se tratase, ARGALLAR procura estimular a imaxinación dos visitantes, sen tentar dar un final ao xogo, senón múltiples continuacións. O carácter dos espazos arquitectónicos destinados á exposición , reforzan a idea da proposta.

ARGALLAR cos seus xogos de construción de carácter xeométrico será unha experiencia amena para grandes e cativada. Ofrece un espazo onde desenvolver as accións, gozar dun tipo de xogo, para cada posibilidade e conveniencia.

Trátase, en definitiva, de ofrecerlles ás familias, pero sobre todo á cativa un tempo que transcorrerá dun modo inesquecible, no que conxugar habilidade e diversión a través dos enxeñosos dispositivos lúdicos que se espallarán polo Museo Centro Gaiás e ao alcance de todos os públicos.

[:en]

ARGALLAR. Exposición para jugar con la arquitectura

ARGALLAR is a great compendium of games compendium based on architecture and based on a concept: the spaces of relationship generated through the game.

Girls and boys playing are the exhibition itself, the game builds this space, which encourages and incorporates multiple variants, generating autonomy, freedom and places of relationship between its players.

For that, different game areas are created, where the actions overlap and cohabit. As if it were a great toy, ARGALLAR tries to stimulate the imagination of visitors, without trying to end the game, but multiple continuations.

The character of the architectural spaces destined for the exhibition reinforce the idea of the proposal.

ARGALLAR with its geometric construction games will be a pleasant experience for adults and children.

In the space where we can develop the actions, we will enjoy a type of game, for every possibility and convenience.

It is, in short, to offer a space where time will pass in an unforgettable way, full of the greatest joy, with the interesting and dynamic recreational devices that will be available in the Gaiás Center Museum available to all audiences.

[:]

[:es]Escuela temporal Can Rosés en Barcelona | vora[:gl]Escola temporal Can Rosés en Barcelona | vora[:en]Can Rosés temporary school in Barcelona | vora[:]

[:es]

Se trata de la adecuación temporal para escuela de la masía Can Rosés, en el barrio de Les Corts. El edificio había sido reformado hace más de 20 años para biblioteca municipal, las fachadas rehabilitadas y la estructura interior reconstruida. Los interiores eran diáfanos, sin casi divisiones interiores.

Escuela temporal Can Rosés en Barcelona vora o13

La adecuación del edificio es para una duración de 3 años, mientras se proyecta y construye una escuela nueva en un solar cercano. Para alumnos de 3, 4 y 5 años. Después de estos tres años, la escuela se desmontará.

Se trata de una prueba piloto alternativa a los barracones (módulos prefabricados de alquiler), habitual en situaciones similares. Con el objetivo de aprovechar edificios sin uso, conseguir ahorro económico y al mismo tiempo dotar de mayor carácter e identidad propia a las escuelas en estas fases de temporalidad.

Se ocupa el espacio con divisorias de madera, con un diseño modular a partir de tablones de madera de pino de 2 cm de grueso para poder fabricarse en taller y montar rápidamente (la obra se realizó en muy poco tiempo).

En la planta baja se localizan los espacios de recepción y administración, el comedor y una sala polivalente. El escenario de ésta, en el centro, articula los espacios a su alrededor. En las dos plantas superiores, dos aulas en los extremos y espacio libre en medio, para usos indeterminados, promoviendo la aplicación de nuevas pedagogías y educación compartida entre grupos.

La ocupación temporal de la escuela requería también de un patio de recreo, que se consiguió ocupando la acera delante del edificio. Se colocó una valla con malla de acero galvanizado, muy transparente, fijada a bancos de obra que funcionan a modo de cimiento superficial. Estos bancos también son activadores de uso del lado del patio, y también de la calle. Se excavaron también algunas porciones de la acera, generando superficies con pavimentos permeables que esperamos que se acaben quedando cuando se desmonte la valla.

Obra: Escuela temporal Can Rosés
Dirección: C/ Déu i Mata 57. Barcelona
Superficie construida: 960 m2
Proyecto: 2017
Obra: 2017-2018
Arquitectos proyecto: vora (Pere Buil, Toni Riba)
Colaboradores: Zoí Casimiro, Andrea Salvador, Maite Gabilondo
Proyecto instalaciones: k2 consulting
Mediciones y presupuesto: Gerard Codina
Arquitectos obra: vora (Pere Buil)
Aparejador obra: Gerard Codina
Constructor: Faus
Promotor: Consorci d’educació de Barcelona
Fotografías: Adrià Goula
+ vora.cat

Premios

BB Construmat 2019: España, mención categoría arquitectura[:gl]

Trátase da adecuación temporal para escola da masía Can Rosés, no barrio de Lles Corts. O edificio fora reformado hai máis de 20 anos para biblioteca municipal, as fachadas rehabilitadas e a estrutura interior reconstruída. Os interiores eran diáfanos, sen case divisións interiores.

Escuela temporal Can Rosés en Barcelona vora o13

A adecuación do edificio é para unha duración de 3 anos, mentres se proxecta e constrúe unha escola nova nun solar próximo. Para alumnos de 3, 4 e 5 anos. Despois destes tres anos, a escola desmontarase.

Trátase dunha proba piloto alternativa aos barracóns (módulos prefabricados de aluguer), habitual en situacións similares. Co obxectivo de aproveitar edificios sen uso, conseguir aforro económico e ao mesmo tempo dotar de maior carácter e identidade propia ás escolas nestas fases de temporalidade.

Ocúpase o espazo con divisorias de madeira, cun deseño modular a partir de taboleiros de madeira de piñeiro de 2 cm de groso para poder fabricarse en taller e montar rapidamente (a obra realizouse en moi pouco tempo).

Na planta baixa localízanse os espazos de recepción e administración, o comedor e unha sala polivalente. O escenario desta, no centro, articula os espazos ao seu ao redor. Nas dúas plantas superiores, dúas aulas nos extremos e espazo libre no medio, para usos indeterminados, promovendo a aplicación de novas pedagoxías e educación compartida entre grupos.

A ocupación temporal da escola requiría tamén dun patio de recreo, que se conseguiu ocupando a beirarrúa diante do edificio. Colocouse un valo con malla de aceiro galvanizado, moi transparente, fixada a bancos de obra que funcionan a modo de cimento superficial. Estes bancos tamén son activadores de uso ao lado do patio, e tamén da rúa. Escaváronse tamén algunhas porcións da beirarrúa, xerando superficies con pavimentos permeables que esperamos que se acaben quedando cando se desmonte o valo.

Obra: EscOla temporal Can Rosés
Dirección: C/ Déu i Mata 57. Barcelona
Superficie construida: 960 m2
Proxecto: 2017
Obra: 2017-2018
Arquitectos proxecto: vora (Pere Buil, Toni Riba)
Colaboradores: Zoí Casimiro, Andrea Salvador, Maite Gabilondo
Proxecto instalacións: k2 consulting
Medicións e presuposto: Gerard Codina
Arquitectos obra: vora (Pere Buil)
Aparellador obra: Gerard Codina
Construtor: Faus
Promotor: Consorci d’educació de Barcelona
Fotografías: Adrià Goula
+ vora.cat

Premios

BB Construmat 2019: España, mención categoría arquitectura[:en]

It is the refurbishment of the ancient Can Rosés “Masia” (farmhouse) as a temporary school, for a period of 3 years. The building had been renovated for a municipal library more than 20 years before. The interior spaces were diaphanous..

Escuela temporal Can Rosés en Barcelona vora o13

The temporary use of the building is for a period of 3 years. For students of 3, 4 and 5 years old. After this period, the temporary school will be disassembled. It is an alternative pilot test to prefabricated modules, which are a common system in similar temporary situations. In order to take advantage of disused buildings, we obtain lower investment cost and greater character and identity for the school.

The space is occupied by wooden division walls, with a modular design by 2cm thick pine wood slats, to be able to be manufactured and assembled quickly.

On the ground floor, the reception areas and the administration office, the dining room and a multipurpose room. The stage of it is placed in the center of the floor, and articulates all the spaces around.

On the first and second floors, two classrooms at the edges and a free space in between, for indeterminate uses that promote the application of new pedagogies and shared education between classrooms.

The temporary occupation of the building also required a playground, which was obtained by occupying the sidewalk in front of the building. A fence has been placed, done with a galvanized steel mesh, as transparent as possible. It is fixed to masonry benches that work as a foundation. These benches activate uses, both in the playground and in the sidewalk. Part of the “enclosed” sidewalk has been depaved, generating spaces with permeable floors that we hope will end up being left once the fence is dismantled.

Work: Can Rosés temporary school
Address: carrer déu i mata 57. Barcelona. Spain
Surface area: 960 m2
Project: 2017
Construction: 2017-2018
Project architect: vora (Pere Buil, Toni Riba)
Project team: Zoí Casimiro, Andrea Salvador, Maite Gabilondo
Services: k2 consulting
Budget control: Gerard Codina
Building coordination architect: vora (Pere Buil)
Building technical architect (coordination execition): Gerard Codina
Contractor: Faus
Client: Consorci d’educació de Barcelona
Phototography: Adrià Goula
+ vora.cat

[:]

[:es]Brodski y Utkin [:gl]Brodski e Utkin [:en]Brodski and Utkin [:]

0

[:es]

Brodski-y-Utkin

De 1978 a 1993, los jóvenes arquitectos soviéticos Aleksandr Brodski e Ilya Utkin crearon una extraordinaria serie de grabados con extraños, y a veces imposibles, edificios y paisajes urbanos basados en una variedad de fuentes arquitectónicas, literarias y visuales, desde la mitología clásica hasta la ciencia ficción. Los dibujos presentan propuestas absurdas y paisajes urbanos ficticios en mezclas eclécticas de mausoleos antiguos, edificios industriales, utopías neoclásicas y torres constructivistas.

Algunos de ellos presentan una metrópolis moderna opresiva y alienante, reflejo de la experiencia de vivir bajo un régimen totalitario, y en otras ocasiones elementos extraños, cerebrales y humanos, en estratos de precedentes históricos, desde Giovanni Battista Piranesi a Le Corbusier, que continúan siendo de una complejidad y una belleza impresionantes.

Este libro presenta el trabajo conjunto de ambos arquitectos y, junto con la introducción de Lois E. Nesbitt, incluye un prefacio de Ronald Feldman y un ensayo de Aleksandr Mergold.

Tanto Aleksandr Brodski como Ilya Utkin nacieron en 1955, en Moscú. Ambos obtuvieron el título de arquitecto por el Instituto de Arquitectura de Moscú en 1978. Hace tiempo dejaron atrás su aventura conjunta para perseguir sus intereses por separado, realizando trabajos de construcción, diseño de interiores y escenografías, fotografía y enseñanza. Sus grabados continúan inspirando a artistas, arquitectos y coleccionistas por igual.

[:gl]

Brodski-y-Utkin

De 1978 a 1993, os novos arquitectos soviéticos Aleksandr Brodski e Ilya Utkin crearon unha extraordinaria serie de gravados con estraños, e ás veces imposibles, edificios e paisaxes urbanos baseados nunha variedade de fontes arquitectónicas, literarias e visuais, desde a mitoloxía clásica ata a ciencia ficción. Os debuxos presentan propostas absurdas e paisaxes urbanas ficticias en mesturas eclécticas de mausoleos antigos, edificios industriais, utopías neoclásicas e torres constructivistas.

Algúns deles presentan unha metrópoles moderna opresiva e alienante, reflexo da experiencia de vivir baixo un réxime totalitario, e noutras ocasiones elementos estraños, cerebrais e humanos, en estratos de precedentes históricos, desde Giovanni Battista Piranesi a Le Corbusier, que continúan sendo dunha complexidade e unha beleza impresionantes.

Este libro presenta o traballo conxunto de ambos os arquitectos e, xunto coa introdución de Lois E. Nesbitt, inclúe un prefacio de Ronald Feldman e un ensaio de Aleksandr Mergold.

Tanto Aleksandr Brodski como Ilya Utkin naceron en 1955, en Moscova. Ambos obtiveron o título de arquitecto polo Instituto de Arquitectura de Moscova en 1978. Hai tempo deixaron atrás a súa aventura conxunta para perseguir os seus intereses por separado, realizando traballos de construción, deseño de interiores e escenografías, fotografía e ensino. Os seus gravados continúan inspirando a artistas, arquitectos e coleccionistas por igual.

[:en]

Brodski-y-Utkin

From 1978 to 1993, the young Soviet architects Aleksandr Brodski and Ilya Utkin created an extraordinary series of prints with strangers, and sometimes impossible, buildings and urban landscapes based on a variety of architectural, literary and visual sources, from classical mythology to science fiction. The drawings present absurd proposals and fictional urban landscapes in eclectic mixtures of ancient mausoleums, industrial buildings, neoclassical utopias and constructivist towers.

Some of them present an oppressive and alienating modern metropolis, reflecting the experience of living under a totalitarian regime, and on other occasions strange, cerebral and human elements, in strata of historical precedents, from Giovanni Battista Piranesi to Le Corbusier, which continue to be of impressive complexity and beauty.

This book presents the joint work of both architects and, together with the introduction of Lois E. Nesbitt, includes a preface by Ronald Feldman and an essay by Aleksandr Mergold.

Both Aleksandr Brodski and Ilya Utkin were born in 1955, in Moscow. Both obtained the title of architect from the Moscow Institute of Architecture in 1978. Some time ago they left behind their joint venture to pursue their interests separately, carrying out construction work, interior design and set design, photography and teaching. His engravings continue to inspire artists, architects and collectors alike.

[:]

[:es]El espacio purista | Marcelo Gardinetti[:gl]O espazo purista | Marcelo Gardinetti[:en]The purist space | Marcelo Gardinetti[:]

[:es]

El atelier de la casa del pintor Amédée Ozenfant | Autor: Marcelo Gardineti
El atelier de la casa del pintor Amédée Ozenfant | Autor: Marcelo Gardinetti

El atelier de la casa del pintor Amédée Ozenfant construido en 1922 encarna una síntesis del espacio purista que proclama Le Corbusier durante esos años. Esta vivienda es la primera que realiza en Paris y en ella pone en práctica sus ideas respecto a la arquitectura de los nuevos tiempos.

Ozenfant y Le Corbusier compartían una idea plástica narrada entre  1918 y 1924 en la revista L’Éspirit Nouveau. Ozenfant fue autor del término Purismo para identificar el movimiento pictórico fundado por ambos y que, muy a pesar de Le Corbusier, también rotula las obras de arquitectura realizadas por él en la década del 20.

Atelier de la casa del pintor Amadee Ozenfant
Atelier de la casa del pintor Amádée Ozenfant

El edificio enfatiza la simpleza que confiere la geometría pura. Una fachada diseñada bajo un estricto orden matemático. Le Corbusier saca de contexto elementos característicos de establecimientos fabriles para incorporarlos a la arquitectura doméstica con nuevos significados. Para William J. R. Curtis, esta intención expresa una idea decisiva respecto a su arquitectura:

el estudio de Ozenfant era un pequeño fragmento del sueño maquinista de Le Corbusier: un límpido santuario dedicado a L’Espirit Nouveau”.

Los dientes de sierra que formaron parte del diseño original de la cubierta -ahora inexistentes- y en las ventanas moduladas, establecen una novedosa discordancia en la imagen de la vivienda tradicional. Los planos transparentes se colocan a ras del muro exterior para adquirir una imagen de ingente ingravidez. El contraste entre el diseño plástico de la escalera exterior en forma de cinta arrollada y la rígida estructura del volumen principal es una estratagema que utiliza frecuentemente Le Corbusier: la conjunción de geometrías opuestas para potenciar por contraste la cualidad de ambas.

Atelier de la casa del pintor Amádée Ozenfant
Atelier de la casa del pintor Amádée Ozenfant

Tanto las referencias mecánicas como la forma abstracta de una geometría pura coinciden con los principios pictóricos puristas que proclamaban en la revista. Al respecto, Frampton, señala que en el taller Ozenfant, Le Corbusier

“traspone por así decirlo, el prototipo Citrohan a un volumen cubico único, el taller, alrededor del cual el resto de la casa se dispone de manera relativamente incómoda. El taller de doble altura está iluminado en dos lados adyacentes y por un chasis acristalado en el techo. Es, de forma manifiesta, en oposición a las estancias de vivienda, el espacio purista privilegiado”.2

Es efectivamente en el atelier ubicado en el piso superior donde la idea se manifiesta con mayor énfasis. El uso de iluminación cenital natural, filtrada por un cielorraso de cristal ahumado, permite distribuir la luz de manera uniforme y le confiere al local un carácter novedoso y práctico. La orientación norte y este de los lados exteriores del terreno facilitan la intención de colocar grandes paños de carpinterías en ambas caras, simplificando las fuentes luminosas. La superposición de ambas acciones consuma una distribución uniforme de la luz natural en todo el espacio.

Atelier de la casa del pintor Amádée Ozenfant
Atelier de la casa del pintor Amádée Ozenfant

El diseño de las carpinterías responde a esa lógica industrial proclamada, y aunque fueron realizadas de manera artesanal, semejan el resultado de una producción seriada. La escalerilla que conduce al altillo ratifica esa visión maquinista. Presenta una evidente similitud con las escaleras interiores de los barcos, evocación poética a la máquina de vapor.

Le Corbusier exterioriza en esta obra su avidez por transformar el entorno moderno de manera racional, mediante formas de carácter universal que expresan su gusto por la geometría y su interés por el mundo mecanizado. El espacio purista aquí representado es el comienzo de un recorrido que no será lineal, pero que se apoya en algunos de los conceptos que germinan en esta obra.

Marcelo Gardinetti. Arquitecto
La Plata. Argentina. Septiembre 2018

Notas:

1  CURTIS, William J.R., Le Corbusier, ideas y formas, © Blume 1987 pág. 57

FRAMPTON, Kenneth, Le Corbusier, © Akal 2001 pág. 31[:gl]

El atelier de la casa del pintor Amédée Ozenfant | Autor: Marcelo Gardineti
O atelier da casa do pintor Amédée Ozenfant | Autor: Marcelo Gardinetti

O atelier da casa do pintor Amédée Ozenfant  construído en 1922 encarna unha síntese do espazo purista que proclama Le Corbusier durante eses anos. Esta vivenda é a primeira que realiza en Paris e nela pon en práctica as súas ideas respecto a a arquitectura dos novos tempos.

Ozenfant e Le Corbusier compartían unha idea plástica narrada entre 1918 e 1924 na revista L’Éspirit Nouveau. Ozenfant foi autor do termo Purismo para identificar o movemento pictórico fundado por ambos e que, moi a pesar de Le Corbusier, tamén rotula as obras de arquitectura realizadas por el na década do 20.

Atelier de la casa del pintor Amadee Ozenfant
O atelier da casa do pintor Amédée Ozenfant

O edificio salienta a simpleza que confire a xeometría pura. Unha fachada deseñada baixo unha estrita orde matemática. Le Corbusier saca de contexto elementos característicos de establecementos fabrís para incorporalos á arquitectura doméstica con novos significados. Para William J. R. Curtis, esta intención expresa unha idea decisiva respecto a a súa arquitectura:

o estudo de Ozenfant era un pequeno fragmento do soño maquinista de Lle Corbusier: un límpido santuario dedicado a L’Espirit Nouveau”.

Os dentes de serra que formaron parte do deseño orixinal da cuberta -agora inexistentes- e nas xanelas moduladas, establecen unha nova discordancia na imaxe da vivenda tradicional. Os planos transparentes colócanse a niveis do muro exterior para adquirir unha imaxe de inxente ingravidez. O contraste entre o deseño plástico da escaleira exterior en forma de cinta arroiada e a ríxida estrutura do volume principal é unha estrataxema que utiliza frecuentemente Lle Corbusier: a conxunción de xeometrías opostas para potenciar por contraste a calidade de ambas.

Atelier de la casa del pintor Amádée Ozenfant
O atelier da casa do pintor Amédée Ozenfant

Tanto as referencias mecánicas como a forma abstracta dunha xeometría pura coinciden cos principios pictóricos puristas que proclamaban na revista. Respecto diso, Frampton, sinala que no taller Ozenfant, Le Corbusier

“traspone por así dicilo, o prototipo Citrohan a un volume cubico único, o taller, ao redor do cal o resto da casa disponse de maneira relativamente incómoda. O taller de dobre altura está iluminado en dous lados adxacentes e por un chasis acristalado no teito. É, de forma manifesta, en oposición ás estancias de vivenda, o espazo purista privilexiado”.2

É efectivamente no atelier situado no piso superior onde a idea maniféstase con maior énfase. O uso de iluminación cenital natural, filtrada por un cielorraso de cristal afumado, permite distribuír a luz de maneira uniforme e confírelle ao local un carácter novo e práctico. A orientación norte e leste dos lados exteriores do terreo facilitan a intención de colocar grandes panos de carpinterías en ambas as caras, simplificando as fontes luminosas. A superposición de ambas as accións consuma unha distribución uniforme da luz natural en todo o espazo.

Atelier de la casa del pintor Amádée Ozenfant
O atelier da casa do pintor Amédée Ozenfant

O deseño das carpinterías responde a esa lóxica industrial proclamada, e aínda que foron realizadas de maneira artesanal, semellan o resultado dunha produción seriada. A escada que conduce ao altillo ratifica esa visión maquinista. Presenta unha evidente similitude coas escaleiras interiores dos barcos, evocación poética á máquina de vapor.

Le Corbusier exterioriza nesta obra a súa avidez por transformar a contorna moderna de maneira racional, mediante formas de carácter universal que expresan o seu gusto pola xeometría e o seu interese polo mundo mecanizado. O espazo purista aquí representado é o comezo dun percorrido que non será lineal, pero que se apoia nalgúns dos conceptos que germinan nesta obra.

Marcelo Gardinetti. Arquitecto
La Plata. Arxentina. Setembro 2018

Notas:

1  CURTIS, William J.R., Le Corbusier, ideas e formas, © Blume 1987 páx. 57

FRAMPTON, Kenneth, Le Corbusier, © Akal 2001 páx. 31[:en]

El atelier de la casa del pintor Amédée Ozenfant | Autor: Marcelo Gardineti
The atelier of the painter Amédée Ozenfant´s house | Author: Marcelo Gardinetti

The atelier of the painter Amédée Ozenfant´s house is builted in 1922 embodies a synthesis of the purist space proclaimed by Le Corbusier during those years. This house is the first one in Paris and in it he puts into practice his ideas regarding the architecture of the new times.

Ozenfant and Le Corbusier shared a plastic idea narrated between 1918 and 1924 in the L’Éspirit Nouveau magazine. Ozenfant was the author of the term Purism to identify the pictorial movement founded by both and that, despite Le Corbusier, also labels the architectural works made by him in the 20s.

Atelier de la casa del pintor Amadee Ozenfant
The atelier of the painter Amédée Ozenfant´s house

Ozenfant’s study was a small fragment of Le Corbusier’s machinist dream: a clear sanctuary dedicated to L’Espirit Nouveau”.

The saw teeth that were part of the original design of the roof – now non-existent – and in the modulated windows, establish a novel disagreement in the image of the traditional dwelling. The transparent planes are placed flush with the outer wall to acquire an image of enormous weightlessness. The contrast between the plastic design of the outer staircase in the form of a rolled tape and the rigid structure of the main volume is a ploy frequently used by Le Corbusier: the conjunction of opposing geometries to enhance the quality of both by contrast.

Atelier de la casa del pintor Amádée Ozenfant
The atelier of the painter Amédée Ozenfant´s house

Both the mechanical references and the abstract form of a pure geometry coincide with the purist pictorial principles proclaimed in the magazine. In this regard, Frampton points out that in the Ozenfant workshop, Le Corbusier

“It transposes, so to speak, the Citrohan prototype to a single cubic volume, the workshop, around which the rest of the house is arranged relatively uncomfortably. The double height workshop is illuminated on two adjacent sides and by a glazed roof chassis. It is, manifestly, as opposed to housing stays, the privileged purist space”.2

It is indeed in the atelier located on the upper floor where the idea is manifested with greater emphasis. The use of natural zenithal lighting, filtered by a smoked glass ceiling, allows the light to be distributed evenly and gives the premises a novel and practical character. The north and east orientation of the outer sides of the land facilitate the intention of placing large carpentry cloths on both sides, simplifying the light sources. The superposition of both actions consumes a uniform distribution of natural light throughout the space.

Atelier de la casa del pintor Amádée Ozenfant
The atelier of the painter Amédée Ozenfant´s house

The carpentry design responds to that proclaimed industrial logic, and although they were made by hand, they resemble the result of a serial production. The ladder that leads to the loft confirms that machinist vision. It presents an evident similarity with the internal stairs of the ships, poetic evocation to the steam engine.

Le Corbusier externalizes in this work his eagerness to transform the modern environment in a rational way, by means of universal character forms that express his taste for geometry and his interest in the mechanized world. The purist space represented here is the beginning of a journey that will not be linear, but that is based on some of the concepts that germinate in this work.

Marcelo Gardinetti. Architect
La Plata. Argentina. September 2018

Notas:

1  CURTIS, William J.R., Le Corbusier, ideas y formas, ©Blume 1987 pág. 57

FRAMPTON, Kenneth, Le Corbusier, ©Akal 2001 pág. 31[:]

Akropolis Now | Miguel Ángel Díaz Camacho

[:es]

Akropolis Now, Kendell Geers, 2004. Visto aquí. La obra consiste en 18 paneles verticales de malla de alambre con concertinas en posición vertical y en el interior de una estructura modular metálica. | Fuente: http://lamiradapaseante.blogspot.com/2013/11/akropolis-now-concertinas.html
Akropolis Now, Kendell Geers, 2004. La obra consiste en 18 paneles verticales de malla de alambre con concertinas en posición vertical y en el interior de una estructura modular metálica | Fuente: lamiradapaseante.blogspot.com

Un pequeño encargo profesional me ha llevado estos días a la búsqueda de carreras con futuro. Era mi primera vez. Confieso que la información hallada tras una primera búsqueda, alcanza una mayor relevancia en cuanto a la tendencia que dibuja que en cuanto la información en sí: carreras al alza vs carreras en declive, competencias vs vocaciones, técnicas vs pensamientos, prácticas vs teorías, ciencias vs humanidades. Claro está, el «primero» de los dos factores arrasa sistemáticamente en la red. Llegados a este punto, tal vez alguien pueda pensar que a continuación se va recomendar estudiar arquitectura, una de las titulaciones que hoy languidecen fuera del foco pero que en el fondo merece la pena por esto y por aquello. No es nuestra intención, pueden seguir leyendo con toda paz.

Cuando se orienta a los jóvenes hacia la especialización técnica, práctica o científica, y se hace además desatendiendo o minimizando las áreas relacionadas con la inmensidad del pensamiento, la creatividad y las humanidades, entonces -créanme- se habrá formado una burbuja peligrosa y monumental cuyas consecuencias -probablemente- no queramos ni imaginar. En palabras de Félix de Azúa:

«La clase dirigente piensa que la cultura es algo ornamental, cuando es la espina dorsal de un país».1

La espina dorsal del Mundo, añadiríamos. Tras años de recortes sistemáticos en las horas y contenidos relacionados con la plástica, la filosofía, el teatro, la poesía, la historia del arte, y no digamos la arquitectura, en los colegios e institutos, decimos, tras años de desamparo cultural en forma de cuatrienios descabalados e inconexos, los datos de los empleos con futuro nos advierten de lo acertado (¡oh sorpresa!) de estas seudo-políticas para tecnócratas: pocos reclaman hoy con urgencia perfiles relacionados con esas disciplinas displicentes, materias de lo humano peligrosamente hoy infravaloradas.

La educación se traduce siempre en riqueza en cualquier parte del mundo.2 Al margen ya de las fronteras y de las patrias, estrechos lugares que habitan entre dos paisajes extranjeros, el equilibrio entre los conocimientos técnicos y humanistas debería garantizar espacios múltiples y compartidos para una sociedad crítica y creativa, resolutiva y reflexiva, práctica y solidaria. Bien nos vendrían algunos de estos «segundos factores» para acometer decididamente algunas de nuestras actuales crisis.

¿Tanto nos hemos equivocado? No olvidemos que los muros se levantan desde la técnica, técnica de carreras con futuro, pero mucho antes lo hacen –no en mi nombre– como parte fundamental de una cultura: la cultura (no solo europea) de los estados legitimados y sus relucientes vallas de espino hilvanado meticulosamente.

La cultura con olor a napalm del Akropolis Now.3

Miguel Ángel Díaz Camacho. Doctor Arquitecto
Madrid. Marzo 2016.
Autor de Parráfos de arquitectura#arquiParrafos

Notas

1 Félix de Azúa a pocos días de ocupar el sillón H de la Real Academia de la Lengua, El País 14 de marzo de 2016.
2 «España ha recibido en ayuda estructural europea desde 1986 el equivalente a dos planes Marshall, pero lo ha gastado en infraestructuras […] lo que no parece haber sido de gran ayuda para el desarrollo económico. Por el contrario, la inversión casi exclusiva en educación, que fue la experiencia irlandesa, parece haber sido mucho más eficaz». César Molina y Fernando Ramírez, «Brexit, convergencia y democracia en Europa», semanario Ahora, 11-17 de marzo.
3 «¿Hueles eso? ¿Lo hueles muchacho? Es Napalm hijo. Nada en el mundo huele así. ¡Me encanta el olor a napalm por la mañana!». Apocalypse Now, Francis Ford Coppola, 1979; guión basado en la novela de Joseph Conrad «Heart of darkness«, 1899.

[:gl]

Akropolis Now, Kendell Geers, 2004. Visto aquí. La obra consiste en 18 paneles verticales de malla de alambre con concertinas en posición vertical y en el interior de una estructura modular metálica. | Fuente: http://lamiradapaseante.blogspot.com/2013/11/akropolis-now-concertinas.html
Akropolis Now, Kendell Geers, 2004. A obra consiste en 18 paneis verticais de malla de arame con concertinas en posición vertical e no interior dunha estrutura modular metálica | Fonte: lamiradapaseante.blogspot.com

Un pequeno encargo profesional levoume estes días á procura de carreiras con futuro. Era a miña primeira vez. Confeso que a información achada tras unha primeira procura, alcanza unha maior relevancia en canto á tendencia que debuxa que en canto a información en si: carreiras á alza vs carreiras en declive, competencias vs vocacións, técnicas vs pensamentos, prácticas vs teorías, ciencias vs humanidades. Está claro, o «primeiro» dos dous factores arrasa sistematicamente na rede. Chegados a este punto, talvez alguén poida pensar que a continuación se vai recomendar estudar arquitectura, unha das titulacións que hoxe languidecen fose do foco pero que no fondo merece a pena por isto e por aquilo. Non é a nosa intención, poden seguir lendo con toda paz.

Cando se orienta aos mozos cara á especialización técnica, práctica ou científica, e faise ademais desatendendo ou minimizando as áreas relacionadas coa inmensidade do pensamento, a creatividade e as humanidades, entón -créanme- formouse unha burbulla perigosa e monumental cuxas consecuencias -probablemente- non queiramos nin imaxinar. En palabras de Félix de Azúa:

«A clase dirixente pensa que a cultura é algo ornamental, cando é a espiña dorsal dun país».1

A espiña dorsal do Mundo, engadiriamos. Tras anos de recortes sistemáticos nas horas e contidos relacionados coa plástica, a filosofía, o teatro, a poesía, a historia da arte, e non digamos a arquitectura, nos colexios e institutos, dicimos, tras anos de desamparo cultural en forma de cuadrienios descabalados e inconexos, os datos dos empregos con futuro advírtennos do acertado (oh sorpresa!) destas seudo-políticas para tecnócratas: poucos reclaman hoxe con urxencia perfiles relacionados con esas disciplinas displicentes, materias do humano perigosamente hoxe infravaloradas.

A educación tradúcese sempre en riqueza en calquera parte do mundo.2 Á marxe xa das fronteiras e das patrias, estreitos lugares que habitan entre dúas paisaxes estranxeiras, o equilibrio entre os coñecementos técnicos e humanistas debería garantir espazos múltiples e compartidos para unha sociedade crítica e creativa, resolutiva e reflexiva, práctica e solidaria. Ben nos virían algúns destes «segundos factores» para acometer decididamente algunhas das nosas actuais crises.

Tanto nos equivocamos? Non esquezamos que os muros se levantan desde a técnica, técnica de carreiras con futuro, pero moito antes fano -non no meu nome- como parte fundamental dunha cultura: a cultura (non só europea) dos estados lexitimados e os seus relucentes valos de espino ganduxado meticulosamente.

¿Tanto nos hemos equivocado? No olvidemos que los muros se levantan desde la técnica, técnica de carreras con futuro, pero mucho antes lo hacen –no en mi nombre– como parte fundamental de una cultura: la cultura (no solo europea) de los estados legitimados y sus relucientes vallas de espino hilvanado meticulosamente.

A cultura con cheiro a napalm do Akropolis Now.3

Miguel Ángel Díaz Camacho. Doutor Arquitecto
Madrid. Marzo 2016.
Autor de Parráfos de arquitectura#arquiParrafos

Notas

1 Félix de Azúa a poucos días de ocupar a cadeira de brazos H da Real Academia da Lingua, El País 14 de marzo de 2016.
2 «España recibiu en axuda estrutural europea desde 1986 o equivalente a dous plans Marshall, pero gastouno en infraestruturas […] o que non parece ser de gran axuda para o desenvolvemento económico. Pola contra, o investimento case exclusivo en educación, que foi a experiencia irlandesa, parece ser moito máis eficaz». César Molina e Fernando Ramírez, «Brexit, converxencia e democracia en Europa», semanario Ahora, 11-17 de marzo.
3 «Cheiras iso? Chéiralo raparigo? É Napalm fillo. Nada no mundo cheira así. Encántame o cheiro a napalm pola mañá». Apocalypse Now, Francis Ford Coppola, 1979; guión baseado na novela de Joseph Conrad «Heart of darkness«, 1899.

[:en]

Akropolis Now, Kendell Geers, 2004. Visto aquí. La obra consiste en 18 paneles verticales de malla de alambre con concertinas en posición vertical y en el interior de una estructura modular metálica. | Fuente: http://lamiradapaseante.blogspot.com/2013/11/akropolis-now-concertinas.html
Akropolis Now, Kendell Geers, 2004. The work consists of 18 vertical wire mesh panels with concertinas in an upright position and inside a metal modular structure | Source: lamiradapaseante.blogspot.com

A small professional assignment has led me these days to find careers with a future. It was my first time. I confess that the information found after a first search, reaches a greater relevance in terms of the trend it draws than in terms of the information itself: upward races vs. declining races, skills vs. vocations, techniques vs. thoughts, practices vs. theories, science vs humanities Of course, the «first» of the two factors systematically sweeps the network. At this point, perhaps someone may think that next it is recommended to study architecture, one of the degrees that today languish out of focus but in the end is worth it for this and that. It is not our intention, you can continue reading peacefully.

When young people are oriented towards technical, practical or scientific specialization, and it is also done by neglecting or minimizing the areas related to the immensity of thought, creativity and humanities, then – believe me – a dangerous and monumental bubble will have formed whose consequences – probably – we don’t want to imagine. In the words of Félix de Azúa:

«The ruling class thinks that culture is something ornamental, when it is the backbone of a country».1

The backbone of the World, we would add. After years of systematic cuts in the hours and contents related to plastic, philosophy, theater, poetry, art history, and not to say architecture, in schools and institutes, we say, after years of cultural helplessness in the form In four unbalanced and unconnected four-year periods, the data of future employment warns us of the correctness (oh surprise!) of these pseudo-policies for technocrats: few today urgently claim profiles related to these displicent disciplines, human matters dangerously today undervalued.

Education always translates into wealth anywhere in the world.2 Regardless of borders and homelands, narrow places that inhabit two foreign landscapes, the balance between technical and humanistic knowledge should guarantee multiple and shared spaces for a Critical and creative society, decisive and reflective, practical and supportive. We could use some of these «second factors» to decisively undertake some of our current crises.

Have we been so wrong? Let’s not forget that the walls are built from the technique, career technique with a future, but much earlier they do it – not in my name – as a fundamental part of a culture: the culture (not only European) of the legitimized states and their shining fences of hawthorn basted meticulously.

The napalm-smelling culture of Akropolis Now.3

Miguel Ángel Díaz Camacho. PhD Architect
Madrid. March 2016.
Author of the Parráfos de arquitectura#arquiParrafos

Notes:

1 Félix de Azúa a few days after occupying the H chair of the Royal Academy of Language, El País, March 14, 2016.
2 «Spain has received in European structural aid since 1986 the equivalent of two Marshall plans, but has spent it on infrastructure […] which does not seem to have been of great help for economic development. On the contrary, investment almost exclusive in education, which was the Irish experience, seems to have been much more effective». César Molina and Fernando Ramírez, «Brexit, convergence and democracy in Europe», newspaper Ahora, March 11-17.
3 «Do you smell that? Do you smell it boy? It’s Napalm son. Nothing in the world smells like that. I love the smell of napalm in the morning!». Apocalypse Now, Francis Ford Coppola, 1979; script based on the Joseph Conrad´s novel «Heart of darkness«, 1899.

[:]

[:es]Para Durar[:gl]Per Durar[:en]For lasting[:]

0

[:es]

Para-Durar
Para Durar

El Museo de Granollers acogerá la exposición PARA DURAR, es la recopilación del trabajo que durante las tres primeras semanas de marzo de 2018, más de un centenar de mujeres han participado en las tareas de restauración de los enlucidos tradicionales en la concesión Allou-Sana, en el poblado de Tangassogo (Tiébélé), situado al sur de Burkina Faso. Con la ayuda de enseres cotidianos como una escombilla, una azada, o diferentes tipos de piedras, y utilizando tierras y pigmentos naturales, esta técnica documentada desde el siglo XVI, es un testigo excepcional de la cultura Kasséna, de valor universal, reconocido en la Lista Indicativa de Patrimonio de la UNESCO.

El trabajo que llevan a cabo periódicamente las manos expertas de las mujeres Kasséna y su “savoir-faire” tradicional,  convierte una necesidad que la modernidad descuida como es el mantenimiento de nuestras edificaciones, en una muestra de arte colectivo, hecho en comunidad y solidaridad entre familias vecinas.

Para Durar o1
Para Durar

La arquitectura se encuentra presente en todos los hábitats en los que las personas desarrollamos nuestra actividad. Es por ello que, como arquitectos, tenemos la responsabilidad de proyectar espacios confortables, seguros e inclusivos, con capacidad de emocionar y que, al mismo tiempo, ayuden a hacer sociedades más justas.

Con la voluntad de desarrollar los Objetivos de Desarrollo Sostenible (ODS), y desde hace años, el COAC tiene el compromiso de aportar el 0,7% del presupuesto de sus órganos centrales para el apoyo de proyectos de desarrollo, en Cataluña y países en vías de desarrollo, que sean impulsados por arquitectos conjuntamente con organizaciones sin ánimo de lucro. El ámbito de actuación del Grupo de Trabajo de Cooperación del COAC se centra en mejorar las condiciones del hábitat. Esto puede ser tanto en el diseño espacial y ordenación del territorio, como en la cobertura de necesidades sociales básicas, la construcción de edificios de apoyo colectivo o la recuperación y conservación de la memoria histórica arquitectónica, siempre con la mirada puesta en la reducción de las desigualdades sociales.

El proyecto en Burkina Faso que muestra esta exposición forma parte de los proyectos realizados con el apoyo del COAC. Llevado a cabo en el poblado de Tangassogo, este proyecto de restauración y protección patrimonial ha contado con la participación colectiva de las mujeres para mantener los enlucidos de sus casas de barro, dando a conocer no sólo las tradiciones de una etnia, sino el trabajo conjunto entre familias y comunidades vecinas como un acto lúdico de encuentro. Este proyecto refleja como el cuidado de la casa representa, al mismo tiempo, una oportunidad para reforzar los vínculos del trabajo en equipo, como esencia de las tradiciones.

Tangassogo es un ejemplo de la importancia de la rehabilitación integrada en lo más profundo de la cultura de un pueblo. Este trabajo comunitario de Burkina Faso nos devuelve la mirada a aquellas tareas que se hacían a las poblaciones cohesionadas de nuestro territorio, como pintar la casa, rehacer el tejado, reparar las fuentes de agua, reconstruir muros de piedra y muchos más trabajos de la vida cotidiana vinculados al hábitat. La socialización de los trabajos ayuda a aprender a trabajar juntos, encontrando cada uno su rol en la comunidad.

Como sociedad, debemos profundizar en la cultura de la rehabilitación, como compromiso personal para con el hábitat común, adaptándonos a los retos que tiene la rehabilitación en nuestro contexto, como reducir los consumos de los edificios y afrontar el emergencia climática.

PARA DURAR nos explica y documenta este espíritu comunitario de apoyo mutuo, entendiendo colectivamente que es trabajando entre todos y conjuntamente que podremos socialmente «perdurar» en el tiempo. A través de las fantásticas imágenes, se pone en valor que el mantenimiento de la casa (hogar) es una actividad colectiva, y que las mujeres tienen un papel primordial para que la casa -física y ambiental-, pueda perdurar a lo largo de generaciones.

Miquel Sitjà y Sandra Bestraten
Cooperación COAC

Es un proyecto impulsado por el arquitecto Albert Faus y el ceramista Toni Cumella, con el apoyo del Colegio de Arquitectos de Cataluña y el Museo de Granollers.

Comisariado de la exposición: Carlos Quintáns
Textos: Toni Cumella, Albert Faus, Carlos Quintáns y Miquel Sitjà
Vídeo: Agustí Corominas
Acuarelas: Jordi Castells
Imágenes: Toni Cumella, Anna Mas y Niek Kramer
Maqueta cerámica: Carme Balada

El proyecto también ha contado con la colaboración de: Miquel Comadran, Carme Comellas, Concepció Escobet, Aziz Houssale y Giovanni Quattrocolo.

Para Durar
Sitio: Museo de Granollers (C/. d’Anselm Clavé, 40-42)
Demarcación: COAC
Fecha inicio: Martes, 27 Agosto, 2019
Fecha fin: Domingo, 17 Noviembre, 2019
Horario: Hasta el 31 de octubre: de martes a domingo, de 18 a 21h; domingo mañana de 11 a 14h De noviembre a marzo: de martes a domingo 17.30 a 20.30h; domingo mañana de 11 a 14h (cerrado en periodo de la exposición: todos los lunes y el 11 de septiembre)

[:gl]

Para-Durar

El Museo de Granollers acogerá la exposición PARA DURAR, es la recopilación del trabajo que durante las tres primeras semanas de marzo de 2018, más de un centenar de mujeres han participado en las tareas de restauración de los enlucidos tradicionales en la concesión Allou-Sana, en el poblado de Tangassogo (Tiébélé), situado al sur de Burkina Faso. Con la ayuda de enseres cotidianos como una escombilla, una azada, o diferentes tipos de piedras, y utilizando tierras y pigmentos naturales, esta técnica documentada desde el siglo XVI, es un testigo excepcional de la cultura Kasséna, de valor universal, reconocido en la Lista Indicativa de Patrimonio de la UNESCO.

El trabajo que llevan a cabo periódicamente las manos expertas de las mujeres Kasséna y su “savoir-faire” tradicional,  convierte una necesidad que la modernidad descuida como es el mantenimiento de nuestras edificaciones, en una muestra de arte colectivo, hecho en comunidad y solidaridad entre familias vecinas.

Para Durar o1

La arquitectura se encuentra presente en todos los hábitats en los que las personas desarrollamos nuestra actividad. Es por ello que, como arquitectos, tenemos la responsabilidad de proyectar espacios confortables, seguros e inclusivos, con capacidad de emocionar y que, al mismo tiempo, ayuden a hacer sociedades más justas.

Con la voluntad de desarrollar los Objetivos de Desarrollo Sostenible (ODS), y desde hace años, el COAC tiene el compromiso de aportar el 0,7% del presupuesto de sus órganos centrales para el apoyo de proyectos de desarrollo, en Cataluña y países en vías de desarrollo, que sean impulsados por arquitectos conjuntamente con organizaciones sin ánimo de lucro. El ámbito de actuación del Grupo de Trabajo de Cooperación del COAC se centra en mejorar las condiciones del hábitat. Esto puede ser tanto en el diseño espacial y ordenación del territorio, como en la cobertura de necesidades sociales básicas, la construcción de edificios de apoyo colectivo o la recuperación y conservación de la memoria histórica arquitectónica, siempre con la mirada puesta en la reducción de las desigualdades sociales.

El proyecto en Burkina Faso que muestra esta exposición forma parte de los proyectos realizados con el apoyo del COAC. Llevado a cabo en el poblado de Tangassogo, este proyecto de restauración y protección patrimonial ha contado con la participación colectiva de las mujeres para mantener los enlucidos de sus casas de barro, dando a conocer no sólo las tradiciones de una etnia, sino el trabajo conjunto entre familias y comunidades vecinas como un acto lúdico de encuentro. Este proyecto refleja como el cuidado de la casa representa, al mismo tiempo, una oportunidad para reforzar los vínculos del trabajo en equipo, como esencia de las tradiciones.

Tangassogo es un ejemplo de la importancia de la rehabilitación integrada en lo más profundo de la cultura de un pueblo. Este trabajo comunitario de Burkina Faso nos devuelve la mirada a aquellas tareas que se hacían a las poblaciones cohesionadas de nuestro territorio, como pintar la casa, rehacer el tejado, reparar las fuentes de agua, reconstruir muros de piedra y muchos más trabajos de la vida cotidiana vinculados al hábitat. La socialización de los trabajos ayuda a aprender a trabajar juntos, encontrando cada uno su rol en la comunidad.

Como sociedad, debemos profundizar en la cultura de la rehabilitación, como compromiso personal para con el hábitat común, adaptándonos a los retos que tiene la rehabilitación en nuestro contexto, como reducir los consumos de los edificios y afrontar el emergencia climática.

PARA DURAR nos explica y documenta este espíritu comunitario de apoyo mutuo, entendiendo colectivamente que es trabajando entre todos y conjuntamente que podremos socialmente «perdurar» en el tiempo. A través de las fantásticas imágenes, se pone en valor que el mantenimiento de la casa (hogar) es una actividad colectiva, y que las mujeres tienen un papel primordial para que la casa -física y ambiental-, pueda perdurar a lo largo de generaciones.

Miquel Sitjà y Sandra Bestraten
Cooperación COAC

Es un proyecto impulsado por el arquitecto Albert Faus y el ceramista Toni Cumella, con el apoyo del Colegio de Arquitectos de Cataluña y el Museo de Granollers.

Comisariado da exposición: Carlos Quintáns
Textos: Toni Cumella, Albert Faus, Carlos Quintáns e Miquel Sitjà
Vídeo: Agustí Corominas
Acuarelas: Jordi Castells
Imáxenes: Toni Cumella, Anna Mas y Niek Kramer
Maqueta cerámica: Carme Balada

O proxecto tamén contou coa colaboración de: Miquel Comadran, Carme Comellas, Concepció Escobet, Aziz Houssale e Giovanni Quattrocolo.

Para Durar
Sitio: Museo de Granollers (C/ d’Anselm Clavé, 40-42)
Demarcación: COAC
Data inicio: Martes, 27 Agosto, 2019
Data fin: Domingo, 17 Novembre, 2019
Horario: Ata o 31 de outubro: de martes a domingo, de 18 a 21 h; domingo mañá de 11 a 14 h De novembro a marzo: de martes a domingo 17.30 a 20.30 h; domingo mañá de 11 a 14 h (pechado en período da exposición: todos os luns e o 11 de setembro)

[:en]

Para-Durar

The Granollers Museum will host the exhibition FOR LASTING, it is the compilation of the work that during the first three weeks of March 2018, more than a hundred women have participated in the restoration of traditional plasters in the Allou-Sana concession, in the town of Tangassogo (Tiébélé), located south of Burkina Faso. With the help of everyday belongings such as a debris, a hoe, or different types of stones, and using natural earth and pigments, this technique documented since the 16th century, is an exceptional witness of the Kasséna culture, of universal value, recognized in the UNESCO Heritage Indicative List.

The work carried out periodically by the expert hands of the Kasséna women and their traditional “savoir-faire”, turns a need that modernity neglects as is the maintenance of our buildings, in a sample of collective art, done in community and solidarity between neighboring families.

Para Durar o1

The architecture is present in all the habitats in which people develop our activity. That is why, as architects, we have the responsibility of projecting comfortable, safe and inclusive spaces, with the ability to thrill and, at the same time, help to make fairer societies.

With the will to develop the Sustainable Development Goals (SDGs), and for years, COAC is committed to contribute 0.7% of the budget of its central bodies for the support of development projects, in Catalonia and countries in which development paths, which are driven by architects in conjunction with non-profit organizations. The scope of the COAC Cooperation Working Group focuses on improving habitat conditions. This can be both in the spatial design and spatial planning, as well as in the coverage of basic social needs, the construction of collective support buildings or the recovery and conservation of architectural historical memory, always with an eye towards reducing the social inequalities.

The project in Burkina Faso that shows this exhibition is part of the projects carried out with the support of COAC. Carried out in the town of Tangassogo, this restoration and heritage protection project has had the collective participation of women to maintain the plastering of their mud houses, making known not only the traditions of an ethnic group, but also the joint work between families and neighboring communities as a playful meeting. This project reflects how the care of the house represents, at the same time, an opportunity to strengthen the ties of teamwork, as the essence of traditions.

Tangassogo is an example of the importance of integrated rehabilitation in the depths of a people’s culture. This community work of Burkina Faso looks back at those tasks that were done to the cohesive populations of our territory, such as painting the house, remaking the roof, repairing water fountains, rebuilding stone walls and many more works of life daily linked to the habitat. The socialization of jobs helps to learn to work together, each finding their role in the community.

As a society, we must deepen the culture of rehabilitation, as a personal commitment to the common habitat, adapting to the challenges of rehabilitation in our context, such as reducing the consumption of buildings and facing the climatic emergency.

FOR LASTING explains and documents this community spirit of mutual support, collectively understanding that it is working together and together that we can socially «endure» in time. Through the fantastic images, it is put in value that the maintenance of the house (home) is a collective activity, and that women have a primary role so that the house -physical and environmental-, can last throughout generations .

Miquel Sitjà and Sandra Bestraten
COAC cooperation

It is a project promoted by the architect Albert Faus and the ceramist Toni Cumella, with the support of the College of Architects of Catalonia and the Granollers Museum.

Exhibition curator: Carlos Quintáns
Texts: Toni Cumella, Albert Faus, Carlos Quintáns and Miquel Sitjà
Video: Agustí Corominas
Watercolors: Jordi Castells
Images: Toni Cumella, Anna Mas and Niek Kramer
Ceramic model: Carme Balada

The project has also had the collaboration of: Miquel Comadran, Carme Comellas, Concepció Escobet, Aziz Houssale and Giovanni Quattrocolo.

For lasting
Site: Granollers Museum (C /. D’Anselm Clavé, 40-42)
Demarcation: COAC
Start date: Tuesday, August 27, 2019
End date: Sunday, November 17, 2019
Hours: Until October 31: from Tuesday to Sunday, from 6 pm to 9 pm; Sunday morning from 11 a.m. to 2 p.m. From November to March: from Tuesday to Sunday from 5.30 p.m. to 8.30 p.m. Sunday morning from 11 a.m. to 2 p.m. (closed during the exhibition period: every Monday and September 11)

[:]