Inicio Blog Página 104

2ª Premio Europeo de Intervención en el Patrimonio Arquitectónico AADIPA2º Premio Europeo de Intervención en el Patrimonio Arquitectónico AADIPA2nd European Award Architectural Heritage Intervention AADIPA

1

El Premio Europeo de Intervención en el Patrimonio Arquitectónico AADIPA, certamen bienal organizado con el soporte del COAC (Colegio Oficial de Arquitectos de Cataluña) y AADIPA (Agrupación de Arquitectos para la Defensa y la Intervención en el Patrimonio Arquitectónico) cuyo objetivo reside en distinguir la buena práctica patrimonial y contribuir a su divulgación, abre las inscripciones de su 2ª edición.

El Premio Europeo de Intervención en el Patrimonio Arquitectónico ADDIPA surge del convencimiento que en el contexto actual, en que el patrimonio arquitectónico además de un instrumento fundamental de conocimiento es considerado un recurso socio-económico de primer orden para el desarrollo sostenible de los territorios, resulta imprescindible la divulgación, distinción y reconocimiento de las obras y proyectos de calidad que contribuyen a la preservación de la memoria colectiva.

Con esta su segunda convocatoria, cuyo plazo de inscripción comprende de diciembre de 2014 al 15 de abril de 2015 a las 24.00h, el Premio tiene la voluntad de consolidarse como catalizador y observatorio de los nuevos retos que añade la globalización de la arquitectura contemporánea, en la conservación e intervención del patrimonio construido. Los expertos implicados en la interdisciplinar cadena de valor del patrimonio –arquitectos, historiadores, arqueólogos…–, podrán participar en un certamen que concluirá con la entrega de premios en el marco de la Bienal Internacional sobre patrimonio arquitectónico que se organiza en junio de 2015 en Barcelona con el soporte del COAC, AADIPA y la Generalitat de Catalunya.

La convocatoria se divide en 4 categorías:

· Categoría A: Intervención en el patrimonio construido

Todas aquellas intervenciones arquitectónicas, permanentes o efímeras, en bienes arquitectónicos de interés patrimonial.

· Categoría B: Espacios exteriores

Todas aquellas intervenciones en el espacio público histórico, en entornos de monumentos y paisajes culturales.

· Categoría C: Planeamiento

Todos aquellos trabajos de planeamiento dirigidos a la protección, conservación o puesta en valor del patrimonio arquitectónico.

· Categoría D: Divulgación

Todas aquellas iniciativas, actividades y acciones que tienen como objetivo la divulgación de los valores del patrimonio arquitectónico.

Como requisito, todos los trabajos presentados deben haber finalizado, haberse realizado o publicado en el periodo comprendido entre el 1 de enero de 2008 y el 31 de diciembre de 2014. El Jurado estará formado por: Antón Capitel, Toni Gironés, Malgorzata Rozbicka, Joaquín Pérez, Jose Luís Infanzón, Giuseppe Lonetti, Antoni Vilanova, Sonia Puente Landázuri, Cristopher Graz, Raquel Lacuesta y Miguel Ángel Troitiño; y los premiados recibirán como galardón una reproducción enmarcada de una fotografía original de Francesc Català Roca y los finalistas, un diploma acreditativo. Los trabajos premiados, los finalistas y los presentados formarán parte del catálogo que se edita cada edición con el fin de documentar el certamen.

En la primera edición del Premio Europeo de Intervención en el Patrimonio Arquitectónico AADIPA, dirigido por por Ramón Calonge, Oriol Cusidó, Marc Manzano, y Jordi Portal, arquitectos miembros de la agrupación AADIPA, se presentaron 200 proyectos de equipos procedentes de 8 países distintos y contó con un jurado internacional, para cada categoría, formado por reputados expertos en el ámbito de la intervención en el Patrimonio Arquitectónico.

Los proyectos ganadores fueron:

En la categoría A el New Rijksmuseum de Ámsterdam de Cruz y Ortiz Arquitectos, en la Categoría B el proyecto Tres Places a Oliana de Joaquín Pérez Sánchez y Eva Girona Cabre, en la catergoría C el plan Plan Especial Urbanístico del Conjunto Histórico de Cadaqués (PEUCHC) de Antoni Vilanova y Susanna Moya, y por último en la categoría de divulgación el proyecto Homo Faber, arquitectura preindustrial del Rincón de Ademuz de Fernando Vegas Lopez-Manzanares y Camilla Mileto.

+ info

The European Prize of Intervention in the Architectural Heritage AADIPA, biennial contest organized with the support of the COAC (Architects’ Official College of Catalonia) and AADIPA (Architects’ Group for the Defense and the Intervention in the Architectural Heritage) whose aim resides in distinguishing the good patrimonial practice and contributing to his spreading, opens the inscriptions of his 2 ª edition.

The European Prize of Intervention in the Architectural Heritage ADDIPA arises from the conviction that in the current context, in which the architectural heritage besides a fundamental instrument of knowledge is considered to be a socio-economic resource of the first order for the sustainable development of the territories, turns out to be indispensable the spreading, distinction and recognition of the works and qualit projects that they contribute to the preservation of the collective memory.

With this one his second summons, which term of inscription understands from December, 2014 to April 15, 2015 to them 24.00h, the Prize takes the will to be consolidated as catalyst and observatory of the new challenges that adds the globalization of the contemporary architecture, in the conservation and intervention of the constructed heritage. The experts implied in architects, historians, archeologists interdiscipline chain of value of the heritage – …-, will be able to take part in a contest that he will conclude with the delivery of prizes in the frame of the International Biennial show on architectural heritage that one organizes in June, 2015 in Barcelona with the support of the COAC, AADIPA and the Autonomous government of Catalonia of Catalonia.

The summons divide in 4 categories:

· Category A: Intervention in the constructed heritage

All those architectural, permanent or ephemeral interventions, in architectural goods of patrimonial interest.

· Category B:  Exterior Spaces

All those interventions in the public historical space, in environments of monuments and cultural landscapes.

· Category C: Planning

All those works of planning directed the protection, conservation or putting in value of the architectural heritage.

· Category D: Spreading

All those initiatives, activities and actions that take as an aim the spreading of the values of the architectural heritage.

Requirement, all the presented works must have finished, to have realized or published in the period understood between January 1, 2008 and December 31, 2014. The Juror will be formed for: Antón Capitel, Toni Gironés, Malgorzata Rozbicka, Joaquín Perez, Jose Luís Infanzón, Giuseppe Lonetti, Antoni Vilanova, Sonia Puente Landázuri, Cristopher Graz, Raquel Lacuesta and Michael Ángel Troitiño; and the winning ones there will receive as award a reproduction framed of Francesc Català’s original photography Rock and the finalists, a supporting diploma. The winning works, the finalists and the presented ones will form a part of the catalogue that edits every edition in order to document the contest.

In the first edition of the European Prize of Intervention in the Architectural Heritage AADIPA, directed for for Ramon Calonge, Oriole Cusidó, Marc Manzano, and Jordi Portal, architects members of the group AADIPA, appeared 200 projects of equipments proceeding from 8 different countries and it possessed an international juror, for every category, formed by renowned experts in the area of the intervention in the Architectural Heritage.

Los proyectos ganadores fueron:

In the category To Ámsterdam’s New Rijksmuseum of Cross and Ortiz Arquitectos, in the Category B the project Three Places to Oliana de Joaquín Perez Sanchez and Eve Girona Cabre, in the catergoría C the plan Special Urban development Plan of the Historical Set of Cadaqués (PEUCHC) of Antoni Vilanova and Susanna Moya, and finally in the category of spreading the project Homo Faber, architecture preindustrial of Ademuz de Fernando’s Corner Fertile plaines Lopez – nares and Camilla Mileto.

+ info

El Premio Europeo de Intervención en el Patrimonio Arquitectónico AADIPA, certamen bienal organizado con el soporte del COAC (Colegio Oficial de Arquitectos de Cataluña) y AADIPA (Agrupación de Arquitectos para la Defensa y la Intervención en el Patrimonio Arquitectónico) cuyo objetivo reside en distinguir la buena práctica patrimonial y contribuir a su divulgación, abre las inscripciones de su 2ª edición.

O Premio Europeo de Intervención no Patrimonio Arquitectónico ADDIPA xorde do convencemento que no contexto actual, en que o patrimonio arquitectónico ademais dun instrumento fundamental de coñecemento é considerado un recurso socio-económico de primeira orde para o desenvolvemento sostible dos territorios, resulta imprescindible a divulgación, distinción e recoñecemento das obras e proxectos de calidade que contribúen á preservación da memoria colectiva.

Con esta a súa segunda convocatoria, cuxo prazo de inscrición comprende de decembro de 2014 ao 15 de abril de 2015 ás 24.00 h, o Premio ten a vontade de consolidarse como catalizador e observatorio dos novos retos que engade a globalización da arquitectura contemporánea, na conservación e intervención do patrimonio construído. Os expertos implicados na interdisciplinar cadea de valor do patrimonio -arquitectos, historiadores, arqueólogos… -, poderán participar nun certame que concluirá coa entrega de premios no marco da Bienal Internacional sobre patrimonio arquitectónico que se organiza en xuño de 2015 en Barcelona co soporte do COAC, AADIPA e a Generalitat de Catalunya.

La convocatoria se divide en 4 categorías:

· Categoría A: Intervención en el patrimonio construido

Todas aquellas intervenciones arquitectónicas, permanentes o efímeras, en bienes arquitectónicos de interés patrimonial.

· Categoría B: Espacios exteriores

Todas aquellas intervenciones en el espacio público histórico, en entornos de monumentos y paisajes culturales.

· Categoría C: Planeamiento

Todos aquellos trabajos de planeamiento dirigidos a la protección, conservación o puesta en valor del patrimonio arquitectónico.

· Categoría D: Divulgación

Todas aquellas iniciativas, actividades y acciones que tienen como objetivo la divulgación de los valores del patrimonio arquitectónico.

Como requisito, todos os traballos presentados deberon finalizar, terse realizado ou publicado no período comprendido entre o 1 de xaneiro de 2008 e o 31 de decembro de 2014. O Xurado estará formado por: Antón Capitel, Toni Gironés, Malgorzata Rozbicka, Joaquín Pérez, Jose Luís Infanzón, Giuseppe Lonetti, Antoni Vilanova, Sonia Puente Landázuri, Cristopher Graz, Raquel Lacuesta e Miguel Ángel Troitiño; e os premiados recibirán como galardón unha reprodución enmarcada dunha fotografía orixinal de Francesc Català Roca e os finalistas, un diploma acreditativo. Os traballos premiados, os finalistas e os presentados formarán parte do catálogo que se edita cada edición co fin de documentar o certame.

Na primeira edición do Premio Europeo de Intervención no Patrimonio Arquitectónico AADIPA, dirixido por por Ramón Calonge, Oriol Cusidó, Marc Manzano, e Jordi Portal, arquitectos membros da agrupación AADIPA, presentáronse 200 proxectos de equipos procedentes de 8 países distintos e contou cun xurado internacional, para cada categoría, formado por reputados expertos no ámbito da intervención no Patrimonio Arquitectónico.

Os proxectos gañadores foron:

Na categoría Ao New Rijksmuseum de Ámsterdam de Cruz e Ortiz Arquitectos, na Categoría B o proxecto Tres Places a Oliana de Joaquín Pérez Sánchez e Eva Girona Cabre, na catergoría C o plan Plan Especial Urbanístico do Conxunto Histórico de Cadaqués (PEUCHC) de Antoni Vilanova e Susanna Moya, e por último na categoría de divulgación o proxecto Homo Faber, arquitectura preindustrial do Canto de Ademuz de Fernando Vegas Lopez-Manzanares e Camilla Mileto.

+ info

[:es]Las variaciones de la identidad. Ensayo sobre el tipo en arquitectura[:gl]As variacións da identidade. Ensaio sobre o tipo en arquitectura[:en]The variations of the identity. I test on the type in architecture[:]

2

[:es]

Las variaciones de la identidad.

El objeto de este trabajo es contribuir a una teoría del proyecto arquitectónico en que la idea de tipo no se conciba como un mecanismo reproductor sino como una estructura de la forma capaz de múltiples desarrollos. En esta clave, el proyecto arquitectural se sitúa tan lejos de la invención de la forma como del determinismo del modelo.

El texto se articula en cuatro capítulos: en el primero se establecen las bases filosóficas del concepto de tipo considerado como fundamento epistemológico de la arquitectura; el segundo se centra en el estudio de algunos ejemplos de la experiencia histórica, examinando a través de ellos los procesos de permanencia y transformación de los tipos; el tercero afronta el problema de situar el análisis tipológico dentro del marco definido por el pensamiento estructuralista; el cuarto constituye un acercamiento, en clave tipológica, a la obra de algunos maestros de la arquitectura moderna, mostrando la capacidad del pensamiento tipológico para superar la estéril disyuntiva entre historicismo y experimentalismo.

Carlos Martí Aris

Nació en Barcelona el 10 de junio de 1948. Cursó los estudios de Arquitectura en la ETSAB, titulándose en 1972, pero su verdadera escuela fue la redacción de la revista 2C Construcción de la Ciudad de la que fue subdirector hasta 1985, año en que dejó de editarse. El Grupo 2c, aglutinado en torno a la carismática personalidad de Salvador Tarragó, tomó como principal referencia la figura intelectual de Aldo Rossi, aunque los 22 números editados muestran un campo de intereses mucho más amplio que va desde la casa sevillana o el territorio véneto hasta la obra de Cerdá, Torres Clavé o Sostres. El último número, «la línea dura», fue un beligerante alegato contra el posmodernismo que entonces triunfaba en casi todos los frentes.

El año 1976 fue para él decisivo, marcado por dos experiencias que dejaron huella: los siete meses de estancia en la región nororiental de Argelia formando parte de un grupo dirigido por Emilio Donato, para proyectar seis «villages agricoles pour la revolution agraire»; y la participación en el Primer SIAC de Santiago de Compostela, momento álgido de la tendencia liderada por Rossi. Poco después  se incorporó a la Escuela de Arquitectura de Barcelona como profesor de Proyectos, dentro del equipo coordinado por Raimon Torres. A partir de entonces la docencia se convierte en su principal dedicación, que hace compatible con el trabajo profesional en asociación con Antonio Armesto.

Entres sus libros cabe destacar Las variaciones de la identidad. Ensayo sobre el tipo en arquitectura (1990), Silencios elocuentes (1999), Las formas de la residencia en la ciudad moderna (1991) y Santiago de Compostela. La ciudad histórica como presente (1996). Ha sido el impulsor de iniciativas editoriales como la colección Arquitectura—Teoría de Ediciones del Serbal, la colección Arquia/tesis de la Fundación Caja de Arquitectos o la revista DPA del Departamento de proyectos de la UPC. Sus actuales temas de investigación son, entre otros, Lugar público y ciudad contemporánea y La arquitectura del cine. Estudios sobre Dreyer, Hitchcock, Ford y Ozu (en colaboración con José Manuel García Roig).

 + info

[:gl]

As variacións da identidade.

O obxecto deste traballo é contribuír a unha teoría do proxecto arquitectónico en que a idea de tipo non se conciba como un mecanismo reprodutor senón como unha estrutura da forma capaz de múltiples desenvolvementos. Nesta clave, o proxecto arquitectural sitúase tan lonxe da invención da forma como do determinismo do modelo.

O texto articúlase en catro capítulos: no primeiro establécense as bases filosóficas do concepto de tipo considerado como fundamento epistemológico da arquitectura; o segundo céntrase no estudo dalgúns exemplos da experiencia histórica, examinando a través deles os procesos de permanencia e transformación dos tipos; o terceiro afronta o problema de situar a análise tipológico dentro do marco definido polo pensamento estructuralista; o cuarto constitúe un achegamento, en clave tipológica, á obra dalgúns mestres da arquitectura moderna, mostrando a capacidade do pensamento tipológico para superar a estéril disxuntiva entre historicismo e experimentalismo.

Carlos Martí Aris

Nado en Barcelona o 10 de xuño de 1948. Cursou os estudos de Arquitectura na ETSAB, titulándose en 1972, pero a súa verdadeira escola foi a redacción da revista 2C Construción da Cidade da que foi subdirector até 1985, ano en que deixou de editarse. O Grupo 2c, aglutinado ao redor da carismática personalidade de Salvador Tarragó, tomou como principal referencia a figura intelectual de Aldo Rossi, aínda que os 22 números editados mostran un campo de intereses moito máis amplo que vai desde a casa sevillana ou o territorio véneto até a obra de Cerdá, Torres Cravei ou Sostres. O último número, «a liña dura», foi unha belixerante alegación contra o posmodernismo que entón triunfaba en case todas as frontes.

O ano 1976 foi para el decisivo, marcado por dúas experiencias que deixaron pegada: os sete meses de estancia na rexión nororiental de Argelia formando parte dun grupo dirixido por Emilio Donato, para proxectar seis «villages agricoles pour a revolution agraire»; e a participación no Primeiro SIAC de Santiago de Compostela, momento álgido da tendencia liderada por Rossi. Pouco despois incorporouse á Escola de Arquitectura de Barcelona como profesor de Proxectos, dentro do equipo coordinado por Raimon Torres. A partir de entón a docencia convértese na súa principal dedicación, que fai compatible co traballo profesional en asociación con Antonio Armesto.

Entres os seus libros cabo destacar As variacións da identidade. Ensaio sobre o tipo en arquitectura (1990), Silencios elocuentes (1999), As formas da residencia na cidade moderna (1991) e Santiago de Compostela. A cidade histórica como presente (1996). foi o impulsor de iniciativas editoriais como a colección Arquitectura?Teoría de Edicións do Serbal, a colección Arquia/tese da Fundación Caixa de Arquitectos ou a revista DPA do Departamento de proxectos da UPC. Os seus actuais temas de investigación son, entre outros, Lugar público e cidade contemporánea e A arquitectura do cine. Estudos sobre Dreyer, Hitchcock, Ford e Ozu (en colaboración con José Manuel García Roig).

+ info

[:en]

The variations of the identity

The object of this work is to contribute to a theory of the architectural project in which the idea of type is not conceived as a breeding mechanism but as a structure of the capable form of multiple developments. In this key, the project arquitectural places so far away of the invention of the form as of the determinism of the model.

The text is articulated in four chapters: in the first one there are established the philosophical bases of the concept of type considered as foundation epistemológico of the architecture; the second one centres on the study of some examples of the historical experience, examining across them the processes of permanency and transformation of the types; the third party confronts the problem of placing the analysis tipológico inside the frame defined by the thought estructuralista; the quarter constitutes an approximation, in key tipológica, to the work of some teachers of the modern architecture, showing the capacity of the thought tipológico to overcome the sterile dilemma between historicismo and experimentalism.

Carlos Martí Aris

It was born in Barcelona on June 10, 1948. It dealed the studies of Architecture in the ETSAB, being entitled in 1972, but his real school was the draft of the magazine 2C Construction of the City of the one that was an assistant director until 1985, year in which it stopped being edited. The Group 2c, agglutinated concerning Salvador Tarragó’s charismatic personality, took as a principal reference Aldo Rossi’s intellectual figure, though 22 published numbers show a field of interests much more wide that it goes from the Sevillian house or the territory véneto up to Cerdá’s work, Towers I Fixed or Sostres. The last number, «the line lasts», it was a belligerent allegation against the postmodernism that at the time was triumphing in almost all the fronts.

The year 1976 was for him decisive, marked for two experiences that left fingerprint: seven months of stay in the northeastern region of Algeria forming a part of a group directed by Emilio Donato, to project six » villages agricoles pour the revolution agraire «; and the participation in the First SIAC of Santiago de Compostela, culminating moment of the trend led by Rossi. Little later it joined to the School of Architecture of Barcelona as project teacher, inside the equipment coordinated by Raimon Torres. From then the teaching turns into his principal dedication, which it makes compatible with the professional work in association with Antonio Armesto.

Enter his books it is necessary to emphasize The variations of the identity. I test on the type in architecture (1990), eloquent Silences (1999), The forms of the residence in the modern city (1991) and Santiago de Compostela. The historical as present city (1996). It has been the impeller of publishing initiatives as the collection Architecture – theory of Editions of the Serbal, the collection Arquia/tesis of the Foundation Architects’ Box or the magazine DPA of the Project department of the UPC. His current topics of investigation are, between others, public Place and contemporary city and The architecture of the cinema. Studies on Dreyer, Hitchcock, Ford and Ozu (in collaboration with Jose Manuel García Roig).

+ info

[:]

Retratos a través de los ojos de un miope (XII) | epR

José Antonio Corrales. Los otros tres lados del hexágono que en 1958 revolucionó la arquitectura española de posguerra desde la lejana explanada de Heysel.

Corrales y Molezún. Batman y Robin. Laurel y Hardy. Romario y Bebeto.

La Historia está llena de memorables parejas bien avenidas.

Corrales y Molezún. Pat Garrett y Billy the Kid. Hendrix y Clapton. Frazier y Ali.

Otras tantas parejas de antagonistas se retroalimentaron en duelos inmisericordes.

Corrales y Molezún, bien avenidos y antagónicos, escribieron la historia de la arquitectura española en Bruselas, en Herrera de Pisuerga, en Miraflores de la Sierra o en Puerta de Hierro.

José Antonio Corrales nunca dejó de trabajar. Anciano, menguado, entornaba los ojos con el ceño fruncido para escrutar el horizonte con la esperanza, aún, de avistar la ballena blanca.

El primo Ramón
Isla Elefante, Navidad de 2014

Por Partes | Íñigo García Odiaga

Towada Art Center, de SANAA

La arquitectura a diferencia de otras obras artísticas, arrastrada por su propia definición funcional se ha presentado muchas veces a lo largo de la historia como una suma de piezas, de estancias o de partes. Este sistema compositivo reaparece en la arquitectura más vanguardista, que contradictoriamente hace alarde de huir de la composición. Que de alguna manera el funcionalismo, es decir la proyectación de arquitecturas mediante la unión de piezas, donde cada una de ellas cuenta con un uso específico, generó un método de proyectar que a recorrido y determinado la historia de la arquitectura, es una de las conclusiones que rápidamente se puede extraer de la lectura del reciente libro de Antón Capitel «La arquitectura compuesta por partes«.

Este sistema que se originó en el final del renacimiento, se convirtió en un verdadero método con la arquitectura neoclásica y académica, y participó en gran medida en la revolución del movimiento moderno y en su desarrollo posterior.

Convento de las Dominicas | Louis I. Kahn

El libro describe así un recorrido por la historia de la arquitectura tocando arquitectos tan dispares como Palladio o Kahn, pasando por Le Corbusier, Alvar Aalto o Hans Scharoun. Arquitectos todos ellos influenciados por los grabados renacentistas de Piranesi que describen por ejemplo la villa Adriana como una amalgama interconectada de edificios dispares superpuestos para formar un conjunto con un significado nuevo.

Reconstrucción de Villa Adriana | Piranesi

Tal vez lo más curioso de este planteamiento proyectual resida en su total vigencia, ya que arquitecturas como la japonesa lo utilizan reiteradamente, haciendo gala de una arquitectura que parece no preocuparse de su aspecto exterior y que intenta narrar su preocupación por temas más contemporáneos como la sostenibilidad, la funcionalidad o el paisaje, precisamente desde esa negación de la representación del edificio.

De alguna manera estas arquitecturas, resultado de la conjunción de elementos autónomos muy estudiados y elaborados según su uso, presentan esquemas abiertos en los que el edificio aparenta estar inacabado o por lo menos abre la puerta a su crecimiento mediante el añadido de nuevos elementos.

Esto sucede en edificios como el centro de arte Towada en Aomori, Japón, obra del arquitecto Ryue Nishizawa, en el que las diferentes estancias del programa se van acomodando en volúmenes independientes que parecen estar arrojados de forma aleatoria sobre la parcela y que incluso presentan extrañas relaciones entre ellos al aparentar darse la espalda unos a otros. De esta sugerente manera el espacio «en negativo» que dejan estos elementos es decir, los intersticios que se generan entre las piezas así como sus conexiones, cobran un nuevo interés y se convierten en espacios funcionales o narrativos del edificio. Estos espacios entre las diferentes cajas se convierten en patios de exposición, descanso o trabajo al aire libre del propio centro de arte, mientras que la conexión entre los volúmenes resuelta con la geometría de un serpenteante sendero acristalado deja claro el recorrido a seguir a cualquier visitante y se convierte en el espacio de relación de todo el centro.

Estos mismos esquemas ya habían sido ensayados por SANAA, es decir por el propio Ryue Nishizawa junto con Kazuyo Sejima en obras como la ampliación del Museo Louvre en la ciudad de Lens o el nuevo Museo de Arte Contemporáneo de Nueva York donde el sumatorio de piezas ofrece nuevas variables al llevarse en esta ocasión a una disposición vertical.

Museo de Arte Contemporáneo de New York, de SANAA

Aunque los arquitectos defienden el modelo adoptado para el museo newyorkino desde la óptica de la optimización de los espacios interiores, ya que les permitió introducir luces cenitales, terrazas, variaciones de superficie y de proporción en las diferentes salas, es innegable a tenor de las decenas de maquetas de la volumetría exterior desarrolladas por la oficina, el interés de este apilamiento irregular de prismas en su condición compositiva.

La geometría amontonada del edificio resuelve además de la funcionalidad, la imagen exterior de la propuesta que permite la inserción urbana del edificio en el conjunto de Manhattan como si de una escultura maciza se tratase.

Otro ejemplo aún en construcción de esta arquitectura que podríamos denominar por partes, es la desarrollada por el estudio FRPO Rodrigues & Oriol en la casa MO. El proyecto resuelve un amplio programa de vivienda unifamiliar mediante una colección de piezas prismáticas que se apoyan en el terreno de forma casual, sorteando de manera inteligente todos los árboles del bosque de pinos en el que se inserta la vivienda.

House MO | FRPO

En esta ocasión este sistema de piezas autónomas permite además un alto grado de prefabricación al incorporar en su construcción paneles de madera contra-laminada especialmente rentables en la construcción de unidades de dimensiones escuetas y prismáticas.

La elegancia y sutileza de la inserción de este programa en el lugar y el paisaje que lo rodea se debe sin lugar a dudas al esquema adoptado que minimiza el impacto hacia el terreno y la vegetación, restando masa a la volumen construido mediante su fragmentación.

A pesar de que la arquitectura de vanguardia parezca en ocasiones ensimismada en planteamientos futuristas y en plantear siempre nuevos retos, existen arquitecturas con nuevos discursos que son de alguna manera deudores de esquemas y composiciones ya muy antiguas, y que tal vez por no hacer del salto mortal un valor mantienen una altísima calidad.

Museo Barranca  | Herzog & de Meuron
Abu 1| BIG
Hospice Søndergård | BIG
House O | Jun Igarashi

íñigo garcía odiaga . arquitecto
san sebastián. enero 201o

Artículo publicado en MUGALARI 17.12.2010

Una aproximación a un joven Eisenman | Miquel Lacasta Codorniu

Una aproximación a un joven Eisenman | Miquel Lacasta Codorniu
Un joven Peter Eisenman, 1970 | Fotografía: Gregory Gale | archpaper.com

Entre 1963 y 1973 Eisenman escribe, su tesis doctoral The Formal Basis of Modern Architecture,1 de vital importancia en su trabajo posterior, en 1963, Towards an Understanding of Form in Architecture, en Architectural Design en el número 457, también en 1963, Notes on Conceptual Architecture: Towards a Definition, en Design Quaterly nº78-79 en 1970 y Cardboard Architecture; House I and House II en Five Architects: Eisenman, Graves, Gwathmey, Hejduk, Meier, cuyo editor fue Arthur Drexler y editado en 1972 por Oxford University Press en Nueva York.

En estos textos seminales, la idea de complejidad aparece como un ruido de fondo de las cuestiones que preocupan a un joven Eisenman, y sin hacer explícita una teoría de la complejidad como sí hace Venturi en Complejidad y Contradicción en Arquitectura. Por el contrario, Eisenman lúcidamente se muestra mucho más acertado en la dirección de sus investigaciones tal como el tiempo ha demostrado.

Para empezar, Eisenman sorprende por lo avanzado de sus reflexiones para esa época, al proponer en las conclusiones de su tesis doctoral la idea de una teoría de la arquitectura como una aplicación continua de principios y como un sistema abierto, sin un final cerrado de los preceptos teóricos, avanzándose al principio de incertidumbre2 que proveniente del mundo científico y que aterriza en la arquitectura a finales de la década de los 80 y principios de los 90.

Precisamente debido a esta doble condición de una teoría como una aplicación continua de principios y entendida como un sistema abierto sin final, la arquitectura puede entenderse como lo que crece y lo que cambia, abriendo de par en par más adelante las puertas a una teoría de lo biológico y lo genético en arquitectura a otros autores, tal como ha ocurrido en los primeros años del siglo XXI.

La construcción teórica de Eisenman persigue una lógica entre lo abstracto y lo concreto, lo genérico y lo específico, siendo especialmente clarividente la idea del autor que el esfuerzo debe concentrarse no en la relación de opuestos, o lo genérico, o lo específico, sino en lo genérico y lo específico, haciendo especial hincapié en la propiedad conjuntiva de la y, es decir, entendiendo que la nueva forma de la arquitectura solamente saldrá de entender que entre el blanco o el negro, hay una infinidad de matices del gris, que si bien hace mucho más complejo el entendimiento de esta, la convierte en materia discutible y por tanto mucho más rica, matizable y adaptable a una sociedad cambiante y dinámica.

En las reflexiones acerca de lo genérico y lo específico, entendidas como espacio, como recorrido entre las dos categorías, Eisenman lo que hace y lo que con el tiempo reconoce, es buscar la interioridad de la arquitectura, pensar la arquitectura desde sí misma, sin fenómenos externos como la política, las condiciones sociales, los valores culturales o aspectos parecidos. Eisenman piensa en arquitectura, en y desde la arquitectura y quizás eso lo convierte en un teórico especialmente brillante. Para Eisenman en la interioridad de la arquitectura reside un a priori histórico que acumula el conocimiento de todas las arquitecturas previas. De hecho es la acumulación de clichés y retórica usados en diferentes periodos históricos aquello que da sentido a la arquitectura.

Es por ello que unos años más tarde el autor dará mucha importancia a la idea de lugar, al topos. En Cities of Artificial Excavation, Eisenman intenta desarrollar la figura arquitectónica a partir del terreno. Con este trabajo, Eisenman hizo una crítica a sus primeras casas, que funcionaban por completo en la tradición atópica de la villa moderna como un objeto autónomo sobre terreno neutral.

Sin embargo, en las Cities of Artificial Excavation Eisenman se basa en la Ciudad−collage de Colin Rowe, según la cual el suelo de la ciudad no es una superficie neutral, sino sólo la capa superior de una densa superposición de capas de los más variados vestigios históricos. Para desvelar estos vestigios y aprovecharlos como material generador de su propio proyecto, Eisenman utiliza el palimpsesto como analogía metódica.

En la Antigüedad y en la Edad Media se entendía por palimpsesto una página o rollo de manuscrito que, dado lo costoso del material, estaba escrita varias veces. Para ello se raspaba o se lavaba la inscripción anterior y, a continuación, se escribía un texto nuevo. A menudo quedaban vestigios del texto original, que hoy en día, mediante determinados procesos técnicos como la fotografía fluorescente, pueden hacerse de nuevo visibles, de tal manera que el texto antiguo sea legible. Una especie de hipertexto no virtual.

En sus Cities of Artificial Excavation, Eisenman trata la propia ciudad como un palimpsesto y utiliza la arquitectura como procedimiento para volver a hacer visibles sus múltiples inscripciones. Esta idea de Eisenman es bien diferente de la idea de lugar como contexto de Venturi, donde el paisaje, ya sea urbano o natural, incide en el proyecto como si una especie de abecedario simbólico estuviera dispuesto para que el arquitecto establezca mediante la obra construida una necesaria interacción de significados.

En realidad Venturi predetermina y somete el proyecto a una carga simbólica a partir de los signos y la sintaxis popular del lugar donde se realiza el proyecto, sin embargo, si bien operativamente Eisenman también usa el lugar como instrumento, lo hace más como máquina abstracta para encontrar las fuerzas ocultas, las huellas interiores que el lugar atesora. Eisenman es en este sentido mucho más conceptual, y por tanto menos determinista en la forma final de la arquitectura.

De todas maneras, alrededor de la idea de interioridad de Eisenman y de las consideraciones del lugar como cuerpo teórico, se desarrolla un potentísimo instrumental de proyecto mediante el uso del diagrama. Es bien conocido el uso de diagramas en el trabajo de Eisenman.

Para Eisenman el diagrama es parte del proceso que intenta abrir la arquitectura a su propio discurso. Podíamos decir que el diagrama es una especie de abrelatas que permite entender la arquitectura en sí misma, desde ella misma. El diagrama permite acceder a la interioridad de la arquitectura, operar sobre el lugar donde la arquitectura va a acontecer y finalmente, y esto es la parte más importante, operativamente hacer cristalizar la idea de complejidad con el desarrollo geométrico, es decir, en el diagrama se encuentran las ideas de lo complejo, la retórica de la complejidad y el desarrollo de geometrías que responden a lo complejo. De esta forma el diagrama en arquitectura persigue la configuración de geometrías a través de procesos que permiten explorar patrones proyectuales que carecen de referencias formales directas pero que en una reflexión complejizada de la arquitectura son determinantes.

Estas reflexiones hacia la complejidad además provienen de campos del conocimiento muy poliédricos y genéricos como son el ámbito de lo político, de lo social y cultural, de lo tecnológico y de lo económico. Todas esas reflexiones inducidas se encuentran en la interioridad de la arquitectura y son rastreables a través de la historia mediante la configuración de topologías diagramáticas que operan sobre el lugar y sobre la genealogía geométrica de la arquitectura misma.

En definitiva el diagrama se revela como un instrumento de proyecto tan válido como el croquis, el dibujo de servilleta o los bocetos de aproximación que tradicionalmente han llenado decenas de hojas de papel a la hora de proyectar arquitectura. Es más, el diagrama, por su condición objetiva al estar sustentado por datos relevantes sobre los que se asienta el proyecto, se desliga del mundo del talento artístico, de la idea de inspiración, y al menos en apariencia, se adentra en el ámbito de los datascapes, de las bases de datos y de una lógica tecnológica más propia del siglo XXI, que la romántica visión de una arquitectura nacida del relámpago imparable del talento y del arrebato instantáneo de inspiración que obliga irremediablemente al sujeto arquitecto a dibujar con trazo rápido y genial sobre cualquier superficie blanca, como por ejemplo una servilleta de bar…

Una imagen más propia del siglo XIX y sin duda de una carga simbólica más propia de una narración patética3 de la arquitectura y del arquitecto, que de una construcción narrativa contemporánea

Miquel Lacasta. Doctor arquitecto
Barcelona, febrero 2013

Notas:

1 EISENMAN, Peter, The Formal Basis of Modern Architecture, publicado originalmente como tesis doctoral por el Trinity College de la Universidad de Cambridge en Agosto de 1963 y posteriormente reeditada en Lars Müller Publishers, Baden, 2006.

2 Este principio, enunciado por Werner Heisenberg en 1927 se aplica en mecánica cuántica, donde la relación de indeterminación de Heisenberg o principio de incertidumbre afirma que no se puede determinar, simultáneamente y con precisión arbitraria, ciertos pares de variables físicas, como son, por ejemplo, la posición y el momento lineal (cantidad de movimiento) de un objeto dado. En otras palabras, cuanta mayor certeza se busca en determinar la posición de una partícula, menos se conoce su cantidad de movimiento lineal y, por eso depende, su velocidad. Esto implica que las partículas, en su movimiento, no tienen asociada una trayectoria bien definida. Este principio supone un cambio básico en la naturaleza de la física, ya que se pasa de un conocimiento absolutamente preciso en teoría a un conocimiento basado sólo en probabilidades, siendo esta idea, en términos contemporáneos muy seguida por arquitectos en el momento de entrar en los procesos creativos de un proyecto de arquitectura

3 La idea de lo patético lo refiero aquí a la idea de producir o manifestar de manera muy viva los sentimientos hasta llegar a lo grotesco.

[:es]Edificios[:gl]Edificios[:en]Buildings[:]

0

[:es]

‘Edificios’ propone un viaje por la arquitectura española contemporánea en compañía de más de treinta arquitectos de prestigio que contarán las claves de su obra más reciente. En las próximas semanas la nueva serie de La 2, que dirige Marina Collazo, se asomará a escuelas, hospitales, centros culturales, casas, edificios industriales, centros de interpretación y auditorios, agrupados temáticamente.

A pesar de la crisis en el sector, España en un referente de arquitectura a nivel mundial. La arquitectura contemporánea española de los últimos veinte años es la expresión de un gran colectivo de arquitectos con una creatividad e identidad propias, y una excelencia profesional reconocida en todo el planeta.

‘Edificios’ mostrará cada sábado en La 2 esta última arquitectura, a lo largo de ocho capítulos en los que entrará en escuelas, hospitales, centros culturales, casas, edificios industriales, centros de interpretación y auditorios. Todos los edificios seleccionados son construcciones muy recientes; en algunos perviven los ecos de épocas de bonanza y en otras el espíritu mucho más austero que evidencia los cambios en nuestro país en la última década.

Más de 30 arquitectos de prestigio analizarán sus edificios. El programa mostrará, entre otros, el Palacio de Congresos de Cartagena, El Batel, de Selgascano; la Escuela en el barrio de La Milagrosa, en Pamplona, de Pereda-Pérez; Cineteca Matadero, de Churtichaga-De la Quadra; la Casa para tres hermanas, de Blancafort-Reus y el Campo de Cebada, de Zuloark.

La serie agrupará los edificios temáticamente en los siguientes capítulos: ‘Arquitectura industrial’, ‘Tradición contemporánea’, ‘Escena mediterránea’, ‘Educación en contexto’, ‘Entre árboles’, ‘Sanidad a distintas escalas’, ‘Colectivos’ y ‘Centros de interpretación’.

[:gl]

‘Edificios’ propón unha viaxe pola arquitectura española contemporánea en compañía de máis de trinta arquitectos de prestixio que contarán as claves da súa obra máis recente. Nas próximas semanas a nova serie da 2, que dirixe Mariña Collazo, asomarase a escolas, hospitais, centros culturais, casas, edificios industriais, centros de interpretación e auditorios, agrupados temáticamente.

A pesar da crise no sector, España nun referente de arquitectura a nivel mundial. A arquitectura contemporánea española do últimos vinte anos é a expresión dun gran colectivo de arquitectos cunha creatividade e identidade propias, e unha excelencia profesional recoñecida en todo o planeta.

‘Edificios’ mostrará cada sábado en La 2 esta última arquitectura, a lo largo de ocho capítulos en los que entrará en escuelas, hospitales, centros culturales, casas, edificios industriales, centros de interpretación y auditorios. Todos os edificios seleccionados son construcións moi recentes; nalgúns perviven os ecos de épocas de bonanza e noutras o espírito moito máis austero que evidencia os cambios no noso país na última década.

Máis de 30 arquitectos de prestixio analizarán os seus edificios. O programa mostrará, entre outros, o Palacio de Congresos de Cartaxena, El Batel, de Selgascano; a Escuela no barrio de La Milagrosa, en Pamplona, de Pereda-Pérez; Cineteca Matadero, de Churtichaga-De la Quadra; la Casa para tres hermanas, de Blancafort-Reus e o Campo de Cebada, de Zuloark.

A serie agrupará os edificios temáticamente nos seguintes capítulos: ‘Arquitectura industrial’, ‘Tradición contemporánea’, ‘Escena mediterránea’, ‘Educación en contexto’, ‘Entre árbores’, ‘Sanidade a distintas escalas’, ‘Colectivos’ e ‘Centros de interpretación’.

[:en]

‘Buildings’ proposes a trip for the Spanish contemporary architecture in company of more than thirty architects of prestige who will count the keys of his most recent work. In the next weeks the new series of 2, which Marina Collazo directs, will appear to schools, hospitals, cultural centers, houses, industrial buildings, centers of interpretation and audiences, grouped thematicly.

In spite of the crisis in the sector, Spain in a modal of architecture worldwide. The contemporary Spanish architecture of last twenty years is the expression of a great group of architects with an own creativity and identity, and a professional excellence recognized in the whole planet.

Buildings will show every Saturday in La 2 the latter architecture, along eight chapters in which it will enter schools, hospitals, cultural centers, houses, industrial buildings, centers of interpretation and audiences. All the selected buildings are very recent constructions; in some perviven the echoes of epochs of prosperity and in others the spirit much more austere that it demonstrates the changes in our country in the last decade.

More than 30 architects of prestige will analyze his buildings. The program will show, between others, the Conference hall of Cartagena, The Small boat, of Selgascano; the School in the neighborhood of The Miraculous one, in Pamplona, of Pereda-Perez; Cineteca Matadero, of Churtichaga – de la Quadra; the House for three sisters, of Blancafort-Reus and the Field of Barley, of Zuloark

The series will group the buildings thematicly in the following chapters: ‘Industrial Architecture’, ‘Contemporary Tradition’, ‘Mediterranean Scene’, ‘Education in context’, ‘Between trees’, ‘Health to different scales’, ‘Groups’ and ‘Centers of interpretation’.

[:]

[:es]Mobiliario urbano fabricado con plástico reciclado | Ecoproyecta[:gl]Mobiliario urbano fabricado con plástico reciclado | Ecoproyecta[:en]Street furniture made with recycled plastic | Ecoproyecta[:]

[:es]

Ecoproyecta ha diseñado unos bancos y mesas tipo picnic que están fabricados con perfiles de plástico reciclado (casa Ecorenova). Este es un material resistente, estable y que no requiere ningún tipo de mantenimiento.

Proviene de la valorización de los envases que todos separamos en los contenedores amarillos, y que tras un proceso de selección y posterior prensado acaba conformando unas barras o listones de gran densidad y resistencia.

Los bancos se han instalado en la entrada a la Facultad de Psicología de la Universidad de Murcia, en el Campus de Espinardo.

Esta zona carecía de mobiliario para estudiantes y profesores, de ahí que se diseñara este modelo que sirve tanto para sentarse y tomar un descanso como también para trabajar o hacer un picnic en grupo.

El diseño tiene la peculiaridad de que la mesa sirve a la vez de respaldo, de manera que es posible sentarse de cara a la mesa o de espaldas y apoyarse sobre ella.

Para ello se ha cortado el canto de la mesa en ángulo para permitir el apoyo de la espalda de forma cómoda.

Al ser un mobiliario para exterior era necesario que fuera resistente a vandalismo y no sufriera debido a los agentes climáticos, ya fuera la radiación solar o la lluvia.

Para ello se han utilizado unos soportes metálicos mediante pletinas de acero galvanizado y unas barras de plástico reciclado, con una dimensión suficiente para dotar de robustez a la par que elegancia al mueble.

Obra: Mobiliario urbano fabricado con plástico reciclado
Autor: Ecoproyecta [Pablo Carbonell Alonso – Juan Miguel Galera Miñarro]
Promotor: Universidad de Murcia
Material reciclado: Ecorenova
Montadores: Panasán
Año: 2014
Fotografías de montaje: Ecoproyecta
+ Ecoproyecta.es

[:gl]

Ecoproyecta deseñou uns bancos e mesas tipo pícnic que están fabricados con perfís de plástico reciclado (casa Ecorenova). Este é un material resistente, estable e que non require ningún tipo de mantemento.

Provén da valorización dos envases que todos separamos nos colectores amarelos, e que tras un proceso de selección e posterior prensado acaba conformando unhas barras ou listóns de gran densidade e resistencia.

Os bancos instaláronse na entrada á Facultade de Psicoloxía da Universidade de Murcia, no Campus de Espinardo.

Esta zona carecía de mobiliario para estudantes e profesores, de aí que se deseñase este modelo que serve tanto para sentarse e tomar un descanso coma tamén para traballar ou facer un pícnic en grupo.

O deseño ten a peculiaridade de que a mesa serve á vez de respaldo, de maneira que é posible sentarse de cara á mesa ou de costas e apoiarse sobre ela.

Para iso cortouse o canto da mesa en ángulo para permitir o apoio das costas de forma cómoda.

Ao ser un mobiliario para exterior era necesario que fose resistente a vandalismo e non sufrise debido aos axentes climáticos, xa fose a radiación solar ou a chuvia.

Para iso utilizáronse uns soportes metálicos mediante platinas de aceiro galvanizado e unhas barras de plástico reciclado, cunha dimensión suficiente para dotar de robustez á par que elegancia ao moble.

Obra: Mobiliario urbano fabricado con plástico reciclado Autor: Ecoproyecta [Pablo Carbonell Alonso – Juan Miguel Galera Miñarro] Promotor: Universidad de Murcia Material reciclado: Ecorenova Montadores: Panasán Año: 2014 Fotografías de montaxe: Ecoproyecta + Ecoproyecta.es

[:en]

Ecoproyecta has designed a few banks and tables type picnic that they are made by profiles of plastic recycled (Ecorenova company). This one is a resistant, stable material and that does not need any type of maintenance.

It comes from the valuation of the packings that we we all separate in the yellow containers, and that after a process of selection and later pressing ends up by shaping a few bars or strips of great density and resistance.

The banks have established themselves in the entry to the Faculty of Psychology of the University of Murcia, in Espinardo’s Campus.

This zone was lacking furniture for students and teachers, of there that there was designing this model who serves so much to sit and to think a rest as also to work or to do a picnic in group.

The design has the peculiarity of which the table uses simultaneously as support, so that it is possible to sit down with a view to the table or of backs and to rest on her.

For it the corner of the table has been cut in angle to allow the support of the back of comfortable form.

To the being a furniture for exterior was necessary that it was resistant to vandalism and was not suffering due to the climatic agents, already out the solar radiation or the rain.

For it a few metallic supports have been in use by means of platens of galvanized steel and a few bars of recycled plastic, with a sufficient dimension for providing with hardiness at par that elegance to the furniture.

Work: Street furniture made with recycled plastic

Author: Ecoproyecta [Pablo Carbonell Alonso – Juan Miguel Galera Miñarro]

Promoter: Universidad de Murcia

Recycled material: Ecorenova

Mounting blocks: Panasán

Year: 2014

Photographies of assembly: Ecoproyecta

+ Ecoproyecta.es[:]

Casa(s). Miradas sobre la idea de habitarCasa(s). Miradas sobre a idea de habitarHouse(s). Looks on the idea of living

0

Curso del Institut d’Humanitats de Barcelona.

¿Qué anhelos y deseos alberga hoy la casa? ¿Es, como decía Bachelard, la topografía de nuestro ser íntimo? ¿Cómo ha cambiado el abanico de sentidos otorgado socialmente al espacio doméstico? ¿Y su forma y sus funciones? Hogar, fortaleza, cobijo, madriguera, nido, albergue. En el decurso del tiempo, la casa ha dado respuesta a necesidades diversas y ha representado un conjunto heterogéneo de valores y significados: es el espacio donde encontrar refugio en un mundo inhóspito, herramienta de lucha política y de control social, escenario de conflictos de género.

Este curso propone una aproximación poliédrica al sentido de la casa, desde dentro hacia fuera, explorando sus usos, las distintas maneras de habitar los espacios domésticos, su evolución y su carga simbólica. A lo largo del curso, los alumnos que lo deseen irán construyendo un archivo fotográfico común con la voluntad de representar, documentar y cuestionar las diversas dimensiones de la casa. El taller final, con la fotógrafa Laura Covarsí, recogerá estas imágenes y examinará la obra de algunos fotógrafos contemporáneos para crear un atlas de usos de la fotografía en torno al espacio doméstico.

20.01.15 | Casas de habitaciones. Xavier Monteys, catedrático de Proyectos arquitectónicos en la ETSAB (Escuela Técnica Superior de Arquitectura de Barcelona) e investigador principal del grupo de investigación «Habitar».

27.01.15 | Todas las camas del rey. Ramón Faura, músico, arquitecto y profesor de Historia del arte en la Escuela de Arquitectura Superior de la Universidad Rovira i Virgili.

03.02.15 | Hacer ciudad y construir identidad. Kathrin Golda-Pongratz, arquitecta, profesora de Urbanisme Internacional en la Universidad de Ciencias Aplicadas de Frankfurt y en la Escuela de Arquitectura La Salle de Barcelona.

10.02.15 | ¡Ya estoy en casa! El hogar universal en la pantalla. Andrés Hispano, realizador audiovisual, comisario, pintor y articulista.

17.02.15 | La casa, instrucciones de uso. Una perspectiva literaria. Robert Juan-Cantavella, escritor, traductor y periodista.

24.02.15 | La Home. Nuevas fronteras entre lo privado y lo público. Jorge Luis Marzo, comisario de exposiciones, escritor y profesor en la Escuela Universitaria Bau.

07.03.15 | Taller de fotografía. En torno a la casa: atlas de usos de la fotografía. Laura Covarsí, fotógrafa.

Banda sonora del curso en Spotify: CASA(S). MIRADES SOBRE LA IDEA D’HABITAR

+ info

Nota: Aquellos lectores de veredes que deseen realizar el curso, podrán optar al precio de reducido (50€) adjuntando este imagen a la documentación necesaria para la inscripción.

Course of the Institut d’Humanitats de Barcelona.

What longings and desires does it shelter today the house? It is, as was saying Bachelard, the topography of our intimate being? How has it changed the range of senses granted socially to the domestic space? And his form and his functions? Home, strength, cover, burrow, nest, lodging. In the course of the time, the house has given response to diverse needs and has represented a heterogeneous set of values and meanings: it is the space where to find refuge in an inhospitable world, tool of political fight and of social control, scene of conflicts of kind.

This course proposes a polyhedric approximation to the sense of the house, from inside towards out, exploring his uses, the different ways of living the domestic spaces, his evolution and his symbolic load. Along the course, the pupils who wish it will be constructing a photographic common file with the will to represent, to document and question the diverse dimensions of the house. The final workshop, with the photographer Laura Covarsí, will gather these images and will examine the work of some contemporary photographers to create an atlas of uses of the photography concerning the domestic space.

20.01.15 | Houses of rooms. Xavier Monteysprofessor of architectural Projects in the ETSAB (Technical Top School of Architecture of Barcelona) and principal investigator of the group of investigation «Habitar».

27.01.15 | All the beds of the king. Ramón Faura, musician, architect and teacher of History of the art in the Architecture of Rovira i Virgili University.

03.02.15 | To do city and to construct identity. Kathrin Golda-Pongratz, arquitecta, Urbanisme Internacional’s teacher in the University of Frankfurt’s Applied Sciences and in the School of Architecture Go out For Her of Barcelona.

10.02.15 | Already I am in house! The universal home on the screen. Andrés Hispano, audio-visual producer, commissioner, painter and columnist.

17.02.15 | The house, instructions of use. A literary perspective. Robert Juan-Cantavella, writer, translator and journalist.

24.02.15 | The Home. New borders between the private thing and the public thing. Jorge Luis Marzo, commissioner of exhibitions, writer and teacher in the University School Bau.

07.03.15 | Workshop of photography. Concerning the house: atlas of uses of the photography. Laura Covarsí, Photographer.

Sonorous band of the course in Spotify: CASA(S). MIRADES SOBRE LA IDEA D’HABITAR

+ info

Notes: Those readers of veredes that want to realize the course, they will be able to choose at the cost of reduced (50 €) attaching this one image to the documentation necessary for the inscription.

Curso del Institut d’Humanitats de Barcelona.

¿Que anhelos e desexos alberga hoxe a casa? ¿É, como dicía Bachelard, a topografía do noso ser íntimo? ¿Como cambiou o abano de sentidos outorgado socialmente ao espazo doméstico? ¿E a súa forma e as súas funcións? Fogar, fortaleza, acubillo, tobo, niño, albergue. No decurso do tempo, a casa deu resposta a necesidades diversas e representou un conxunto heteroxéneo de valores e significados: é o espazo onde encontrar refuxio nun mundo inhóspito, ferramenta de loita política e de control social, escenario de conflitos de xénero.

Este curso propón unha aproximación poliédrica ao sentido da casa, dende dentro cara a fóra, explorando os seus usos, as distintas maneiras de habitar os espazos domésticos, a súa evolución e a súa carga simbólica. Ao longo do curso, os alumnos que o desexen irán construíndo un arquivo fotográfico común coa vontade de representar, documentar e cuestionar as diversas dimensións da casa. O taller final, coa fotógrafa Laura Covarsí, recollerá estas imaxes e examinará a obra dalgúns fotógrafos contemporáneos para crear un atlas de usos da fotografía en torno ao espazo doméstico.

20.01.15 | Casas de habitacións. Xavier Monteys, catedrático de Proxectos arquitectónicos na ETSAB (Escola Técnica Superior de Arquitectura de Barcelona) e investigador principal do grupo de investigación «Habitar».

27.01.15 | Tódalas camas do rei. Ramón Faura, músico, arquitecto e profesor de Historia da arte na Escola de Arquitectura Superior da Universidade Rovira i Virgili.

03.02.15 | Facer cidade e construir identidade. Kathrin Golda-Pongratz, arquitecta, profesora de Urbanisme Internacional na Universidade de Ciencias Aplicadas de Frankfurt e na Escola de Arquitectura La Salle de Barcelona.

10.02.15 | ¡Xa estou na casa! O fogar universal na pantalla. Andrés Hispano, realizador audiovisual, comisario, pintor e articulista.

17.02.15 | A casa, instruccións de uso. Unha perspectiva literaria. Robert Juan-Cantavella, escritor, traductor e periodista.

24.02.15 | A Home. Novas fronteiras entre o privado e o público. Jorge Luis Marzo, comisario de exposiciones, escritor e profesor na Escola Universitaria Bau.

07.03.15 | Obradoiro de fotografía. Na contorno na casa: atlas de usos da fotografía. Laura Covarsí, fotógrafa.

Banda sonora do curso en Spotify: CASA(S). MIRADES SOBRE LA IDEA D’HABITAR

+ info

Nota: Aqueles lectores de veredes que desexe realizar o curso, poderán optar ao prezo de reducido (50 €) achegando este imaxe á documentación necesaria para a inscrición.

[:es]La arquitectura de la esencia. L. Barragan (1902-88) – A. de la Sota (1913-96)[:gl]A arquitectura da esencia. L. Barragan (1902-88) – A. de la Sota (1913-96)[:en]The architecture of the essence. L. Barragan (1902-88) – A. de la Sota (1913-96)[:]

[:es]

La arquitectura de la esencia: L. Barragán y A. de la Sota pretende, en un marco temporal acotado al siglo XX, abordar el proceso de ideación desde diversas ópticas, todas ellas complementarias. Los autores de los textos desarrollan un aspecto de la lógica del proceso de proyecto, a través de diferentes visiones de las obras de los autores seleccionados. Creemos que sus aportaciones servirán para arrojar luz sobre el rigor y la claridad de los criterios adoptados por Barragán y de la Sota en sus proyectos arquitectónicos. Lógica del proceso que se revela en la esencia de los proyectos, la arquitectura de la esencia.

Barragán y de la Sota, en un evidente paralelismo en el tiempo, ejercen su magisterio en las dos orillas del Océano Atlántico sometiendo sus creaciones a un proceso de depuración continua. Este hecho les permite fundir lo vernáculo con lo actual de modo independiente del lenguaje arquitectónico empleado por ambos.

Las diferencias que afloran entre los maestros enriquecen los respectivos discursos en el proceso proyectual. Barragán maneja la escasez de recursos materiales como un arma creativa, con una confianza ciega en el oficio. De la Sota explora las condiciones de la tecnología de su tiempo y la utilización de los materiales en lugares para los cuales no fueron pensados en un inicio.

Y todo ello, unido a un enriquecimiento personal mediante la formación en las nobles artes y el conocimiento de otros mundos arquitectónicos, configura el escenario en el cual ambos maestros desarrollarán sus planteamientos proyectuales en un intento por descubrir lo oculto, lo misterioso de las cosas comunes. Esta actitud vital, introspectiva, de silencios, compartida por Barragán y de la Sota, les conduce por un camino de un lenguaje propio, personal, mezcla de sus vivencias personales y los planteamientos racionalistas de la modernidad.

+ info

[:gl]

A arquitectura da esencia: L. Barragán e A. de la Sota pretende, nun marco temporal acoutado ao século XX, abordar o proceso de ideación dende diversas ópticas, todas elas complementarias. Os autores dos textos desenvolven un aspecto da lóxica do proceso de proxecto, a través de diferentes visións das obras dos autores seleccionados. Cremos que as súas achegas servirán para botar luz sobre o rigor e a claridade dos criterios adoptados por Barragán e da Sota nos seus proxectos arquitectónicos. Lóxica do proceso que se revela na esencia dos proxectos, a arquitectura da esencia.

Barragán e de la Sota, nun evidente paralelismo no tempo, exercen o seu maxisterio nas dúas beiras do Océano Atlántico sometendo as súas creacións a un proceso de depuración continua. Este feito permítelles fundir o vernáculo co actual de modo independente da linguaxe arquitectónica empregada por ambos os dous.

As diferenzas que afloran entre os mestres enriquecen os respectivos discursos no proceso proyectual. Barragán manexa a escaseza de recursos materiais como unha arma creativa, cunha confianza cega no oficio. De la Sota explora as condicións da tecnoloxía do seu tempo e a utilización dos materiais en lugares para os cales non foron pensados nun inicio.

E todo iso, unido a un enriquecemento persoal mediante a formación nas nobres artes e o coñecemento doutros mundos arquitectónicos, configura o escenario no cal ambos os dous mestres desenvolverán as súas formulacións proyectuales nun intento por descubrir o oculto, o misterioso das cousas comúns. Esta actitude vital, introspectiva, de silencios, compartida por Barragán e de la Sota, condúceos por un camiño dunha linguaxe propia, persoal, mestura das súas vivencias persoais e as formulacións racionalistas da modernidade.

+ info

[:en]

The architecture of the essence: L. Barragán and A. de la Sota tries, in a temporary frame annotated to the 20th century, to approach the process of ideación from diverse optical, complementary all of them. The authors of the texts develop an aspect of the logic of the project process, across different visions of the works of the selected authors. We believe that his contributions will serve to throw light on the rigor and the clarity of the criteria adopted as Barragán and of the Jack in his architectural projects. Logic of the process that is revealed in the essence of the projects, the architecture of the essence.

Barragán and de la Sota, in an evident parallelism in the time, they exercise his teaching in both shores of the Atlantic Ocean submitting his creations to a process of constant purification. This fact allows them to fuse the vernacular thing with the current of a way independent from the architectural language used by both.

The differences that show between the teachers enrich the respective speeches in the process proyectual. Barragán handles the shortage of material resources as a creative weapon, with a blind confidence in the trade. De la Sota he explores the conditions of the technology of his time and the utilization of the materials in places for which were not thought in a beginning.

And all this, joined a personal enrichment by means of the formation in the noble arts and the knowledge of other architectural worlds, forms the scene in which both teachers will develop his expositions proyectuales in an attempt for discovering the secret thing, the mysterious of the common things. This vital, introspective attitude, of silences, shared by Barragán and de la Sota, leads them for a way of an own, personal language, mixture of his personal experiences and the racionalist expositions of the modernity.

+ info

[:]

De arquitectura o revolución | Landa Hernández Martínez

“Nos matamos y a pesar de todo somos modernos”

Juan Carlos Cano1

El Cuarto de Proyectos de SOMA presenta a Pedro Hernández (integrante del Programa Educativo SOMA) con su trabajo titulado “Architecture ou Révolution”

En 1964, refiriéndose al proyecto del Conjunto Urbano Nonoalco-Tlatelolco, Mario Pani escribe en la Revista Banobras –una de esas revistas que servía para promocionar los logros arquitectónicos modernos que venían auspiciados por esta institución bancaria– que su proyecto y visión se enmarcaba dentro de la “revolución pacífica” que se había propuesto el Gobierno de aquella época. Su texto recogía así otra sentencia realizada por el Presidente López Mateos donde destacaba que “una revolución pacífica evita una revolución violenta”.

Sin querer perder el aire revolucionario (e institucional), heredero de principios de siglo, ambas ideas remiten a aquella otra con la que Le Corbusier cierra su libro Vers une architecture, y que resumen en una disyuntiva: Arquitectura o Revolución; resuelta de tal forma que cierra cualquier posibilidad de elección:

“La sociedad desea violentamente una cosa que obtendrá o no. Todo depende de eso, del esfuerzo que hagamos y de la atención que acordemos a esos síntomas alarmantes. Arquitectura o revolución. Podemos evitar la revolución”.

Vers une architecture, 1923, Le Corbusier

Escrito en 1923, Le Corbusier sabía -y conocía- que el fantasma que recorría Europa se había levantado tan sólo unos pocos años antes en la Unión Soviética se había convertido en una amenaza para sus vecinos. Para el suizo, la revolución significaba el caos, y era la consecuencia lógica de una sociedad molesta que había perdido su modo y calidad de vida por culpa de la ciudad industrial, lugar enfermizo para el cuerpo y el espíritu. Así, la arquitectura –su arquitectura– era para LC la única salida posible la sublevación de una población civil descontenta.

Los distintos gobiernos Europeos, conscientes de esta problemática, y necesitados además de la construcción rápida de vivienda tras la guerra, acaban por aceptar las ideas de esta nueva arquitectura, que a partir de entonces se vuelve, más claramente, un producto industrializado, en serie, homogéneo y de volúmenes claros y blancos. Como el París del Barón Haussmann, el nuevo diseño urbano aparecía alumbrado bajo necesidades sociales e higiénicas. El mundo necesitaba limpiar la ciudad –sacar la basura fuera, habría que decir– y la arquitectura era el método para lograrlo. Manifestaba, sin embargo, otro aspecto, más oculto en los libros de arquitectura, que convertía a la arquitectura en un elemento de dominación y control. El París hausmanniano permitía la represión de las revueltas y la modernidad, con lógica similar, se convertiría en una herramienta de vigilancia.2

El Cuarto de Proyectos de SOMA presenta a Pedro Hernández (integrante del Programa Educativo SOMA) con su trabajo titulado “Architecture ou Révolution”

40 años después, cuando la propia arquitectura moderna estaba cuestionándose sus propias ideas, México apostaba por un gran proyecto de Estado que recogiera las principales ideas modernas: el Conjunto Habitacional Adolfo López Mateos Nonoalco Tlatlelolco. Definido como una supermanzana o una ciudad dentro de la ciudad –conformada por casi 12,000 viviendas con hospitales, escuelas, centros deportivos, cines y teatros– alejada del ruido, la suciedad y el malestar, se confeccionó como una Tabula Rasa que eliminó la “herradura de tugurios” que se ubicaba en aquella zona previamente, pero manteniendo los restos heroicos que allí se habían dado en el pasado. Así, la Plaza de las Tres Culturas –centro del nuevo proyecto urbano, revolucionario e institucional– representaba los tres poderes y legados que ahí se encontraban, el prehispánico, el colonial y el liberalismo que traía consigo la modernidad. La modernidad construía un nuevo lenguaje de Estado, publicitado por anuncios, revistas y fotógrafos, libre de todo historicismo y traía, por supuesto, el progreso, la idea de un futuro mejor: nuevos materiales constructivos y, especialmente, nuevos espacios por aprehender.

Quizás por esa falta de conocimiento sobre su forma de uso, los espacios de la modernidad mexicana de mitad de siglo se convirtieron en escenario perfecto para la protesta y la búsqueda de nuevas formas y lugares de representación. Podemos imaginar el proyecto de CU ocupada por los estudiantes, pero especialmente la mencionada Plaza de las Tres Culturas donde, el día 2 de octubre de 1968, se materializó “una matanza indiscriminada que acabó con las manifestaciones del descontento popular” 3. La arquitectura moderna se convertía en testigo mudo del fracaso político y cumplía fríamente aquello que rezaba su concepción original:

“¿Arquitectura o revolución? (…) Podemos evitar la revolución”.

Movimiento Estudiantil de 1968, México | feuan.net

Pedro Hernández · arquitecto
ciudad de méxico. octubre 2014

Notas:

1 CANO, Juan Carlos. El futuro que no pudo ser. En Revista Código #82. México. (2014)
2 Véanse los trabajos de Beatriz Colomina como Arquitectura y publicidad o La domesticidad en guerra.
3 ADRIÀ, Miquel. Un intruso en Tlatelolco. En arquine.com

Más lecturas

– La vivienda y reproduccion de la fuerza de trabajo: consumo de los objetos arquitectonicos en Tlatelolco (1964-1985). Lino Fernando Bragança Peres, Universidad Nacional Autonoma de Mexico. Facultad de Arquitectura Universidad Nacional Autonoma de Mexico, Facultad de Arquitectura., 1986.
– Tlatelolco: la autoadministración en unidades habitacionales: gestión urbana y planificación. Rubén Cantú Chapa
– Architecture or Revolution? Neil Leach
– Architecture et révolution: Le Corbusier and the Fascist Revolution. Simone Brott. En Thresholds Journal #41 | Revolution

El no sé qué | José Ramón Hernández Correa

El sábado 23 de febrero el magnífico programa Documentos, de RNE, estuvo dedicado a Miguel Fisac: «La arquitectura de Miguel Fisac: Hormigón de carne y hueso«. La buena arquitectura acaba triunfando, y Fisac, que estuvo en la cresta de la ola desde el principio de su carrera profesional hasta los años sesenta, y que en los setenta sufrió un injusto y vergonzoso olvido, vuelve a ser apreciado, y encuentra de nuevo sitio en la historia de la arquitectura española. Lo celebro, porque todos tenemos mucho que aprender de él. Todos los días.

Miguel Fisac | arquitectamoslocos.blogspot.com.es

Fisac, además de tener unas enormes dotes como arquitecto, era un honrado pensador sobre la arquitectura. Quería entender la arquitectura contemporánea para entenderse a sí mismo, y quería saber cómo tenía que ser un edificio y una ciudad, y, sobre todo, cómo tenía que ser un arquitecto para hacer bien su trabajo.

Transmitía sus pensamientos de una manera sencilla y directa. Se le entendía todo, y eso me gusta mucho. (Es lo que a mí me gustaría conseguir). Pero, a menudo, ese afán de sencillez le llevaba a simplificar en exceso la exposición de sus ideas. (Ojo: No digo que sus ideas fueran simples. Digo que es simple su exposición). Era muy didáctico. Yo tuve una vez la ocasión de escucharle en clase y me entusiasmó lo que contó y cómo lo contó.

Capilla del Conjunto de Arcas Reales (Valladolid)

El caso -y a lo que voy- es que él decía que su arquitectura se fundaba sobre cuatro pilares o cuatro premisas. (En el programa de RNE lo explica desde el minuto 34:45 hasta el 36:00):

 

1º.- El para qué.- Que resuelva los motivos por los que se ha hecho. (Programa de necesidades, condicionantes de partida…).
2º.- El dónde.- Que responda al lugar en que está, y a sus condiciones climáticas, paisajísticas, históricas, culturales…
3º.- El cómo.- Que se haya hecho con los medios técnicos más idóneos, más baratos… Que funcione bien… etc.
4º.- El no sé qué.- «Después viene… el nó sé qué. Y es cuando viene la parte de arte».

Queda muy clara la explicación, y cualquiera que no sea arquitecto entenderá con ella no sólo la importancia de la arquitectura, sino la importancia de hacerla bien y de ser honrado y coherente con ella. Pero a mi juicio sobra el cuarto pilar. O, mejor dicho, está incluido en los otros tres. Tiene que trabajar con ellos, en ellos (es ellos), y no está bien que aparezca luego, como un invitado caprichoso y a mesa puesta.

Creo percibir un cierto pudor en Fisac cuando enuncia ese punto. No sólo no sabe explicarlo (de ahí que lo llame el «no sé qué»), sino que parece como si le diera un poco de vergüenza que «después» tenga que venir «la parte de arte».

(Y la verdad es que sí que da un poco de vergüenza, y hasta un poco de fastidio, que tenga que venir esa parte. «Es cuando viene la parte de arte». Como cuando viene una visita, o un pariente pesado, o como cuando, tras una deliciosa comida, viene la cuenta).

Es injusto que el para qué, el dónde y el cómo actúen con sensatez, lógica, inteligencia y honradez para que luego venga el loco de la casa, el no sé qué, a echar las patas para lo alto. No. Eso es trampa.

El cómo, según Fisac, incluye el medio técnico, el económico, el funcional… ETCÉTERA. Pues en ese etcétera cabe todo, hasta cualquier no sé qué y cualquier sí sé qué.

Fisac debió de quedar muy contento con el hallazgo discursivo de esos cuatro pilares, porque él mismo, cuando comenta sus obras en artículos o libros, separa los cuatro capítulos: El para qué, y explica qué se necesitaba construir, qué le pidieron sus clientes, cuáles eran los requisitos que el edificio tenía que solucionar… El dónde, y comenta cómo era el solar, si hacía mucho frío en invierno, si las vistas eran buenas o si al lado había un edificio de tales características, con el que había que comunicarse o había que darle la espalda. El cómo, y nos dice si se emplearon vigas de gran luz, si se hicieron tales encofrados o se decidió hacer dos plantas por esto y por esto otro.

Pero luego llega el no sé qué y todo se vuelve melifluo, evanescente e inefable. Y es que, naturalmente, intentar aislar la molécula noséqué es imposible cuando es una molécula coherente con el resto. Es muy fácil explicarla cuando es una molécula falsa, postiza, un adorno kitsch e insincero que viene a agarrarse al edificio como una garrapata y a colgarse las medallas. Pero cuando la arquitectura es sincera, coherente, poderosa y buena, como lo es la de Fisac, ese «no sé qué» está desde el principio, resolviendo el programa, eligiendo la orientación en el solar, decidiendo materiales, buscando la disposición de las vigas, las luces, la altura del edificio. Todo es noséqué.

(Es lo mismo que contaba en mi anterior entrada contra el arte. Hay que estar contra el arte cuando se entiende éste como valor añadido, como adorno o como ennoblecimiento a posteriori de la obra. Porque el arte de verdad es el propio trabajo, la propia obra. Pues, igualmente, el noséqué no es «y luego viene», sino que está trabajando con el hormigón y con el ladrillo, y con el solar y con el cliente).

Una obra arquitectónica buena es un algo orgánico y coherente. Y o toda ella es noséqué o no hay noséqué que valga.

En la iglesia de esta foto de arriba se celebra la entrada de luz en el altar, por los lados y por arriba, separando el testero (¿ábside?) y dando una sensación de inmaterialidad, muy espiritual. ¿No sé qué? Sería un noséqué si a Fisac le hubiera salido de chiripa, pero se ve que tuvo una intención clara y una conciencia exacta, como en el cálculo de las armaduras de hormigón.

Otros cuantos ejemplos de noséqués fisaquianos:

Yo sí que siento un noséqué en estos edificios, naturalmente. Cosas que no sé explicar bien. Emociones, sorpresas, placeres espaciales… Pero todo ello está perfectamente diseñado y previsto. Don Miguel, no me fastidie: Usted sí sabía qué.

José Ramón Hernández Correa
Doctor Arquitecto y autor de Arquitectamos locos?
Toledo · febrero 2013

Nave 8b de Matadero Madrid | Arturo FrancoNave 8b de Matadero Madrid | Arturo FrancoNave 8b de Matadero Madrid | Arturo Franco

En una pequeña nave del antiguo matadero de Madrid, la nave 8 B, se han retirado las tejas de una cubierta en mal estado, se han apilado y se han introducido dentro para resolver una necesidad. Hasta aquí podría llegar el resumen de esta intervención.

El matadero de Madrid fue proyectado en torno a 1907 y construido durante la segunda década del siglo XX por Luis Bellido, arquitecto municipal. Durante cerca de sesenta años estuvo funcionando como gran despensa de la zona centro. A lo largo de este tiempo demostró sobradamente sus virtudes funcionales y sus cualidades espaciales. Más discutible ha resultado, con el paso de los años, el estilo aplicado a sus fachadas, muy alejado de las primeras aproximaciones al movimiento Moderno que se comenzaban a explorar en este tipo de edificios industriales en Alemania, Holanda o Francia. A partir de los años ochenta, el matadero se trasladó a la periferia de la ciudad. La pequeña “ciudad industrial” proyectada por Bellido cayó en el abandono y en el olvido. Desde hace algunos años el ayuntamiento de Madrid quiere convertir este complejo deteriorado en un motor cultural de vanguardia para la ciudad.

La nave 8 B será el espacio destinado a la gestión administrativa. Una pequeña zona de trabajo, un almacén y un espacio polivalente para charlas o presentaciones. Originalmente eran unas salas de apoyo para el almacenaje de los restos producidos en la nave 8, donde se secaban las pieles y el salazón. Una nave menor pero de gran interés espacial.

La prioridad de la intervención era restituir una cubierta de teja plana sobre tableros y rasillas sucesivamente parcheados, realizar un refuerzo estructural del conjunto y acondicionar el interior, térmica y acústicamente, para dar servicio a los nuevos usos. Este proceso se había seguido anteriormente en algunas otras naves del matadero y, como resultado de ello, se acumularon montañas de escombros de tejas, maderos, adoquines y losas de granito, esperando ser trasladadas al vertedero.

Quiero pensar que este proyecto surgió de la oportunidad. De haber descubierto una oportunidad en aquellos escombros.

En el camino de explorar todas las posibilidades razonables, el sistema constructivo se convierte en un generador de proyecto, en el lugar donde descansa una determinada postura ética ante la rehabilitación, ante la arquitectura.

¿Cómo funciona aquel objeto encontrado? ¿cómo funciona la teja plana? ¿cómo se apila? ¿cómo se apareja? ¿cuáles son sus características organolépticas, su peso? ¿cómo se unen? Estas son algunas de la preguntas que aparecen en el proceso. La ausencia de algunos elementos del aparejo produce celosías, el paso de la luz. A veces una pieza entera para los muros, otras, media pieza para los revestimientos. El problema de las esquinas, los dinteles. Aparecen los problemas universales de la arquitectura. Al mismo tiempo y con la misma intensidad aparecen también la mano de obra y la imperfección. La imperfección del hombre y de lo viejo, de lo recuperado. Recuerdo una orden ingenua durante la obra: “Jose, tuércete que no importa”, y una respuesta, una lección del encargado: “No me tuerzo que de torcerse siempre habrá tiempo”. Un trabajo de muchos lleno de vibraciones. Las vibraciones del artesano colectivo, del artesano que reivindica Richard Sennett.

Como aquella cabaña del bosque del arquitecto sueco Ralph Erskine, en la que apilaba troncos para protegerse del rigor del invierno, este proyecto también es bioclimático. Bioclimático porque la teja contribuye al confort térmico y acústico y sostenible porque se reinventa con lo que tiene a su alcance. Es bioclimático como la arquitectura de pueblo, como esos hogares-chimenea revestidos de cerámica que se encuentran en la provincia de Soria.

Es una intervención que pretende respetar una configuración espacial válida, sin adulterarla. Es una prueba del poder de la arquitectura como contenedor cualificado, independientemente de sus usos, de los usos coyunturales. Un concepto clásico, eterno del espacio, nada que ver con el clasicismo, ni necesariamente con Italia. Frente al estilo pretendidamente “nacional-castizo” que aplicó Luis Bellido a las fachadas, en este caso, en el interior, el estilo se diluye, desaparece como heredero de la antigua Escuela de Madrid. Orden, oportunidad, compromiso, contención o claridad sin ninguna voluntad formal a priori. Un terreno para mí desconocido, más allá del proyecto, más allá de cualquier intención. El protagonismo del arquitecto da un paso hacia atrás, se retira de la arquitectura a tiempo. La historia es pendular o helicoidal, si la entendemos en tres dimensiones. Este proyecto deshace algunos caminos recorridos, pretende alcanzar puntos de encuentro. Avanza retrocediendo, como los remeros, mirando hacia atrás, como explicaba Oteiza. De la teja árabe, procedente del muslo de la mujer como molde, y de su colocación manual, se pasó a su aplicación industrializada y a su versión plana. Ahora los elementos industriales, inertes, se entienden de otra manera, descontextualizados y colocados desde la imprevisibilidad del trabajo manual.

Este proyecto pretende entender la arquitectura como una experiencia intelectual, cultural, ética. No confundir con un posicionamiento social o político.

Obra: Nave 8b de Matadero Madrid
Situacion: C/Paseo de la Chopera, 14. Nave 8b. Antiguo Matadero Legazpi. Madrid. España
Autor: Arturo Franco
Colaboradores: Diego Castellanos (arquitecto de interiores) y Yolanda Ferrero (arquitecto)
Aparejador: Jose H. Largo Díaz. DITE SL.
Fecha de redacción del proyecto y fin de obra: Enero 2009_Diciembre 2009.
Plazo de ejecución:8 meses
Presupuesto de obra: 500.000 €.
Presupuesto de amueblamiento: No contratado salvo los propios de cerrajería diseñados por la oficina e incluidos en el presupuesto total.
Superficie de actuación: 1.000 m2
Promotor/Propietario: Concejalía de las Artes del Ayuntamiento de Madrid
Empresa Constructora: PECSA.s.a.
Fotógrafo: Carlos Fernández Piñar.
+ arturofranco.es
+ diegocastellanos.es

Reconocimientos
Premio FAD de Arquitectura 2012.
Finalista en los V Premios de Arquitectura Ascensores Enor.
Finalista Premios Construmat 2011 de Edificación.

In a small ship of the former slaughter house of Madrid, the ship 8 B, have withdrawn the tiles of a cover from themselves in poor condition, have been piled up and have interfered inside to solve a need. Hitherto there might come the summary of this intervention.

The slaughter house of Madrid was projected concerning 1907 and constructed during the second decade of the 20th century by Luis Bellido, municipal architect. During near sixty years it was working as great pantry of the zone I centre. Throughout this time it demonstrated too his functional virtues and his spatial qualities. More debatable it has turned out to be, as the years went by, the style applied to his fronts, very removed from the first approximations to the Modern movement that began to explore in this type of industrial buildings in Germany, Holland or France. From the eighties, the slaughter house moved to the periphery of the city. The small “industrial city” projected by Bellido fell down in the abandon and in the oblivion. For some years the town hall of Madrid wants to turn this complex spoilt in a cultural engine of forefront for the city.

The ship 8 B will be the space destined for the administrative management. A small zone of work, a store and a polyvalent space for chats or presentations. Originally they were a few rooms of support for the storage of the remains produced in the ship 8, where the skins and the salting were drying off. A minor ship but of great spatial interest.

The priority of the intervention was to return a cover of flat tile on boards and rasillas successively patched, to realize a structural reinforcement of the set and to condition the interior, thermal and acoustic, to give service to the new uses. This process had followed previously in some other ships of the slaughter house and, as result of it, there were accumulated mountains of rubbles of tiles, logs, cobbles and slabs of granite, waiting to be moved to the dump.

I want to think that this project arose from the opportunity. Of having discovered an opportunity in those rubbles.

In the way of exploring all the reasonable possibilities, the constructive system turns into a project generator, into the place where it rests a certain ethical position before the rehabilitation, before the architecture.

How does that opposing object work? How does flat tile work? How is it piled up? How does it get ready? Which are his characteristics organolépticas, his weight? How do they join? These are some of you her ask that they appear in the process. The absence of some elements of the apparel produces lattices, the step of the light. Sometimes a piece informs for the walls, others, piece happens for the coatings. The problem of the corners, the lintels. The universal problems of the architecture appear. At the same time and with the same intensity the workforce and the blemish appear also. The blemish of the man and of the old thing, of the recovered. I remember an ingenuous order during the work: “Jose, twist that it does not matter”, and a response, a lesson of the manager: “I do not twist that of twisting always it will be time”. A work of many I fill of vibrations. The vibrations of the collective craftsman, of the craftsman that Richard Sennett claims.

As that cabin of the forest of the Swedish architect Ralph Erskine, in which it was piling up trunks to be protected from the winter rigor, this project also is bioclimático. Bioclimático because the tile contributes to the thermal and acoustic and sustainable comfort because it is reinvented by what has to his scope. It is bioclimático as the architecture of people, as these homes – chimneys redressed in ceramics that they find in the province of Soria.

It is an intervention that tries to respect a spatial valid configuration, without her committing adultery. It is a test of the power of the architecture as qualified container, independently of his uses, of the relating to the moment uses. A classic, eternal concept of the space, nothing to see with the classicism, not necessarily with Italy. Opposite to the style allegedly “national – pure” that Luis Bellido applied to the fronts, in this case, in the interior, the style is diluted, disappears as inheritor of the former School of Madrid. Order, opportunity, commitment, containment or clarity without any formal will a priori. An area for unknown me, beyond the project, beyond any intention. The protagonism of the architect gives a step backward, moves back from the architecture in time. The history is pendulous or spiral, if we her deal with three dimensions. This project undoes some crossed ways, tries to reach points of meeting. It advances moving back, as the rowers, looking backward, as was making clear Oteiza. Of the Arabic tile, proceeding from the thigh of the woman as mold, and of his manual placement, it passed to his industrialized application and to his flat version. Now the industrial, inert elements, they understand each other otherwise, descontextualizados and placed from the unpredictability of the manual work.

This project tries to understand the architecture as an intellectual, cultural, ethical experience. Not to confuse with a social or political positioning.

Work: Nave 8b de Matadero Madrid

Location: C/Paseo de la Chopera, 14. Nave 8b. Antiguo Matadero Legazpi. Madrid. Spain

Author: Arturo Franco

Collaborators: Diego Castellanos (architect of interiors) and Yolanda Ferrero (architect )

Rigger: Jose H. Largo Díaz. DITE SL.

Date of draft of the project and end of work: January 2009_Dicember 2009.

Term of ejecución:8 months

Budget of work: 500.000 €.

Budget of furniture: not contracted except the own ones of locksmithing the designed by the office and the included in the total budget.

Superface: 1.000 m2

Promoter/Client: Concejalía de las Artes del Ayuntamiento de Madrid

Construction company: PECSA.s.a.

Photographer: Carlos Fernández Piñar.

+ arturofranco.es

+ diegocastellanos.es

Recognitions

FAD Award of Architecture 2012.

Finalist in the V Architecture Elevators Enor Award.

Finalist Construmat Award 2011 of Building.

Nunha pequena nave do antigo matadoiro de Madrid, a nave 8 B, retiráronse as tellas dunha cuberta en mal estado, amoreáronse e introducíronse dentro para resolver unha necesidade. Ata aquí podería chegar o resumo desta intervención.

O matadoiro de Madrid foi proxectado en torno a 1907 e construído durante a segunda década do século XX por Luis Bellido, arquitecto municipal. Durante preto de sesenta anos estivo a funcionar como gran despensa da zona centro. Ao longo deste tempo demostrou sobradamente as súas virtudes funcionais e as súas calidades espaciais. Máis discutible ten resultado, co paso dos anos, o estilo aplicado ás súas fachadas, moi afastado das primeiras aproximacións ao movemento Moderno que se comezaban a explorar neste tipo de edificios industriais en Alemaña, Holanda ou Francia. A partir dos anos oitenta, o matadoiro trasladouse á periferia da cidade. A pequena “cidade industrial” proxectada por Bellido caeu no abandono e no esquecemento. Dende hai algúns anos o concello de Madrid quere converter este complexo deteriorado nun motor cultural de vangarda para a cidade.

A nave 8 B será o espazo destinado á xestión administrativa. Unha pequena zona de traballo, un almacén e un espazo polivalente para charlas ou presentacións. Orixinalmente eran unhas salas de apoio para a almacenaxe dos restos producidos na nave 8, onde se secaban as peles e o salgadura. Unha nave menor pero de grande interese espacial.

A prioridade da intervención era restituír unha cuberta de tella plana sobre taboleiros e ladrillos sucesivamente parcheados, realizar un reforzo estrutural do conxunto e acondicionar o interior, térmica e acusticamente, para dar servizo aos novos usos. Este proceso seguírase anteriormente nalgunhas outras naves do matadoiro e, como resultado diso, acumuláronse montañas de entullos de tellas, madeiros, lastras e lousas de granito, esperando ser trasladado ao vertedoiro.

Quero pensar que este proxecto xurdiu da oportunidade. De ter descuberto unha oportunidade naqueles entullos.

No camiño de explorar todas as posibilidades razoables, o sistema construtivo convértese nun xerador de proxecto, no lugar onde descansa unha determinada postura ética ante a rehabilitación, ante a arquitectura.

¿Como funciona aquel obxecto encontrado? ¿como funciona a tella plana? ¿como se amorea? ¿como se aparella? ¿cales son as súas características organolépticas, o seu peso? ¿como se unen? Estas son algunhas da preguntas que aparecen no proceso. A ausencia dalgúns elementos do aparello produce celosías, o paso da luz. Ás veces unha peza enteira para os muros, outras, media peza para os revestimentos. O problema das esquinas, os linteis. Aparecen os problemas universais da arquitectura. Ao mesmo tempo e coa mesma intensidade aparecen tamén a man de obra e a imperfección. A imperfección do home e do vello, do recuperado. Recordo unha orde inxenua durante a obra: “Xosé, tórcete que non importa”, e unha resposta, unha lección do encargado: “Non me torzo que de torcerse sempre haberá tempo”. Un traballo de moitos cheo de vibracións. As vibracións do artesán colectivo, do artesán que reivindica Richard Sennett.

Como aquela cabana do bosque do arquitecto sueco Ralph Erskine, na que amoreaba madeiros para protexerse do rigor do inverno, este proxecto tamén é bioclimático. Bioclimático porque a tella contribúe ao confort térmico e acústico e sostible porque se reinventa co que ten ao seu alcance. É bioclimático como a arquitectura de pobo, como eses fogares-cheminea revestidos de cerámica que se encontran na provincia de Soria.

É unha intervención que pretende respectar unha configuración espacial válida, sen adulterala. É unha proba do poder da arquitectura como colector cualificado, independentemente dos seus usos, dos usos conxunturais. Un concepto clásico, eterno do espazo, nada que ver co clasicismo, nin necesariamente con Italia. Fronte ao estilo pretendidamente “nacional-castizo” que aplicou Luis Bellido ás fachadas, neste caso, no interior, o estilo dilúese, desaparece como herdeiro da antiga Escola de Madrid. Orde, oportunidade, compromiso, contención ou claridade sen ningunha vontade formal a priori. Un terreo para min descoñecido, máis alá do proxecto, máis alá de calquera intención. O protagonismo do arquitecto dá un paso cara a atrás, retírase da arquitectura a tempo. A historia é pendular ou helicoidal, se a entendemos en tres dimensións. Este proxecto desfai algúns camiños recorrido, pretende alcanzar puntos de encontro. Avanza retrocedendo, como os remeiros, mirando cara a atrás, como explicaba Oteiza. Da tella árabe, procedente da coxa da muller como molde, e da súa colocación manual, pasouse á súa aplicación industrializada e á súa versión plana. Agora os elementos industriais, inertes, enténdense doutro xeito, descontextualizados e colocados dende a imprevisibilidade do traballo manual.

Este proxecto pretende entender a arquitectura como unha experiencia intelectual, cultural, ética. Non confundir cun posicionamento social ou político.

Obra: Nave 8b de Matadero Madrid

Situacion: C/Paseo de la Chopera, 14. Nave 8b. Antiguo Matadero Legazpi. Madrid. España

Autor: Arturo Franco

Colaboradores: Diego Castellanos (arquitecto de interiores) e Yolanda Ferrero (arquitecto)

Aparejador: Jose H. Largo Díaz. DITE SL.

Data de redacción do proxecto e fin de obra: Xaneiro 2009_Decembro 2009.

Prazo de execución:8 meses

Presuposto de obra: 500.000 €.

Presuposto de amoblamiento: Non contratado salvo os propios de ferraxaría deseñados pola oficina e incluídos no presuposto total.

Superficie de actuación: 1.000 m2

Promotor/Propietario: Concellalía das Artes do Concello de Madrid

Empresa Constructora: PECSA.s.a.

Fotógrafo: Carlos Fernández Piñar.

+ arturofranco.es

+ diegocastellanos.es

Recoñecementos

Premio FAD de Arquitectura 2012.

Finalista nos V Premios de Arquitectura Ascensores Enor.

Finalista Premios Construmat 2011 de Edificación.

III Concurso PFC Cátedra MaderaIII Concurso PFC Cátedra MaderaIII PFC Cátedra Madera Contest

0

Abre el plazo de la III Edición del Concurso PFC Cátedra Madera, que premia el proyecto fin de carrera (PFC) que por su calidad, innovación, originalidad o creatividad resalte la utilización de madera y aspectos de sostenibilidad en un proyecto arquitectónico.

La Escuela de Arquitectura de la Universidad de Navarra, junto con la Cátedra Madera, promueve este concurso internacional en el que se premia el proyecto fin de carrera (PFC) que, por su calidad, innovación, originalidad o creatividad, resalte la utilización de madera y los aspectos de sostenibilidad dentro de un proyecto arquitectónico.

Premio. Consiste en la concesión de una beca que cubre el coste de la matrícula en el Máster en Diseño y Gestión Ambiental de Edificios que se imparte en la Escuela de Arquitectura de la Universidad de Navarra (España).

Participantes. Podrán presentarse aquellas personas que hayan presentado su PFC en cualquier Escuela de Arquitectura reconocida oficialmente entre septiembre de 2012 y febrero de 2015.

Plazo límite de inscripción: 23 de febrero de 2014.

+ info

Abre o prazo da III Edición do Concurso PFC Cátedra Madeira, que premia o proxecto fin de carreira (PFC) que pola súa calidade, innovación, orixinalidade ou creatividade resalte a utilización de madeira e aspectos de sostibilidade nun proxecto arquitectónico.

A Escola de Arquitectura da Universidade de Navarra, xunto coa Cátedra Madeira, promove este concurso internacional no que se premia o proxecto fin de carreira (PFC) que, pola súa calidade, innovación, orixinalidade ou creatividade, resalte a utilización de madeira e os aspectos de sostibilidade dentro dun proxecto arquitectónico.

Premio. Consiste na concesión dunha bolsa que cobre o custo da matrícula no Máster en Deseño e Xestión Ambiental de Edificios que se imparte na Escola de Arquitectura da Universidade de Navarra (España).

Participantes. Poderán presentarse aquelas persoas que presentasen o seu PFC en calquera Escola de Arquitectura recoñecida oficialmente entre setembro de 2012 e febreiro de 2015.

Prazo límite de inscrición: 23 de febreiro de 2014.

+ info

It´s Opened the term of the Edition 3th PFC Cátedra Madera Contest , which rewards the project end of career (PFC) that for his quality, innovation, originality or creativity highlights the utilization of wood and aspects of sustainability in an architectural project.

The School of Architecture of the University of Navarre, together with the Chair Madeira, promotes this international contest in which the project rewards end of career (PFC) that, for his quality, innovation, originality or creativity, projection the utilization of wood and the aspects of sustainability inside an architectural project.

Reward. It consists of the concession of a scholarship that covers the cost of the matriculation in the Máster in Design and Environmental Management of Buildings that is given in the School of Architecture of the University of Navarre (Spain).

Participants. There will be able to appear those persons who have presented his PFC in any School of Architecture recognized officially between September, 2012 and February, 2015.

Term limit of inscription: on February 23, 2014.

+ info

6ª Premios Lamp 20156ª Premios Lamp 20156ª Lamp Award 2015

0

Como medio del sector, y a favor de la cultura de la luz, os animamos, una edición más, a ayudarnos a difundir ente vuestros lectores que las inscripciones de los Premios Lamp Lighting Solutions 2015 todavía están abiertas.

Contentos de la consolidación de los premios LAMP en el sector de la iluminación a nivel internacional – la pasada edición recibimos 608 proyectos de 52 países -, volvemos a la carga con una nueva edición, con muchas ganas de premiar la buena iluminación y con un jurado de admirar. Mark Major, Kai Piippo, Douglas Leonard, Anne Bureau, Emma Cogswell, Anupama Kundoo, Juan Carlos Sancho e Ignasi Bonjoch serán los encargados de seleccionar:

· PREMIO ILUMINACIÓN EXTERIOR ARQUITECTÓNICA: 8.000€
· PREMIO ILUMINACIÓN DE INTERIORES: 8.000€
· PREMIO ILUMINACIÓN URBANA Y PAISAJE: 8.000€
· PREMIO STUDENTS PROPOSALS: 2.000€

Estos premios valoran la creatividad, innovación y sostenibilidad de los proyectos de iluminación sin importar el fabricante o la marca de las luminarias empleadas en el proyecto.

Además, en esta 6ª edición hay una novedad. Con motivo del Año Internacional de la Luz 2015 declarado por la UNESCO, el «Life of Light» premiará con un reconocimiento a un profesional del sector por una vida dedicada a la iluminación. Porque sabemos que hay apasionados de la luz y que sin ellos el sector no podría haber evolucionado a pasos agigantados y queremos darles las gracias. Si eres una asociación, fundación, entidad o medio del sector, te animamos a presentar a tu/tus candidatos a este reconocimiento «Life of Light».

Recuerda: Inscripción y entrega de proyectos del 15 de septiembre de 2014 al 31 de Enero de 2015 (descarga las bases del concurso aquí).

Como medio do sector, e a favor da cultura da luz, animámosvos, unha edición máis, a axudarnos a difundir ente os vosos lectores que as inscricións dos Premios Lamp Lighting Solutions 2015 aínda están abertas.

Contentos da consolidación dos premios LAMP no sector da iluminación a nivel internacional – a pasada edición recibimos 608 proxectos de 52 países -, volvemos á carga cunha nova edición, con moitas ganas de premiar a boa iluminación e cun xurado de admirar. Mark Major, Kai Piippo, Douglas Leonard, Anne Bureau, Emma Cogswell, Anupama Kundoo, Juan Carlos Sancho e Ignasi Bonjoch serán os encargados de seleccionar:

· PREMIO ILUMINACIÓN EXTERIOR ARQUITECTÓNICA: 8.000€
· PREMIO ILUMINACIÓN DE INTERIORES: 8.000€
· PREMIO ILUMINACIÓN URBANA E PAISAXE: 8.000€
· PREMIO STUDENTS PROPOSALS: 2.000€

Estes premios valoran a creatividade, innovación e sostibilidade dos proxectos de iluminación sen importar o fabricante ou a marca das luminarias empregadas no proxecto.

Ademais, nesta 6ª edición hai unha novidade. Con motivo do Ano Internacional da Luz 2015 declarado pola UNESCO, o «Life of Light» premiará cun recoñecemento a un profesional do sector por unha vida dedicada á iluminación. Porque sabemos que hai apaixonados da luz e que sen eles o sector non podería ter evolucionado a pasos axigantados e queremos darlles as grazas. Se es unha asociación, fundación, entidade ou medio do sector, animámosche a presentar ao teu/os teus candidatos a este recoñecemento «Life of Light».

Recorda: Inscrición e entrega de proxectos do 15 de setembro de 2014 ao 31 de Xaneiro de 2015 (descarga as bases do concurso aquí).

As way of the sector, and in favour of the culture of the light, we encourage you, one more edition, to help when your readers spread entity that the inscriptions of the Lamp Lighting Solutions Award 2015 still is opened.

Contentments of the consolidation of the prizes LAMP in the sector of the lighting worldwide – the past edition we receive 608 projects of 52 countries-, return to the load with a new edition, with many desire of rewarding the good lighting and with a juror of admiring. Mark Major, Kai Piippo, Douglas Leonard, Anne Bureau, Emma Cogswell, Anupama Kundoo, Juan Carlos Sancho and Ignasi Bonjoch will be the managers of selecting:

· REWARD EXTERIOR ARCHITECTURAL LIGHTING: 8.000 €
· REWARD LIGHTING INTERIOR: 8.000 €
· REWARD URBAN LIGHTING AND LANDSCAPE: 8.000 €
· PRIZE STUDENTS PROPOSALS: 2.000 €

These prizes value the creativity, innovation and sustainability of the projects of lighting without importing the manufacturer or the brand of the lights used in the project.

In addition, in this one 6 ª edition there is an innovation. On the occasion of the International Year of the Light 2015 declared by the UNESCO, the «Life of Light» will reward with a recognition of a professional of the sector for a life dedicated to the lighting. Because we know that he has carried away of the light and that without them the sector might not have evolved by leaps and bounds and we want to thank them. If you are an association, foundation, entity or way of the sector, we encourage you to present to your / your candidates for this recognition «Life of Light».

Remember: Inscription and project delivery from September 15, 2014 to January 31, 2015 (it unloads the bases of the contest here).

Hacia una nueva contextualidad | Miquel Lacasta Codorniu

Diagramas de la Bibliothèque de l’Huei de Peter Eisenman sacada del libro Diagram Diaries p. 205
Diagramas de la Bibliothèque de l’Huei de Peter Eisenman sacada del libro Diagram Diaries p. 205

Una de los orígenes posibles de un cierto renacer contextualista podría recaer, como afirma Eduard Bru, en el hecho de que el lugar1 ha pasado a ser algo más interesante, más activo y propositivo, en tanto que ciudad y geografía, se han mezclado ineluctablemente, ofreciendo un entorno mucho más incitante que el estrictamente urbano del que disponíamos una década atrás.2

A la sombra de una observación tan sugerente, crece una primera cuestión que, a modo de bomba de profundidad, viene a rememorar la metodología del geógrafo Carl Sauer según la cual los paisajes culturales son creados a partir de formas superpuestas al paisaje natural,3 y, por tanto, y re-interpretando, los paisajes urbanos, estarán también más íntimamente ligados a la geografía que al urbanismo propiamente dicho. En otras palabras, a día de hoy, se dan las condiciones necesarias para plantear, acaso enunciar, estrategias para una nueva geo-urbanidad,4 plantear nuevos trazados entorno al proyecto interescalar, ciudad, paisaje y arquitectura.

Las consecuencias de la idea de Bru, están hoy todavía reverberando y no será aquí y ahora que zanjaremos la cuestión. En todo caso sí que dan pie a una reflexión que pretende ir más allá de un cierto anquilosamiento académico al respecto del tema (sería interesante comprobar cuantas escuelas de arquitectura incorporan en los departamentos de urbanismo a geógrafos con talento) o de una refriega entre geógrafos versus urbanistas (como la que propuso a modo de crítica especialmente hiriente el  geógrafo Oriol Nel·lo en el artículo titulado El Urbanismo de la Crisis.5)

En la raíz de esta nueva fusión urbano-geográfica, esta nueva interacción con lo episódico-contextual, o ya puestos, este devenir neo-situacionista, está el concepto de articulación.

La idea de articulación nombra tanto los procesos básicos de la producción de la realidad, de la producción de contextos y de la producción de poder, como la práctica analítica que estructura toda narración ligada a lo arquitectónico. Es la práctica transformativa o el trabajo de hacer, deshacer y rehacer relaciones y contextos, de establecer nuevas relaciones a partir de viejas relaciones o de trazar líneas y mapear conexiones. Pero la articulación no es una práctica única o singular. Las distintas conexiones tendrán fuerzas diferentes en contextos particulares y deben medirse; no todas las conexiones son iguales o igualmente importantes. De hecho, hay tantas prácticas de articulación diferentes como formas hay de relación.

No debería permitirse que el uso de la noción de contexto articulado, no singularice cada territorio, como si hablar sobre contextos, necesariamente hiciera equivalente cada sistema de relaciones, o pusiera cada territorio en el mismo plano o la misma escala. El sentido de “contexto que se articula” es siempre una unidad compleja, in-determinada y contingente. Si puede entenderse un contexto como las relaciones que se han establecido por el operar arquitectónico, la lucha para cambiar el contexto involucra la lucha por entender esas relaciones y, cuando sea posible, re-articularlas. En otras palabras, con la idea de re-articular contextos no estamos mentando una metodología mágica capaz de entrar de forma directa en el núcleo de la cuestión urbano/geográfica/arquitectónica. En el mejor de los casos re-articular es una estrategia de aproximación enormemente efectiva para gestionar la complejidad de lo proyectual a la vez que para interrelacionar múltiples escalas y realidades.

La articulación exige deconstrucción y reconstrucción; primero debe verse que lo que parecen ser totalidades o unidades armónicas sin costuras ni grietas han sido forjadas por partes diversas y divergentes. Es decir, los mismos procesos de articulación han sido borrados y ahora deben redescubrirse en la posibilidad de desarticulación. La articulación comienza descubriendo la heterogeneidad, las diferencias, las fracturas, en las totalidades. Al final lo heteróclito siempre se re-articula en la forma de otras totalidades; esa es la función misma del poder social de la arquitectura. Y si no se entra en esta lucha, en el intento de pensar a través de las posibilidades de rearticulación, el cuerpo fundamental del proyecto arquitectónico abandona el sentido mismo de la posibilidad política, social, cultural, económica y tecnológica que lo impulsa.

Esto último, la re-articulación compulsiva como táctica proyectual es pertinente en tanto que la realidad está en constante transformación, es abierta e imprevisiblemente informal. El principio operativo que la arquitectura puede ser capaz de asumir en este tour de force con la realidad es que la forma  y la estructura de la realidad no son inevitables. Por ello debería rechazarse pues aquellos que niegan con demasiada facilidad cualquier realidad estable en las relaciones que definen el terreno de juego. En otras palabras, si bien el contexto nos es dado y aparentemente es uno, también está sujeto a una multi-interpretación que lo convierte inmediatamente en multi-dimensional. Todo es lo que es, a la vez que todo puede ser otra cosa, esa es la paradoja.

Tradicionalmente la idea de contexto en arquitectura ha venido precedida de falsas interpretaciones  sobre lo vernáculo. Esto es evidente en los primeros años de la postmodernidad, donde de manera mezquina y cicatera se relacionaba lo vernáculo con lo simbólico/popular, con el objetivo de abolir la “alta cultura” en favor de la cultura popular y una inocente y enormemente simplista visión de la sociedad, de sus preferencias y sus capacidades como masa consumista. No hace falta decir que como carne fresca, las fuerzas del capital vieron en ello una oportunidad abismal para introducir la costumbre de un consumo voraz desprovisto de esfuerzo cultural y por tanto de fácil digestión y poco alimento.

Curiosamente mientras surgía en los años 70 el movimiento postmoderno, algunos, entre ellos Peter Eisenman, estaban desarrollando una metodología de altísimo octanaje conceptual para aterrizar en lo que vulgarmente podríamos llamar el suelo, símbolo por excelencia del lugar y espacio propio de la contingencia del proyecto arquitectónico. Una idea, la de lugar, que por otro lado el movimiento moderno había intentado eliminar con la falsa idea de una arquitectura pura y emancipada de la cota cero.

Eisenman, de lo contextual por inducción

La vuelta al lugar en forma de articulación contextual, si bien en las antípodas del  genius loci, adquiere forma quizá por primera vez en los proyectos englobados en el libro Cities of Artificial Excavation6, sobre el trabajo de Peter Eisenman, anteriormente presentado en el artículo escrito por el propio Eisenman The City of Artificial Excavation7.

Resiguiendo los orígenes de este renacer contextualista al que antes nos referíamos, nos topamos con una metodología intelectual capaz de centrar la idea de articulación en relación a la idea de contexto como elemento central. Es decir, en la metodología “articulista” que Eisenman propone, encontramos una lógica extrema en la forma como la idea de contexto supera la simplicidad postmoderna de lo estrictamente alegórico y sus interpretaciones amnésicas sobre la historia. Es más, uno de los componentes más originales del cuerpo teórico de Eisenman es la introducción de una inteligencia inductiva en el proyecto, un tipo de razonamiento donde la condición verdadera de las premisas, en este caso el lugar como quintaesencia del contexto, brinda apoyo a las conclusiones, pero no las garantiza. En otras palabras el “objeto” lugar inducirá un tipo de arquitectura, pero no determinará todos los parámetros de esta.

Cities of Artificial Excavation presenta cuatro proyectos representativos donde se muestra la idea de excavación artificial y por tanto de retorno directo al lugar y al contexto como concepto a partir del cual el proyecto empieza a articularse; estos son el  diseño urbano para el Este de Cannaregio en Venecia de 1978, las viviendas cercanas al Ckeckpoint Charlie en Berlin de 1980-1981, el University Art Museum de la California State University  en Long Beach de 1986 y el Parque de la Villette de París en colaboración con Jaques Derrida.

Eisenman usa operativamente el lugar como genealogía de la complejidad geométrica de sus proyectos,  mediante un proceso de articulación y re-articulación constante, que le permite llegar al papel central de la idea de lugar. De hecho Eisenman previamente ha construido una metodología, un auténtico armazón conceptual para el estudio y el desarrollo de las estructuras formales que surgen a partir de lo contextual articulado.

Da la sensación que solamente desde el rigor de sus planteamientos teóricos, desarrollando toda una metodología para extraer de la forma sus esencias, llega Eisenman a la consideración del contexto como origen fundamental de las lógicas teóricas de sus proyectos, es decir, el espacio conceptual donde reside el origen genuino de la geometría compleja Eisenmaniana es lo contextual, el sitio donde la arquitectura se posa, en definitiva, el lugar.

En este encuentro con el suelo Eisenman, considera que la topografía de una ciudad no es una superficie neutral, sino sólo la capa superior de una densa superposición de capas de los más variados rastros, pistas históricas que hay que recuperar y reseguir. La materia prima proyectual, aquello que dará dirección a la manera como se va a manipular la geometría arquitectónica, tal como lo ha venido haciendo en las Houses es esta consideración conceptualizada a través de la historia del suelo.

Por tanto vemos aquí una manera mucho menos figurativa que la versión postmoderna de contexto y en todo caso mucho más libre y abierta para tratar con rigor, pero sin ataduras, la idea de contexto y plantear un principio de negación de una arquitectura incapaz desde su posición elevada y moral de “bajar a la arena”, tal como lo había hecho hasta entonces el Movimiento Moderno.

Narraciones y articulaciones

Hay dos aspectos interesantes en las ideas de Eisenman que fundan una concepción más abierta de la idea de contexto que la figuración ortodoxa y vernácula de la postmodernidad oficial. Por un lado está la idea de que el ámbito de la arquitectura se mantiene todavía ligada a una cierta elaboración intelectual que requiere agudeza, referencias y procesos de transformación, tanto de las cosas como de las ideas. Esto conlleva a elaborar un espacio narrativo, una historia de la historia ligada a la mutabilidad tanto física como emocional e intelectual del lugar, es decir, en el momento en que damos cuenta de un lugar, tenemos el escenario de una historia necesaria, el fondo a modo de espacio narrativo que acompañará al espacio arquitectónico.

El otro aspecto interesante es la idea de re-articulación, es decir, el campo sobre el que tanto idealmente como físicamente se mueve la arquitectura es de tal complejidad y magnitud, que constantemente el arquitecto se ve expuesto a articular una y otra vez la fuerza de un proyecto a partir de las incursiones multifocales que hace sobre la materia prima de la realidad, el lugar.

La arquitectura, por tanto, debería estar comprometida con la realidad mediante el estudio del ámbito  de relaciones que tiene efectos determinantes a partir del contexto, pero rehusar también el hecho de que asumir que tales relaciones y efectos tengan que ser necesaria y determinadamente lo que son de forma unidireccional. En realidad la arquitectura debería estar comprometida en la re-elaboración de una nueva narrativa, de un espacio codificado en el que lugar y objeto arquitectónico interactúan sin un final pre-determinado, es decir, un proceso abierto de re-articulación.

Es aquí donde Eisenman es tan brutalmente contemporáneo. A su manera y con algunos resultados discutibles, Eisenman anuncia 40 años antes el núcleo del proyecto arquitectónico contemporáneo, la capacidad de la arquitectura para estructurar una narración compleja de la realidad a partir de un proceso abierto de articulación con el contexto.

Miquel Lacasta. Doctor arquitecto
Barcelona, junio 2012

Notas

1 Léase «lugar» como quintaesencia de la idea de contexto.
2 BRU, Eduard, revista Annals d’Arquitectura 07 (2ª época), ETSAB, UPC, Barcelona, Julio 2001.
3 Esta idea es la base principal de SAUER, Carl, The Morphology of Landscape, University of California Publications in Geography. Vol. 2, No. 2, pp. 19-53. October 12, 1925.
4 Sugerente, innovador y ejemplificador de una manera de abordar la idea de lo contextual es el ejercicio de GAUSA, Manuel, Multi-Barcelona, Hiper-Catalunya, estrategias para una nueva geo-urbanidad, List Laboratorio, Barcelona/Trento, 2009.
5 NEL·LO, Oriol, El Urbanismo de la Crisis, El Periódico, 19 de Octubre 2011.
6 BEDARD, Jean Francoise, Cities of Artificial Excavation: The Work of Peter Eisenman,  1978-1988, Rizzoli International, Nueva York, 1994
7 EISENMAN, Peter, The City of Artificial Excavation en Architectural Design nº53 Enero 1983. pp. 91-93.

La arquitectura pública en Madrid y en el inicio del siglo XXI (II) | Antón Capitel

La arquitectura pública en Madrid y en el inicio del siglo XXI (I) | Antón Capitel

La arquitectura pública en Madrid y en el inicio del siglo XXI (II) | Antón Capitel. Edificio de aulario de la UNED en las antiguas Escuelas Pías, de Linazasoro
Edificio de aulario de la UNED en las antiguas Escuelas Pías, de Linazasoro

Las tres realizaciones para la UNED en Lavapiés por parte de Linazasoro son también muy cualificadas. Digo 3, porque está el edificio de oficinas y enseñanza, la rehabilitación de la ruina de la Iglesia para biblioteca y el diseño de la plaza. Ha sido también un lugar en el que la buena arquitectura contribuye notoriamente a una importante mejora de la ciudad. El edificio tiene un volumen urbano completamente convencional como tal volumen, pero absolutamente cualificado por una fachada enormemente lograda, que puede defenderse incluso como un ejemplo paradigmático para el casco antiguo, desde el punto de vista figurativo y formal.

En la rehabilitación de la Iglesia para Biblioteca, se ha tomado la posición de valorar la ruina existente como tal ruina; esto es, valorando su gran dramatismo y monumentalidad, y superponiéndole los elementos necesarios para la rehabilitación según una idea de contraste moderno. Podría haberse tomado otro método, u otro punto de vista, pero, dado el excelente resultado, es posible afirmar que este haya sido, probablemente, el mejor posible.  Punto de vista, coincidente, por otro lado, con la convención contemporánea que se considera más adecuada y “ortodoxa”, por lo que no puede dar lugar a la protesta de nadie. Esta actuación me parece ejemplar en su conjunto, y tanto desde el aspecto institucional como desde el urbano y arquitectónico.

El Museo para las Colecciones Reales, de Mansilla y Tuñón (producto de un concurso que tuvo aspectos muy conflictivos entre los participantes, como se recordará) está todavía en marcha, como es bien sabido, aunque puede verse ya tanto su impronta sobre la imagen de la cornisa histórica madrileña, como (si se visita) el aspecto esencial de sus futuros interiores. Aunque sé que las mentalidades conservadoras, y en buena media ignorantes, dirán (y ya han dicho) que el edificio empeora, o atenta (como si fuera un terrorista) contra la imagen de esa cornisa, ello no es verdad, como puede comprobar quien vaya a verlo y tenga un mínimo criterio. Lo que sí que atenta, verdaderamente, contra la imagen de la cornisa es la torpe neo-catedral, y esto ya no tiene remedio alguno.

La arquitectura pública en Madrid y en el inicio del siglo XXI (II) | Antón Capitel. Museo de las Colecciones Reales, de Moreno Mansilla y Tuñón
Museo de las Colecciones Reales, de Moreno Mansilla y Tuñón

La visión externa del nuevo museo, a modo de un basamento para un templo que no se lo merece y que continúa con eficacia el del Palacio Real, consigue plantear una convención moderna en cuanto a la imagen –neutralidad figurativa, simplicidad, abstracción,…- y lograr que, al tiempo, ésta se convierta, igualmente, en una imagen con un cierto carácter clásico, concretamente dórico, en una poderosa y atractiva columnata que no pretende otra cosa que la manifestación de su obsesiva y lograda cadencia. Es una imagen que no es ni antigua ni moderna, o que –si se prefiere- es las dos cosas. Y está tan atenta a su importante lugar como al tiempo en que se produce.

Si soy leal a la realidad, he de reconocer, sin embargo, que no me ha parecido tan bien la visión externa menos importante; esto es, la que es lateral y próxima y da a la cuesta de la Vega. Ahí los arquitectos se han dejado llevar por la idea de exhibir la sección y esto no me ha parecido logrado. Es un gesto moderno que considero erróneo; creo que era mejor haberse preguntado por el modo en el que el tema principal podía dar la vuelta a su esquina, tal y como hacían los arquitectos clásicos.

Pero, por otro lado, están también los interiores de este edificio, concebido con toda lógica como lo que en realidad es, un gran muro de contención, y es preciso reconocer que éstos, en su simplicidad, son espléndidos. Como ya he dicho, pueden apreciarse ahora en su esencia aunque no estén acabados, y aunque les falten las joyas que en su día van a contener y que aumentarán mucho su atractivo.

(continuará…)

La arquitectura pública en Madrid y en el inicio del siglo XXI (III) | Antón Capitel

Antonio González-Capitel Martínez · Doctor arquitecto · catedrático en ETSAM
Madrid · marzo 2013

[:en]

Building of aulario of the UNED in the former Pious Schools, of Linazasoro

Three accomplishments for the UNED in Lavapiés on the part of Linazasoro are also very qualified. I say 3, because the office block and education is, the rehabilitation of the ruin of the Church for library and the design of the square. It has been also a place in which the good architecture contributes glaringly to an important improvement of the city. The building has an urban completely conventional volume as such volume, but absolutely qualified by an enormously successful front, which can defend even as a paradigmatic example for the old town, from the figurative and formal point of view.

In the rehabilitation of the Church for Library, there has taken the position to value the existing ruin as such ruin; this is, valuing his great dramatic quality and monumentalidad, and him superposing the elements necessary for the rehabilitation according to an idea of modern contrast. One might have taken another method, or another point of view, but, in view of the excellent result, it is possible to affirm that this one should have been, probably, the best possible one. Point of view, coincidental, on the other hand, with the contemporary convention that is considered to be more suitable and “orthodox”, for what it cannot give place to the protest of anybody. This action seems to me to be exemplary in his set, and so much from the institutional aspect as from urban and architectural.

The Museum for the Royal Collections, of Mansilla and Tuñón (product of a contest that had very troubled aspects between the participants, since it will be remembered) is still in march, since it is known well, though it can his stamp turns already so much on the image of the historical cornice of Madrid, since (if there is visited) the essential aspect of his interior futures. Though I know that the conservative mentalities, and in good average ignoramuses, will say (and already they have said) that the building deteriorates, or it commits an outrage (as if he was a terrorist) against the image of this cornice, it is not true, since it can verify the one who is going to see it and has a minimal criterion. What yes that commits an outrage, really, against the image of the cornice is the awkward neo-cathedral, and this already does not have any remedy.

The Royal CollectionsMuseum by Moreno Mansilla y Tuñón

The external vision of the new museum, like a basement for a temple that does not deserve it and that continues with efficiency that of the Royal palace, manages to consider a modern convention as for the image – figurative neutrality, simplicity, abstraction, … – and achieving that, to the time, this one turns, equally, into an image with a certain classic character, concretely Doric, into a powerful and attractive colonnade that does not claim another thing that the manifestation of his obsessive and successful cadence. It is an image that is neither ancient nor modern, or that – if it is preferred – is both things. And it is so attentive to his important place as to the time in which it takes place.

If I am loyal to the reality, I have to admit, nevertheless, that it has not looked like to me so well the least important external vision; this is, which is lateral and near and gives to the slope of the Vega. There the architects have been left to go for the idea of exhibiting the section and this has not seemed to me to be successful. It is a modern gesture that I consider to be erroneous; I believe that it was better to have wondered for the way in which the principal topic could give the return to his corner, as the classic architects were doing.

But, on the other hand, there are also the interiors of this building, conceived with all logic like what actually it is, a great wall of containment, and it is necessary to admit that these, in his simplicity, are splendid. Since already I have said, they can be estimated now in his essence though they are not ended, and though they lack the jewels that in his day they are going to contain and that will increase very much his attraction.

(to be continied)

Antonio González-Capitel Martínez · Doctor architect · Professor in ETSAM

Madrid · march 2013

[:gl]

Edificio de aulario da UNED nas antigas Escolas Pías, de Linazasoro

As tres realizacións para a UNED en Lavapiés por parte de Linazasoro son tamén moi cualificadas. Digo 3, porque está o edificio de oficinas e ensino, a rehabilitación da ruína da Igrexa para biblioteca e o deseño da praza. Foi tamén un lugar no que a boa arquitectura contribúe notoriamente a unha importante mellora da cidade. O edificio ten un volume urbano completamente convencional como tal volume, pero absolutamente cualificado por unha fachada enormemente lograda, que pode defenderse mesmo como un exemplo paradigmático para a zona antiga, de

Na rehabilitación da Igrexa para Biblioteca, tomouse a posición de valorar a ruína existente como tal ruína; isto é, valorando o seu gran dramatismo e monumentalidade, e superpoñéndolle os elementos necesarios para a rehabilitación segundo unha idea de contraste moderno. Podería terse tomado outro método, ou outro punto de vista, pero, dado o excelente resultado, é posible afirmar que este fose, probablemente, o mellor posible. Punto de vista, coincidente, por outro lado, coa convención contemporánea que se considera máis axeitada e «ortodoxa», polo que non pode dar lugar á protesta de ninguén. Esta actuación paréceme exemplar no seu conxunto, e tanto dende o aspecto institucional como dende o urbano e arquitectónico.

O Museo para as Coleccións Reais, de Mansilla e Tuñón (produto dun concurso que tivo aspectos moi conflitivos entre os participantes, como se recordará) está aínda en marcha, como é ben sabido, aínda que pode verse xa tanto a súa pegada sobre a imaxe da cornixa histórica madrileña, como (se se visita) o aspecto esencial dos seus futuros interiores. Aínda que sei que as mentalidades conservadoras, e en boa media ignorantes, dirán (e xa dixeron) que o edificio empeora, ou atenta (coma se fose un terrorista) contra a imaxe desa cornixa, iso non é verdade, como pode comprobar quen vaia velo e teña un mínimo criterio. O que si que atenta, verdadeiramente, contra a imaxe da cornixa é a torpe neo-catedral, e isto xa non ten remedio ningún.

Museo das Coleccións Reais, de Moreno Mansilla e Tuñón

A visión externa do novo museo, a xeito dunha base para un templo que non llo merece e que continúa con eficacia o do Pazo Real, consegue formular unha convención moderna en canto á imaxe -neutralidade figurativa, simplicidade, abstracción,…- e lograr que, ao tempo, esta se converta, igualmente, nunha imaxe con certo carácter clásico, concretamente dórico, nunha poderosa e atractiva columnata que non pretende outra cousa que a manifestación da súa obsesiva e lograda cadencia. É unha imaxe que non é nin antiga nin moderna, ou que -se se prefire- é as dúas cousas. E está tan atenta ao seu importante lugar como ao tempo en que se produce.

Se son leal á realidade, hei de recoñecer, non obstante, que non me pareceu tan ben a visión externa menos importante; isto é, a que é lateral e próxima e dá á costa da Veiga. Aí os arquitectos deixáronse levar pola idea de exhibir a sección e isto non me pareceu logrado. É un xesto moderno que considero erróneo; creo que era mellor preguntarse polo modo no que o tema principal podía dar a volta á súa esquina, tal e como facían os arquitectos clásicos.

Pero, por outro lado, están tamén os interiores deste edificio, concibido con toda lóxica como o que en realidade é, un gran muro de contención, e é preciso recoñecer que estes, na súa simplicidade, son espléndidos. Como xa dixen, poden apreciarse agora na súa esencia aínda que non estean acabados, e aínda que lles falten as xoias que no seu día van conter e que aumentarán moito o seu atractivo.

(continuará…)

Antonio González-Capitel Martínez · Doutor arquitecto · catedrático en ETSAM

Madrid · marzo 2013

[:]

Docuvídeo SIAC 1976 Santiago Compostela

0

[:es]

Docuvídeo del I Seminario Internacional de Arquitectura Contemporánea, celebrado en 1976 en Santiago de Compostela.

Seminario Internacional de Arquitectura en Compostela, dirigido por Aldo Rossi en torno al tema

«Proyecto y ciudad histórica».

La importancia de Rossi como constructor y como teórico de la tendencia neo-racionalista, la tendenza; la presencia de otros muchos arquitectos europeos importantes, la afluencia masiva de inscripciones al curso, hacen de este primer Seminario un hito fundamental en la actual etapa, de la teoría y práctica arquitectónica en España.

Por ello, aparte de facilitar un esquema de lo que ha sido el curso, hemos creído oportuno cederle la palabra al propio Rossi. El I Seminario Internacional de Arquitectura en Compostela, tuvo lugar del 27 de septiembre al 9 de octubre 1976 con el tema genérico .

«Proyecto y ciudad genérico histórica».

A éste propósito, se han celebrado una serie de conferencias, discusiones y trabajos orientados analizar él . problema del centro histórico en relación a la periferia, y todo ello referido al caso concreto de Santiago. La dirección del Seminario ha sido asumida por el profesor Aldo Rossi cuyos proyectos y escritos han alcanzado en los últimos años una gran difusión entre los medios culturales ligados a los problemas de la arquitectura y la ciudad.

[:gl]

Docuvídeo del I Seminario Internacional de Arquitectura Contemporánea, celebrado en 1976 en Santiago de Compostela.

Seminario Internacional de Arquitectura en Compostela, dirigido por Aldo Rossi en torno al tema

«Proyecto y ciudad histórica».

La importancia de Rossi como constructor y como teórico de la tendencia neo-racionalista, la tendenza; la presencia de otros muchos arquitectos europeos importantes, la afluencia masiva de inscripciones al curso, hacen de este primer Seminario un hito fundamental en la actual etapa, de la teoría y práctica arquitectónica en España.

Por ello, aparte de facilitar un esquema de lo que ha sido el curso, hemos creído oportuno cederle la palabra al propio Rossi. El I Seminario Internacional de Arquitectura en Compostela, tuvo lugar del 27 de septiembre al 9 de octubre 1976 con el tema genérico .

«Proyecto y ciudad genérico histórica».

A éste propósito, se han celebrado una serie de conferencias, discusiones y trabajos orientados analizar él . problema del centro histórico en relación a la periferia, y todo ello referido al caso concreto de Santiago. La dirección del Seminario ha sido asumida por el profesor Aldo Rossi cuyos proyectos y escritos han alcanzado en los últimos años una gran difusión entre los medios culturales ligados a los problemas de la arquitectura y la ciudad.

[:en]

Docuvideo of the International I Seminario of Contemporary Architecture, celebrated in 1976 in Santiago de Compostela.

International seminar of Architecture in Compost Her, directed by Aldo Rossi concerning the topic

«Project and historical city».

The importance of Rossi like builder and as theoretical of the neo-racionalist trend, the tendenza; the presence of other many European important architects, the massive abundance of inscriptions to the course, do of this first Seminar a fundamental milestone in the current stage, of the theory and architectural practice in Spain.

For it, apart from facilitating a scheme of what has been the course, we have believed opportunely to yield the word to the own Rossi. The International I Seminario of Architecture in Compost Her, it took place from September 27 to October 9, 1976 with the generic topic.

«Generic project and historical city».

To this one intention, there have been celebrated a series of conferences, discussions and orientated works to analyze he. Problem of the historical center in relation to the periphery, and all this referred to the concrete case of Santiago. The direction of the Seminar has been assumed by the teacher Aldo Rossi whose projects and writings have reached in the last years a great diffusion between the cultural means tied to the problems of the architecture and the city.

[:]

Paradela | Fermín G. BlancoParadela | Fermín G. BlancoParadela | Fermín G. Blanco

Construcción, economía y paisaje.

Los núcleos rurales reciben dotaciones bajo los mismos criterios de los núcleos urbanos lo que lleva a un negativo impacto visual y a un mantenimiento costoso que impide a los ayuntamientos mantener las instalaciones en buenas condiciones convirtiéndose rápidamente en ruinas por el paisaje.

El proyecto de Paradela, es uno de tantos ejemplos de pista deportiva en núcleo rural. Una explanación enjaulada realizada a costa de un pinar que la rodea.

La solución propuesta se basa en un cierre de postes de telefónica reutilizados, trabados mediante diagonales semi aleatorias para aprovechar todos los cortes y evitar el desperdicio del material.

Soluciones asequibles técnicamente para su ejecución mediante una brigada municipal, sin grandes costos.

Obra: Paradela
Autor: Fermín G. Blanco
Localización: Paradela, Vedra, A Coruña, España
Promotor: Concello de Vedra
Colaboradores: Calcugal (estructura e instalaciones), Luis Miguel Fernández López
Constructoras: Matiman
Fotografía: Estudio Fermín Blanco
+ ferminblanco.com

Construction, economy and landscape.

The rural cores receive endowments under the same criteria of the urban cores what leads to a negative visual impact and to a costly maintenance that prevents to the town halls from supporting the facilities in good conditions turning rapidly into ruins for the landscape.

Paradela’s project, it is one of so many examples of sports track in rural core. A caged explanation realized at the cost of a pinegrove that surrounds it.

The proposed solution is based on a closing post of telephonic re-used, united by means of diagonals semi random to take advantage of all the cuts and to avoid the waste of the material.

Attainable solutions technically for his execution by means of a municipal brigade, without big costs.

Work: Paradela

Author: Fermín G. Blanco

Location: Paradela, Vedra, A Coruña, España

Promoter: Concello de Vedra

Collaborators: Calcugal (Structure and facilities), Luis Miguel Fernández López

Constructor Company: Matiman

Photography: Estudio Fermín Blanco

+ ferminblanco.com

Construción, economía e paisaxe.

Os núcleos rurais reciben dotacións baixo os mesmos criterios dos núcleos urbanos o que leva a un negativo impacto visual e a un mantemento custoso que impide aos concellos manter as instalacións en boas condicións converténdose rapidamente en ruínas pola paisaxe.

O proxecto de Paradela, é un de tantos exemplos de pista deportiva en núcleo rural. Unha explanación engaiolada realizada a custa dun piñeiral que a rodea.

A solución proposta baséase nun peche de postes de telefónica reutilizados, trabados mediante diagonais semi aleatorias para aproveitar todos os cortes e evitar o desperdicio do material.

Solucións alcanzables tecnicamente para a súa execución mediante unha brigada municipal, sen grandes custos.

Obra: Paradela

Autor: Fermín G. Blanco

Localización: Paradela, Vedra, A Coruña, España

Promotor: Concello de Vedra

Colaboradores: Calcugal (estructura e instalacións), Luis Miguel Fernández López

Constructoras: Matiman

Fotografía: Estudio Fermín Blanco

+ ferminblanco.com

Un sistema gráfico para las cubiertas de libros. Hacia un lenguaje de parámetrosUn sistema gráfico para as cubertas de libros. Cara a unha linguaxe de parámetrosA graphical system for the covers of books. Towards a language of parameters

0

Un mensaje gráfico no es un producto espontáneo que aparece por inspiración, con una forma acabada y completa, en la mente de su autor. Todo mensaje gráfico responde a un proceso de reflexión, estrategia y toma de decisiones que afecta tanto al significado que quiere transmitirse como a la forma de expresarlo visualmente.

Con el fin de sistematizar la complejidad de este proceso de ideación, Rosa Llop explora en este libro aquellos parámetros o principios semióticos y gráficos que entran en juego a la hora de desarrollar un proyecto gráfico. Para ello toma como objeto de análisis las cubiertas de libros, un campo de experimentación rico y acotado, especialmente idóneo para abordar cuestiones generales que afectan a la simbolización gráfica (como las formas de argumentación o codificación) así como cuestiones más concretas que inciden sobre la gramática visual y el comportamiento de las formas, colores y objetos gráficos en el espacio. La propuesta se apoya en una riquísima selección de cubiertas de libro, obra de grandes diseñadores, históricos y contemporáneos, de la talla de Daniel Gil, Coralie Bickford-Smith, Enric Jardí, Jessica Hische, Enrique Redel, Barbara De Wilde, David Pearson, Alvin Lustig, Jan Tschichold, Rodrigo Corral o Chip Kidd.

Rosa LLop se define como una ex diseñadora gráfica que adora el diseño. Es codirectora del Máster en Dirección y Diseño de proyectos para Internet y del curso de postgrado en Diseño de Apps de la escuela Elisava. Investigadora sobre lenguaje visual, media software, cultura del diseño y TICs, también imparte clases sobre edición digital y composición tipográfica en el Grado de Diseño de Elisava. Actualmente es doctoranda en la Winchester School of Arts de la Universidad de Southampton, donde investiga acerca de la programación de medios digitales y el diseño gráfico.

Unha mensaxe gráfica non é un produto espontáneo que aparece por inspiración, cunha forma acabada e completa, na mente do seu autor. Toda mensaxe gráfica responde a un proceso de reflexión, estratexia e toma de decisións que afecta tanto ao significado que quere transmitirse como á forma de expresalo visualmente.

Co fin de sistematizar a complexidade deste proceso de ideación, Rosa Llop explora neste libro aqueles parámetros ou principios semióticos e gráficos que entran en xogo á hora de desenvolver un proxecto gráfico. Para iso toma como obxecto de análise as cubertas de libros, un campo de experimentación rico e acoutado, especialmente idóneo para abordar cuestións xerais que afectan á simbolización gráfica (como as formas de argumentación ou codificación) así como cuestións máis concretas que inciden sobre a gramática visual e o comportamento das formas, cores e obxectos gráficos no espazo. A proposta apóiase nunha riquísima selección de cubertas de libro, obra de grandes deseñadores, históricos e contemporáneos, do talle de Daniel Gil, Coralie Bickford-Smith, Enric Jardí, Jessica Hische, Enrique Redel, Barbara De Wilde, David Pearson, Alvin Lustig, Jan Tschichold, Rodrigo Corral ou Chip Kidd.

Rosa LLop defínese como unha ex deseñadora gráfica que adora o deseño. É codirectora do Máster en Dirección e Deseño de proxectos para Internet e do curso de postgrao en Deseño de Apps da escola Elisava. Investigadora sobre linguaxe visual, media software, cultura do deseño e TICs, tamén imparte clases sobre edición dixital e composición tipográfica no Grao de Deseño de Elisava. Actualmente é doutoranda no Winchester School of Arts de la Universidad de Southampton, onde investiga acerca da programación de medios dixitais e o deseño gráfico.

A graphical message is not a spontaneous product that appears for inspiration, with a finished and complete form, in the mind of his author. Any graphical message answers to a process of reflection, strategy and capture of decisions that it affects so much to the meaning that wants to be transmitted like to the way of expressing it visually.

In order to systematize the complexity of this process of ideación, Rosa Llop explores in this book those parameters or beginning semióticos and graphical that enter game at the moment of developing a graphical project. For it capture like object of analysis the covers of books, a rich and fenced, specially suitable field of experimentation to approach general questions that concern the graphical symbolization (as the forms of argumentation or codification) as well as questions more concrete that they affect on the visual grammar and the behavior of the forms, colors and graphical objects in the space. The offer rests on the richest selection of covers of book, work of big designers, historical and contemporary, of the height of Daniel Gil, Coralie Bickford-, Enric Jardí, Jessica Hische, Enrique Redel, Barbara De Wilde, David Pearson, Alvin Lustig, Jan Tschichold, Rodrigo Corral or Chip Kidd.

Rosa LLop is defined as a graphical ex-designer who adores the design. She is a joint manager of the Máster in Direction and Project design for Internet and of the course of postdegree in Apps’s Design of the school Elisava. Investigator on visual language, happens software, culture of the design and Tics, also it gives classes on digital edition and typographical composition in the Degree of Elisava’s Design. Nowadays she is a PhD student in the Winchester School of Arts of Southampton’s University, where it investigates brings over of the programming of digital means and the graphical design.

Le Corbusier postales: una visión del mundoLe Corbusier postais: unha visión do mundoLe Corbusier: a vision of the world

1

«Un recorrido a través de 168 postales de las cerca de los dos millares que compusieron la colección de Le Corbusier, en diálogo directo con otras fuentes de que el arquitecto suizo se sirvió a lo largo de su vida para crear uno de los lenguajes más definitorios de nuestra modernidad»

Le Corbusier comienza a coleccionar tarjetas postales alrededor de 1907 y continuará haciéndolo durante toda su vida, alcanzando unos 2.300 ejemplares. Por primera vez, esta exposición revelará al público el valor de un material que el arquitecto siempre conservó en la intimidad de su apartamento, sin aportar ninguna reflexión o pensamiento al respecto. A través de sus ojos, las postales adquieren su verdadero significado como instrumento de investigación y de aprendizaje, como un medio para la fantasía y la liberación. Más allá de su papel como un soporte capaz de fijar memorias y experiencias, éstas se convirtieron en una referencia emplazada en el centro de una constante y particular dialéctica entre el mundo real y sus propios logros, a caballo entre la tradición y la modernidad, poniendo de relieve su capacidad de síntesis.

Conservadas en los archivos de la Fondation Le Corbusier, siempre han permanecido relegadas a un segundo plano, sin ser objeto de un estudio particularizado. Luis Burriel Bielza, comisario de la presente exposición, ha abierto una nueva dimensión en esta inagotable mina que todavía hoy constituye el trabajo del arquitecto. Una aproximación original, que mediante sutiles evocaciones traza un camino a través de una pluralidad de hipótesis que pone al descubierto los motivos, las razones y los objetivos de esta colección desde la perspectiva de un genio que revolucionó la arquitectura y el urbanismo del siglo XX. Este análisis ofrece una mirada espontánea, fresca y renovada sobre la extensa y multidisciplinar obra de Le Corbusier, estableciendo vínculos entre diferentes medios de trabajo, al tiempo que permite una relectura de sus fuentes de inspiración.

El valor de esta compilación no descansa tan sólo en un ejemplar en particular, sino más bien en su posición dentro de una extensa red de conceptos e intereses que lo ponen en resonancia con el resto de la colección, y más aún, que lo hacen vibrar con toda una serie de documentos como croquis, cuadros, textos, fotografías y proyectos, todos realizados por el propio Le Corbusier. Más que proponer una “clasificación” en el sentido estricto, la exposición ofrece un “ensamblaje poético”, una jerarquía difusa y abierta que permita organizar todo este material en torno a una serie de esferas cuyos límites porosos facilitan un intercambio activo. Frente a la ausencia de indicaciones del arquitecto, aquí nos vemos enfrentados a una topografía de imágenes que logra poner de manifiesto conexiones específicas entre aproximaciones aparentemente segregadas.

Fechas 04 OCTUBRE 2014 – 05 ABRIL 2015
Lugar: CentroCentro. Palacio Cibeles. Madrid. España
Planta 4ª

«Un percorrido a través de 168 postais das preto dos dous millares que compuxeron a colección de Le Corbusier, en diálogo directo con outras fontes de que o arquitecto suízo se serviu ao longo da súa vida para crear unha das linguaxes máis definitorias da nosa modernidade»

Le Corbusier comeza a coleccionar tarxetas postais ao redor de 1907 e continuará facéndoo durante toda a súa vida, alcanzando uns 2.300 exemplares. Por primeira vez, esta exposición revelará ao público o valor dun material que o arquitecto sempre conservou na intimidade do seu apartamento, sen achegar ningunha reflexión ou pensamento ao respecto. A través dos seus ollos, as postais adquiren o seu verdadeiro significado como instrumento de investigación e de aprendizaxe, como un medio para a fantasía e a liberación. Máis alá do seu papel como un soporte capaz de fixar memorias e experiencias, estas convertéronse nunha referencia emprazada no centro dunha constante e particular dialéctico entre o mundo real e os seus propios logros, a cabalo entre a tradición e a modernidade, poñendo de relevo a súa capacidade de síntese.

Conservadas nos arquivos da Fondation Le Corbusier, sempre permaneceron relegadas a un segundo plano, sen ser obxecto dun estudo particularizado. Luis Burriel Bielza, comisario da presente exposición, abriu unha nova dimensión nesta inesgotable mina que aínda hoxe constitúe o traballo do arquitecto. Unha aproximación orixinal, que mediante sutís evocacións traza un camiño a través dunha pluralidade de hipótese que pon ao descuberto os motivos, as razóns e os obxectivos desta colección dende a perspectiva dun xenio que revolucionou a arquitectura e o urbanismo do século XX. Esta análise ofrece unha mirada espontánea, fresca e renovada sobre a extensa e multidisciplinar obra de Le Corbusier, establecendo vínculos entre diferentes medios de traballo, ao tempo que permite unha relectura das súas fontes de inspiración.

O valor desta compilación non descansa tan só nun exemplar en particular, senón máis ben na súa posición dentro dunha extensa rede de conceptos e intereses que o poñen en resonancia co resto da colección, e máis aínda, que o fan vibrar con toda unha serie de documentos como esbozo, cadros, textos, fotografías e proxectos, todos realizados polo propio Le Corbusier. Máis que propoñer unha «clasificación» no sentido estrito, a exposición ofrece unha «ensamblaxe poética», unha xerarquía difusa e aberta que permita organizar todo este material en torno a unha serie de esferas cuxos límites porosos facilitan un intercambio activo. Fronte á ausencia de indicacións do arquitecto, aquí vémonos enfrontados a unha topografía de imaxes que logra poñer de manifesto conexións específicas entre aproximacións aparentemente segregadas.

Datas 04 OUTUBRO 2014 – 05 ABRIL 2015

Lugar: CentroCentro. Palacio Cibeles. Madrid. España

Pranta 4ª

«A tour across 168 postcards of them near both thousands that composed the collection of Le Corbusier, in direct dialog with other sources which the Swiss architect was served along his life to create one of the languages more definitorios of our modernity»

Le Corbusier begins to collect postcards about 1907 and it will continue doing it during all his life, reaching approximately 2.300 copies. For the first time, this exhibition will reveal to the public the value of a material that the architect always preserved in the intimacy of his apartment, without contributing any reflection or thought in the matter. Across his eyes, the postcards acquire his real meaning as instrument of investigation and of learning, as a way for the fantasy and the liberation. Beyond his paper like a support capable of fixing memories and experiences, these they turned into a reference located in the center of a constant and particular dialectics between the real world and his own achievements, astride between the tradition and the modernity, emphasizing his capacity of synthesis.

Preserved in the files of the Fondation Le Corbusier, always they have remained relegated to a background, without being an object of a distinguished study. Luis Burriel Bielza, commissioner of the present exhibition, has opened a new dimension in this inexhaustible mine that still today constitutes the work of the architect. An original approximation, which by means of subtle evocations plans a way across a plurality of hypothesis that puts to the overdraft the motives, the reasons and the aims of this collection from the perspective of a genius who revolutionized the architecture and the urbanism of the 20th century. This analysis offers a spontaneous, fresh look renewed on the extensive and multidisciplinary work of Him Corbusier, establishing links between different means of work, at the time that it allows a rereading of his sources of inspiration.

The value of this compilation does not rest only in a copy especially, but rather in his position inside an extensive network of concepts and interests that it put in resonance with the rest of the collection, and even more, that make it vibrate with the whole series of documents like sketch, pictures, texts, photographies and projects, all realized by the own one Le Corbusier. More that to propose a “classification” in the strict sense, the exhibition offers a “poetical assembly”, a diffuse and opened hierarchy that allows to organize all this material concerning a series of spheres which porous limits facilitate an active exchange. Opposite to the absence of indications of the architect, here we meet faced a topography of images that manages to reveal specific connections between seemingly segregated approximations.

Dates October 04, 2014 – April 05, 2015

Lugar: CentroCentro. Palacio Cibeles. Madrid. España

Planta 4ª

Ariel Cavilli-Fabiana Palmero-Núria Oliver y Paz Molinari · Recorridos y actividades de arquitectura | Architour

Hoy nos desplazamos hasta Barcelona, para conocer a los integrantes de Architour, Ariel Cavilli, Fabiana Palmero, Núria Oliver y Paz Molinari, un despacho de arquitectos que desde 2010 realiza diversas actividades en relación con la arquitectura y la ciudad. Principalmente se centran en organizar recorridos guiados de arquitectura por la ciudad. Actualmente están presentes en Barcelona, Vic, Madrid y Tarragona. Estos recorridos, están destinados a todos aquellos viajeros que quieran descubrir y explorar las ciudades desde una manera antropológica, interactiva y docente.

“¿De qué manera un edificio afecta a la ciudad y viceversa? ¿Qué le aporta y qué le quita? ¿Desde qué lugar se ha concebido un edificio? ¿A qué intereses arquitectónicos, ideológicos…responde?”

Los edificios son albaceas de la ciudad, actúan como hilo conductor que nos adentran en los entresijos de la evolución y relaciones que se producen en el marco de las ciudades.

Al final del recorrido se realiza una puesta en común, normalmente desde un punto elevado, para extraer conclusiones, generar una reflexión y una crítica.

“Architour aspira a la inmersión en la ciudad para inducir la reflexión y la reacción de los participantes”.

Sin más dilación os dejamos con la entrevista que les hemos realizado para que sean los propios autores, nos expliquen con detalle su proyecto cultural.

Architour: Ruta el barrio Gótico (Barcelona)
¿Cuál ha sido vuestra formación y trayectoria profesional previa a “architour”?

Ariel. La pregunta se contesta en parte en el apartado del “Equipo creador del proyecto”. Cabe, no obstante, añadir que en mi caso siempre he trabajado y sigo trabajando haciendo proyectos de arquitectura, hace 20 años. El concepto de proyectar una ruta de arquitectura no es nada ajeno al fenómeno de proyectar, y liga de lleno con el ADN de nuestras competencias. En este caso, se trata de explicar y promover la ciudad como un bien cultural, como una producción cultural. Esto no nos debería ser ajeno, el problema es que la sociedad sólo nos asocia con aquellos que hacen casas… Resulta paradojal e inquieta que (como colectivo) tuviéramos que reivindicar este rol social y esta mirada, cuando nuestro pastel –ya diezmado por la crisis de la burbuja inmobiliaria- estuviera en juego con la LSP. Pareciera que a partir de ese momento hubiéramos descubierto algo importante: que la arquitectura va mucho más allá de un encargo liberal, ¡y esto es una obviedad, aunque escondida! Claro, esto necesita ser explicado, y architour nos proporciona un megáfono para ese activismo. Se trata de explicar la ciudad, de interpelarla como actor central, de entender qué la hizo posible, como historia. Los edificios seleccionados (en las rutas) son entonces la coartada para penetrar, para internarnos en el fenómeno de la ciudad.

Paz. Mi formación profesional se asemeja en raíz bastante a la de Ariel, me formé como Arquitecta en la Facultad de Arquitectura, Diseño y Urbanismo en la Universidad de Buenos Aires, desde los 21 años además de cursar la carrera y durante un período de ocho años me dediqué a complementar e incrementar mi formación como ayudante y docente de asignaturas como Introducción a la Arquitectura Contemporánea e Historia de la Arquitectura Contemporánea. En arquitectura he trabajado en Buenos Aires, Vic (Barcelona) y Madrid, en distintas áreas profesionales y con diversos equipos de los que siempre he aprendido mucho.

¿Qué os llevó a poner en marcha este proyecto? ¿Por qué en este sector?

Ariel. Surge Como una continuidad de mi doctorado en Teoría e Historia de la Arquitectura en la ETSAB en 2010. Mi interés en la investigación en esta área, donde la aproximación a partir de la biblioteca es inicial, inevitable y fundamental para luego construir un relato propio: la ruta o actividad en cuestión, es determinante en el proyecto de architour. Los dossiers -en realidad son unos libros- que siempre entregamos a cada participante acaban en una copiosa bibliografía. Ésta es la materia prima que posibilita la construcción, el proyecto de las rutas y actividades. Hay una evidente sintonía con este enfoque histórico, de ir a buscar las causas de unos fenómenos urbanos y arquitectónicos.

Es cierto también que se suma a esto el desplome de la economía una cosa que, como se sabe, tiene un impacto elevadísimo en el mundo de la construcción y evidentemente en la arquitectura. Soy de la idea que las crisis pueden ser oportunidades para repensar o redefinir direcciones. En tal sentido, la producción intelectual es paradigmática. Tenemos a la historia para entender estos procesos: habrá por ejemplo arquitectos que se quedan y otros que emigran, con los fascismos europeos del siglo XX. En ambos casos, su producción es muy potente, no se pusieron a hibernar o a lamentarse… Hicieron activismo con la arquitectura porque querían transformar la realidad, hacerla mejor, y para eso sirve también la arquitectura.

En cuanto a lo del sector, es múltiple, aunque architour nace apuntado a los viajeros. ¿Por qué? Porque soy un viajero, porque todo el equipo de architour lo es. Compartimos esta sed, esta mirada, esta disposición de exploradores. Esto es lo que hace que un turista sea lo opuesto a un viajero. Si bien la economía del turismo puede estar superpuesta con la de los viajeros, teníamos claro que son dos sociologías muy distintas, dos públicos bien diferenciados. Los viajeros representan un espectro muchísimo más pequeño mientras que el turismo tiene que ver con el consumo de masas, con sacar las fotos de los puntos que marca la guía de turismo. Eso es absolutamente lo opuesto a lo que nos interesa.

Con el tiempo sumamos otras dos ramas de públicos diferentes. Por un lado, el de las escuelas de arquitectura de universidades extranjeras y también el de arquitectos viajeros. Por otro lado, abrimos el frente de las escuelas primarias y secundarias. El discurso, que llamamos “guión”, es el trabajo de investigación para construir las rutas. Los guiones –que son muy arduos y muy vastos, y como los proyectos llevan meses de preparación, porque son proyectos- son la materia prima que utilizamos para estas otras dos líneas. Los intereses que mueven la cosa: los historiográficos, los ideológicos… son los mismos para los tres públicos. El tema es adaptar luego la materia de la ruta. La primera medida es la selección, es abrir unos determinados cajones y cerrar otros del propio guión. Lo segundo es imprimir unas intencionalidades direccionadas.

¿Teníais alguna experiencia previa?

Ariel. Ya mencioné el tema del doctorado y la del viajero empedernido. En esto segundo, evidentemente para viajar, hay que preparar el viaje, estudiarlo, diseccionarlo. Pero luego, hay que desmontarlo todo, porque el viaje es una experiencia antropológica, una inmersión total, hay que mojarse en la misma agua, sumergirse. Esto es lo opuesto a las postales, es algo que detesto. Lo interesante es rascar en todos los estratos históricos y sociales, porque eso es la ciudad, sobre todo la europea: ¡un palimpsesto de estratos, de intereses! Descreo en eso de la experiencia como algo cerrado. La experiencia es algo que tiene que ver con el bagaje, con el rodaje pero fundamentalmente es algo que se construye.

Paz. No tengo ninguna experiencia previa, más que la formación docente que tuve en la Universidad mientras me formaba. El hecho de poder transferir información, intentar emocionar o provocar curiosidad en aquellas personas con las que dialogas es algo fundamental cuando estás enseñando. Aunque architour no sea un curso docente, creo que la formación del relato y el dialogo tiene que estar abierto y muy depurado para que quienes hagan las rutas con nosotros puedan disfrutarlas en cada momento, dejando en ellos la huella de una experiencia diferente.

¿Os encontrasteis con muchas dificultades? ¿Cuáles fueron las más problemáticas?

Ariel. Las dificultades son más bien sociológicas, la de lidiar con parámetros culturales que fatigan: los padrinos, las inercias, las endogamias, la abulia. Llamar por teléfono diez veces a un mismo contacto (el lunes porque nadie contesta, el martes porque de eso se ocupa Marta y llega más tarde, el miércoles porque Marta se enfermó y porque no hay nadie más que se ocupe…) cansa, pero también desarrolla una actitud de perseverancia infinita.

¿Estáis contentos con los objetivos alcanzados?

Mucho.

Architour: Ruta Vic
¿Consideráis que estudiar Arquitectura ha sido un pasaporte fundamental para haber llegado a vuestro trabajo actual?

Ariel. ¡Sin dudas! Lo interesante de la arquitectura es que es un pensamiento muy generalista y transversal.

Paz. Entiendo que si, considero que es una carrera bellísima, pero más aún nos da la oportunidad de poder ver globalmente y puntualmente casi cualquier tipo de problemática, creo que es un punto de vista privilegiado que ha sido desarrollado y diseñado en la Universidad. Es un punto de partida que se transforma en herramienta de trabajo, y como tal debe ser puesta al servicio de la sociedad. El arquitecto debe entender o re-entender su trabajo. Proponerse, desde la sinceridad y capacidad proyectual; somos muy buenos directores de orquesta, pero de nada servimos si no hay trabajo en equipo y comunicación. Debemos escuchar, detectar,  interpretar y proponer.

¿Qué expectativas y proyectos de futuro tenéis para “architour”?

Ariel. Ampliar lo que ya hacemos. Trabajar con los viajes de arquitectos. Lo que es posible hacia aquí es igual de válido al revés, por ejemplo hacia Buenos Aires, que es un entorno muy conocido y estudiado e igualmente querido por nosotros.

Paz. Creo que como propuesta es muy enriquecedora, porque va más allá de un recorrido por diferentes ciudades, que hemos conocido, vivido y estudiado con detenimiento. Personalmente me gustaría que architour fuera creciendo en diferentes formatos, hoy por hoy nos preocupa y ocupa su identidad digital, su huella en la web, su alcance, y que pueda ser interpretada de la manera que la diseñamos. Otra vez volvemos a la preocupación, o mejor dicho ocupación del relato.

Para el futuro, pues nos gustaría transformarla a papel, hacerla tangible, y por otro lado hacer crecer su proyecto cultural, proponiendo architour como programa alternativo en colegios o institutos, ya hemos tenido una pequeña experiencia al respecto.

¿Compagináis o complementáis esta actividad con otras labores o en otros campos?

Ariel. Yo complementariamente hago algunos proyectos de arquitectura, siempre lo he hecho y no podría dejar de hacerlo. No obstante, Architour desde el 2010, se convirtió en un núcleo muy importante. Architour desarrolló también una renovada mirada en mí. Y así suele ser con los proyectos, con ellos queremos cambiar o mejorar el mundo, pero ellos también nos cambian a nosotros.

Paz. Sí, personalmente lo complemento dando clases de inglés todas las tardes, por eso la práctica del relato en dos idiomas no me resulta ajena, es algo que ejerzo y me ocupa constantemente. La interpretación de las emociones cuando cuentas, o enseñas algo nuevo es fundamental. Por otro lado y como sigo teniendo mi título de arquitecta extranjero estoy homologándolo al título español en la ETSAM, y a ello dedico casi todo mi tiempo libre.

¿Son rentables este tipo de iniciativas? ¿Os sentís bien remunerados por la labor que realizáis?

Ariel. Considero que toda la profesión del arquitecto está mal remunerada, claro, si no eres Foster. Nos forman como elitistas, bajo la mitología del genio romántico y bajo el molde del encargo del cliente liberal. Esto ha entrado también en crisis, como tantas cosas… Acaso la crisis debe ser algo consustancial a nuestra modernidad y al sistema económico-social en el que vivimos.

Architour: Ruta la nueva Barcelona (Barcelona)
¿Animarías a otros arquitectos a seguir vuestros pasos? ¿Qué pasos consideráis que deberían dar? ¿Cómo completar sus estudios? ¿Qué otros consejos les darías?

Ariel. Es muy difícil dar consejos con esto. Recomendaría que cada cual encuentre sus potencialidades e intereses y los siga con perseverancia. Pero esto excede a la arquitectura, es totalmente vocacional. Al final, hacemos mejor lo que más nos gusta.

¿Creéis que los arquitectos en España deberíamos seguir abriendo nuevas vías de trabajo para salir de la casilla más «tradicional» de proyectar dada la actual situación de la construcción en nuestro país?

Ariel. La verdad es que no me siento representado en eso de los “arquitectos españoles”. Vivo en Cataluña donde las inversiones (en arquitectura, en infraestructuras o en lo que sea) del Estado español son ínfimas. No me explayo en el proceso que estamos viviendo, pero sería deshonesto esconderlo. El marco cultural y sociológico, el político, el marco histórico y lingüístico son bien distintos. El marco económico general es, no obstante, bastante compartido. Es difícil por lo tanto contestar la pregunta desde unos marcos de actuación distintos porque la arquitectura no sólo es un hecho económico, y aún así en este campo hay matices diferenciales.

Bajo otro análisis, creo que la arquitectura no se enseña bien. He conocido dos universidades: la UBA (Buenos Aires) donde me gradué y la ETSAB (Barcelona) donde homologué mi título y donde dediqué tres años a mi doctorado. Nos forman engordando el mito del genio creador. La formación es elitista y la sociedad nos ve como elitistas. Yo creo que la arquitectura tiene un ADN muy y muy transversal y generalista. Lo nuestro lidia con la creación y el arte, con la tecnología, con lo sociológico, con lo económico, con el fenómeno de la ciudad, con la política, ¡y no olvidemos que política viene de Polis! Esto se refleja en nuestras competencias legales y en nuestro hacer polifónico. Hay arquitectos que se dedican a la investigación o a lo académico, otros diseñan exposiciones, otros hacen edificios revestidos de titanio, otros hacen edificios sociales, otros se dedican al urbanismo, otros, a la cooperación… No obstante, la sociedad nos entiende como los que solamente hacemos casas, ¿y como casas se hacen muy pocas, ¿entonces qué somos? Yo igualmente creo que si de hacer casas se tratara, hay aquí un déficit enorme, pensemos que algo así como la mitad del mundo no tiene agua potable y qué decir de casas… Ahora bien, si aceptamos esto último (y es una obviedad) deberíamos entender que la arquitectura no sólo es una lógica de encargo liberal, es una preocupación social. A los arquitectos también nos interesa mejorar y cambiar la realidad. Le Corbusier también lo dice explícitamente.

Paz. ¡Sin duda! ¡Tenemos el derecho y la obligación de pelear por lo que nos apasiona! No podemos hundirnos nosotros mismos, pero se trata de lo que comentaba anteriormente, verse y proponerse. ¿Quién mejor que uno mismo para ello?

¿Qué opináis de los que se han ido a trabajar al extranjero?

Ariel. Es una opción válida. ¿Pero si se te acaba luego el trabajo “allá”, vuelves o qué haces?

Paz. Son experiencias de vida, ni bien ni mal, necesidades personales, yo también lo hice y aquí estoy ahora, aprendiendo a cada paso que doy, pero muy contenta de mi decisión.

¿Cómo veis el futuro de la profesión?

Ariel. El papel de los colegios de arquitectos y esta formación académica a la que me refiero generan muchos escepticismos. Pero nosotros somos también, en mi caso, el COAC… Hay que sentirse partícipes y no observadores si queremos cambiar las cosas. No tiene sentido y es contraproducente la queja y las lamentaciones. Creo que es urgente construir un nuevo rol social del arquitecto, y eso es una gran oportunidad.

Paz. Veo que está sumergida en un campo al que nos cuesta mucho acceder y por ende modificar, que es el campo global o la famosa crisis, pero sin embargo encuentro muchos colegas haciendo cosas valiosas, valiosísimas, quizás a otra escala, de una manera diferente a la que conocíamos con gran esfuerzo, pero me parece que el rumbo es ese, el de una actuación local, con una visión global. Tenemos herramientas, y yo el futuro lo veo siempre en positivo. No puedo con mi genio.

Architour: Ruta la Barceloneta y la fachada marítima

Ariel Cavilli-Fabiana Palmero-Núria Oliver y Paz Molinari · Recorridos y actividades de arquitectura | Architour
Diciembre 2014

Entrevista realizada por Ana Barreiro Blanco y Alberto Alonso Oro. Agradecer a Ariel, Fabiana, Núria y Paz su tiempo y predisposición con este espacio.

Mareira | Antonio S. Río Vázquez

Mareira | Antonio S. Río Vázquez
Imagen: Jesús Gallo, interior de la casa en La Roiba

«No deja de ser un hecho significativo que, en la historia de la arquitectura y la ingeniería, las construcciones levantadas a la orilla del mar se hayan destacado en notables ocasiones por su masa y por su expresiva elocuencia. […] Quiere decir, a mi entender, que la línea costera es una zona de máxima tensión simbólica: el mar frente a la tierra; lo llano y lo húmedo, frente a lo quebrado y lo seco; lo blando frente a lo duro; lo arraigado frente a lo desarraigado; el ancla frente al velamen».

Ignacio Gómez de Liaño: Paisajes del placer y de la culpa

Desde la antigüedad, la conquista de la frontera con el mar se ha convertido en una empresa apasionante. Las casas en la costa siempre han tenido una connotación mítica de avanzadilla y baluarte, hecha manifiesto por los arquitectos de la modernidad, demostrando el poder del hombre frente a la tempestad, tomando y, al mismo tiempo, enmarcando el lejano horizonte, que pasa a formar parte de la vivienda.

Esa conquista del límite por parte de la arquitectura se aproxima a lo descrito por Heidegger en 1954:

«La frontera no es aquello en lo que termina algo, sino, como sabían los griegos, aquello a partir de donde algo comienza a ser lo que es (comienza su esencia). Para esto está el concepto horismos, es decir, frontera».

Es en el límite construido dónde la dualidad del paisaje marino se hace lugar y hogar.

Allí, las viviendas, presentadas incluso como paradigmas del pensamiento de sus autores —recordemos el Cabanon de Le Corbusier, el refugio de Aalto en Muuratsalo, las sucesivas moradas de Utzon en Mallorca o el escudo al viento de Neutra, entre otras notables casas sobre el mar—, comparten la idea de ser hábitats temporales y sueños de habitar al mismo tiempo.

Frente al Mediterráneo que dio origen y conectó a Europa, el mar gallego representa el Finisterrae, dónde los peregrinos continúan su viaje para llegar hasta la última marca fronteriza. «¿Acaso se trataba de reconocer allí, ante el océano infinito y amenazador que existían unas fronteras impuestas al ímpetu conquistador del hombre?», escribió Dieter Richter recordando ese límite real y mitológico. Cuando el hombre se enfrenta y convive con ese fin del mundo hasta hacerlo parte de su paisaje cotidiano, lo transforma y, en la medida de lo posible, se lo apropia y lo domestica a través de la arquitectura.

En la casa sobre el mar que Ramón Vázquez Molezún proyectó para su familia en las proximidades de Bueu, la construcción se hizo con los caminos y muros existentes, con la luz y los vientos, con la ría siempre presente. La modernidad como mínima intervención, como el uso práctico y preciso de los materiales. Luis Miquel lo expresó de un modo muy acertado:

«esta casa no tiene ninguna gana de salir en las revistas sino más bien de salir al mar».

Así, la arquitectura se hizo inseparable del borde marino.

El singular refugio de Molezún se fue adaptando a los cambios, al paso de los tiempos y de las mareas, de las generaciones. El arquitecto trasladó allí sus conocimientos sobre la arquitectura naval y sus invenciones personales. En su casa sobre el mar, pintaba, salía a navegar y continuaba, año a año, perfeccionando su construcción como si fuera un barco. Hoy, esa casa anclada al final de la playa seguirá navegando, ahora con ayuda de todos.

Antonio S. Río Vázquez . Doctor arquitecto
A Coruña.diciembre 2014

De la distancia (justa) | Landa Hernández Martínez

1 Kilómetro | laperiferiadomestica.tumblr.com

En una reciente conversación con Xxxxxxx Xxxxxx en SOMA, ella me pidió que explicara, en síntesis, que hacía a la hora de enfrentarme a la realización de un proyecto (artístico) “como si lo dijera a un taxista”, con el objeto de situarme en un ejercicio de poder comunicar(me) en poco tiempo a alguien que no me conocía de nada. Si bien titubeé en mi respuesta y fue algo enrevesada se podría resumir en:

“Soy un arquitecto, que no construye, ni le interesa, que además escribe (y hace fotos) pero que no se considera escritor (ni fotógrafo)”.

La respuesta contiene varias negaciones que no voy a desarrollar mucho más. Seguido de eso le conté mi trabajo, el primero que hice donde me distancié de la práctica de la arquitectura que había tenido hasta entonces. En concreto le enseñé unas cuentas fotografías que forman parte de la serie 1Kilómetro. Le hablé de la importancia que supuso para mi aquel ejercicio, no sólo porque traía consigo ese primer momento de negación (de construir) sino que también encerraba una imposibilidad que, como arquitecto, tenía para poder actuar ahí, dando lugar a lo que ya he mencionado: una toma de distancia.

Distancia respecto a varias cosas: a la arquitectura -tanto material como profesional- al paisaje, a las leyes, etc. No es casual que, en mi toma de distancia, eligiera la fotografía -documental- y el texto como principales herramientas. Una, me permitía volver a mirar, a través de la interposición de un filtro (la cámara) que servía además para enmarcar qué estaba viendo. Por contra, el texto me ayudaba a pensar, a verbalizar. Es decir, me ayudaba a darle un lenguaje, a ponerle nombre con el objeto de producir una propuesta que “no se redujera al análisis crítico de una realidad local, sino que establece una categorización de las acciones posibles, orientada a la fabricación de un instrumental que se quiere disciplinar hábil para interpretar y operar en contextos frágiles como ese”. Esto es, fue un ejercicio que no se limitaba a documentar sino a establecer una teoría en si misma. Dos acciones: mirar-pensar, que me abrieron muchas de las inquietudes que estoy realizando ahora: la investigación, la escritura, etc.

1 Kilómetro | laperiferiadomestica.tumblr.com

Es evidente que este acercamiento supuso una conexión con el mundo de la academia, con sus pros y sus contras, que llevo a un cuestionamiento por parte de Xxxxxxx Xxxxxx. Ella, más ilustrada en el campo del arte, ponía abiertamente en duda que la academia sea una vía de hacer “público” un proyecto, de comunicarlo. De hecho, y volviendo a 1Kilómetro, preguntaba e insistía por qué yo había decidido mantener la distancia tal que no llegara a entablar contacto, por ejemplo, con los vecinos de las viviendas (cosa que, bien mirado, me parece discutible, pero entraré en ello más adelante), a lo que añadió que era “muy de arquitecto eso de no hablar con la gente”.

No voy a entrar a valorar la imagen que tiene de mi profesión que, como todo tópico, guarda algo de verdad (ganada a pulso), pero que, como todo tópico, es de visión reducida. Si a esto le sumamos su cuestionamiento de la academia -en donde parecía inscribirme- por su falta de acción, tenemos que el problema se reducía al tema de la distancia. Para ella, como arquitecto o como fuera lo que estuviera haciendo (escribir, fotografiar, etc), yo estaba demasiado lejos.

1 Kilómetro | laperiferiadomestica.tumblr.com

Es curioso como, tras la conversación o por la conversación, me he ido encontrando con varios textos que hablan de esta noción de distanciamiento. Copio a continuación algunos fragmentos, no directamente enlazados del todo entre sí o con lo quiero decir, pero interesantes para apoyarme:

“Cuando los alemanes ya había perdido la guerra y los campos de concentración había sido liberados, los Aliados fotografiaron y filmaron los campos con los sobrevivientes y las huellas que indicaban la muerte de millones de personas. Las imágenes más impactantes fueron las de las pilas de zapatos, los anteojos, las prótesis dentales y las montañas de pelo. Quizás deban existir imágenes a la distancia, para que lo inimaginable puede ser comprendido. (Harun Farocki, Desconfiar de las imágenes)

La distancia equivale a separación, a establecer un vacío que impida el contacto, la implicación y el compromiso. (…) El alejamiento minimiza las opciones de configuración (encuadre, punto de vista, etc.) al desvalorizar el eventual repertorio de decisiones adoptado por el operador; y, por otra parte, el alejamiento asegura una imagen más plana en la que el fotógrafo no se siente obligado a destacar nada. En la realización del documento auténtico, como hacer una fotocopia, sería absurdo pretender resaltar un fragmento sobre otro. (Joan Fontcuberta, La cámara de Pandora)

En toda pasión teórica hay algo de extrañamiento y extrañeza: ver algo como antes no se había visto. Es un asunto de tomar distancia, de apreciar lo distante aun a costa de lo cercano (…) quienes pretenden hacer teorías sobre lo que tienen a mano, no hacen más que “sustraer a su objeto de la familiaridad cotidiana, empujándolo a una distancia donde aparece tan extraño como las estrellas”. (Alejandro Hernández Gálvez, Sombrillas, sombreros, sombras)”

Los tres textos, cada uno a su manera, hablan de tomar distancia justa desde la que ver las cosas. Ni muy cerca, “para que lo inimaginable pueda ser comprendido”, ni muy lejos, donde las cosas se pierdan entre el ruido. Abrazan la idea que para pensar, uno debe alejarse sabiendo que puede perderse en la teoría, en la pura visión o en la mera documentación.

1 Kilómetro | laperiferiadomestica.tumblr.com

Tomar distancia, en aquel entonces, fue entonces mi ejercicio necesario. Ver las cosas desde un afuera (del espacio y el tiempo) desde el que como arquitecto estaba “obligado” a ubicarme. Renegué, alejándome, de la arquitectura; en el proceso encontré más cómodo -¿demasiado quizás?- ¿Es esa comodidad -ese alejamiento- algo que permita actuar o es sólo una manera de mantenerse en el margen, en la periferia del conflicto? ¿Está mi distancia demasiado cerca de la teoría?, ¿puede ser la teoría una práctica en sí misma? Xxxxxxx Xxxxxx me recriminaría, como he dicho, que no me posicionara junto a ningún vecino, casi como si hubiera visto que ellos eran los más desamparados de esa situación, y su práctica en aquella zona fuera un ejercicio de resistencia frente a un poderoso Estado que sólo quería expulsarlos bajo la Ley de Costas. Pero lo que ella no se percató o yo no le supe hacer saber bien es que nadie era “inocente” en aquella situación; que todos tenían sus propias -y egoístas- razones para mantenerse allí y que lo que yo estaba mirando no eran únicamente unos ejercicios de resistencia (vecinales o estatales) por controlar el espacio sino la incongruencia entre lo que dice el plano, eso que haría el arquitecto, y la realidad material que existía allí, denunciando, no sólo que el arquitecto no estaba, sino que no tenía nada que decir en aquel lugar, porque su trabajo era la base misma del conflicto.

Era preciso mantenerse fuera para poder denunciarlo todo -y a todos- sin estar “obligado a destacar nada” ni a nadie. Se trataba de establecer una mirada crítica que estableciera cuales eran las causas y consecuencias que había construido allí “mi profesión”. Pero no me limité a mirar, también experimenté el lugar de forma cotidiana: iba allí cada semana, lo recorría, habitaba, sufría y disfrutaba, siempre desde una distancia que me permitía observar, escribir y pensar lo suficiente -o así creía yo. Fue, básicamente, un ejercicio de acercamiento y distanciamiento: me aproximaba al lugar y me alejaba, al mismo tiempo, del arquitecto que debía ser. En definitiva, me alejaba del diseño (que no iba a salvar nada), pero quizás, en el proceso, como apuntaba Xxxxxxx Xxxxxx, me convertí en “documentalista o académico”, limitándome únicamente a describir.

Una posición que, bajo mi propia experiencia, parece ser marginal para muchos miembros del arte: la ven demasiado alejada de cualquier posibilidad real, como si el arte (que sería entendido como acción) no se llevara nada bien con lo académico: dejando entrever que pensamiento y acción, si bien no están enfrentados, son dos fenómenos demasiado alejados entre ellos: la teoría, parecen manifestar, está carente de práctica. Sentimiento que apunta en su texto Alejandro Hernández: “La teoría [la descripción] parece constituirse como tal al separarse de la práctica, al tomar distancia”; pero, en ese proceso de alejamiento, la teoría “establece sus propias prácticas”.

¿La teoría, el alejamiento, la descripción, la visión pura, la documentación, serían entonces formas de acción?

1 Kilómetro | laperiferiadomestica.tumblr.com

Pedro Hernández · arquitecto
ciudad de méxico. febrero 2014

Pierre Chareau. Maison de VerrePierre Chareau. Maison de VerrePierre Chareau. Maison de Verre

0

«La Maison de verre» de Pierre Chareau, construida entre 1928 y 1931, en la rue Saint-Guillaume, de París. La Maison de Verre (en francés Casa de vidrio) fue construida entre 1928 y 1932 en París, Francia. Construida según  el estilo internacional en la arquitectura, el diseño de la casa hizo hincapié en tres rasgos fundamentales: la sinceridad de los materiales, la transparencia variable de las formas y la yuxtaposición de los materiales industriales, con una decoración en los accesorios de la vivienda en un estilo más tradicional. Los materiales primarios utilizados fueron el acero, vidrio y ladrillos de vidrio. Entre las piezas «industriales»  más notables están las baldosas de goma del pavimento, vigas de acero visto, chapa perforada, pesados artefactos de iluminación industrial y accesorios mecánicos.

http://vimeo.com/11636468

«A Maison de verre» de Pierre Chareau, construída entre 1928 e 1931, na rue Saint-Guillaume, de París. A Maison de Verre (en francés Casa de vidro) foi construída entre 1928 e 1932 en París, Francia. Construída segundo o estilo internacional na arquitectura, o deseño da casa fixo fincapé en tres trazos fundamentais: a sinceridade dos materiais, a transparencia variable das formas e a xustaposición dos materiais industriais, cunha decoración nos accesorios da vivenda nun estilo máis tradicional. Os materiais primarios utilizados foron o aceiro, vidro e ladrillos de vidro. Entre as pezas «industriais» máis notables están as baldosas de goma do pavimento, vigas de aceiro visto, chapa perforada, pesados artefactos de iluminación industrial e accesorios mecánicos.

«Maison de verre» of Pierre Chareau, Pierre Chareau, constructed between 1928 and 1931, in the rue Saint-Guillaume, of Paris. The Maison de Verre (in Frenchman Casa of glass) was constructed between 1928 and 1932 in Paris, France. Constructed according to the international style in the architecture, the design of the house emphasized in three fundamental features: the sincerity of the materials, the variable transparency of the forms and the juxtaposition of the industrial materials, with a decoration in the accessories of the housing in a more traditional style. The primary used materials were the steel, glass and glass bricks. Between the most notable «industrial» pieces there are the tiles of rubber of the pavement, girders of seen steel, perforated sheet, heavy appliances and incidental mechanical of industrial lighting.

IEE. Informe de evaluación del edificioIEE. Informe de evaluación do edificioIEE. Report of evaluation of the building

0

El Informe de Evaluación de los Edificios (en adelante IEE) es un documento en el que se acredita la situación en la que se encuentran los edificios, al menos en relación con su estado de conservación, con el cumplimiento de la normativa vigente sobre accesibilidad universal, y con el grado de su eficiencia energética. La Administración urbanística puede requerírselo a los propietarios de inmuebles ubicados en edificaciones con tipología residencial de vivienda colectiva, según un calendario establecido.

La normativa básica de referencia es estatal, concretamente la Ley 8/2013, de 26 de junio, de rehabilitación, regeneración y renovación urbanas, publicada en el BOE núm. 153 de 27 de Junio de 2013. Esta Ley contiene un Título I dedicado al “Informe de Evaluación de los Edificios”. Los artículos y disposiciones que hacen referencia al mismo son los siguientes:

– Artículo 4 El Informe de Evaluación de los Edificios.
– Artículo 5 Coordinación administrativa.
– Artículo 6 Capacitación para el Informe de Evaluación de los Edificios.
– Disposición transitoria primera  Calendario para la realización del  Informe de Evaluación de los Edificios.
– Disposición final decimoctava  Cualificaciones requeridas para suscribir los Informes de Evaluación de Edificios.

Sin perjuicio de esta regulación estatal, que tiene carácter básico, puede existir normativa autonómica o municipal que la desarrolle.

Según el artículo 4 de la Ley 8/2013, están obligados los propietarios de inmuebles ubicados en edificios de tipología residencial de vivienda colectiva que tengan una antigüedad superior a los 50 años. Según el artículo 2, apartado 6 de esta Ley, se entiende por edificio de tipología residencial de vivienda colectiva:

“el compuesto por más de una vivienda, sin perjuicio de que pueda contener, de manera simultánea, otros usos distintos del residencial. Con carácter asimilado se entiende incluida en esta tipología, el edificio destinado a ser ocupado o habitado por un grupo de personas que, sin constituir núcleo familiar, compartan servicios y se sometan a un régimen común, tales como hoteles o residencias”.

En principio, y salvo que así lo exija la normativa autonómica o municipal, están excluidas por tanto las viviendas unifamiliares.

También están obligados a realizar el IEE los propietarios de cualquier edificio, con independencia de su antigüedad, cuando pretendan solicitar ayudas públicas para realizar obras de conservación, de accesibilidad universal o eficiencia energética, y siempre con anterioridad a la formalización de la petición de la correspondiente ayuda.

+ info

The Report of Evaluation of the Buildings (in forward IEE) is a document in the one that justifies itself the situation in which they find the buildings, at least in relation with his condition of conservation, with the fulfillment of the in force regulation on universal accessibility, and with the degree of his energy efficiency. The urban development Administration can ask it from the owners of real estate located in buildings with residential typology of collective housing, according to an established calendar.

The basic regulation of reference is state, concretely the Law 8/2013, of June 26, of rehabilitation, regeneration and renovation urban, published in the BOE núm. 153 of June 27, 2013. This Law contains a Title I dedicated to the “Report of Evaluation of the Buildings”. The articles and dispositions that refer to the same sound the following ones:

– Article 4 The Report of Evaluation of the Buildings.
– Article 5 administrative Coordination.
– Article 6 Training for the Report of Evaluation of the Buildings.
– The first transitory Disposition Calendar for the accomplishment of the Report of Evaluation of the Buildings.
– Final eighteenth Disposition Qualifications needed to sign the Reports of Building evaluation.

Without prejudice of this state regulation, which has basic character, there can exist autonomous or municipal regulation that develops it.

According to the article 4 of the Law 8/2013, there are forced the owners of real estate located in buildings of residential typology of collective housing that they should have a top antiquity at the age of 50. According to the article 2, paragraph 6 of this Law, he understands himself for building of residential typology of collective housing:

“the compound for more than one housing, without prejudice that it could contain, in a simultaneous way, other uses different from the residential one. With assimilated character he understands himself included in this typology, the building destined to be occupied or lived by a group of persons who, without constituting a familiar core, share services and to surrender to a common regime, such as hotels or residences”.

At first, and except that this way it is demanded by the autonomous or municipal regulation, the one-family housings are excluded therefore.

Also there are forced to realize the IEE the owners of any building, with independence of his antiquity, when they try to request public helps to realize works of conservation, of universal accessibility or energy efficiency, and always before the formalization of the request of the corresponding help.

+ info

O Informe de Avaliación dos Edificios (en diante IEE) é un documento no que se acredita a situación na que se encontran os edificios, polo menos en relación co seu estado de conservación, co cumprimento da normativa vixente sobre accesibilidade universal, e co grao da súa eficiencia enerxética. A Administración urbanística pode requirírllelo aos propietarios de inmobles situados en edificacións con tipoloxía residencial de vivenda colectiva, segundo un calendario establecido.

A normativa básica de referencia é estatal, concretamente a Lei 8/2013, de 26 de xuño, de rehabilitación, rexeneración e renovación urbanas, publicada no BOE núm. 153 do 27 de Xuño de 2013. Esta Lei contén un Título I dedicado ao “Informe de Avaliación dos Edificios”. Os artigos e disposicións que fan referencia a este son os seguintes:

– Artigo 4 El Informe de Evaluación de los Edificios.
– Artigo 5 Coordinación administrativa.
– Artigo 6 Capacitación para o Informe de Avaliación dos Edificios.
– Disposición transitoria primeira Calendario para a realización do Informe de Avaliación dos Edificios.
– Disposición final décimo oitava Cualificaciones requiridas para subscribir os Informes de Avaliación de Edificios.

Sen prexuízo desta regulación estatal, que ten carácter básico, pode existir normativa autonómica ou municipal que a desenvolva.

Segundo o artigo 4 da Lei 8/2013, están obrigados os propietarios de inmobles situados en edificios de tipoloxía residencial de vivenda colectiva que teñan unha antigüidade superior aos 50 anos. Segundo o artigo 2, apartado 6 desta Lei, enténdese por edificio de tipoloxía residencial de vivenda colectiva:

“o composto por máis dunha vivenda, sen prexuízo de que poida conter, de xeito simultáneo, outros usos distintos do residencial. Con carácter asimilado enténdese incluída nesta tipoloxía, o edificio destinado a ser ocupado ou habitado por un grupo de persoas que, sen constituír núcleo familiar, compartan servizos e se sometan a un réxime común, tales como hoteis ou residencias”.

En principio, e salvo que así o esixa a normativa autonómica ou municipal, están excluídas polo tanto as vivendas unifamiliares.

Tamén están obrigados a realizar o IEE os propietarios de calquera edificio, con independencia da súa antigüidade, cando pretendan solicitar axudas públicas para realizar obras de conservación, de accesibilidade universal ou eficiencia enerxética, e sempre con anterioridade á formalización da petición da correspondente axuda.

+ info

[:es]Reforma de ático en Valencia | DG Arquitecto Valencia[:gl]Reforma de ático en Valencia | DG Arquitecto Valencia[:en]Reform of attic in Valencia | DG Arquitecto Valencia[:]

[:es]

Reforma de ático en Valencia | DG Arquitecto Valencia
Reforma de ático en Valencia | DG Arquitecto Valencia

Como en todos nuestros trabajos partimos de una serie de condicionantes, que analizamos e introducimos en nuestro proyecto para conseguir de una forma “sencilla y directa” la solución final que mejor se adapta al lugar y a las necesidades del cliente, en este caso una joven pareja con un hijo.

Condicionantes de los clientes

Dos eran las cosas que preocupaban a los clientes, en primer lugar mantener la mayor altura posible en todos los espacios ya que partíamos de una altura aproximada de 3,20 metros.

En segundo lugar estaban sus necesidades como usuarios del ático, tres habitaciones, dos baños y poder disfrutar de la terraza que había sido eliminada, en parte, por los anteriores dueños.

Condicionantes de la configuración del ático

Como ya hemos comentado en el punto anterior la altura máxima era de 3,20 metros pero existían tres pórticos que reducían de forma puntual esta altura a los 2,70 metros.

La existencia de estos pórticos que en un principio podía parecer un hándicap fue la clave para llegar a la solución final ya que optamos por utilizar los pórticos  y las fachadas como los elementos que nos ayudarían a delimitar las tres zonas de la vivienda, zona de día (cocina, estar y terraza), zona de relación (baños, vestidor y distribuidor) y zona de noche (habitaciones).

Propuesta

Tras presentar varias propuestas a nuestros clientes se opta por crear un gran espacio central ocupado por la zona de cocina-comedor por el que se accede a la vivienda que junto a la zona de estar forman la zona de día.

Estas dos estancias disfrutan del espacio exterior de la terraza que ahora sí pasa a ser parte importante del ático, una de las principales preocupaciones de los clientes y nuestras desde un principio.

Un espacio que nada más adentrarte en el ático aparece como el gran protagonista.

La zona de relación formada por los dos baños, un vestidor y la zona de distribuidor a las habitaciones, es la única zona de la vivienda en la que disminuye la altura.

Esto nos ayuda a resolver la climatización y todas las instalaciones de la vivienda sin afectar a  la altura de los espacios más importantes.

Por último se encuentra la zona de noche formada por tres dormitorios de tamaño muy similar iluminados a través del patio de manzana.

Obra: Reforma de ático en Valencia
Arquitectos: DG Arquitecto Valencia (Isabel Roger Sánchez  + Daniel González López)
Emplazamiento: Valencia, España
Año: 2014
Constructora: ELO construcciones
Cocina: Buraglia
Fotografías: Mariela Apollonio
+ dgarquitecto.blogspot.com.es[:en]

Since in all our works we depart from a series of determining, that we analyze and introduce in our project to obtain of a “simple and direct” form the solution final that better one adapts to the place and to the needs of the client, in this case an equal young woman with a son.

Determining of the clients.

Two were the things that were worrying the clients, first to support the major possible height in all the spaces since we were departing from an approximate height of 3,20 meters.

Secondly there were his needs like users of the attic, three rooms, two baths and to be able to enjoy the terrace that had been eliminated, partly, by the previous owners.

Determining of the configuration of the attic.

Since already we have commented in the previous point on the maximum height it was 3,20 meters but there existed three porticoes that were reducing of punctual form this height to 2,70 meters.

The existence of these porticoes that in a beginning could look like a hándicap was the key to come to the final solution since we choose to use the porticoes and the fronts as the elements that would help us to delimit three zones of the housing, zone by day (he cooks, to be and terrace), zone of relation (baths, dressing room and distributor) and zone by night (rooms).

Offer.

After presenting several proposed our clients one chooses to create a great central space occupied by the kitchen – dining room zone for the one that one accedes to the housing that close to the zone of being they form the zone by day.

These two stays enjoy the exterior space of the terrace that now yes happens to be an important part of the attic, one of the principal worries of the clients and ours from a beginning.

A space that nothing more to enter the attic appears as the great protagonist.

The zone of relation formed by both baths, a dressing room and the distributor’s zone to the rooms, is the only zone of the housing in the one that diminishes the height.

This helps us to solve the air conditioning and all the facilities of the housing without concerning at a height of the most important spaces.

Finally one finds the zone by night formed by three bedrooms of very similar size illuminated across the court of apple.

Work: Reform of attic in Valencia

Architects: DG Arquitecto Valencia (Isabel Roger Sánchez + Daniel González López)

Location: Valencia, Spain

Year: 2014

Construction: ELO construcciones

Kitchen: Buraglia

Photography: Mariela Apollonio

+ dgarquitecto.blogspot.com.es

[:gl]

Como en todos os nosos traballos partimos dunha serie de condicionantes, que analizamos e introducimos no noso proxecto para conseguir dunha forma «sinxela e directa» a solución final que mellor se adapta ao lugar e ás necesidades do cliente, neste caso unha moza parella cun fillo.

Condicionantes dos clientes.

Dous eran as cousas que preocupaban aos clientes, en primeiro lugar manter a maior altura posible en todos os espazos xa que partiamos dunha altura aproximada de 3,20 metros.

En segundo lugar estaban as súas necesidades como usuarios do ático, tres cuartos, dous baños e poder gozar da terraza que fora eliminada, en parte, polos anteriores donos.

Condicionantes da configuración do ático.

Como xa comentamos no punto anterior a altura máxima era de 3,20 metros pero existían tres pórticos que reducían de forma puntual esta altura aos 2,70 metros.

A existencia destes pórticos que nun principio podía parecer un hándicap foi a clave para chegar á solución final xa que optamos por utilizar os pórticos e as fachadas como os elementos que nos axudarían a delimitar as tres zonas da vivenda, zona de día (cociña, estar e terraza), zona de relación (baños, vestidor e distribuidor) e zona de noite (cuartos).

Proposta.

Tras presentar varias propostas aos nosos clientes óptase por crear un grande espazo central ocupado pola zona de cociña-comedor polo que se accede á vivenda que xunto á zona de estar forman a zona de día.

Estas dúas estanzas gozan do espazo exterior da terraza que agora si pasa a ser parte importante do ático, unha das principais preocupacións dos clientes e nosas dende un principio.

Un espazo que nada máis internarte no ático aparece como o gran protagonista.

A zona de relación formada polos dous baños, un vestidor e a zona de distribuidor aos cuartos, é a única zona da vivenda na que diminúe a altura.

Isto axúdanos a resolver a climatización e todas as instalacións da vivenda sen afectar á altura dos espazos máis importantes.

Por último encóntrase a zona de noite formada por tres dormitorios de tamaño moi similar iluminados a través do patio de mazá.

Obra: Reforma de ático en Valencia

Arquitectos: DG Arquitecto Valencia (Isabel Roger Sánchez + Daniel González López)

Emprazamento: Valencia, España

Año: 2014

Constructora: ELO construcciones

Cociña: Buraglia

Fotografías: Mariela Apollonio

+ dgarquitecto.blogspot.com.es

[:]

Preguntas, de Eduardo ChillidaPreguntas, de Eduardo ChillidaQuestions, by Eduardo Chillida

0

Lectura del libro «Preguntas» con ocasión del nombramiento Miembro Honorario de la Real Academia de San Fernando. Madrid 1994

Comisariada por Ignacio Chillida, Preguntas de Eduardo Chillida, adopta el nombre del título del libro que el artista leyó durante su nombramiento como Miembro Honorario de la Real Academia de San Fernando en Madrid (1994) y que recoge por primera vez sus propios cuestionamientos y aforismos.

La exposición se estructura en dos plantas: la primera presenta una selección de esculturas y obras en papel, junto a las páginas del libro a gran escala, y la segunda está dedicada a la obra gráfica y libros de artista del escultor. Se exponen 12 esculturas de pequeño y medio formato, acompañadas de collages, gravitaciones y dibujos. También piezas de hierro realizadas para la obra pública como Peine del viento en Donostia, Homenaje a Hokusai en Japón o Yunke de sueños, una de las series de esculturas fundamentales en la carrera del escultor. Además, de dos libros del artista: La Mèmoire et la Main (1986) y Hommage à Jean-Sebastien Bach (1997).

http://vimeo.com/99622903

Preguntas, de Eduardo Chillida
Palacio de Exposiciones Kiosco Alfonso
Avenida Xardíns de Méndez Núñez, 3
Horarios: de L a D de 12 a 14 h. y de 18 a 21 h.
Entrada gratuita

Lectura do libro «Preguntas» con ocasión do nomeamento de Membro Honorario da Real Academia de San Fernando. Madrid 1994

Comisariada por Ignacio Chillida, Preguntas de Eduardo Chillida, adopta o nome do título do libro que o artista leu durante o seu nomamento como Membro Honorario da Real Academia de San Fernando en Madrid (1994) e que recolle por primeira vez os seus propios cuestionamentos e aforismos.

A exposición estructúrase en dúas prantas: a primeira presenta unha selección de esculturas e obras en papel, xunto as páxinas do libro a gran escala, e a segunda está adicada a obra gráfica e libros de artista do escultor. Exponense 12 esculturas de pequeno e medio formato, acompañadas de collages, gravitaciones e debuxos. Tamén as piezas de ferro realizadas para a obra pública como Peine do vento en Donostia, Homenaxe a Hokusai en Japón ou Yunke de sonos, unha das series de esculturas fundamentáis na carreira do escultor. Ademáis, de dous libros do artista: La Mèmoire et la Main (1986) e Hommage à Jean-Sebastien Bach (1997).

http://vimeo.com/99622903

Questions, by Eduardo Chillida
Palacio de Exposiciones Kiosco Alfonso
Avenida Xardíns de Méndez Núñez, 3
Horarios: de L a D de 12 a 14 h. e de 18 a 21 h.
Entrada de balde

Reading of the book Questions on the occasion of the appointment Honorary Member of San Fernando’s Royal Academy. Madrid 1994

Curaterd as Ignacio Chillida, Eduardo Chillida’s Questions, adopts the name of the title of the book that the artist read during his appointment as Honorary Member of San Fernando’s Royal Academy in Madrid (1994) and that gathers for the first time his own questions and aphorisms.

The exhibition is structured in two plants: the first one presents a selection of sculptures and works in paper, close to the pages of the large-scale book, and the second one is dedicated to the graphical work and artist’s books of the sculptor. There are exposed 12 sculptures of small and half format, accompanied of collages, gravitations and drawings. Also pieces of iron realized for the public work like Comb of the wind in Donostia, Honoring to Hokusai in Japan or Yunke of dreams, one of the series of fundamental sculptures in the career of the sculptor. In addition, of two books of the artist: The Mèmoire et the Main (1986) and Hommage à Jean-Sebastien Bach (1997).

http://vimeo.com/99622903

Preguntas, de Eduardo Chillida
Palacio de Exposiciones Kiosco Alfonso
Avenida Xardíns de Méndez Núñez, 3
Schedules: of L to D from 12 to 14 h. and from 18 to 21 h.
Admission free

[:es]Acciones comunes. Miradas e intervenciones urbanas desde el arte y la arquitectura.[:gl]Accións comúns. Miradas e intervencións urbanas dende a arte e a arquitectura.[:en]Common actions. Looks and urban interventions from the art and the architecture.[:]

0

[:es]

En 1968 el artista norteamericano John Baldessari establecía sus términos más utilizados para definir trabajos creativos en el arte, plasmando sobre un lienzo las que, según él, eran las palabras capaces de explicar esta práctica en el siglo XX (buscó en libros de arte cuáles eran las acciones más repetidas y se las dictó a un cartelista que fijó en la tela aquellos verbos). La arquitectura podría ser sintetizada de un modo parecido, a través de las acciones que convoca, más allá de intenciones o retóricas. Un proyecto de arquitectura puede enunciarse como un catálogo de verbos, sucesión de actuaciones establecidas en un lugar concreto que desencadena otra serie de actos por parte de los habitantes; una suerte de ley de Newton actualizada por la que las acciones desplegadas por la arquitectura conllevan reacciones ciudadanas.

Casi a la vez que Baldessari conjugaba su acopio de términos, Richard Serra publicaba una lista de infinitivos que precisaba la relación de acciones que se pueden aplicar a la materia, un manual para un escultor, o cualquier creador, de aquello que puede llegar a hacer; en su centenar de acciones se condensa la práctica escultórica de la humanidad, la que fue y también la que pudiera llegar a ser. El comienzo de un proyecto de arquitectura en la ciudad también podría sintetizarse en la simiente de un glosario de expresiones que indicasen diversos modos de proceder, apilar, sustraer, plegar…, que se enraizarán o ramificarán luego en nuestras calles; todo proyecto es una metamorfosis de la materia.

En la misma fecha que Baldessari, otro artista contemporáneo, Carl André, realizaba un ejercicio parecido, una sucesión sustantiva que explicaba su obra: una personalización subjetiva y un enriquecimiento complementario de la frialdad intelectual que podría achacarse a la potencia conceptual de la cuestación de Baldessari. Entre estas listas nos movemos todos, artistas, arquitectos, y en definitiva, habitantes de la ciudad, escenario palpitante que transformamos con nuestras miradas, pensamientos, y acciones comunes.

Proyectar la arquitectura de la ciudad, suma de múltiples acciones, requiere de una taxonomía operativa de funciones: algunas podrían referirse a los reacciones que genera la arquitectura al entrar en contacto con el medio, como en el inventario de Baldessari, otras a la transformación que causa en la materia, reciprocidad de nuestras ideas, al igual que en el catálogo de Serra, y otras, como en la lista de André, a nuestra implicación vivencial y comprometida, todo artista desea estar siempre a los dos lados de una línea inexistente, creando y al mismo tiempo, viviendo. Y así pasamos del pensamiento a la acción. Desde la mirada a nuestro espacio común, quisiéramos proclamar la fructífera convergencia de la práctica artística y arquitectónica, y definir ambas en continuidad como una acumulación de acciones colectivas en un lugar. Artistas, arquitectos, ciudadanos, estamos interesados en el entendimiento de la ciudad como una acumulación de hechos y vivencias, Acciones Comunes que dan sentido al espacio público y de las que todos los interesados podemos aprender estrategias de reflexión y acción para transformarlo y mejorarlo.

La presente publicación recoge las intervenciones y encuentros del curso celebrado en la Universidad Internacional Menéndez Pelayo en otoño de 2013, con la participación de autores, arquitectos, artistas, escritores, de sensibilidad contemporánea y urbana, y de gran relevancia en los ámbitos académicos, creativos e intelectuales, acerca de las relaciones entre arte y arquitectura.

+ info

[:gl]

En 1968 o artista norteamericano John Baldessari establecía os seus termos máis utilizados para definir traballos creativos na arte, plasmando sobre un lenzo as que, segundo el, eran as palabras capaces de explicar esta práctica no século XX (buscou en libros de arte cales eran as accións máis repetidas e llas ditou a un cartelista que fixou na tea aqueles verbos). A arquitectura podería ser sintetizada dun modo parecido, a través das accións que convoca, máis alá de intencións ou retóricas. Un proxecto de arquitectura pode enunciarse como un catálogo de verbos, sucesión de actuacións establecidas nun lugar concreto que desencadea outra serie de actos por parte dos habitantes;
unha sorte de lei de Newton actualizada pola que as accións despregadas pola arquitectura levan consigo reaccións cidadás.

Case á vez que Baldessari conxugaba o seu abasto de termos, Richard Serra publicaba unha lista de infinitivos que precisaba a relación de accións que se poden aplicar á materia, un manual para un escultor, ou calquera creador, daquilo que pode chegar a facer; no seu centenar de accións condénsase a práctica escultórica da humanidade, a que foi e tamén a que puidese chegar a ser. O comezo dun proxecto de arquitectura na cidade tamén podería sintetizarse na semente dun glosario de expresións que indicasen diversos modos de proceder, amorear, subtraer, pregar…, que se enraizarán ou ramificarán logo nas nosas rúas; todo proxecto é unha metamorfose da materia.

Na mesma data que Baldessari, outro artista contemporáneo, Carl André, realizaba un exercicio parecido, unha sucesión substantiva que explicaba a súa obra: unha personalización subxectiva e un enriquecemento complementario da frialdade intelectual que podería achacarse á potencia conceptual da colecta de Baldessari. Entre estas listas movémonos todos, artistas, arquitectos, e, en definitiva habitantes da cidade, escenario palpitante que transformamos coas nosas miradas, pensamentos, e accións comúns.

Proxectar a arquitectura da cidade, suma de múltiples accións, require dunha taxonomía operativa de funcións: algunhas poderían referirse aos reaccións que xera a arquitectura ao entrar en contacto co medio, como no inventario de Baldessari, outras á transformación que causa na materia, reciprocidade das nosas ideas, ao igual que no catálogo de Serra, e outras, como na lista de André, á nosa implicación vivencial e comprometida, todo artista desexa estar sempre aos dous lados dunha liña inexistente, creando e ao mesmo tempo, vivindo. E así pasamos do pensamento á acción. Dende a mirada ao noso espazo común, quixeramos proclamar a frutífera converxencia da práctica artística e arquitectónica, e definir ambas as dúas en continuidade como unha acumulación de accións colectivas nun lugar. Artistas, arquitectos, cidadáns, estamos interesados no entendemento da cidade como unha acumulación de feitos e vivencias, Accións Comúns que dan sentido ao espazo público e das que todos os interesados podemos aprender estratexias de reflexión e acción para transformalo e melloralo.

A presente publicación recolle as intervencións e encontros do curso celebrado na Universidade Internacional Menéndez Pelayo en outono de 2013, coa participación de autores, arquitectos, artistas, escritores, de sensibilidade contemporánea e urbana, e de gran relevancia nos ámbitos académicos, creativos e intelectuais, acerca das relacións entre arte e arquitectura.

+ info

[:en]

In 1968 the North American artist John Baldessari was establishing his terms more used to define creative works in the art, forming on a linen those who, according to it, were the words capable of explaining this practice in the 20th century (it searched in books of art which were the most repeated actions and it them was dictated to a poster-artist who fixed in the fabric those verbs). The architecture might be synthesized in a similar way, across the actions that it summons, beyond intentions or rhetorics. A project of architecture can be enunciated as a catalogue of verbs, succession of actions established in a concrete place that unleashes another series of acts on the part of the inhabitants; a luck of Newton’s law updated by that the actions opened by the architecture carry civil reactions.

Almost simultaneously that Baldessari was bringing together his collection of terms, Richard Serra was publishing a list of infinitives that specified the relation of actions that can be applied to the matter, a manual for a sculptor, or any creator, of that one that it can manage to do; in his hundred of actions there becomes condensed the sculptural practice of the humanity, which was and also the one that could manage to be. The beginning of a project of architecture in the city also might synthesize in the seed of a glossary of expressions that were indicating diverse manners of proceeding, piling up, removing, folding up …, that they will take root or branch out then in our streets; any project is a metamorphosis of the matter.

In the same date that Baldessari, another contemporary artist, Carl André, realized a similar exercise, a substantive succession that was explaining his work: a subjective customization and a complementary enrichment of the intellectual coldness that might be imputed to the conceptual power of Baldessari’s collection. Between these lists move we all, artists, architects, and definitively, inhabitants of the city, palpitating scene that we transform with our looks, thoughts, and common actions.

To project the architecture of the city, sum of multiple actions, it needs of an operative taxonomía of functions: some of them might refer to the reacciones that the architecture generates on having entered in touch with the way, since in Baldessari’s inventory, others to the transformation that it causes in the matter, reciprocity of our ideas, as in Serra’s catalogue, and others, since in the list of André, to our existential and awkward implication, every artist wants to be always to both sides of a non-existent line, creating and at the same time, living. And this way we go on from the thought to the action. From the look to our common space, we wanted to proclaim the fruitful convergence of the artistic and architectural practice, and to define both in continuity as an accumulation of collective actions in a place. Artists, architects, citizens, we are interested in the understanding of the city as an accumulation of facts and experiences, Common Actions that give sense to the public space and of which all the interested parties we can learn strategies of reflection and action to transform it and improve it.

The present publication Menéndez Pelayo gathers the interventions and meetings of the course celebrated in the International University in autumn of 2013, with the participation of authors, architects, artists, writers, of contemporary and urban sensibility, and of great relevancy in the academic, creative and intellectual areas, brings over of the relations between art and architecture.

+ info

[:]

Domesticar la montaña | Íñigo García Odiaga

Refugio en el parque natural de Dovrefjell-Sunndalsfjella | Snøhetta

El otoño es tal vez la época del año más relacionada con la montaña, antes del invierno cuando empieza el intenso frío y los bosques muestran una imagen inmejorable. Un tipo de arquitectura que está ligada íntimamente a esta actividad, la del refugio de montaña. Los arquitectos que investigaron la vivienda mínima obrera, y las soluciones estandarizadas para dar cabida la vivienda barata de calidad investigaron este tipo de arquitecturas de montaña. Podría parecer a priori que ambos mundos están muy alejados, pero lo cierto es que su planteamiento teórico es similar. De alguna manera los refugios de montaña son la manera que tiene el hombre de domesticar la naturaleza, de convertir en doméstico un entorno hostil, pero a su vez tan presente en nuestra genética animal, como es la relación del hombre con la naturaleza.

Cabanon en Cap-Martín, Le Corbusier

En 1952 Le Corbusier, el gran maestro del movimiento moderno, construye en Cap-Martín, en la costa mediterránea francesa el Cabanon, un pequeño refugio que es al mismo tiempo vivienda de vacaciones. Una cabaña de sólo 16 metros cuadrados realizada completamente en madera. Este lugar de retiro y en ocasiones oficina, concita un particular interés dentro de la obra de Le Corbusier ya que se realizó en paralelo al proyecto de Chandigarh, la construcción de una ciudad en la India a la finalización de la construcción de la Unidad de Habitación de Marsella. Estas construcciones se encuentran íntimamente ligadas en cuanto a su concepción teórica. De hecho se trata de dos caras de la misma moneda, por un lado la célula independiente, aislada e individual, por el otro, la vida colectiva, la comunidad y el conjunto.

Un caso similar es el de Ralph Erskine, cuando el arquitecto inglés se trasladó en 1941 con su mujer y sus hijas recién nacidas a Suecia, las dificultades económicas le llevaron a auto construirse un pequeño refugio para dar cobijo a su familia y utilizarlo además como oficina.

Con unas dimensiones mínimas, de tan solo 18 metros cuadrados y una única habitación, funcionó como vivienda habitual de la familia hasta 1946. El espacio interior se dividía en dos mediante una chimenea central, la cocina y el estar, que también hacía las veces de dormitorio y sala de trabajo. La cama, sofá que ocupaba el estar se levantaba mediante unas poleas hasta el techo, con el fin de despejar la estancia durante el día.

Refugio de Ralph Erskine

La casa levantada en la zona alta de una pequeña colina es además un catálogo de soluciones ingeniosas para proteger el confort interior de las inclemencias del tiempo. Los muebles en su mayoría abatibles y móviles se apoyan en la fachada norte aumentando cuando están recogidos el aislamiento térmico en esa orientación. La pequeña cabaña introduce en su diseño además soluciones presentes en la arquitectura tradicional, como es el llamativo re-grueso de la fachada norte en la que almacenar toda la leña para el invierno, aumentando la protección frente al viento y que quedará vacía tras el invierno refrigerando así la vivienda en los meses de verano.

Ralph Erskine conjugó modernidad con las soluciones constructivas del lugar, generando una arquitectura vanguardista que respeta los condicionantes del lugar como son la climatología o el disfrute de una naturaleza tan salvaje como la sueca.

Refugio de Ralph Erskine

La arquitectura contemporánea también ha trabajado este tipo programa. Un buen ejemplo es el refugio finalizado recientemente por el estudio noruego Snøhetta. Se trata un pabellón pensado exclusivamente para dar cobijo a los montañeros que transitan por la meseta de Dorve en el norte de Noruega y que bajo un clima muy frío se adentran en la naturaleza para ver la vida cotidiana de los renos salvajes.

El pequeño edificio de 90 metros cuadrados se sitúa dentro del parque natural de Dovrefjell-Sunndalsfjella y encaramado en una meseta a una altura de 1200 metros sobre el nivel del mar, se transforma en un observatorio con vistas panorámicas sobre las cordilleras nevadas del parque natural.

Refugio en el parque natural de Dovrefjell-Sunndalsfjella | Snøhetta

Su geometría es una reminiscencia de la forma de una roca lentamente erosionada por los procesos de viento y el agua. La fachada ondulada resultante crea una serie de asientos al aire libre en el lado sur por lo que son calentados por los rayos del sol, mientras que los del lado norte quedan al interior protegidos del clima por una pantalla de vidrio que sirve como mirador. El edificio ha sido construido con técnicas de construcción naval, muy desarrolladas por los astilleros noruegos, con esta tecnología cada viga de madera cuadrada se ha desbastado hasta darle su forma definitiva y alcanzar así mediante la suma de diversas piezas el efecto ondulante final. Un marco rígido rectangular revestido con acero oxidado se funde con el paisaje circundante, mientras que el tratamiento alquitranado del pino exterior además de actuar como protección de la madera dota al conjunto de una pureza formal cúbica que revela su modernidad.

Refugio en el parque natural de Dovrefjell-Sunndalsfjella | Snøhetta

Este edificio habla al igual que muchos otros pabellones de montaña, de la necesidad de generar cobijo y refugio al montañero, de crear un espacio al resguardo de las inclemencias de la naturaleza, pero que al mismo tiempo nos permita disfrutar del paisaje y de su condición salvaje. Es en este difícil equilibrio donde la arquitectura contemporánea ha sabido aportar nuevas soluciones que no hacen más que abrir al igual que los pabellones del pasado pequeños campos de prueba que tal vez en el futuro puedan pasar del refugio de montaña a la vivienda urbana.

Refugio en el parque natural de Dovrefjell-Sunndalsfjella | Snøhetta

íñigo garcía odiaga . arquitecto
san sebastián. junio 2011

Artículo publicado en ZAZPIKA 2011.11.07