Inicio Blog Página 99

[:es]Jan Utzon sobre Jorn Utzon[:gl]Jan Utzon sobre Jorn Utzon[:en]Jan Utzon On Jorn Utzon[:]

0

[:es]

Jan Utzon, arquitecto e hijo de Jorn Utzon, diseñador de la renombrada Ópera de Sydney  Jorn Utzon, habla sobre su padre y su visión del edificio más famoso de Sydney.

[:gl]

Jan Utzon, arquitecto e fillo de Jorn Utzon, deseñador da renomeada Ópera de Sydney Jorn Utzon, fala sobre o seu pai e a súa visión do edificio máis famoso de Sydney.

[:en]

Jan Utzon, leading architect and son of world-renowned Sydney Opera House designer Jorn Utzon, speaks about his father and his vision for Sydney’s most famous building.

[:]

Sorteo · Curso online de Identidad Digital para arquitectos (3ª edición)Sorteo · Curso online de Identidade Dixital para arquitectos (3ª edición)Drawing · Course online of Digital Identity for architects (3rd edition)

27

Desde el blog de arquitectura Stepienybarno nos cuentan que ponen a la disposición de los lectores de Veredes una asistencia gratuita para el nuevo curso sobre Identidad Digital que han montado, enfocado exclusivamente para, nosotros, los arquitectos.

Se trata de la tercera edición y, por los comentarios de los alumnos de las ediciones precedentes, el curso es muy práctico y fácil de realizar.

Así, si eres arquitecto y te interesa mejorar tu presencia en la red, este puede ser tu curso. También, señalar que tiene un horario flexible y se realiza totalmente online durante dos o tres horas al día, en las siguientes fechas: entre el jueves 10 y el miércoles 23 de diciembre de 2015.

«Horario relativamente flexible, aunque hace falta aproximadamente una disponibilidad de 3-4 horas al día por parte del alumno durante los nueve días del curso. Así, el tiempo óptimo mínimo de trabajo por parte de los estudiantes será de 30 horas lectivas.

Cada día, a primera hora de la mañana, se suministrará el material necesario y se trabajará intensamente a lo largo del día en la comunidad online, grupo de facebook y correo electrónico con los alumnos. Nuestra disponibilidad durante estos días será absoluta.»

Por lo tanto, entre todos aquellos que dejéis un comentario definiendo en una frase lo que se podría entender, en vuestra opinión, por Identidad Digital, sortearemos una plaza gratuita.

El plazo para participar en el sorteo es desde hoy lunes 20 de abril hasta el domingo 26 de abril a las 24 horas.

Acceder a la información detallada del curso.

From the blog of architecture Stepienybarno they tell us that they put to the disposition of the readers of Veredes a free assistance for the new course on Digital Identity that they have mounted, focused exclusively for, we, the architects.

It is a question of the third edition and, for the comments of the pupils of the previous editions, the course is very practical and easy to realize.

This way, if you are an architect and you are interested in improving your presence in the network, this one can be your course. Also, to indicate that it has a flexible schedule and is realized totally online for two or three hours a day, in the following dates: between June 01, 2015, Monday, and June 12, 2015, Friday.

«Relatively flexible schedule, though it is necessary to have approximately an availability from 3-4 hours to the day on the part of the pupil during nine days of the course. This way, the ideal minimal time of work on the part of the students will be 30 school hours.

Every day, in the early morning, will supply the necessary material itself and one will be employed intensely throughout the day at the community online, group of facebook and e-mail with the pupils. Our availability during these days will be absolute.»

Therefore, between all those that you leave a comment defining in a phrase what it might understand, in your opinion, for Digital Identity, we will avoid a free square.

Por lo tanto, entre todos aquellos que dejéis un comentario definiendo en una frase lo que se podría entender, en vuestra opinión, por Identidad Digital, sortearemos una plaza gratuita.

The term to take part in the contest is from today on Monday, the 20th of April until Sunday, the 26th from April to 12 p.m..

Accedding to the detailed information of the course.

Dende o blog de arquitectura Stepienybarno cóntannos que poñen á disposición dos lectores de Veredes unha asistencia gratuíta para o novo curso sobre Identidade Dixital que montaron, enfocado exclusivamente para, nós, os arquitectos.

Trátase da terceira edición e, polos comentarios dos alumnos das edicións precedentes, o curso é moi práctico e doado de realizar.

Así, se es arquitecto e che interesa mellorar a túa presenza na rede, este pode ser o teu curso. Tamén, sinalar que ten un horario flexible e se realiza totalmente online durante dous ou tres horas ao día, nas seguintes datas: entre o 01 de xuño de 2015, luns, e o 12 de xuño de 2015, venres.

«Horario relativamente flexible, aínda que fai falta aproximadamente unha dispoñibilidade de 3-4 horas ao día por parte do alumno durante os nove días do curso. Así, o tempo óptimo mínimo de traballo por parte dos estudantes será de 30 horas lectivas.

Cada día, a primeira hora da mañá, subministrarase o material necesario e traballarase intensamente ao longo do día na comunidade online, grupo de facebook e correo electrónico cos alumnos. A nosa dispoñibilidade durante estes días será absoluta.»

Polo tanto, entre todos aqueles que deixedes un comentario definindo nunha frase o que se podería entender, na vosa opinión, por Identidade Dixital, sortearemos unha praza gratuíta.

O prazo para participar no concurso é dende hoxe luns 20 de abril ata o domingo 26 de abril ás 24 horas.

Acceder á información detallada do curso.

La arquitectura pública en Madrid y en el inicio del siglo XXI (VI) | Antón Capitel

[:es]La arquitectura pública en Madrid y en el inicio del siglo XXI (V) | Antón Capitel[:gl]A arquitectura pública en Madrid e no inicio do século XXI (V) | Antón Capitel[:en]The public architecture in Madrid and in the beginning of the 21st century (V) | Antón Capitel[:]

La arquitectura pública en Madrid y en el inicio del siglo XXI (VI) | Antón Capitel. Ayuntamiento de Madrid. Espacio principal restaurado. Equipo de Francisco Rodríguez de Partarroyo
Ayuntamiento de Madrid. Espacio principal restaurado. Equipo de Francisco Rodríguez de Partarroyo

Como creo que lo está también en el caso del nuevo Ayuntamiento, al menos en lo que hace a lo arquitectónico, y sin que aquí se vaya a rozar en absoluto ni lo político ni siquiera el tema de las actividades o de los contenidos.

El equipo de Francisco Rodríguez de Partearroyo (“Arquimática”) ganó el concurso para la conversión en nuevo Ayuntamiento y en Centro cultural municipal el edificio que fue Palacio de Comunicaciones, casa central de Correos, de los arquitectos Palacios y Otamendi.

No es éste el único caso en el que la arquitectura de Antonio Palacios tergiversa un tanto el carácter del edificio. Ya el Banco del Río de la Plata, luego Banco Central, en la calle de Alcalá, resultaba paradójicamente idóneo, al menos desde el punto de vista figurativo, para haber sido la sede del Tribunal Constitucional, como en un principio se pensó, aunque luego se convirtiera en sede del Instituto Cervantes, no tan apropiada para ocuparlo, desde el punto de vista del carácter. Las gigantes columnas corintias y las cariátides hacían esperar un contenido  más apropiado.

El Palacio de Comunicaciones, en cambio, ha llegado a ser el Ayuntamiento de Madrid que siempre había parecido ser, con la desplegada e institucional ocupación del gran chaflán de la plaza de Cibeles, el centro de la ciudad, y la presencia de la monumental torre del reloj. A ningún visitante de Madrid se le ocurrirá ya nunca que ese edificio haya podido ser otra cosa que el Ayuntamiento de la Villa y Corte. En este sentido, la operación municipal me parece muy acertada, más allá de lo que pueda ser razonable o no en cuanto a política de inversiones, o a otros asuntos de carácter político y administrativo.

Creo que el arquitecto Rodriguez de Partearroyo y su equipo han hecho una obra lógica, pulcra, bella y adecuadamente sistemática, y ello tanto en lo que ésta tiene de recuperación y de restauración de los espacios originales, como en aquellas operaciones de transformación que han sido necesarias, como es la del nuevo Salón de sesiones del Consistorio o la conversión en un interior cubierto del patio de cartería, por hablar tan sólo de las dos transformaciones más importantes, entre las múltiples, delicadas y dificultosas que esta gran rehabilitación ha tenido.

Lo que me parece algo ridículo es que en el edificio no se haya puesto el letrero de “Casa Consistorial”, y tenga el tontísimo de “Centro-centro”, aludiendo tan sólo a la condición de institución cultural y no a la municipal. Como si se le tuviera miedo a esa confesión y siguiendo una moda muy contemporánea de edificios ágrafos o analfabetos.

La arquitectura pública en Madrid y en el inicio del siglo XXI (VI) | Antón Capitel. Interior de una nave en el antiguo Matadero de Madrid
Interior de una nave en el antiguo Matadero de Madrid

La rehabilitación del antiguo matadero municipal, construido por el arquitecto del Ayuntamiento Luis Bellido y González (de 1907 a 1925) es otra de las operaciones municipales importantes, en este caso, sobre todo, por su gran tamaño. Hay que decir que, en muy buena medida, el hecho de que esta operación saliera adelante de modo positivo, se debe a la inteligente gestión del arquitecto Carlos Baztán Lacasa, que también intervino muy directamente en el tema de la transformación del edificio de Correos en Casa Consistorial, así como en la gestión del concurso de los Teatros del Canal. Baztán, cuya meritoria y brillante gestión comenzó, ya hace mucho tiempo, en la Dirección General de Bellas Artes del Ministerio de Cultura, trabajó también en la Comunidad de Madrid, y después en la Concejalía de las Artes del Ayuntamiento; y, recientemente, ha sido despedido de su puesto, lo que se ha hecho, sin duda, para agradecerle los servicios prestados. El Ayuntamiento de Madrid es así.

La rehabilitación del matadero para centro cultural -casi podríamos decir que para sistema de centros culturales- plantea al Ayuntamiento y a la propia ciudad el reto de que adquiera una verdadera vitalidad, de que se produzca, verdaderamente, una ocupación real de tan gran cantidad de recintos. Esto es, que la conservación de estas arquitecturas eclécticas de meritorio valor no se quede en una cuestión pura o abstracta, de simple salvaguarda patrimonial, sino que el uso real pueda ser capaz de justificar por sí mismo la pertinencia de la operación. El tiempo nos lo irá diciendo.

Una cualidad interesante del matadero es la de que su gran área se ha unido ahora, con cierta naturalidad, a la operación del parque “Madrid Río”, y de modo que ambos elementos, gran recinto cultural y parque, se apoyen y contribuyan al hecho de una ciudad urbanísticamente más rica y de mayor y atractiva complejidad. De otro lado, algunas de las obras de rehabilitación concretas han sido bastante interesantes, tales como la de Arturo Franco en algunos de los pabellones, y la de José María de Churtichaga y Cayetana de la Quadra-Salcedo, en la realización de la Sala de Cine, y han aumentado así satisfactoriamente los valores del conjunto.

(continuará…)

La arquitectura pública en Madrid y en el inicio del siglo XXI (VII) | Antón Capitel

Antonio González-Capitel Martínez · Doctor arquitecto · catedrático en ETSAM
Madrid · marzo 2013

La montaña habitada | Sergio de MiguelA montaña habitada | Sergio de MiguelThe mountain inhabited | Sergio de Miguel

Létoile du mer Le Corbusier

1.

El homo sapiens, el ser humano, lleva 200.000 años sobre la tierra, aunque de alguna manera nuestra historia puede que comenzara hace tan sólo 30.000, en ese remoto instante en el que un primer antepasado sintió la necesidad de representar, exteriorizar y plasmar su pensamiento, en aquel momento en que su inteligencia supo traspasar el límite animal y actúo para satisfacer, no ya sus instintos más primarios, sino su intelecto, su creatividad y su espiritualidad.

Aquel primer humano vivía al abrigo de una gruta, en el interior de una montaña, en un lugar en forma de matriz, de regazo, de caverna uterina, depositaria de los misterios de la concepción, del embarazo, de los nacimientos periódicos y de la general renovación fecunda de la vida. Recogiéndose en aquel espacio seguro, progenitor, extendió su mano, abierta y fortuitamente mal herida, buscando la superficie protectora que le envolvía, y halló el rojo de esa mano en negativo sobre el muro, se encontró con una expresión de sí mismo, de su naturaleza. Esa respuesta del muro a su propio ser , ese espejo virtual de su realidad, se tornó en obsesión, y su mano – ya sin heridas – se juntó repetidamente con la roca mientras la otra espolvoreaba pintura roja alrededor, para obtener como resultado una silueta, una figura sobre un fondo, una imagen.

La superficie mural que le acogía ofrecía un repertorio de formas huidizas que se renovaban a la luz caleidoscópica de la fogata, pronto, emergieron de las paredes y de los techos todo un cortejo de animales avivados por su imaginación, las protuberancias de la cueva le recordaban, bajo el efecto rasante de la luz, aquellos seres que le fascinaban y que constituían el objeto de su veneración. La sustancia mural, el relieve incierto, cobró sentido a través de un trazo perimetral, como aquel que había inmortalizado la mano, de una línea que dibujaba las figuras que iban a permanecer allí por el efecto de la delineación del contorno, un borde visual que designaba la frontera entre dos superficies de luminancia diferente. La imagen estaba allí, creada por él. Un gesto abstracto e inteligente, la línea, le había permitido dominar el contorno, las figuras, y con él poder formar imágenes, mímesis de la realidad. Como consecuencia buscó el color en sus iconos, más aún, no necesitó encontrar sus figuras en los caprichosos relieves, las labraba él mismo en la superficie rugosa de la cueva, en las rocas, y más allá, empezó a pintar contornos tomando como modelo su prolija imaginación, las superficies, los soportes de tales creaciones, eran elegidos por su localización y se ensayaron variadas composiciones. Su fiebre albergó la posibilidad de simplificar sus trazos, e inventó guarismos, signos inequívocos con sentido particular, maneras de esquematizar y convencionalizar conceptos. De igual manera, el tamaño, la magnitud de sus representaciones ya no dependía de la dimensión del soporte encontrado sino de sus múltiples intenciones. En definitiva, un campo creativo inmenso se abría ante sí.

El hombre había encontrado un modo de representar el mundo, había inventado la convención de la línea como contorno, utilizaba sus herramientas de labra para conseguir relieves, delimitaba imágenes de los seres y los objetos, inventaba símbolos y con ello, conseguía hacer de la realidad algo realmente suyo, inteligible y cercano. Había encontrado una manera consciente de relatar y evocar sus vivencias, de explicar sus ideas. Y todo ello en el interior de su cueva.

2.

Todavía no se había alzado la mano en invocación abierta al cielo cósmico, en reconocimiento del firmamento soleado o estrellado como genuino techo del mundo. Por el momento, la caverna (como lugar) era el templo y la guarida, la presencia mural albergaba lo sagrado y lo profano, y el mundo, el cosmos, no había surgido fuera de la matriz, los inicios de toda civilización se hallaban en gestación pero el embrión era portador de grandes mensajes; la pulsión icónica aparecía con fuerza para satisfacer su anhelo creador, aquello que le diferenciaba del resto de los seres.

Si atendemos a Worringer, que enuncia la idea de que la abstracción en el hombre primitivo va estrechamente unida a la angustia cósmica, se puede explicar como aquel hombre de las cavernas, que se hallaba perdido y espiritualmente indefenso, acudió a la abstracción como manera de superar la incertidumbre. En medio de las cosas del mundo, únicamente experimentaba oscuridad y capricho, no comprendía las leyes que gobernaban su vida y en su entorno reinaba un cierto sentido del caos. En tales circunstancias, el hombre no tardó en darse cuenta de que el orden que no encontraba fuera, en el universo, podía sustituirlo por el orden que él mismo era capaz de crear. Los símbolos, las imágenes, fueron un arma con la que profundizar en el perseguido orden artificial. Durante la prehistoria la abstracción ha de ser entendida como una necesaria reacción a la percepción caótica del mundo.

Efectivamente, desde la contemplación de los resultados, se había logrado inconscientemente una gran abstracción. Abstracción en la forma de sus signos y símbolos, plasmados con profusión desde los albores de toda representación, y desde luego en la simplificación y concentración de las formas naturales que imitaba. Porque el concepto de lo abstracto está por un lado en la búsqueda de la totalidad, como proceso de encuentro con lo general, lo inevitable, lo esencial, a través de prescindir de lo particular, lo accesorio y lo accidental, y por otro, en la búsqueda de la especificidad, del aislamiento de las partes del conjunto, una vez escogidas, para tratarlas con mayor intensidad. Ambos modos de abstracción fueron combinados con el recurso de la transparencia, es decir, mostrando los seres que se representaban no tanto por lo que se veía de ellos sino por lo que se sabía que contenían, mostrando simultáneamente el interior y el exterior, y de la misma manera, con la obsesiva superposición de figuras en búsqueda de la representación del movimiento. Se trataba de un mundo más cercano al modo de representación infantil pero claramente ligado a una profunda necesidad de expresión.

La arquitectura debió nacer entonces. No es difícil imaginar el momento en el cual el hombre emergió de su morada natural, de su maternal caverna, para emprender un largo y complejo camino, material y psicológico, de construcción de su propio hábitat. Con sus habilidades renovadas, capaz de encontrar sentido a su entorno a través de la fabricación de sus imágenes debió hallar de nuevo en la naturaleza un modelo a imitar, un campo de interpretación. Las imágenes, las percepciones visuales, la generación de representaciones, en definitiva, la formación de ideas, debieron permitir al hombre inventar nuevas maneras de entender y por tanto de vivir.

Como si de la abstracción de la línea de contorno y el significado de sus símbolos se tratase, el hombre pudo descubrir intuitivamente lo que hoy entendemos por el orden y el número, el cómo y el cuánto, el medir y el contar, aquello con lo que se vence la indeterminación, con la que se puede crear de la nada. Se abría un camino de hallazgos formales con un fin todavía indeterminado.

Según Giedion, el origen de la arquitectura (y el comienzo del arte en general) parte de resolver el problema, fuertemente arraigado en el espíritu humano, de la constancia y el cambio. En la prehistoria, la separación entre la creencia y la realidad no estaba todavía acentuada. Es por ello explicable que la primera morada del hombre, la caverna, ese espacio naturalmente habitado en el interior de una montaña, ese enterramiento voluntario, esa protección pétrea, refugio de la vida y de la muerte, de sus representaciones y de sus ideas, generara una fuerte imagen latente, un carácter determinante en las primeras manifestaciones arquitectónicas.

Las formaciones megalíticas del neolítico europeo, las construcciones más arcaicas que se puedan encontrar, parecen ser el resultado evidente de esta idea, de esta imagen. Desde luego que no es fácil desentrañar la compleja evolución de la morada humana, se sabe que los primeros vestigios acudían a formas circulares u ovaladas enterradas, a formas parecidas a nidos; se arañaban cavidades y se cubrían precariamente a partir de la construcción, de la utilización del mundo material, huyendo paulatinamente del aprovechamiento de las formas naturales. Sin embargo, la más paradigmática y duradera, el dolmen, esa construcción incipiente que hoy aparece casi siempre reducida a gigantescas rocas horizontales apoyadas milagrosamente por otras en penosa verticalidad, podemos comprobar que se construía realmente con el ánimo de formar una cámara de piedras colosales que, clavándolas en el suelo y levantando grandes losas por techo, se cubría posteriormente con un montículo artificial de tierra aportada o túmulo. Este montículo que albergaba un espacio interior, lugar de culto, estancia y enterramiento, construido por el hombre prehistórico a partir del único modelo que podía conocer, supone un nuevo acercamiento al mundo de las imágenes para la consecución de un mundo personal, en una elocuente interpretación de la naturaleza y una eficaz transposición de sus experiencias vitales. Había creado su montaña y había conseguido, ingeniosamente, habitarla. Y al hacerlo, volvió a pintar y esculpir relieves en sus paredes, y con todas esas imágenes logró tomar consciencia de su presencia.

3.

Una de las civilizaciones más arcaicas, la egipcia, tuvo que ser la heredera de los oscuros milenios de creatividad prehistórica. Al igual que sus antecesores, sus construcciones albergaban tanto lo humano como lo divino, la vida y la muerte, y desde luego su concepción no se alejó de los principios del relieve, tan primordiales para sus antepasados; se puede comprobar que sus leyes de composición eran idénticas. Las irregulares paredes rocosas prehistóricas se convirtieron en superficies pulidas y planas, y los relieves se perpetuaron, de igual manera, incrustados en los muros. La síntesis de pared, escultura y estructura llegó entonces a una elocuente perfección. Pero lo más clarificador puede que sea que su más ancestral construcción, la pirámide, se convirtiera en la descendiente directa de la imagen de la que provenía el dolmen. De nuevo, una montaña construida envuelve un espacio enterrado especialmente erigido para albergar la representación de la realidad, el hombre frente al mundo. La caverna artificial, profusamente decorada, es nuevamente el centro que hay que proteger, el lugar que hay que destacar. La abstracción de la montaña habitada se convierte en una figura geométrica sofisticada, de gran precisión y cuidado tamaño, su construcción se confía al apilamiento de piezas, y es su silueta (el orden) y su volumen (el número) lo que se depura. La pirámide supuso el triunfo de la forma abstracta pura, y su absoluta sencillez fue imposible de mejorar.

Pero un cambio fundamental se fue gestando desde las primeras mastabas egipcias, cámaras sencillamente enterradas, hasta las grandes pirámides de Gizeh, una idea anclada en el inconsciente que determinaría un principio organizador básico: la vertical. Hay un enorme salto entre el concepto de mastaba y la primera pirámide escalonada de Zóser, el apilamiento de un mismo elemento que se iba reduciendo de tamaño al ganar altura iba a suponer un germen; el tamaño, la escala y la proporción empezaron a tener importancia, y así, la imagen de la gran montaña erigida por y para el hombre destacó fuertemente en los grandes espacios abiertos de un país colonizado por el desierto, se expuso erguida y en posición dominante y su exquisita geometría produjo una gran tensión en la naturaleza circundante. De esta manera, el hombre miraba altivo en su posición natural, la vertical. Así, lo que empezó siendo una inteligente pero tímida interpretación de la naturaleza llegó a dotar al hombre de un fuerte sentimiento de dominación y de poder.

En la Mesopotamia de aquel tiempo se siguió un camino paralelo. El zigurat, construcción de alguna manera hermanada con la cultura egipcia, respondía también al sentido de erigir volúmenes macizos situados libremente en el espacio, pero con algunas diferencias con respecto a la pirámide. Su origen parece ser común, pero su desarrollo supuso un cambio de mentalidad. El zigurat surgió dentro de un recinto de diferentes construcciones, parte de un organismo ciudadano, mientras que la pirámide se alzaba solitaria separada de los asentamientos localizados. La pirámide era inaccesible, no se podía penetrar ni utilizar. Al zigurat, por el contrario, se subía. Se trataba de una torre compuesta de una serie de plataformas escalonadas con un templo en lo más alto, ya no en su interior. El espacio sagrado, la cueva, emerge de las entrañas de la montaña para colocarse en su cúspide. La vertical, el dominio, ya no es solamente visual, se manifiesta con la acción del hombre. Elevarse, después de enterrarse, sería desde entonces un anhelo permanente, una definitiva forma de expresión arquitectónica.

Mucho más tarde, en la Grecia clásica, los templos se erigieron curiosamente del mismo modo: aprovechando el alto de una montaña, esta vez natural, en un promontorio que dominara el paisaje, pasando a formar parte de él. Los griegos nunca imaginaron sus templos independientemente del lugar, valen tanto por la elección de su emplazamiento como por el arte que permitió su ejecución, y no cabe duda de que su preocupación fundamental fue armonizarlos con el paisaje. De esta manera, y sin entrar a interpretar sus maneras, la cultura helénica recogía la tradición de lo telúrico, la que tenía su origen en emerger de la tierra y vencer a la naturaleza, en expresar la espiritualidad a través del acto de elevarse para mirar más allá. La que supo recrear un interior sagrado de penumbra, sede de las imágenes que se veneraban.

Lo sagrado ya nunca se desprendería de la vertical, colinas y elevaciones en todas las geografías servirían de base a todo tipo de arquitecturas. Estratégicas montañas señaladas por el hombre iban a representar su impronta, su característica presencia. Templos, basílicas, mezquitas, santuarios, monasterios y catedrales se recortarían en lo más alto de los lugares habitados. Promontorios tan privilegiados que asentarían una y otra vez, como si de estratos arqueológicos se tratase, los templos de cada civilización y cultura.

En la Edad Media reinó de nuevo una fuerte angustia cósmica, una gran abstracción. La desaparición de los Dioses paganos de las primeras culturas, casi humanos, próximos a la civilización y la morada del hombre, dio paso al nuevo y único Dios de occidente, con un carácter totalmente universal y sobrenatural, fuertemente inexplicable y generador de respetuoso miedo e inseguridad. En consecuencia, los edificios que se le dedican se construyeron bajo claves universalistas y tomando como referencia conceptos básicamente abstractos. El nuevo Dios no habitaba en la tierra y sus edificios fueron representaciones diversas de su morada. Al principio la basílica de los primeros cristianos representó la ciudad celestial, posteriormente la catedral gótica reproducirá el cielo, el paraíso idealizado, la materialización del origen (y el destino) del hombre. Y nos encontramos con que también ella es una montaña, una superposición vertical de estructuras que emerge directamente de una roca, de un peñasco o del suelo. Y como no, su interior aparece decorado con los multicolores iconos de sus constructores. Las imágenes, una vez más, hicieron posible y reconocible la actitud del hombre ante el mundo, representaron elocuentemente sus ideas.

Aquellos edificios construidos por civilizaciones con tendencia a lo abstracto tienen en común su referencia a lo cósmico, a lo universal por encima de lo concreto y lo cercano. La catedral parece salir del centro del mundo, y en su emerger al paisaje arrastra las figuras demoniacas que habitan en el interior de la tierra, gárgolas monstruosas evocan las fuerzas del mal. Su posición sobre el suelo es directa, sin podio de transición y su posición en el paisaje es la determinada por su presencia y las orientaciones. Es un edificio tan ligado a lo lejano, al cielo y al interior de la tierra, a lo invisible e intangible, como lo fueron las pirámides egipcias.

4.

En cada época, las normas imperantes han querido homogeneizar las representaciones icónicas, las imágenes dominantes en el subconsciente colectivo, en la cultura, y sus transgresiones han sido motivo de singularización y personalización. La voluntad de las vanguardias artísticas o de pensamiento ha sido siempre llevar su transgresión hasta el límite, creando fenómenos de extrañamiento que con el tiempo debían sedimentarse en la cultura. Lo atípico ha sido siempre el terreno de juego propio de la originalidad y la invención.

Asistimos hace aproximadamente cien años a una transgresión fundamental en el ámbito de las imágenes. A una revolución. Un síntoma claro fue el hecho de que la pintura abstracta o informalista evolucionara más allá de las imágenes icónicas que se habían caracterizado por su semanticidad, por representar algo que un observador podía llegar a reconocer. Esta nueva forma de expresión, que ya latía en el impresionismo al aspirar sólo a pintar la luz, partía de la base que las imágenes “dicen” no sólo a través de su expresión icónica, sino también a través de su expresión plástica (composición, color, etc.). Esta forma de pensar, esa tendencia a ir más allá, triunfó en nuestra cultura no sólo en la pintura.

Volviendo a la tesis de Worringer, la distancia con que se acertaba a vislumbrar los acontecimientos artísticos o creativos se puso en duda. La empatía, o lo que se ha venido a entender por naturalismo, es decir, la proximidad más absoluta, la mímesis con lo real, daba paso a la abstracción, que ocupaba un lugar muy alejado o claramente próximo pero siempre ajeno a la percepción inmediata. El arte procuraba la simplificación y la concentración, lo simbólico y lo conceptual, la transparencia y la simultaneidad.

Como en los lejanos inicios prehistóricos, los modernos artistas del siglo XX iban a descubrirse a sí mismos a partir de las imágenes. La abstracción se hizo fuerte de nuevo, y desde entonces, un mundo nuevo se ha gestado de manera vertiginosa.

Es necesario recordar que la arquitectura reciente sería difícil de explicar sin destacar algunos nombres. Un puñado de “maestros”, de carismáticos generales al frente de ejércitos de incondicionales, lograron producir el cambio de actitud que se venía gestando desde los siglos precedentes. El “L’Esprit Nouveau” fue el resultado de un largo ciclo de debates, intentos fallidos y experiencias múltiples. Fue el espaldarazo definitivo a varios siglos de indecisión y ambigüedad. Esos hombres “diferentes” supieron, por fin, abrir y consolidar nuevos caminos.

Le Corbusier fue uno de ellos, quizás el más notorio. Su obra y su pensamiento cambiaron el rumbo de la arquitectura de una manera muy simple: buscando los orígenes. Para él la arquitectura se ahogaba en las costumbres y una gran época iba a comenzar. Los estilos, decía, eran mentira y abogó por el espíritu del orden y la unidad de intención, para él los elementos que constituían la arquitectura eran la luz y la sombra, el muro y el espacio, y en ella imperaba el sentido de las relaciones y regían las cantidades. Tuvo una vida llena de invenciones y reinterpretaciones. Una búsqueda que estuvo muy lejos de morir con su persona.

La nueva arquitectura se independizó del suelo, del plano de apoyo, como si la fuerza más evidente y más concreta, la de la gravedad, hubiese dejado de existir. Todo se puso en duda. Los edificios se elevaban sobre pilotes, con voluntad de levitar, dejando pasar el territorio inalterado por debajo. Otras veces, se posaban o se anclaban al terreno, pero con independencia de él, como si se posasen elegantemente desde el cielo o emergieran abruptamente de él. Se eliminó cualquier axialidad, ya sea virtual o real, del edificio con el paisaje. Ambos se trataban como ajenos, resaltándose su autonomía. A su vez, los distintos volúmenes dialogaban entre sí tomando como referencia cuestiones como la orientación, la posición, o su proporción relativa. Primaba, por tanto, lo topológico por encima de las composiciones impuestas por el clasicismo, en las que el diálogo lo establecían los ejes estructurales. Se recuperó el valor de lo posicional, de la referencia cósmica que poseía la obra prehistórica. La nueva arquitectura guardaba una clara correspondencia con las construcciones megalíticas: carecía de códigos formales, lo que importaba era su posición y su orientación con respecto a lo natural. Se desprendió de lenguajes preestablecidos, de estilos, y se enfatizaron los aspectos ligados a la topología. Se recuperó la limpieza de la ornamentación y la búsqueda del origen de la forma.

El arte moderno y el primitivo son algo así como una reproducción de la situación Grecia-Renacimiento, un nuevo binomio Primitivo-Moderno. No en vano, el arranque de la expresión abstracta coincide con el principio de la segunda década del siglo. Un periodo histórico en el que se puede encontrar por un lado una cierta idealización de la vida y la sociedad, y por otro, la presencia de la oscura angustia ante un presente y un futuro que no tardaría en desvelarse como horrible. El periodo entre guerras estuvo caracterizado por la esperanza de un mundo mejor y, a la vez, una caótica percepción del presente. La posguerra no fue diferente. En esos años, la idealización fue, una vez más, el remedio eficaz frente a la angustia, dio como resultado la búsqueda de lo cristalino, de la pureza geométrica y racionalizada, la representación de un orden inexistente en la tierra, la multidireccionalidad y la antigravidez. En definitiva, triunfó la utópica condición de las formas.

5.

Le Corbusier tuvo, no es decir nada nuevo, una vida llena de hallazgos. En 1948 tuvo la fortuna de encontrarse con el proyecto de la Sainte-Baume. Una escarpada montaña del sur de Francia, propiedad de un geómetra altruista al que debía ayudar a construir un espacio sagrado. El proyecto debía desarrollarse por completo en el interior de la roca, indistintamente de manera artificial o natural, atravesándola de lado a lado en busca de la luz y las vistas lejanas. Lamentablemente nunca se ejecutó, pero su obra posterior hace pensar que fue motivo de intensas reflexiones y que Le Corbusier profundizó aún más en su denodada búsqueda de los orígenes. Pocos años más tarde llegaría la oportunidad de construir lo que no pudo en la Sainte-Baume, de satisfacer su encendida inteligencia creadora.

Le Corbusier, próximo a los setenta años, y con casi cincuenta de intensa arquitectura, erigió la capilla de Ronchamp. En la cúspide de un monte, presente sobre el valle, construyó uno de los lugares más sagrados que se puedan visitar. Desde el momento que se avista su blancura en la distancia, se inicia un expectante ascenso. Se trata de una larga aproximación que finaliza en la base de una rampa desde donde, recortada en el cielo, se contempla una esbelta torre coronada por una pequeña cruz. Ese punto es la verdadera puerta a Ronchamp, el punto de partida de un recorrido inesperado.

Es preciso consultar la planta de situación del proyecto definitivo para ser consciente de que la rampa, en la mitad de su recorrido, se quiebra sutilmente y reconduce los pasos no hacia el acceso que enmarca la torre, como parecía en su primer tramo, sino directamente hacia una posición tangencial al volumen de la capilla por su lado izquierdo. La dirección de la rampa no invita al visitante a penetrar en el interior sino a rodearlo.

Una vez arriba, se disfruta de la cóncava superficie de hierba rodeada de árboles sobre la que emerge, ya visible en toda su magnitud, el grueso e iluminado muro de la fachada sur y su pesada cubierta volada. Sólo hay tiempo para estremecerse brevemente antes de que la inercia de la subida nos haga desaparecer tras la fachada occidental.

Una vez evitado el acceso, caminando entre el bosque y los ciegos muros de la capilla, la atención tropieza con un objeto; un pequeño peto curvo con un cilindro y dos pirámides de hormigón en su interior. Algo parecido a una fuente. La enorme gárgola que se precipita desde la parte más baja de la cubierta hace entender que el agua de ese extraño recipiente es el agua de la lluvia, expulsada con precisión hacía allí. Superado el obstáculo, y ya en la fachada norte, la sombra arrojada de la capilla invade el deambulatorio, cada vez más ancho por la paulatina lejanía de la pantalla de árboles.

Según se avanza, los ojos atienden a la escenográfica presencia del zigurat que descansa al fondo del oscuro plano de hierba, su magnética luz hace pasar casi desapercibido el acceso norte y estimula a continuar el movimiento circular alrededor de la capilla. De nuevo, el acceso al interior no parece importar. El caminar conduce a la explanada oriental, allí la vegetación se abre hacia el sur enmarcando las bellas vistas del valle. En su punto más alto, la voluminosa cubierta acoge un espacio exterior; un altar, un púlpito y una cruz nos hablan de que desde allí se ofician los ritos. Es en esa explanada donde se reúnen los fieles que asisten a las ceremonias. Si no se vuelve atrás, el círculo inevitablemente se cierra sin haber descubierto el interior.

Es un recorrido dirigido con astutos mecanismos. Circular en el sentido de las agujas del reloj. Por alguna razón que nunca explicó, Le Corbusier quería que la “promenade architecturale” se produjera en el exterior y no en el interior del edificio, como tantas otras veces. Las pantallas de árboles, muros ataviados en potencia de su coeficiente cúbico, sustituyen a los cuerpos edificados que rodeaban y conformaban el deambulatorio alrededor de la capilla en las primeras versiones del proyecto. Su “todo exterior es un interior” se lleva a la práctica aquí a través del ordenamiento de las masas, indistintamente naturales o construidas, para determinar y caracterizar los espacios por él decididos. Más aún, el hecho de confiar la formación del recorrido exterior a los límites del bosque otorga al cuerpo principal, al centro de gravedad, un carácter si cabe más sublime, dado que no se establece ninguna innecesaria competición con otros cuerpos edificados.

Al rodear inconscientemente el edificio la curiosidad por el interior aumenta. Las entradas son grietas entre moles y el penetrar es como descender a una gruta. Aunque quizás sea algo más que una gruta. La sensación real se puede describir como la de encontrarse en el interior de una gigantesca roca, en una irregular estancia en la que la luz atraviesa enigmáticos y multicolores dibujos de figuras y mensajes. Ciertamente, sus rugosos muros y su sólida luz nos invitan a pensar que el espacio que percibimos estuvo enterrado; se asemeja a un espacio construido y sepultado; a un volumen escondido que la erosión, el paso del tiempo, ha conseguido sacar a la luz. Lo que hoy vemos podría ser la descarnada cúspide de la montaña; por encima de éstas ordenadas rocas es posible imaginar un tiempo en el que la vegetación se alzaba sin más.

La capilla de Notre Dame du Haut ha sido frecuentemente descrita en términos de emociones y metáforas visuales. Se puede llegar a pensar que la arquitectura no está hecha de espacio y de piedra, sino de impresiones, que no se construye en el suelo sino en la cabeza del espectador. Y debido a que la arquitectura no sólo es una presencia plástica objetiva sino también y sobre todo una impresión retiniana y sentimental, un motivo de interpretación, este sorprendente artefacto ha sido comparado con imágenes como la de unas manos juntas en actitud de rezo, un barco, la silueta de un pato sobre el agua, el tocado de una monja, y demás acercamientos figurativos. Por otro lado, ha habido autores que afirman rotundamente que Ronchamp es una reinterpretación del modelo espacial de la Acrópolis de Atenas, y otros que sostienen que la arquitectura de la capilla responde a un estímulo fruto de la experiencia visual de la segunda guerra mundial, una respuesta a las amenazantes bombas del periodo bélico cuya consecuencia fue la construcción de “bunkers” , la construcción de volúmenes ciegos de gruesos muros de hormigón que ya nunca abandonarían su obra.

Para Le Corbusier la arquitectura – como dijo en repetidas ocasiones – en el fondo es conmover, conmover por el efecto de mil incidencias que iluminan el alma, la sorprenden, la llenan, la irritan, la despiertan. No cabe una única interpretación reveladora, una afirmación rotunda. La obra de Le Corbusier es la obra de un ser complejo, de un inventor de arquitectura extraordinariamente sensible y despierto, llena de lecturas y acercamientos.

Pero Ronchamp es quizás la obra más singular de su carrera, aquella donde abandona momentáneamente la pureza formal de la caja y la manifestación de la estructura-cerramiento a la que volverá inmediatamente en obras como la Tourette o la “Boîte à Miracles” de Tokio. Efectivamente, la capilla de Ronchamp es lo más opuesto a una de sus cajas, sus cerramientos están compuestos por paredes sueltas, continuas, vueltas sobre sí mismas encerrando espacios ambiguos, exteriores e interiores a la vez. Se trata de una excepción en la que establece una relación formal y constructiva opuesta y extraña a su trayectoria. Un acercamiento a códigos formales inéditos, una expresión lúcida y feliz de su dilatada sabiduría. Un vuelo, un sueño, una consciente y reveladora aventura.

En Ronchamp parece compartir con Brancusi la actitud mística ante la piedra. Su comportamiento ante la materia recupera una religiosidad arcaica ya desaparecida en el mundo occidental; una actitud comparable a la solicitud, el temor y la veneración de un hombre de la época neolítica para quien ciertas piedras revelaban a la vez lo sagrado y la realidad última, irreductible . El hombre moderno, ya no vive lo sagrado en el plano de la consciencia, sino en el de la inconsciencia. Ya no es evidente como lo fue en otras épocas, no se reconoce de una manera inmediata, y Le Corbusier, gran conocedor y promotor de la modernidad, puede que, en esta obra, quisiese recurrir a la más ancestral de las construcciones, aquella que se aloja en lo más profundo del inconsciente colectivo; la misteriosa presencia de Ronchamp está cerca de ser un monumento megalítico; un dolmen moderno. El maestro se recrea volviendo a los orígenes. Nada más sacro que un dolmen para un lugar de peregrinación, nada más arcano que guardarse de desvelar el misterio que encierran sus muros.

Es su condición de construcción atemporal, desligada de toda conexión cultural y de toda tendencia artística, su construcción y su deambular perimetral, cercano a lo totémico, y su fascinante presencia e implantación en el paisaje, por encima de su condición cristiana, lo que otorga a Ronchamp su carácter netamente sagrado. Es su medida metáfora, rozando lo literal en difícil equilibrio, su riqueza de matices y referencias, su característica voluntad de ser, lo que hace de esta capilla un elocuente compendio de saber arquitectónico.

Remirando a Le Corbusier no caben muchas certezas, pero por alguna razón, el artífice de lo moderno decidió que la última ilustración de su “Ouvre Complete”, el legado condensado y póstumo de su obra, fuera un detalle de su cuadro titulado “L´Etoile du mer”; en ella se muestra la mano derecha del artista impresa con pintura blanca sobre fondo rojo. Una imagen profunda y personal, un final que bien pudiera ser un principio.

Sergio de Miguel, arquitecto
Madrid, enero 2010

Létoile du mer Le Corbusier

1.

The homo sapiens, the human being, carries 200.000 years on the earth, although somehow our history can that it began does so only 30.000, in this remote instant in which a first ancestor felt the need to represent, exteriorizar and reflect his thought, in that moment in that his intelligence knew traspasar the animal limit and act to satisfy, no already his more primary instincts, but his intellect, his creativity and his spirituality.

That first human lived to the coat of a grotto, in the interior of a mountain, in a place in shape of matrix, of regazo, of caverna uterine, depository of the mysteries of the conception, of the pregnancy, of the periodic births and of the general child-bearing renewal of the life . Collecting in that safe space, progenitor, extended his hand, open and fortuitamente bad injured , looking for the protective surface that wrapped him, and found the red of this hand in negative on the wall, found  with an expression of if same, of his nature. This answer of the wall to his own be , this virtual mirror of his reality,  tornó in obsession, and his hand – already without wounds – jointed  repeatedly with the rock while the another espolvoreaba red painting around, to obtain as resulted a silhouette, a figure on a bottom, an image.

The surface mural that received him offered a repertoire of forms huidizas that renewed  to the light caleidoscópica of the fogata , prompt, surfaced of the walls and of the ceilings all a courtship of animals avivados by his imagination, the protuberances of the cave remembered him, under the effect rasante of the light, those beings that him fascinaban and that constituted the object of his veneration. The substance mural, the uncertain relief, earned felt through a stroke perimetral, as that that there was inmortalizado the hand, of a line that drew the figures that went to remain there by the effect of the draftsmanship of the outline, a visual edge that designated the border between two surfaces of different luminance. The image was there, created by him. An abstract and intelligent gesture, the line, had allowed him dominate the outline, the figures, and with him can form images, mímesis of the reality. Like consequence looked for the colour in his icons, more still, did not need to find his figures in the wayward reliefs, ploughed them he same in the surface rugosa of the cave, in the rocks , and further, began to paint outlines taking like model his prolija imagination, the surfaces, the supports of such creations, were chosen by his location and  ensayaron varied compositions. His fever housed the possibility to simplify his strokes, and invented guarismos, unambiguous signs with particular sense, ways to schematise and convencionalizar concepts. Of equal way, the size, the magnitude of his representations no longer depended of the dimension of the support found but of his multiple intentions. In definite, an immense creative field opened  in front of if.

The man had found a way to represent the world, had invented the convention of the line like outline, used his tools of ploughs to achieve reliefs, delimited images of the beings and the objects, invented symbols and with this, achieved to do of the reality something really his, intelligible and near. It had found a conscious way to relate and evoke his vivencias, to explain his ideas. And all this in the interior of his cave.

2.

Still the hand had not raised in invocation opened for the cosmic sky, in recognition of the sky sunny or starred as genuine ceiling of the world. For the present time, the cavern (as place) was the temple and the haunt, the wall presence was sheltering the sacred thing and the profane thing, and the world, the cosmos, had not arisen out of the counterfoil, the beginnings of any civilization were situated in gestation but the embryo was a carrier of big messages; the drive icónica was appearing strongly to satisfy his creative longing, that one that it was separating him from the rest of the beings.

If we attend to Worringer, which enunciates the idea of that the abstraction in the early man is narrowly joined to the cosmic distress, it is possible to explain as that caveman, who was situated lost and spiritually defenseless, it came to the abstraction as way of overcoming the uncertainty. In the middle of the things of the world, only it was experiencing darkness and caprice, was not understanding the laws that were governing his life and in his environment he was reigning a certain sense of the chaos. In such circumstances, the man was not late in realizing that the order that he was not finding out, in the universe, it could replace with the order that he itself was capable of creating. The symbols, the images, were a weapon with which to penetrate into the chased artificial order. During the prehistory the abstraction has to be understood as a necessary reaction to the chaotic perception of the world.

Really, from the contemplation of the results, a great abstraction had been achieved unconsciously. Abstraction in the form of his signs and symbols, formed with profusion from the whiteness of any representation, and certainly in the simplification and concentration of the natural forms that it was imitating. Because the concept of the abstract thing is on the one hand in the search of the totality, as process of meeting with the general thing, the inevitable thing, the essential thing, across doing without the particular thing, the incidental thing and the accidental thing, and for other one, in the search of the specificity, of the isolation of the parts of the set, once chosen, to treat them with major intensity. Both manners of abstraction were combined by the resource of the transparency, that is to say, proving to be the beings who were represented not so much by what one saw of them but for what it was known that they were containing, showing simultaneously the interior and the exterior, and of the same way, with the obsessive overlapping of figures in search of the representation of the movement. It was a question of a nearest world like representation infantile but clearly tied to a deep need of expression.

The architecture should have been born at the time. It is not difficult to imagine the moment in which the man emerged of his natural mansion, of his maternal cavern, to undertake a long and complex way, materially and psychologically, of construction of his own habitat. With his renewed, capable skills of finding sense to his environment across the manufacture of his images a model should have found again in the nature to imitating, a field of interpretation. The images, the visual perceptions, the generation of representations, definitively, the formation of ideas, should have allowed to the man to invent new ways of dealing and therefore of living.

As if about the abstraction of the contour line and the meaning of his symbols it was treating itself, the man could discover intuitively what today we understand for the order and the number, how and how much, to measure and to count, that one with what one conquers the indetermination, with which it is possible to create of nothing. There was opened a way of formal findings by a still indeterminate end.

According to Giedion, the origin of the architecture (and the beginning of the art in general) divides of solving the problem strongly established in the human spirit, of the witness and the change. In the prehistory, the separation between the belief and the reality was not still marked. It is for it explicable that the first mansion of the man, the cavern, this space naturally lived inside a mountain, this voluntary burial, this stony protection, refuge of the life and of the death, of his representations and of his ideas, was generating a strong latent image, a determinant character in the first architectural manifestations.

The megalithic formations of the neolithic European, the most archaic constructions that they could find, seem to be the evident result of this idea, of this image. Certainly that is not easy to uncover the complex evolution of the human mansion, knows that the first vestiges were coming to circular or oval buried forms, to forms similar to nests; cavities were scratched and were covering precariously from the construction, the utilization of the material world, fleeing gradually of the utilization of the natural forms. Nevertheless, the most paradigmatic and lasting, the dolmen, this incipient construction that today turns out to be almost always come down to gigantic horizontal rocks supported miraculously by others in painful uprightness, we can verify that it was constructed really by the intention of forming a chamber of colossal stones that, fixing in the soil and raising big slabs for ceiling, it was covering later with an artificial mound of contributed land or tomb. This mound that was sheltering an interior space, place of worship, stay and burial, constructed by the prehistoric man from the only model who could know, supposes a new approximation to the world of the images for the attainment of a personal world, in an eloquent interpretation of the nature and an effective transposition of his vital experiences. It had created his mountain and had managed to live it, ingeniously. And on having done it, it returned to do and esculpir reliefs in his walls, and with all these images it managed to take conscience of his presence.

3.

One of the most archaic civilizations, the Egyptian, had to be the inheritor of the dark milleniums of prehistoric creativity. As his predecessors, his constructions were sheltering both the human thing and the divine thing, the life and the death, and certainly his conception did not move away of the beginning of the relief, so basic for his forbears; it is possible to verify that his laws of composition were identical. The irregular rocky prehistoric walls turned into polished and flat surfaces, and the reliefs were perpetuated, of equal way, incrusted in the walls. The synthesis of wall, sculpture and structure came then to an eloquent perfection. But more clarifier can that it is that his more ancient construction, the pyramid, was turning into the direct descendant from the image from which the dolmen was coming. Again, a constructed mountain wraps a buried space specially raised to shelter the representation of the reality, the man opposite to the world. The artificial cavern, profusely decorated, is again the center that it is necessary to protect, the place that it is necessary to stand out. The abstraction of the inhabited mountain turns into a geometric sophisticated figure, of great precision and elegant size, his construction entrusts to the apilamiento of pieces, and is his silhouette (the order) and his volume (the number) what is purified. The pyramid supposed the victory of the abstract pure form, and his absolute simplicity was impossible to improve.

But a fundamental change was in preparation from the first Egyptian mastabas, simply buried chambers, up to Gizeh’s big pyramids, an idea anchored in the unconscious one that would determine an organizing basic beginning: the vertical one. There is an enormous jump between the concept of mastaba and the first pyramid staggered of Zóser, the apilamiento of the same element that was diminishing of size on having gained height was going to suppose a germ; the size, the scale and the proportion started having importance, and this way, the image of the great mountain raised for and for the man it stood out strongly in the big spaces opened of a country colonized by the desert, was exposed raised and in dominant position and his exquisite geometry produced a great tension in the surrounding nature. Hereby, the man was looking haughty in his natural position, the vertical one. This way, which started by being an intelligent but shy interpretation of the nature managed to endow the man of a strong feeling of domination and of being able.

In the Mesopotamia of that time a parallel way followed. The zigurat, construction somehow related with the Egyptian culture, was answering also to the sense of raising massive placed volumes freely in the space, but with some differences with regard to the pyramid. His origin seems to be common, but his development supposed a change of mentality. The zigurat arose inside an enclosure of different constructions, part of a civil organism, whereas the pyramid was raising solitary separated from the located accessions. The pyramid was inaccessible, it was possible neither to penetrate nor use. The zigurat, on the contrary, was raised. It was a question of a tower consisted of a series of platforms staggered with a temple in the highest thing, already not in his interior. The sacred space, the cave, emerges of the entrails of the mountain to place in his apex. The vertical one, the domain, already is not only visual, demonstrates with the action of the man. To rise, after be burying, it would be since then a permanent longing, a definitive form of architectural expression.

Much later, in the classic Greece, the temples were raised curiously in the same way: taking advantage of the high place of a mountain, this natural time, in a promontory that was dominating the landscape, happening to form a part of him. The Greeks never imagined his temples independently of the place, they cost both for the choice of his emplacement and for the art that allowed his execution, and it is not necessary doubt that his fundamental worry was them to harmonize with the landscape. Hereby, and without beginning to interpret his ways, the Hellenic culture was gathering the tradition of the telluric thing, which had his origin in emerging of the land and winning to the nature, in expressing the spirituality across the act of rising to look beyond. The one that could recreate a sacred interior of semidarkness, headquarters of the images that were venerated.

The sacred thing already would never part with the vertical one, hills and elevations in all the geografías would use as base to all kinds of architectures. Strategic mountains distinguished by the man were going to represent his stamp, his characteristic attends. Temples, basilicas, mosques, sanctuaries, monasteries and cathedrals would stand out in the highest of the inhabited places. Promontories so privileged that would suit again and again, as if about archaeological strata it was treating itself, the temples of every civilization and culture.

In the Middle Ages he reigned again a strong cosmic distress, a great abstraction. The disappearance of the pagan Gods of the first cultures, almost human, next the civilization and the mansion of the man, gave step to the new and only God of west, with a totally universal and supernatural, strongly inexplicable and generating character of respectful fear and insecurity. In consequence, the buildings that devote themselves him were constructed under keys universalistas and taking basically abstract concepts as a reference. The new God was not living in the land and his buildings were diverse representations of his mansion. Initially the basilica of the first Christians represented the celestial city, later the Gothic cathedral will reproduce the sky, the idealized paradise, the materialization of the origin (and the destination) of the man. And we meet that also it is a mountain, a vertical overlapping of structures that emerges directly of a rock, of a crag or of the soil. And as not, his interior turns out to be decorated with the multicolored icons of his builders. The images, once again, made possible and recognizably the attitude of the man before the world, represented eloquently his ideas.

Those buildings constructed by civilizations with trend the abstract thing have jointly his reference to the cosmic thing, to the universal thing over the concrete thing and the nearby thing. The cathedral seems to go out of the center of the world, and in his to emerge to the landscape it drags the devilish figures that they live inside the land, monstrous gargoyles evoke the forces of the evil. His position on the soil is direct, without podium of transition and his position in the landscape it is determined by his presence and the orientations. It is a building so tied to the distant thing, to the sky and to the interior of the land, to the invisible and intangible thing, since they it were the Egyptian pyramids.

4.

In every epoch, the commanding procedure have wanted to homogenize the representations icónicas, the dominant images in the collective subconscious, in the culture, and his transgressions have been a motive of singularización and customization. The will of the artistic forefronts or of thought has been always to take his transgression up to the limit, creating phenomena of wonder that with the time had to settle in the culture. The atypical thing has been always the area of own game of the originality and the invention.

We are present approximately hundred years ago at a fundamental transgression in the area of the images. To a revolution. A clear symptom was the fact that the abstract or unformalist painting was evolving beyond the images icónicas that had been characterized by his semanticidad, for representing something that an observer could manage to recognize. This new form of expression, which already latía in the impresionism on having aspired to paint only the light, was departing from the base that the images «say» not only across his expression icónica, but also across his plastic expression (composition, color, etc.). This way of thinking, this trend to go beyond, triumphed in our culture not only in the painting.

Returning to Worringer’s thesis, the distance with which it was happened to glimpse the artistic or creative events was questioned. The empathy, or what has come to understand by naturalism, that is to say, the most absolute proximity, the mímesis with the royal thing, was giving step to the abstraction, which was occupying a very remote or clearly next place but always foreign to the immediate perception. The art was trying the simplification and the concentration, the symbolic thing and the conceptual thing, the transparency and the simultaneity.

Since in the distant prehistoric beginnings, the modern artists of the 20th century were going to reveal to yes same from the images. The abstraction became strong again, and since then, a new world has been in preparation in a dizzy way.

It is necessary to remember that the recent architecture would be difficult to explain without emphasizing any names. A handful of «teachers», of charismatic personal details at the head of armies of unconditional, managed to produce the change of attitude that one was coming preparing from the previous centuries. The «L’Esprit Nouveau» was the result of a long cycle of debates, unsuccessful attempts and multiple experiences. It was the definitive accolade to several centuries of indecision and ambiguity. These «different» men could open and consolidate, finally, new ways.

Le Corbusier was one of them, probably the most well-known. His work and his thought changed the course of the architecture of a very simple way: looking for the origins. For him the architecture was suffocating in the customs and a great epoch was going to begin. The styles, he was saying, they were a lie and he pleaded for the spirit of the order and the unit of intention, for him the elements that were constituting the architecture were the light and the shade, the wall and the space, and in her the sense of the relations was reigning and they were governing the quantities. It had a life full of inventions and reintepretations. A search that was very far from dying with his person.

The new architecture became free of the soil, of the plane of support, as if the most evident and more concrete force, that of the gravity, had stopped existing. Everything was questioned. The buildings were rising on piles, with will of levitar, stopping to spend the inaltered territory for below. Other times, they were settling or they were anchoring to the area, but with independence of him, as if they were settling elegantly from the sky or were emerging abrupt of him. Any axialidad was eliminated, already be virtual or royal, of the building with the landscape. Both were treating each other like foreign, his autonomy being highlighted. In turn, the different volumes were talking between yes taking as reference question as the orientation, the position, or his relative proportion. It was giving priority, therefore, to topológico over the compositions imposed by the classicism, in which the structural axes were establishing the dialog. There recovered the value of the positional thing, of the cosmic reference that was possessing the prehistoric work. The new architecture was guarding a clear correspondence with the megalithic constructions: he was lacking formal codes, which was mattering was his position and his orientation with regard to the natural thing. It parted with pre-established languages, with styles, and the aspects tied to the topología were emphasized. There recovered the cleanliness of the ornamentation and the search of the origin of the form.

The modern art and the primitive one are something like reproduction of the situation Greece – renaissance, a new Primitive-modern binomial. Not uselessly, the take-off of the abstract expression coincides with the beginning of the second decade of the century. A historical period in the one that can be on the one hand a certain idealization of the life and the company, and for other one, the presence of the dark distress before a present and a future that would not be late in staying awake like horribly. The period between wars was characterized by the hope of the best and, world simultaneously, a chaotic perception of the present. The postwar period was not different. In these years, the idealization was, once again, the effective remedy opposite to the distress, gave like proved the search of the crystalline thing, of the geometric and rationalized purity, the representation of a non-existent order in the land, the multidireccionalidad and the antipregnancy. Definitively, the Utopian condition of the forms triumphed.

5.

Le Corbusier had, it is not to say anything new, a life fills of findings. In 1948 it had the fortune of meeting the project of the Sainte-Baume. A steep mountain of the south of France, property of an altruistic geometer had to help which to construct a sacred space. The project had to develop completely inside the rock, indistinctly in an artificial or natural way, crossing it from side to side in search of the light and the distant sights. Lamentably he never executed, but his later work makes think that it was a motive of intense reflections and that Him Corbusier penetrated furthermore into his bold search of the origins. A few years later there would come the opportunity to construct what could not in the Sainte-Baume, to satisfy his flushed creative intelligence.

Corbusier, next at the age of seventy, and with almost fifty of intense architecture, raised Ronchamp’s chapel. In the apex of a mount, present on the valley, he constructed one of the most sacred places that could be visited. From the moment that has an interview his whiteness in the distance, an expectant ascent begins. It is a question of a long approximation that it finishes in the base of a ramp from where, cut away in the sky, there is contemplated a slender tower crowned by a small cross. This point is the real door to Ronchamp, the point of item of an unexpected tour.

It is necessary to consult the plant of situation of the definitive project to be conscious that the ramp, in the half of his tour, breaks finely and to re-lead the steps not towards the access that frames the tower, since it seemed in his first section, but directly towards a tangential position to the volume of the chapel for his left side. The direction of the ramp does not invite the visitor to penetrate in the interior but to surrounding it.

Once above, it is enjoyed the concave surface of grass surrounded with trees on the one that emerges, already visibly in all his magnitude, the thick and illuminated wall of the south front and his heavy demolished cover. Only it is time to tremble brief before the inertia of the raise makes us disappear after the western front.

Once avoided the access, walking between the forest and the blind walls of the chapel, the attention stumbles over an object; a small curved bib with a cylinder and two pyramids of concrete in his interior. Slightly similar to a source. The enormous gargoyle that one precipitates from the lowest part of the cover makes understand that the water of this strange container is the water of the rain, expelled accurately it was doing there. Overcome the obstacle, and already in the north front, the brave shade of the chapel invades the deambulatorio, increasingly width for the gradual distance of the screen of trees.

As it is advanced, the eyes attend to the escenográfica presence of the zigurat that rests to the bottom of the dark plane of grass, his magnetic light makes spend almost unnoticed the north access and stimulates to continuing the circular movement about the chapel. Again, the access to the interior does not seem to matter. To walk drives to the oriental esplanade, there the vegetation is opened towards the south framing beautiful conference of the valley. In his higher point, the voluminous cover receives an exterior space; an altar, a pulpit and a cross speak to us that from there inform the rites. It is in this esplanade where there meet the public inspectors who are present at the ceremonies. If one does not go back, the circle inevitably is closed without having discovered the interior.

It is a tour directed with crafty mechanisms. To circulate in the sense of the needles of the clock. For some reason that never explained, Le Corbusier wanted that «promenade architecturale» it was taking place in the exterior and not inside the building, as so many other times. The screens of trees, walls decked in power of his cubic coefficient, they substitute the built-up bodies that were surrounding and shaping the deambulatorio about the chapel in the first versions of the project. His «everything exterior is an interior» it removes to the practice here across the classification of the masses, indistinctly natural or constructed, to determine and to characterize the spaces for him decided. Even more, the fact of entrusting the formation of the exterior tour to the limits of the forest grants to the principal body, to the center of gravity, a character if it fits more sublime, provided that no unnecessary competition is established by other built-up bodies.

On having surrounded unconsciously the building the curiosity for the interior increases. The income are cracks between masses and penetrating is like to descend to a cave. Though probably it is something more than a cave. The royal sensation can describe like it of being inside a gigantic rock, in an irregular stay in which the light crosses enigmatic and multicolored drawings of figures and messages. Certainly, his rugose walls and his solid light invite us to think that the space that we perceive was buried; it is alike a constructed and buried space; to a hidden volume that the erosion, the passage of time, has managed to extract to the light. What today we see might be the emaciated apex of the mountain; over these tidy rocks it is possible to imagine a time in which the vegetation was raising ado.

The chapel of Notre Dame du Haut has been frequently described in terms of emotions and visual metaphors. It is possible to come to think that the architecture is not done of space and of stone, but of impressions, which are not constructed in the soil but in the head of the spectator. And due to the fact that the architecture not only is a plastic objective presence but also and especially an impression retiniana and sentimental, a motive of interpretation, this surprising appliance has been compared with images as that of a few united hands in attitude of prayer, a ship, the silhouette of a duck on the water, the haido of a nun, and other figurative approximations. On the other hand, there have been authors who affirm roundly that Ronchamp is a reintepretation of the spatial model of the Acropolis of Athens, and others that hold that the architecture of the chapel answers to a stimulus fruit of the visual experience of the second world war, a response to the threatening bombs of the warlike period which consequence was the construction of «bunkers», the construction of blind volumes of thick walls of concrete that already would never leave his work.

For Le Corbusier the architecture – as he said in repeated occasions – in the bottom it is to affect, to affect for the effect of thousand incidents that illuminate the soul, they surprise her, fill it, irritate her, wake her up. It does not fit the only rewatching interpretation, a round affirmation. The work of Him Corbusier is the work of a complex being, of an inventor of extraordinarily sensitive architecture and I wake up, it fills of readings and approximations.

But Ronchamp is probably the most singular work of his career, that one where it leaves momentarily the formal purity of the box and the manifestation of the structure – closing to which it will return immediately in works as the Tourette or the » Boîte à Miracles » of Tokyo. Really, Ronchamp’s chapel is the most opposite thing to one of his boxes, his closings are composed by free, constant walls, turned on yes same enclosing ambiguous, exterior and interior spaces simultaneously. It is a question of an exception in the one that establishes a formal and constructive opposite and strange relation to his path. An approximation to formal unpublished codes, a lucid and happy expression of his extensive wisdom. A flight, a dream, a conscious and rewatching adventure.

In Ronchamp it seems to share with Brancusi the mystical attitude before the stone. His behavior before the matter recovers an archaic religiousness already eliminated in the western world; an attitude comparable to the request, the dread and the worship of a man of the neolithic epoch for whom certain stones were revealing simultaneously the sacred thing and the last, uncompromising reality. The modern man, already does not live through the sacred thing in the plane of the conscience, but in that of the unconsciousness. Already it is not evident since it it was in other epochs, it is not recognized in an immediate way, and Him Corbusier, great connoisseur and promoter of the modernity, can that, in this work, it wanted to resort to the most ancient of the constructions, that one that lodges at the deepest of the unconscious group; Ronchamp’s mysterious presence is near being a megalithic monument; a modern dolmen. The teacher enjoys himself returning to the origins. Nothing more sacred than a dolmen for a place of peregrination, nothing more arcane that to avoid revealing the mystery that his walls enclose.

It is his condition of construction atemporal, untied from any cultural connection and from any artistic trend, his construction and his to stroll perimetral, near to the totemic thing, and his fascinating presence and implantation in the landscape, over his Christian condition, which grants his net sacred character to Ronchamp. It is his measured metaphor, rubbing the literal thing in difficult balance, his wealth of shades and references, his characteristic will to be, which does of this chapel one eloquent I summarize of knowing architectural.

Re-looking to Le Corbusier they do not fit many certainties, but for any reason, the maker of the modern thing decided that the last illustration of his «Ouvre Complete», the condensed and posthumous legacy of his work, was a detail of his qualified picture » L’Etoile du mer «; in her there appears the right hand of the artist printed with white painting on red bottom. A deep and personal image, an end that well could be a beginning.

Sergio de Miguel, architect
Madrid, january 2010

Létoile du mer Le Corbusier

1.

O homo sapiens, o ser humano, leva 200.000 anos sobre a terra, aínda que dalgunha maneira a nosa historia poida que comezase fai tan só 30.000, nese remoto instante no que un primeiro antepasado sentiu a necesidade de representar, exteriorizar e plasmar o seu pensamento, naquel momento en que a súa intelixencia soubo traspasar o límite animal e actúo para satisfacer, non xa os seus instintos máis primarios, senón o seu intelecto, a súa creatividade e a súa espiritualidade.

Aquel primeiro humano vivía ao abrigo dunha gruta, no interior dunha montaña, nun lugar en forma de matriz, de colo, de caverna uterina, depositaria dos misterios da concepción, do embarazo, dos nacementos periódicos e da xeral renovación fecunda da vida . Recolléndose naquel espazo seguro, proxenitor, estendeu a súa man, aberta e fortuitamente mal ferida , buscando a superficie protectora que lle envolvía, e achou o vermello desa man en negativo sobre o muro, atopouse cunha expresión de se mesmo, da súa natureza. Esa resposta do muro ao seu propio ser , ese espello virtual da súa realidade, tornouse en obsesión, e a súa man – xa sen feridas – xuntouse repetidamente coa roca mentres a outra espolvoreaba pintura vermella ao redor, para obter como resultado unha silueta, unha figura sobre un fondo, unha imaxe.

A superficie mural que lle acollía ofrecía un repertorio de formas huidizas que se renovaban á luz caleidoscópica da fogata , pronto, emerxeron das paredes e dos teitos todo un cortexo de animais avivados pola súa imaxinación, as protuberancias da cova lembrábanlle, baixo o efecto rasante da luz, aqueles seres que lle fascinaban e que constituían o obxecto do seu veneración. A sustancia mural, o relevo incerto, cobrou sentido a través dun trazo perimetral, como aquel que había inmortalizado a man, dunha liña que debuxaba as figuras que ían permanecer alí polo efecto da delineación do contorno, un bordo visual que designaba a fronteira entre dúas superficies de luminancia diferente. A imaxe estaba alí, creada por el. Un xesto abstracto e intelixente, a liña, permitíralle dominar o contorno, as figuras, e con el poder formar imaxes, mímesis da realidade. Como consecuencia buscou a cor nas súas iconas, máis aínda, non necesitou atopar as súas figuras nos caprichosos relevos, labrábaas el mesmo na superficie rugosa da cova, nas rocas , e máis aló, empezou a pintar contornos tomando como modelo o seu prolija imaxinación, as superficies, os soportes de tales creacións, eran elixidos pola súa localización e ensaiáronse variadas composicións. A súa febre albergou a posibilidade de simplificar os seus trazos, e inventou algarismos, signos inequívocos con sentido particular, maneiras de esquematizar e convencionalizar conceptos. De igual maneira, o tamaño, a magnitude das súas representacións xa non dependía da dimensión do soporte atopado senón das súas múltiples intencións. En definitiva, un campo creativo inmenso abríase ante se.

O home atopara un modo de representar o mundo, inventara a convención da liña como contorno, utilizaba as súas ferramentas de labra para conseguir relevos, delimitaba imaxes dos seres e os obxectos, inventaba símbolos e con iso, conseguía facer da realidade algo realmente seu, inteligible e próximo. Atopara unha maneira consciente de relatar e evocar as súas vivencias, de explicar as súas ideas. E todo iso no interior da súa cova.

2.

Aínda non se alzara a man en invocación aberta ao ceo cósmico, en recoñecemento do firmamento soleado ou estrelado como xenuíno teito do mundo. Polo momento, a caverna (como lugar) era o templo e a gorida, a presenza mural albergaba o sagrado e o profano, e o mundo, o cosmos, non xurdira fóra da matriz, os inicios de toda civilización achábanse en xestación pero o embrión era portador de grandes mensaxes; a pulsión icónica aparecía con forza para satisfacer o seu anhelo creador, aquilo que o diferenciaba do resto dos seres.

Se atendemos a Worringer, que enuncia a idea de que a abstracción no home primitivo vai estreitamente unida á angustia cósmica, pódese explicar como aquel home das cavernas, que se achaba perdido e espiritualmente indefenso, acudiu á abstracción como xeito de superar a incerteza. No medio das cousas do mundo, unicamente experimentaba escuridade e capricho, non comprendía as leis que gobernaban a súa vida e no seu ámbito reinaba certo sentido do caos. En tales circunstancias, o home non tardou en decatarse pola orde que el mesmo era capaz de crear de que a orde que non encontraba fóra, no universo, podía substituílo. Os símbolos, as imaxes, foron unha arma coa que afondar na perseguida orde artificial. Durante a prehistoria a abstracción ha de ser entendida como unha necesaria reacción á percepción caótica do mundo.

Efectivamente, dende a contemplación dos resultados, lográrase inconscientemente unha grande abstracción. Abstracción na forma dos seus signos e símbolos, plasmados con profusión dende os albores de toda representación, e dende logo na simplificación e concentración das formas naturais que imitaba. Porque o concepto do abstracto está por un lado na busca da totalidade, como proceso de encontro co xeral, o inevitable, o esencial, a través de prescindir do particular, o accesorio e o accidental, e por outro, na busca da especificidade, do illamento das partes do conxunto, unha vez escollidas, para tratalas con maior intensidade. Ambos os dous modos de abstracción foron combinados co recurso da transparencia, é dicir, mostrando os seres que se representaban non tanto polo que se vía deles senón polo que se sabía que contiñan, mostrando simultáneamente o interior e o exterior, e do mesmo xeito, coa obsesiva superposición de figuras en busca da representación do movemento. Tratábase dun mundo máis próximo ao modo de representación infantil pero claramente ligado a unha profunda necesidade de expresión.

A arquitectura debeu nacer entón. Non é difícil imaxinar o momento no cal o home emerxeu da súa morada natural, da súa maternal caverna, para emprender un longo e complexo camiño, material e psicolóxico, de construción do seu propio hábitat. Coas súas habilidades renovadas, capaz de encontrar sentido ao seu ámbito a través da fabricación das súas imaxes debeu achar de novo na natureza un modelo a imitar, un campo de interpretación. As imaxes, as percepcións visuais, a xeración de representacións, en definitiva, a formación de ideas, deberon permitir ao home inventar novas maneiras de entender e polo tanto de vivir.

Coma se da abstracción da liña de contorno e o significado dos seus símbolos se tratase, o home puido descubrir intuitivamente o que hoxe entendemos pola orde e o número, o como e o canto, o medir e contar, aquilo co que se vence a indeterminación, coa que se pode crear da nada. Abríase un camiño de achados formais cun fin aínda indeterminado.

Segundo Giedion, a orixe da arquitectura (e o comezo da arte en xeral) parte de resolver o problema, fortemente arraigado no espírito humano, da constancia e o cambio. Na prehistoria, a separación entre a crenza e a realidade non estaba aínda acentuada. É por iso explicable que a primeira morada do home, a caverna, ese espazo naturalmente habitado no interior dunha montaña, ese enterramento voluntario, esa protección pétrea, refuxio da vida e da morte, das súas representacións e das súas ideas, xerase unha forte imaxe latente, un carácter determinante nas primeiras manifestacións arquitectónicas.

As formacións megalíticas do neolítico europeo, as construcións máis arcaicas que se poidan encontrar, parecen ser o resultado evidente desta idea, desta imaxe. Dende logo que non é doado desentrañar a complexa evolución da morada humana, sábese que os primeiros vestixios acudían a formas circulares ou ovaladas enterradas, a formas parecidas a niños; rabuñábanse cavidades e cubríanse precariamente a partir da construción, da utilización do mundo material, fuxindo paulatinamente do aproveitamento das formas naturais. Non obstante, a máis paradigmática e duradeira, o dolmen, esa construción incipiente que hoxe aparece case sempre reducida a xigantescas rochas horizontais apoiadas milagrosamente por outras en penosa verticalidade, podemos comprobar que se construía realmente co ánimo de formar unha cámara de pedras colosais que, cravándoas no chan e levantando grandes lousas por teito, se cubría posteriormente cun montículo artificial de terra achegada ou túmulo. Este montículo que albergaba un espazo interior, lugar de culto, estanza e enterramento, construído polo home prehistórico a partir do único modelo que podía coñecer, supón un novo achegamento ao mundo das imaxes para a consecución dun mundo persoal, nunha elocuente interpretación da natureza e unha eficaz transposición das súas experiencias vitais. Creara a súa montaña e conseguira, enxeñosamente, habitala. E ao facelo, volveu pintar e esculpir relevos nas súas paredes, e con todas esas imaxes logrou tomar consciencia da súa presenza.

3.

Unha das civilizacións máis arcaicas, a exipcia, tivo que ser a herdeira dos escuros milenios de creatividade prehistórica. Ao igual que os seus antecesores, as súas construcións albergaban tanto o humano coma o divino, a vida e a morte, e dende logo a súa concepción non se afastou dos principios do relevo, tan primordiais para os seus antepasados; pódese comprobar que as súas leis de composición eran idénticas. As irregulares paredes rochosas prehistóricas convertéronse en superficies pulidas e planas, e os relevos perpetuáronse, de igual xeito, incrustados nos muros. A síntese de parede, escultura e estrutura chegou entón a unha elocuente perfección. Pero o máis clarificador pode que sexa que a súa máis ancestral construción, a pirámide, se convertese na descendente directa da imaxe da que proviña o dolmen. De novo, unha montaña construída envolve un espazo enterrado especialmente erixido para albergar a representación da realidade, o home fronte ao mundo. A caverna artificial, profusamente decorada, é novamente o centro que hai que protexer, o lugar que hai que destacar. A abstracción da montaña habitada convértese nunha figura xeométrica sofisticada, de gran precisión e coidado tamaño, a súa construción confíase ao amoreamento de pezas, e é a súa silueta (a orde) e o seu volume (o número) o que se depura. A pirámide supuxo o triunfo da forma abstracta pura, e a súa absoluta sinxeleza foi imposible de mellorar.

Pero un cambio fundamental foise xerando dende as primeiras mastabas exipcias, cámaras sinxelamente enterradas, ata as grandes pirámides de Gizeh, unha idea ancorada no inconsciente que determinaría un principio organizador básico: a vertical. Hai un enorme salto entre o concepto de mastaba e a primeira pirámide graduada de Zóser, o amoreamento dun mesmo elemento que se ía reducindo de tamaño ao gañar altura ía supoñer un xerme; o tamaño, a escala e a proporción empezaron a ter importancia, e así, a imaxe da gran montaña erixida por e para o home destacou fortemente nos grandes espazos abertos dun país colonizado polo deserto, expúxose ergueita e en posición dominante e a súa exquisita xeometría produciu unha gran tensión na natureza circundante. Deste xeito, o home miraba altivo na súa posición natural, a vertical. Así, o que empezou sendo unha intelixente pero tímida interpretación da natureza chegou a dotar o home dun forte sentimento de dominación e de poder.

Na Mesopotamia daquel tempo seguiuse un camiño paralelo. O zigurat, construción dalgún xeito hermanada coa cultura egipcia, respondía tamén ao sentido de erigir volumes macizos situados libremente no espazo, pero con algunhas diferenzas con respecto á pirámide. A súa orixe parece ser común, pero o seu desenvolvemento supuxo un cambio de mentalidad. O zigurat xurdiu dentro dun recinto de diferentes construcións, parte dun organismo cidadán, mentres que a pirámide alzábase solitaria separada dos asentamientos localizados. A pirámide era inaccesible, non se podía penetrar nin utilizar. Ao zigurat, pola contra, subíase. Tratábase dunha torre composta dunha serie de plataformas escalonadas cun templo no máis alto, xa non no seu interior. O espazo sagrado, a cueva, emerge das entrañas da montaña para colocarse na súa cúspide. A vertical, o dominio, xa non é soamente visual, maniféstase coa acción do home. Elevarse, logo de enterrarse, sería desde entón un anhelo permanente, unha definitiva forma de expresión arquitectónica.

Moito máis tarde, na Grecia clásica, os templos se erigieron curiosamente do mesmo xeito: aproveitando o alto dunha montaña, esta vez natural, nun promontorio que dominase a paisaxe, pasando a formar parte del. Os gregos nunca imaxinaron os seus templos independientemente do lugar, valen tanto pola elección do seu emprazamento como pola arte que permitiu a súa ejecución, e non cabo dúbida de que a súa preocupación fundamental foi harmonizalos coa paisaxe. Deste xeito, e sen entrar a interpretar os seus xeitos, a cultura helénica recollía a tradición do telúrico, a que tiña a súa orixe en emerger da terra e vencer á natureza, en expresar a espiritualidad a través do acto de elevarse para mirar máis aló. A que soubo recrear un interior sagrado de penumbra, sé das imaxes que se veneraban.

O sagrado xa nunca se desprendería da vertical, outeiros e elevaciones en todas as xeografías servirían de base a todo tipo de arquitecturas. Estratéxicas montañas sinaladas polo home ían representar o seu impronta, a súa característica presenza. Templos, basílicas, mezquitas, santuarios, monasterios e catedrais recortaríanse no máis alto dos lugares habitados. Promontorios tan privilexiados que asentarían unha e outra vez, coma se de estratos arqueológicos tratásese, os templos de cada civilización e cultura.

Na Idade Media reinou de novo unha forte angustia cósmica, unha gran abstracción. A desaparición dos Deuses paganos das primeiras culturas, case humanos, próximos á civilización e a morada do home, deu paso ao novo e único Deus de occidente, cun carácter totalmente universal e sobrenatural, fuertemente inexplicable e xerador de respetuoso medo e inseguridade. En consecuencia, os edificios que se lle dedican construíronse baixo claves universalistas e tomando como referencia conceptos basicamente abstractos. O novo Deus non habitaba na terra e os seus edificios foron representacións diversas da súa morada. Ao principio a basílica dos primeiros cristiáns representou a cidade celestial, posteriormente a catedral gótica reproducirá o ceo, o paraíso idealizado, a materialización da orixe (e o destino) do home. E atopámosnos/atopámonos con que tamén ela é unha montaña, unha superposición vertical de estruturas que emerge directamente dunha roca, dun peñasco ou do chan. E como non, o seu interior aparece decorado cos multicolores iconos dos seus constructores. As imaxes, unha vez máis, fixeron posible e reconocible a actitude do home ante o mundo, representaron elocuentemente as súas ideas.

Aqueles edificios construídos por civilizacións con tendencia ao abstracto teñen en común a súa referencia ao cósmico, ao universal por encima do concreto e o próximo. A catedral parece saír do centro do mundo, e no seu emerger á paisaxe arrastra as figuras demoniacas que habitan no interior da terra, gárgolas monstruosas evocan as forzas do mal. A súa posición sobre o chan é directa, sen podio de transición e a súa posición na paisaxe é a determinada pola súa presenza e as orientacións. É un edificio tan ligado ao afastado, ao ceo e ao interior da terra, ao invisible e intangible, como o foron as pirámides egipcias.

4.

En cada época, as normas imperantes quixeron homogeneizar as representacións icónicas, as imaxes dominantes no subconsciente colectivo, na cultura, e as súas transgresiones foron motivo de singularización e personalización. A vontade das vanguardias artísticas ou de pensamento foi sempre levar o seu transgresión ata o límite, creando fenómenos de extrañamiento que co tempo debían sedimentarse na cultura. O atípico foi sempre o terreo de xogo propio da originalidad e a invención.

Asistimos fai aproximadamente cen anos a unha transgresión fundamental no ámbito das imaxes. A unha revolución. Un síntoma claro foi o feito de que a pintura abstracta ou informalista evolucionara máis aló das imaxes icónicas que se caracterizaron pola súa semanticidad, por representar algo que un observador podía chegar a recoñecer. Esta nova forma de expresión, que xa latexaba no impresionismo ao aspirar só a pintar a luz, partía da base que as imaxes ?din? non só a través da súa expresión icónica, senón tamén a través da súa expresión plástica (composición, cor, etc.). Esta forma de pensar, esa tendencia a ir máis aló, triunfou na nosa cultura non só na pintura.

Volvendo á tese de Worringer, a distancia con que se acertaba a albiscar os acontecementos artísticos ou creativos púxose en dúbida. A empatía, ou o que se veu a entender por naturalismo, é dicir, a proximidade máis absoluta, a mímesis co real, daba paso á abstracción, que ocupaba un lugar moi afastado ou claramente próximo pero sempre alleo á percepción inmediata. A arte procuraba a simplificación e a concentración, o simbólico e o conceptual, a transparencia e a simultaneidad.

Como nos afastados inicios prehistóricos, os modernos artistas do século XX ían descubrirse a si mesmos a partir das imaxes. A abstracción fíxose forte de novo, e desde entón, un mundo novo hase gestado de xeito vertiginosa.

É necesario recordar que a arquitectura recente sería difícil de explicar sen destacar algúns nomes. Un puñado de ?mestres?, de carismáticos xerais á fronte de exércitos de incondicionales, lograron producir o cambio de actitude que se viña gestando desde os séculos precedentes. O «L’Esprit Nouveau» foi o resultado dun longo ciclo de debates, intentos errados e experiencias múltiples. Foi o espaldarazo definitivo a varios séculos de indecisión e ambigüedad. Eses homes «diferentes» souberon, por fin, abrir e consolidar novos camiños.

Le Corbusier foi un deles, quizais o máis notorio. A súa obra e o seu pensamento cambiaron o rumbo da arquitectura dun xeito moi simple: buscando as orixes. Para el a arquitectura afogábase nos costumes e unha gran época ía comezar. Os estilos, dicía, eran mentira e abogó polo espírito da orde e a unidade de intención, para el os elementos que constituían a arquitectura eran a luz e a sombra, o muro e o espazo, e nela imperaba o sentido das relacións e rexían as cantidades. Tivo unha vida chea de invencións e reinterpretacións. Unha procura que estivo moi lonxe de morrer coa súa persoa.

A nova arquitectura se independizó do chan, do plano de apoio, coma se a forza máis evidente e máis concreta, a da gravidade, deixase de existir. Todo se puxo en dúbida. Os edificios elevábanse sobre pilotes, con vontade de levitar, deixando pasar o territorio inalterado por baixo. Outras veces, pousábanse ou se ancoraban ao terreo, pero con independencia del, coma se pousásense elegantemente desde o ceo ou emergieran abruptamente del. Eliminouse calquera axialidad, xa sexa virtual ou real, do edificio coa paisaxe. Ambos se trataban como alleos, resaltándose a súa autonomía. Á súa vez, os distintos volumes dialogaban entre si tomando como referencia cuestións como a orientación, a posición, ou a súa proporción relativa. Primaba, xa que logo, o topológico por encima das composicións impostas polo clasicismo, nas que o diálogo establecíano os eixes estructurales. Recuperouse o valor do posicional, da referencia cósmica que posuía a obra prehistórica. A nova arquitectura gardaba unha clara correspondencia coas construcións megalíticas: carecía de códigos formais, o que importaba era a súa posición e a súa orientación con respecto ao natural. Desprendeuse de linguaxes preestablecidos, de estilos, e se enfatizaron os aspectos ligados á topología. Recuperouse a limpeza da ornamentación e a procura da orixe da forma.

A arte moderna e o primitivo son algo así como unha reprodución da situación Grecia-Renacimiento, un novo binomio Primitivo-Moderno. Non en balde, o arranque da expresión abstracta coincide co principio da segunda década do século. Un periodo histórico no que se pode atopar por unha banda una certa idealización da vida e a sociedade, e por outro, a presenza da escura angustia ante un presente e un futuro que non tardaría en desvelarse como horrible. O periodo entre guerras estivo caracterizado pola esperanza dun mundo mellor e, á vez, unha caótica percepción do presente. A posguerra non foi diferente. Neses anos, a idealización foi, unha vez máis, o remedio eficaz fronte á angustia, deu como resultado a procura do cristalino, da pureza geométrica e racionalizar, a representación dunha orde inexistente na terra, a multidireccionalidad e a antigravidez. En definitiva, triunfou a utópica condición das formas.

5.

Le Corbusier tivo, non é dicir nada novo, unha vida chea de achados. En 1948 tivo a fortuna de atoparse co proxecto da Sainte-Baume. Unha escarpada montaña do sur de Francia, propiedade dun geómetra altruísta ao que debía axudar a construír un espazo sagrado. O proxecto debía desenvolverse por completo no interior da roca, indistintamente de xeito artificial ou natural, atravesándoa de lado a lado en busca da luz e as vistas afastadas. Lamentablemente nunca se executou, pero a súa obra posterior fai pensar que foi motivo de intensas reflexións e que Lle Corbusier profundou aínda máis na súa denodada procura das orixes. Poucos anos máis tarde chegaría a oportunidade de construír o que non puido na Sainte-Baume, de satisfacer a súa acesa intelixencia creadora.

Le Corbusier, próximo aos setenta anos, e con case cincuenta de intensa arquitectura, erigió a capela de Ronchamp. Na cúspide dun monte, presente sobre o val, construíu un dos lugares máis sagrados que se poidan visitar. Desde o momento que se avista o seu blancura na distancia, iníciase un expectante ascenso. Trátase dunha longa aproximación que finaliza na base dunha rampa desde onde, recortada no ceo, contémplase unha esvelta torre coroada por unha pequena cruz. Ese punto é a verdadeira porta a Ronchamp, o punto de partida dun percorrido inesperado.

É preciso consultar a planta de situación do proxecto definitivo para ser consciente de que a rampa, na metade do seu percorrido, crébase sutilmente e reconduce os pasos non cara ao acceso que enmarca a torre, como parecía no seu primeiro tramo, senón directamente cara a unha posición tangencial ao volume da capela polo seu lado esquerdo. A dirección da rampa non invita ao visitante a penetrar no interior senón a rodealo.

Unha vez arriba, gózase da cóncava superficie de herba rodeada de árbores sobre a que emerge, xa visible en toda a súa magnitude, o groso e iluminado muro da fachada sur e a súa pesada cuberta voada. Só hai tempo para estremecerse brevemente antes de que a inercia da subida fáganos desaparecer trala fachada occidental.

Unha vez evitado o acceso, camiñando entre o bosque e os cegos muros da capela, a atención tropeza cun obxecto; un pequeno peto curvo cun cilindro e dous pirámides de hormigón no seu interior. Algo parecido a unha fonte. A enorme gárgola que se precipita desde a parte máis baixa da cuberta fai entender que a auga dese estraño recipiente é a auga da choiva, expulsada con precisión facía alí. Superado o obstáculo, e xa na fachada norte, a sombra arroxada da capela invade o deambulatorio, cada vez máis ancho pola paulatina lejanía da pantalla de árbores.

Segundo avánzase, os ollos atenden á escenográfica presenza do zigurat que descansa ao fondo do escuro plano de herba, a súa magnética luz fai pasar case desapercibido o acceso norte e estimula a continuar o movemento circular ao redor da capela. De novo, o acceso ao interior non parece importar. O camiñar conduce á explanada oriental, alí a vegetación ábrese cara ao sur enmarcando as belas vistas do val. No seu punto máis alto, a voluminosa cuberta acolle un espazo exterior; un altar, un púlpito e unha cruz fálannos de que desde alí se ofician os ritos. É nesa explanada onde se reúnen os fieis que asisten ás cerimonias. Si non se volve atrás, o círculo inevitablemente péchase sen descubrir o interior.

É un percorrido dirixido con astutos mecanismos. Circular no sentido das agullas do reloxo. Por algunha razón que nunca explicou, Lle Corbusier quería que a «promenade architecturale» producísese no exterior e non no interior do edificio, como tantas outras veces. As pantallas de árbores, muros ataviados en potencia da súa coeficiente cúbico, substitúen aos corpos edificados que rodeaban e conformaban o deambulatorio ao redor da capela nas primeiras versións do proxecto. O seu «todo exterior é un interior» lévase á práctica aquí a través do ordenamiento das masas, indistintamente naturais ou construídas, para determinar e caracterizar os espazos por el decididos. Máis aínda, o feito de confiar a formación do percorrido exterior aos límites do bosque outorga ao corpo principal, ao centro de gravidade, un carácter si cabo máis sublime, dado que non se establece ningunha innecesaria competición con outros corpos edificados.

Ao rodear inconscientemente o edificio a curiosidade polo interior aumenta. As entradas son grietas entre moles e o penetrar é como descender a unha gruta. Aínda que quizais sexa algo máis que unha gruta. A sensación real pódese describir como a de atoparse no interior dunha xigantesca roca, nunha irregular estancia na que a luz atravesa enigmáticos e multicolores debuxos de figuras e mensaxes. Ciertamente, os seus rugosos muros e a súa sólida luz invítannos a pensar que o espazo que percibimos estivo enterrado; aseméllase a un espazo construído e sepulto; a un volume escondido que a erosión, o paso do tempo, conseguiu sacar á luz. O que hoxe vemos podería ser a descarnada cúspide da montaña; por encima destas ordenadas rocas é posible imaxinar un tempo no que a vegetación alzábase sen máis.

A capela de Notre Dáme du Haut foi frecuentemente descrita en términos de emocións e metáforas visuales. Pódese chegar a pensar que a arquitectura non está feita de espazo e de pedra, senón de impresións, que non se constrúe no chan senón na cabeza do espectador. E debido a que a arquitectura non só é unha presenza plástica obxectiva senón tamén e sobre todo unha impresión retiniana e sentimental, un motivo de interpretación, este sorprendente artefacto foi comparado con imaxes como a dunhas mans xuntas en actitude de rezo, un barco, a silueta dun pato sobre a auga, o tocado dunha monxa, e demais achegamento figurativos. Doutra banda, houbo autores que afirman rotundamente que Ronchamp é unha reinterpretación do modelo espacial da Acrópolis de Atenas, e outros que sosteñen que a arquitectura da capela responde a un estímulo froito da experiencia visual da segunda guerra mundial, unha resposta ás amenazantes bombas do periodo bélico cuxa consecuencia foi a construción de «bunkers» , a construción de volumes cegos de grosos muros de hormigón que xa nunca abandonarían a súa obra.

Para Le Corbusier a arquitectura – como dixo en repetidas ocasións – no fondo é conmover, conmover polo efecto de mil incidencias que iluminan a alma, sorpréndena, énchena, irrítana, espértana. Non cabo unha única interpretación reveladora, unha afirmación rotunda. A obra de Le Corbusier é a obra dun ser complexo, dun inventor de arquitectura extraordinariamente sensible e esperto, chea de lecturas e achegamento.

Pero Ronchamp é quizais a obra máis singular da súa carreira, aquela onde abandona momentáneamente a pureza formal da caixa e a manifestación da estrutura-cerramiento á que volverá inmediatamente en obras como a Tourette ou a «Boîte à Miracles» de Tokio. Efectivamente, a capela de Ronchamp é o máis oposto a unha das súas caixas, as súas cerramientos están compostos por paredes soltas, continuas, voltas sobre si mesmas encerrando espazos ambiguos, exteriores e interiores á vez. Trátase dunha excepción na que establece unha relación formal e constructiva oposta e estraña á súa traxectoria. Un achegamento a códigos formais inéditos, unha expresión lúcida e feliz da súa dilatada sabedoría. Un voo, un soño, unha consciente e reveladora aventura.

En Ronchamp parece compartir con Brancusi a actitude mística ante a pedra. O seu comportamento ante a materia recupera unha religiosidad arcaica xa desaparecida no mundo occidental; unha actitude comparable á solicitude, o temor e a veneración dun home da época neolítica para quen certas pedras revelaban á vez o sagrado e a realidade última, irreductible . O home moderno, xa non vive o sagrado no plano da consciencia, senón no da inconsciencia. Xa non é evidente como o foi noutras épocas, non se recoñece dun xeito inmediato, e Le Corbusier, gran coñecedor e promotor da modernidad, poida que, nesta obra, quixese recorrer á máis ancestral das construcións, aquela que se aloxa no máis profundo do inconsciente colectivo; a misteriosa presenza de Ronchamp está preto de ser un monumento megalítico; un dolmen moderno. O mestre recréase volvendo ás orixes. Nada máis sacro que un dolmen para un lugar de peregrinación, nada máis arcano que gardarse de desvelar o misterio que encerran os seus muros.

É a súa condición de construción atemporal, desligada de toda conexión cultural e de toda tendencia artística, a súa construción e a súa deambular perimetral, próximo ao totémico, e a súa fascinante presenza e implantación na paisaxe, por encima da súa condición cristiá, o que outorga a Ronchamp o seu carácter netamente sagrado. É a súa medida metáfora, rozando o literal en difícil equilibrio, a súa riqueza de matices e referencias, a súa característica vontade de ser, o que fai desta capela un elocuente compendio de saber arquitectónico.

Remirando a Le Corbusier non caben moitas certezas, pero por algunha razón, o artífice do moderno decidiu que a última ilustración da súa «Ouvre Complete», o legado condensado e póstumo da súa obra, fóra un detalle do seu cadro titulado «L´Etoile du mer»; nela móstrase a man dereita do artista impresa con pintura branca sobre fondo vermello. Unha imaxe profunda e persoal, un final que ben puidese ser un principio.

Sergio de Miguel, arquitecto
Madrid, xaneiro 2010

Dreyer y Häring | Jorge GorostizaDreyer e Häring | Jorge GorostizaDreyer and Häring | Jorge Gorostiza

Fotografía publicitaria de Michael

En 1924 se estrenó Michael, dirigida por Carl Theodor Dreyer, que entonces aún no era le prestigioso cineasta reconocido en el todo el mundo; sólo había sido el responsable de cinco películas en su país y para ésta lo había contratado una de las productoras más importantes de Europa, la alemana UFA.

El creador de los espacios de Michael fue el arquitecto Hugo Häring que entonces tenía cuarenta y dos años, había compartido un estudio con Mies van der Rohe y se había unido a Der Ring, llegando a tener el cargo de secretario de este grupo antecesor del CIAM. En 1924 acababa de empezar la construcción de su edificio más conocido, la granja Garkau, cerca de Lübeck, que finalizaría el año siguiente, cuando comenzaría a edificar otra edificación notable, una fábrica de salchichas en Neustadt, Holstein.

En una entrevista Dreyer declaró:

«Colaboré en la realización de los decorados pero realmente el que los realizó fue un arquitecto que comprendió mis deseos y consiguió algo asombroso. Se llamaba Hugo Hùring (sic). Nunca había hecho decorados para el cine y no volvió a hacerlos, ya que tras rodar Michael, volvió a su verdadera profesión de arquitecto. Fue una especie de intervalo en su carrera (tengamos en cuenta que por aquel entonces no se construían muchas casas nuevas), un divertimento, una fantasía que se permitió».

Están muy bien los dos adjetivos que emplea Dreyer: divertimento y fantasía, para calificar un trabajo excelente, basta ver la película para comprobar cómo Häring, un arquitecto que empleaba un lenguaje innovador en sus edificios, en su trabajo como escenógrafo creó unos ambientes recargados y poco modernos para caracterizar a los personajes, sobre todo, al pintor academicista, enamorado de su modelo, el propio Michael del título. Una vez más cineasta y arquitecto lograron un resultado óptimo gracias a su colaboración interdisciplinar.

Jorge Gorostiza, arquitecto. Autor del blog Arquitectura+Cine+Ciudad
Santa Cruz de Tenerife, febrero 2015

Michael’s advertising photography

In 1924 Michael, had the premiere, directed by Carl Theodor Dreyer, who at the time still was not him prestigious filmmaker recognized in the whole world; only he had been the person in charge of five movies in his country and for this one it had been contracted by one of the most important producers of Europe, the German UFA.

The creator of Michael‘s spaces was the architect Hugo Häring who at the time was forty two years old, he had shared a study with Mies van der Rohe and had joined Der Ring, managing to have the secretary’s post of this preceding group of the CIAM. In 1924 it had just begun the construction of his most known building, the farm Garkau, near Lübeck, which it would finish the following year, when it would begin to build another notable building, a factory of sausages in Neustadt, Holstein.

In an interview Dreyer he declared:

«I collaborated in the accomplishment of the sets but really the one that realized them was an architect who understood my desires and obtained something amazing. He was called Hugo Hùring (sic). It had never done sets for the cinema and it did not return to do them, since after Michael rolling, it returned to his architect’s real profession. It was a species of interval in his career (let’s bear in mind that in those days many new houses were not constructed), a divertimento, a fantasy that was allowed».

They are very nice both adjectives that Dreyer uses: divertimento and fantasy, to qualify an excellent work, is enough to see the movie to verify how Häring, an architect who was using an innovative language in his buildings, in his work like set designer created a few overloaded and slightly modern environments to characterize the prominent figures, especially, to the painter academicista, inspired love with his model, the own Michael of the title. Once again filmmaker and architect achieved an ideal result thanks to his collaboration to interdiscipline.

Jorge Gorostiza, architect. Author of the blog Arquitectura+Cine+Ciudad
Santa Cruz de Tenerife, february 2015

Fotografía publicitaria de Michael

En 1924 estreouse Michael, dirixida por Carl Theodor Dreyer, que entón aínda non era lle prestixioso cineasta recoñecido no todo o mundo; só fora o responsable de cinco películas no seu país e para esta contratárao unha das produtoras máis importantes de Europa, a alemá UFA.

O creador dos espazos de Michael foi o arquitecto Hugo Häring que entón tiña corenta e dous anos, compartira un estudo con Mies van der Rohe e unírase a Der Ring, chegando a ter o cargo de secretario deste grupo antecesor do CIAM. En 1924 acababa de empezar a construción do seu edificio máis coñecido, a granxa Garkau, preto de Lübeck, que finalizaría o ano seguinte, cando comezaría a edificar outra edificación notable, unha fábrica de salchichas en Neustadt, Holstein.

Nunha entrevista Dreyer declarou:

«Colaborei na realización dos decorados pero realmente o que os realizou foi un arquitecto que comprendeu os meus desexos e conseguiu algo asombroso. Chamábase Hugo Hùring (sic). Nunca fixera decorados para o cine e non volveu facelos, xa que tras rodar Michael, volveu á súa verdadeira profesión de arquitecto. Foi unha especie de intervalo na súa carreira (teñamos en conta que por aquel entón non se construían moitas casas novas), un divertimento, unha fantasía que se permitiu».

Están moi ben os dous adxectivos que emprega Dreyer: divertimento e fantasía, para cualificar un traballo excelente, abonda ver a película para comprobar como Häring, un arquitecto que empregaba unha linguaxe innovadora nos seus edificios, no seu traballo como escenógrafo creou uns ambientes recargados e pouco modernos para caracterizar os personaxes, sobre todo, ao pintor academicista, namorado do seu modelo, o propio Michael do título. Unha vez máis cineasta e arquitecto lograron un resultado óptimo grazas á súa colaboración interdisciplinar.

Jorge Gorostiza, arquitecto. Autor do blogue Arquitectura+Cine+Ciudad
Santa Cruz de Tenerife, febreiro 2015

La viga en el ojo. Escritos a tiempoA viga no ollo. Escritos a tempoThe girder in the eye. Written in time

0

“Los escritos de este libro surgen del pesimismo que me despierta el optimismo pueril de este tiempo, ese acobardamiento ante las incertidumbres que lleva a aferrarse a cualquier espejismo de salvación. Desde una mirada personal. Con la voluntad de señalar lo que parece ir mal sin ninguna intención moralista sino de poner el ojo ahí donde considero que las cosas claramente no funcionan o parecen ser falacias.

Quisiera que este libro se viera como una insistencia en reaccionar a las enclenques hegemonías y fes de una época.

Todas las opiniones que aquí presento prefieren equivocarse a adherirse ciegamente a nada o a la nada. Quieren afirmar que una actitud crítica sirve para desestabilizar, romper inercias, destruir mitos, poner patas arriba cualquier supuesto, para así poder permitir una discusión franca, libre en lo posible de ataduras y prebendas, y constructiva”.

Fredy Massad, Extracto del prólogo de La viga en el ojo.

El libro contiene cuarenta artículos, estructurados en seis secciones, que presentan reflexiones en torno a protagonistas y fenómenos que han estado definiendo las dinámicas arquitectónicas de la última década, entre 2008 y 2015.

El propósito del volumen es de hecho poner de manifiesto cómo la pleitesía al star-system y la idolatría al ícono han dañado al pensamiento de la arquitectura, vaciándolo y anulando la necesidad de criterios con los que sustentar reflexiones y debates, un estado que la actual recesión ha agravado aún más profundamente.

«Escritos desde la convicción de que la crítica sobre la arquitectura oscila entre la nostalgia y la farsa, de que las imposturas se han convertido en marcas de identidad, estos textos surgen de la resistencia a aceptar ese estado de cosas impuesto por el flujo de lo veloz y lo banal como única posibilidad»,

explica Fredy Massad desde la cubierta de este volumen.

“Os escritos deste libro xorden do pesimismo que me esperta o optimismo pueril deste tempo, ese acovardamento ante as incertezas que leva a aferrarse a calquera espellismo de salvación. Dende unha mirada persoal. Coa vontade de sinalar o que parece ir mal sen ningunha intención moralista senón de poñer o ollo aí onde considero que as cousas claramente non funcionan ou parecen ser falacias.

Quixera que este libro se vise como unha insistencia en reaccionar ás débiles hexemonías e fes dunha época.

Todas as opinións que aquí presento prefiren equivocarse a adherirse cegamente a nada ou á nada. Queren afirmar que unha actitude crítica serve para desestabilizar, romper inercias, destruír mitos, poñer patas arriba calquera suposto, para así poder permitir unha discusión franca, libre no posible de ataduras e prebendas, e construtiva”.

Fredy Massad, Extracto do prólogo de A viga no ollo.

O libro contén corenta artigos, estruturados en seis seccións, que presentan reflexións en torno a protagonistas e fenómenos que estiveron a definir as dinámicas arquitectónicas da última década, entre 2008 e 2015.

O propósito do volume é de feito poñer de manifesto como a obediencia ao star-system e a idolatría ao ícono danaron ao pensamento da arquitectura, baleirándoo e anulando a necesidade de criterios cos que sustentar reflexións e debates, un estado que a actual recesión agravou aínda máis profundamente.

«Escritos dende a convicción de que a crítica sobre a arquitectura oscila entre a nostalxia e a farsa, de que as imposturas se converteron en marcas de identidade, estes textos xorden da resistencia a aceptar ese estado de cousas imposto polo fluxo do veloz e o banal como única posibilidade»,

explica Fredy Massad dende a cuberta deste volume.

“The writings of this book arise from the pessimism that wakes up the puerile optimism of this time, this acobardamiento before the uncertainties that it leads to sticking to any mirage of salvation. From a personal look. With the will to indicate what seems moralist goes unlikely without any intention but of putting the eye there where I think that the things clearly do not work or seem to be deceits.

It wanted that this book was seen as an insistence in reacting to the sickly persons hegemonías and fes of an epoch.

All the opinions that here I present prefer being wrong to sticking fast blind to nothing or to nothing. They want to affirm that a critical attitude serves to destabilize, to break inertias, to destroy myths, to put topsy-turvy any supposition, to be able like that to allow a discussion Franc, free in the possible of ties and prebends, and constructive”.

Fredy Massad, Extract of the prologue of La viga en el ojo.

The book contains forty articles structured in six sections, which present reflections concerning protagonists and phenomena that have been defining the architectural dynamics of last decade, between 2008 and 2015.

The intention of the volume is of fact to reveal how the homage to the star-system and the idolatry to the icon they have damaged to the thought of the architecture, it emptying and annulling the need of criteria with which to sustain reflections and debates, a condition that the current recession has aggravated furthermore deeply.

«Writings from the conviction of which the critique on the architecture ranges between the nostalgia and the farce, of which the deceits have turned into brands of identity, these texts arise from the resistance to accept this state of affairs imposed by the flow of the fast thing and the banal thing as the only possibility»,

Fredy Massad explains from the cover of this volume.

Orense imaginado Ourense imaxinado Imagined Orense

0

ORENSE IMAGINADO es el recorrido por un Ourense que no existió, pero reconocible a través de diez proyectos idealizados en los últimos cien años.

La exposición se articula en tres bloques alrededor de la foto aérea bajo el lucernario central, en esta instalación se liga el Real [ortofoto] con el Imaginando [planimetría de los proyectos elevados 70 cm].

EQUIPAMENTOS [1913-1949] Cuatro propuestas de edificios significativos proyectados para la ciudad compacta, equipamientos que aun no se hicieron realidad, dejaron poso en la ciudadanía y aun hoy son reivindicados; como el Gran Balneario en las Burgas.

EXPANSIÓN [1947-1961] Tres proyectos urbanos que buscan la evolución y expansión de Ourense después de la anexión de Canedo. Enmarcados en el crecimiento de la segunda mitad del s.XX [Plan Parcial de las Lagunas] y el comienzo del XXI [Ronda Bulevar].

MODERNIZACIÓN [1967-2010] Tres proyectos donde Ourense abraza la vanguardia desde tres puntos de vista. La arquitectura industrializada con el Colegio-Residencia. La virada ecológica propiciada por el cambio de actitud de la ciudad sobre sus ríos [Barbaña, Miño e Loña] y las infraestructuras para el s.XXI.

OURENSE IMAXINADO é o percorrido por un Ourense que non existiu, pero recoñecible a través de dez proxectos idealizados nos últimos cen anos.

A exposición articúlase en tres bloques ao redor da foto aérea baixo o lucernario central, nesta instalación lígase o Real [ortofoto] co Imaxinado [planimetría dos proxectos elevados 70 cm.].

EQUIPAMENTOS [1913-1949] Catro propostas de edificios significativos proxectados para a cidade compacta, equipamentos que aínda non se fixeron realidade, deixaron pouso na cidadanía e aínda hoxe son reivindicados; como o Gran Balneario nas Burgas.

EXPANSIÓN [1947-1961] Tres proxectos urbanos que buscan a evolución e expansión de Ourense despois da anexión de Canedo. Enmarcados no crecemento da segunda metade do s.XX [Plan Parcial das Lagoas] e o comezo do XXI [Ronda Bulevar].

MODERNIZACIÓN [1967-2010] Tres proxectos onde Ourense abraza a vangarda dende tres puntos de vista. A arquitectura industrializada co Colexio-Residencia. A virada ecolóxica propiciada polo cambio de actitude da cidade sobre os seus ríos [Barbaña, Miño e Loña] e as infraestruturas para o s.XXI.

IMAGINED ORENSE is the tour for an Ourense that did not exist, but recognizably across ten projects idealized in the last hundred years.

The exhibition is articulated in three blocks about the air photo under the central lucernario, in this installation the Royal [ortofoto] unites with Imagining [mapping of the high projects 70 cm].

EQUIPAMENTS [1913-1949 four] offers of significant buildings projected for the compact city, equipments that even did not make real, left dreg in the citizenship and even today they are claimed; as the Great Resort in the Burgas.

EXPANSION [1947-1961 three] urban projects that look for the evolution and Ourense’s expansion after Canedo’s annexation. Framed in the growth of the second half of s. The XXth [Partial Plan of the Lagoons] and the beginning of the XXIst [It Is about Boulevard].

MODERNIZATION [1967-2010 three] projects where Ourense embraces the forefront from three points of view. The architecture industrialized with the College – residence. Veered ecological propitiated by the change of attitude of the city on his rivers [Barbaña, Miño and Loña] and the infrastructures for s. The XXIst.

Ampliación albergue Bela en Muxía | CREUSeCARRASCOAmpliación albergue Bela en Muxía | CREUSeCARRASCOExtension shelters Bela in Muxía | CREUSeCARRASCO

1
Se trata de un albergue situado en la localidad de Muxía, uno de los puntos emblemáticos y de referencia del Camino de Santiago, en su continuidad y relación con la costa de Galicia.

2
La ampliación se realiza sobre una edificación reciente situada en un extremo de manzana del núcleo tradicional con fachada a tres calles y medianería en un lateral. La gran diferencia de nivel entre la calle superior y la inferior configuran un volumen existente de dos plantas con accesos y usos independientes: la inferior es un tanatorio, la superior albergue.

3
La planta de albergue ya en funcionamiento cuenta con las dependencias de recepción y servicio comunitario, dos habitaciones múltiples para literas y otras dos dobles con baño. La demanda creciente de éstas últimas justifican la viabilidad de la ampliación y el tipo de planteamiento escogido en cuanto al diseño y configuración de los nuevos espacios y volúmenes.

4
Se interviene en un almacén del albergue para situar el núcleo de escalera y ascensor. La escalera no puede tener espesor para hacerse sobre sí misma, sin estorbar a lo demás. A partir de este encuentro necesario con lo existente, la ampliación propone una nueva forma de configurar el espacio mediante habitaciones rodeadas por terrazas, patios y miradores, que actúan como zonas de estancia comunes que refuerzan la dotación. Un paisaje propio de esquinas y accesibilidades que incorpora perspectivas e imágenes de aquello que lo envuelve.

5
La propuesta relaciona lenguajes de la tradición arquitectónica del lugar con la industria y de la cultura popular con el caminar como experiencia estética. Las dimensiones de los materiales y los procesos constructivos que se utilizan tanto en fachada como en cubierta, son también pautas geométricas que permiten dar a la vez profundidad a los volúmenes (abrir caminos) y resolver la funcionalidad de los nuevos espacios.

6
Ocho dormitorios: cuatro dobles y cuatro de cuatro plazas. Un amplio local social, oficios y un estanque lavapiés conforman, junto con los espacios de terraza, la ampliación del albergue en 24 plazas. Sobre ella un pequeño apartamento y más terrazas. Encima, una atalaya mirador.

7
La distribución de cada habitación, siempre la misma: acceso desde la terraza exterior, estar, zona de dormir y baño al fondo, con sus piezas independientes para permitir una mayor flexibilidad de funcionamiento.

8
La esquina es un recodo para el que camina, dónde el hábito, como corriente de uso, se separa y concentra en un lugar. Permite una lectura que no es lineal. El quiebro que muestra un nuevo rasgo de lo cotidiano. El indicio de otro paisaje. Una forma consustancial a la tradición como parte de su propia dinámica de cambio. Un valor manifiesto de nueva permanencia.

Obra: Ampliación albergue Bela en Muxía
Localización: Muxía, A Coruña, Galicia, España
Arquitectos: CREUSeCARRASCO / Juan Creus – Covadonga Carrasco
Colaboradoras arquitectas: Bárbara Mesquita, Celsa Pesqueira
Promotor: Albergue de Muxía SL
Constructora: Construcciones y Excavaciones Germán Mouzo SL
Aparejador: José Antonio González del Oso
Estructura: Féliz Suárez Riestra
Instalaciones: Isabel Francos Anllo
Señaléctica y diseño gráfico: Xosé Teiga
Fecha de Proyecto/Terminación: Diciembre 2013 / Julio 2014
Superficie útil: Albergue 214,01m2 Apartamento 54,42m2 / Superficie Construida: 309,34m2
Fotografía: Héctor Santos-Díez | BISimages / CREUSeCARRASCO
+ creusecarrasco.es

1
It is a question of a lodging placed in Muxía’s locality, one of the emblematic points and of reference of the Way of Santiago, in his continuity and relation with the coast of Galicia.

2
The extension is realized on a recent building placed in an end of apple of the traditional core by front to three streets and party wall in a wings. The great difference of level between the top street and the low one they form an existing volume of two plants with accesses and independent uses: the low one is a tanatorio, the top one shelter.

3
The plant of lodging already in functioning possesses the dependences of receipt and community service, two multiple rooms for berths and other two doubles bath. The increasing demand of the above mentioned they justify the viability of the extension and the type of exposition chosen as for the design and configuration of the new spaces and volumes.

4
One intervenes in a store of the lodging to place the core of stairs and elevator. The stairs cannot have thickness to be done on yes same, without hindering to the rest. From this necessary meeting with the existing thing, the extension proposes a new way of forming the space by means of rooms surrounded by terraces, courts and viewing-points, which act as common zones of stay that reinforce the endowment. An own landscape of corners and accessibilities that incorporates perspectives and images of that one that wraps it.

5
The offer relates languages of the architectural local tradition to the industry and of the popular culture with to walk as aesthetic experience. The dimensions of the materials and the constructive processes that are in use both in front and in cover, they are also geometric guidelines that allow to give simultaneously depth to the volumes (to open ways) and to solve the functionality of the new spaces.

6
Eight bedrooms: four doubles and four of four squares. A wide social place, trades and a reservoir lavapiés shape, together with the spaces of terrace, the extension of the lodging in 24 squares. On her a small apartment and more terraces. Above, a watchtower viewing-point.

7
The distribution of every room, always the same one: I access from the exterior terrace, to be, zone of sleeping and bathe to the bottom, with his independent pieces to allow a major flexibility of functioning.

8
The corner is a bend for the one that walks, where the habit, as current of use, separates and concentrates in a place. It allows a reading that is not linear. I break that it shows a new feature of the daily thing. The indication of another landscape. A consubstantial form to the tradition like part of his own dynamics of change. A manifest value of new permanency.

Work: Extension shelters Bela in Muxía
Location: Muxía, A Coruña, Galicia, Spain
Architects: CREUSeCARRASCO / Juan Creus – Covadonga Carrasco
Collaborators Architects:Bárbara Mesquita, Celsa Pesqueira
Promoter: Albergue de Muxía SL
Construction: Construcciones y Excavaciones Germán Mouzo SL
Rigger: José Antonio González del Oso
Structure: Féliz Suárez Riestra
Facilities: Isabel Francos Anllo
Signaling system and graphical design: Xosé Teiga
Date of Project / completion: December 2013 / July, 2014
Useful surface: Lodging 214,01m2 Apartment 54,42m2 / Constructed Surface: 309,34m2
Photography: Héctor Santos-Díez | BISimages / CREUSeCARRASCO
+ creusecarrasco.es

1
Trátase dun albergue situado na localidade de Muxía, un dos puntos emblemáticos e de referencia do Camiño de Santiago, na súa continuidade e relación coa costa de Galicia.

2
A ampliación realízase sobre unha edificación recente situada nun extremo de mazá do núcleo tradicional con fachada a tres rúas e medianeira nun lateral. A gran diferenza de nivel entre a rúa superior e a inferior configuran un volume existente de dúas plantas con accesos e usos independentes: a inferior é un tanatorio, a superior albergue.

3
A planta de albergue xa en funcionamento conta coas dependencias de recepción e servizo comunitario, dous cuartos múltiples para liteiras e outras dúas dobres con baño. A demanda crecente destas últimas xustifican a viabilidade da ampliación e o tipo de formulación escollida en canto ao deseño e configuración dos novos espazos e volumes.

4
Intervense nun almacén do albergue para situar o núcleo de escaleira e ascensor. A escaleira non pode ter espesor para facerse sobre si mesma, sen estorbar ao demais. A partir deste encontro necesario co existente, a ampliación propón unha nova forma de configurar o espazo mediante cuartos rodeados por terrazas, patios e miradoiros, que actúan como zonas de estanza comúns que reforzan a dotación. Unha paisaxe propia de esquinas e accesibilidades que incorpora perspectivas e imaxes daquilo que o envolve.

5
A proposta relaciona linguaxes da tradición arquitectónica do lugar coa industria e da cultura popular con camiñar como experiencia estética. As dimensións dos materiais e os procesos construtivos que se utilizan tanto en fachada como en cuberta, son tamén pautas xeométricas que permiten dar á vez profundidade aos volumes (abrir camiños) e resolver a funcionalidade dos novos espazos.

6
Oito dormitorios: catro dobres e catro de catro prazas. Un amplo local social, oficios e un estanque lavapiés conforman, xunto cos espazos de terraza, a ampliación do albergue en 24 prazas. Sobre ela un pequeno apartamento e máis terrazas. Enriba, unha atalaia miradoiro.

7
A distribución de cada cuarto, sempre a mesma: acceso dende a terraza exterior, estar, zona de durmir e baño ao fondo, coas súas pezas independentes para permitir unha maior flexibilidade de funcionamento.

8
A esquina é unha revolta para a que camiña, onde o hábito, como corrente de uso, se separa e concentra nun lugar. Permite unha lectura que non é lineal. O caneo que mostra un novo trazo do cotián. O indicio doutra paisaxe. Unha forma consubstancial á tradición como parte da súa propia dinámica de cambio. Un valor manifesto de nova permanencia.

Obra: Ampliación albergue Bela en Muxía
Localización: Muxía, A Coruña, Galicia, España
Arquitectos: CREUSeCARRASCO / Juan Creus – Covadonga Carrasco
Colaboradoras arquitectas: Bárbara Mesquita, Celsa Pesqueira
Promotor: Albergue de Muxía SL
Constructora: Construcciones y Excavaciones Germán Mouzo SL
Aparellador: José Antonio González del Oso
Estructura: Féliz Suárez Riestra
Instalacións: Isabel Francos Anllo
Señaléctica e deseño gráfico: Xosé Teiga
Fecha de Proyecto/Terminación: Decembro 2013 / Julio 2014
Superficie útil: Albergue 214,01m2 Apartamento 54,42m2 / Superficie Construida: 309,34m2
Fotografía: Héctor Santos-Díez | BISimages / CREUSeCARRASCO
+ creusecarrasco.es

[:es]Magda Sánchez-Javier Burón · Didáctica y divulgación | Los Paseos de Jane Córdoba[:gl]Magda Sánchez-Javier Burón · Didáctica y divulgación | Los Paseos de Jane Córdoba[:en]Magda Sánchez-Javier Burón · Didactics and spreading | Los Paseos de Jane Córdoba[:]

[:es]

Magda Sánchez-Javier Burón · Didáctica y divulgación | Los Paseos de Jane Córdoba
Magda Sánchez (@msanchezmora) y Javier Burón (@javiburon) forman @colaborativaeu, agencia de diseño, tecnología y acción social

Uno de los valores a resaltar de los foros, como el IV Foro Arquia/Próxima 2014 al que asistimos el pasado mes de octubre, es lo oportunidad de conocer de primera mano nuevas actividades/proyectos que realizan y desarrollan otros compañeros bien de forma individual o en equipo.

Una de estas iniciativas presentadas y seleccionadas fueron los Paseos de Jane Córdoba, cuya exposición corrió a cargo de los co-organizadores Magda Sánchez y Javier Burón, ya que los Paseos de Jane Córdoba están organizados por Colaborativa.eu y la Asociación Peatonal Cordobesa A Pata en colaboración con Jane’s Walk.

Jane’s Walks (Los Paseos de Jane) son una serie de recorridos urbanos gratuitos, guiados por personas voluntarias e inspirados en las ideas de la pensadora urbana Jane Jacobs, que permiten a los participantes conocer mejor su entorno”.

Esta herramienta de debate ciudadano, surge en 2007 como homenaje a la figura de escritora y activista estadounidense Jane Jacobs, y que Madga y Javier importan ponen en marcha en el año 2012 en la ciudad Córdoba.

Queremos plantear un modelo alternativo para los eventos culturales que se desarrollan en el espacio público”.

Un modelo que según sus co-organizadores plantea una descentralización y una horizontalidad que permite a todo aquel ciudadano interesado participar en el mismo.

Su primera edición, en la cual se contó con 8 paseos y más de 200 participantes, ha servido para expandir el modelo a otras poblaciones. Desde entonces ha realizado más de 30 paseos y convocado a más de un millar de personas.

Os dejamos con la entrevista que tuvimos el placer de realizar a Magda y a Javier.

Paseos de Jane Cordoba. Edición 2012 | Colaborativa.eu CC-BY-SA
Los Paseos de Jane Cordoba. Edición 2012 | Colaborativa.eu CC-BY-SA

¿Cuál ha sido vuestra formación y trayectoria profesional previa a “Los Paseos de Jane Córdoba”?

Los Paseos de Jane Córdoba es uno de los proyectos pro-bono que realizamos desde Colaborativa.eu, agencia de diseño, tecnología y acción social. Magda es ingeniera y Javi arquitecto, anteriormente hemos trabajado en estudios tradicionales de arquitectura, grandes empresas de ingeniería, departamentos de investigación en la universidad y centros culturales.

¿Qué os llevó a poner en marcha “Los Paseos de Jane Córdoba”? ¿Por qué?

En 2010 viajamos a Toronto (Canadá) y tuvimos la oportunidad de conocer a algunos de los amigos de Jane Jacobs que pusieron en marcha los Jane’s Walk en 2007. Somos grandes admiradores del legado de Jane Jacobs y pensamos que el evento funcionaría muy bien en Córdoba. A nuestra vuelta nos pusimos en contacto con Pedro Pérez de la Asociación Peatonal Cordobesa A Pata y en 2012 celebramos la primera edición.

¿Teníais alguna experiencia previa a “Los Paseos de Jane Córdoba”?

Siempre hemos estado muy interesados por experimentar con nuevos formatos que fomenten las visiones desde fuera de la disciplina y propicien un mayor debate ciudadano. Por ejemplo, hace unos años organizamos unas “tertulias gráficas” en las que un grupo variado de profesionales, interesados y activistas analizaban, con un gran plano de Córdoba y rotulador en mano, temas de actualidad local como la peatonalización de una avenida, las parcelaciones ilegales o la accesibilidad del casco histórico. También hemos organizado actividades para la reactivación de solares públicos abandonados o talleres de urbanismo para niños y niñas en colegios.

¿Os encontrasteis con muchas dificultades? ¿Cuáles fueron las más problemáticas?

La organización del evento en Toronto nos ha ayudado mucho. Desde su inicio en 2007 apostaron por dar un carácter global al evento, documentando y asistiendo a organizadores locales como nosotros en la puesta en marcha. Es cierto que también nosotros hemos hecho un esfuerzo para adaptar el evento a las particularidades locales y darle un carácter más horizontal y participativo, así como para hacer hincapié en la difusión del legado de Jane Jacobs, gran desconocida para el público cordobés. Quizás la mayor dificultad es también su principal baza; Mayo es el mes de las fiestas oficiales en Córdoba: la fiesta de los patios, la feria de Mayo, las cruces, etc…  resulta todo un reto promover un nuevo evento multitudinario desde la total independencia.

¿Estáis contentos con los objetivos alcanzados?

¡Mucho! Hemos descubierto que todo el mundo tiene una historia que compartir, y qué mejor manera que a través de un paseo. A diferencia de otras ciudades nosotros no comisariamos los paseos y toda la programación se basa en una convocatoria abierta por lo que cada edición es muy diferente a la anterior y refleja de forma directa los intereses y preocupaciones de los cordobeses. Paseos para descubrir y, por qué no, transformar nuestra ciudad.

La primera edición en 2012 contó con ocho paseos y más de 300 paseantes. La segunda edición en 2013 desbordó nuestras expectativas más optimistas, Córdoba se convirtió en la tercera ciudad del mundo con mayor número de paseos. Más de 640 personas en 22 paseos caminaron juntas por Córdoba y conversaron sobre el pasado, presente y futuro de nuestra ciudad. En 2014 coincidió con el puente de mayo y tuvo menor afluencia, diez paseos y más de 300 paseantes.

Los Paseos de Jane Cordoba. Edición 2013 | Colaborativa.eu CC-BY-SA
Los Paseos de Jane Cordoba. Edición 2013 | Colaborativa.eu CC-BY-SA

¿Qué expectativas y proyectos de futuro tenéis para “Los Paseos de Jane Córdoba”?

Queremos consolidar el evento dentro de la amplia programación cultural de Córdoba en Mayo. Para nosotros la organización de Los Paseos de Jane Córdoba es un compromiso a largo plazo con nuestra ciudad.

¿Son rentables este tipo de iniciativas? ¿Os sentís bien “remunerados” por la labor que realizas?

Los Paseos de Jane son gratuitos y tanto guías como organizadores colaboran de manera altruista. Creemos que en la naturaleza voluntaria de los paseos radica su buena acogida, todo el mundo se siente parte del festival y lo hace suyo. El hecho de que se produzcan una vez al año y se concentren en un fin de semana hacen que la actividad sea llevadera en cuanto a carga de trabajo y asegura su continuidad cada año. Desde el inicio de Colaborativa.eu dedicamos una parte de nuestro tiempo a promover proyectos pro-bono en relación a las ciudades, el diseño y la tecnología.

¿Compagináis o complementáis esta actividad con otras labores o en otros campos?

Para nosotros los proyectos pro-bono son una forma de investigación que nos permite experimentar con nuevas ideas sin la necesidad de preocuparnos en cómo conseguir un rendimiento económico a corto plazo. Tras cinco años de actividad hemos comprobado como algunas de estas investigaciones generan proyectos comerciales muy interesantes más tarde.

Por ejemplo en 2010 realizamos una investigación teórica sobre la reactivación de edificios públicos abandonados titulada “10 Ideas para un Espacio Creativo Independiente en Córdoba”. Recientemente se ha materializado en la reactivación de un edificio público abandonado localizado en el centro de Córdoba que vamos a gestionar y el cual estará destinado a visualizar la comunidad creativo-cultural local.

¿Cómo veis el futuro de este tipo de divulgación?

A parte del valor de la celebración del festival en sí mismo, para nosotros Los Paseos de Jane Córdoba son una fuente inagotable de análisis sobre nuestra ciudad.

También nos ha sorprendido lo bien que funciona el formato de paseo como herramienta de análisis y debate. Gracias a Los Paseos de Jane Córdoba, otros colectivos y asociaciones vecinales de nuestra ciudad están usando el recorrido urbano en grupos para la recopilación de información y análisis de sus barrios. Estas acciones pueden formar parte de un plan de acción para su mejora, campañas de sensibilización o aumentar el conocimiento de su entorno.

Los Paseos de Jane Cordoba. Edición 2013 | Colaborativa.eu CC-BY-SA
Los Paseos de Jane Cordoba. Edición 2013 | Colaborativa.eu CC-BY-SA

¿Consideras que estudiar Arquitectura ha sido un pasaporte fundamental para haber llegado a vuestro trabajo actual?

Nuestro campo de trabajo actual es una combinación de nuestra formación como arquitecto e ingeniera de software, y nuestra experiencia profesional en el sector cultural, la investigación pública y en el sector privado. Estudiar arquitectura ha sido una pieza más, tan importante como el resto de experiencias que acumulamos entre los dos. Por ejemplo, todo nuestro interés por los procesos horizontales y colectivos que hemos introducido en Los Paseos de Jane Córdoba están muy relacionados con los procesos de creación colectiva que se dan en el desarrollo de software abierto.

¿Animaría a otros arquitectos a seguir vuestros pasos? ¿Qué pasos consideras que deberían dar? ¿Cómo completar sus estudios? ¿Qué otros consejos les darías?

No necesariamente la verdad, nuestra trayectoria profesional es fruto de un interés por experimentar en el campo del diseño y la tecnología manteniendo un compromiso con nuestro entorno más cercano. Pero sobre todo surge de nuestra decisión de trabajar juntos combinando nuestras habilidades y tratar de disfrutar, en la medida de lo posible, con cada proyecto que llevamos a cabo.

¿Crees que los arquitectos en España deberíamos seguir abriendo nuevas vías de trabajo para salir de la casilla más «tradicional» de proyectar dada la actual situación de la construcción en nuestro país?

(Javier) En mis años de formación profesional trabajé en oficinas tradicionales –edificación y planeamiento– y la verdad es que no lo echo de menos: todos los procesos están anquilosados, son tremendamente ineficientes y no fomentan la innovación: desde el propio diseño a los procesos constructivos, pasando por la comercialización y distribución, o la propia difusión de la arquitectura.

Creo que independientemente de la situación actual del sector de la construcción en nuestro país están apareciendo nuevas profesiones y oportunidades en torno a la arquitectura, si los arquitectos somos sensibles a estos cambios seremos capaces de formar parte de estas nuevos perfiles profesionales.

¿Qué opináis de los que se han ido a trabajar al extranjero?

Nosotros mismos nos fuimos a trabajar a Irlanda hace diez años y gracias a ello hemos establecido un fuerte vínculo profesional con ese país: Javier da clases en la escuela de arquitectura de la universidad de Limerick y Colaborativa.eu desarrolla algunos de sus proyectos comerciales en Irlanda. Para nosotros la experiencia ha sido realmente positiva y nos posibilita desarrollar nuestro trabajo en Córdoba con más libertad, aunque también es cierto que la situación actual es bien distinta al 2005 y las oportunidades ahora son mucho más limitadas.

¿Cómo veis el futuro de la profesión?

Como comentábamos anteriormente, vemos un futuro interesantísimo para aquellos profesionales que sean sensibles a los grandes cambios sociales, económicos y tecnológicos que están ocurriendo en la actualidad. Por ejemplo, las nuevas tecnologías de fabricación digital están revolucionando la manera en la se diseña y construye en otros sectores. Tarde o temprano empezarán a utilizarse de forma generalizada en el sector de la construcción también ¡Va a ser realmente interesante!

Los Paseos de Jane Cordoba. Edición 2014 | Colaborativa.eu CC-BY-SA
Los Paseos de Jane Cordoba. Edición 2014 | Colaborativa.eu CC-BY-SA

Magda Sánchez – Javier Burón (Colaborativa.eu) · Didáctica y divulgación | Los Paseos de Jane Córdoba
Abril 2015

Entrevista realizada por Ana Barreiro Blanco y Alberto Alonso Oro. Agradecer a Magda y Javier su tiempo y su predisposición con este espacio.

[:en]

Magda Sánchez (@msanchezmora) and Javier Burón (@javiburon) form @colaborativaeu, agency of design, technology and social action

One of the values to standing out against the forums, as the IV Foro Arquia/Próxima 2014 at which we are present last October, is opportunity to know first hand new activities/projects that other companions realize and develop well of individual form or in equipment.

One of these presented and selected initiatives they were Paseos de Jane Córdoba, which exhibition was chargeable to the co-organizers Magda Sánchez and Javier Burón, , since Jane Córdoba’s Walks are organized by Colaborativa.eu and the Asociación Peatonal Cordobesa A Pata in collaboration with Jane’s Walk.

Jane’s Walks are a series of urban free tours, guided by persons voluntary and inspired by the ideas of the urban pensadora Jane Jacobs, that they allow to the participants to know better his environment”.

This tool of civil debate, it arises in 2007 as honoring to the figure of writer and American activist Jane Jacobs, and that Madga and Javier import start in the year 2012 in the city Córdoba.

We want to raise an alternative model for the cultural events that develop in the public space”.

A model who according to his co-organizers raises a decentralization and a horizontalidad that allows to all that interested citizen to take part in the same one.

His first edition, in which one possessed 8 walks and more than 200 participants, has served to expand the model other populations. Since then it has realized more than 30 walks and summoned for more than one thousand of persons.

We leave you with the interview that we had the pleasure of fulfilling Magda and Javier.

El Paseos de Jane Cordoba. Edition 2012 | Colaborativa.eu CC-BY-SA

Which has been your formation and professional path before “Los Paseos de Jane Córdoba”?

Jane Córdoba’s Walks one of the projects is a pro-bond that we realize from Colaborativa.eu, agency of design, technology and social action. Magda is engineer and Javi architect, previously we have been employed at traditional studies of architecture, big companies of engineering, departments of investigation at the university and cultural centers.

What did you lead to starting “Los Paseos de Jane Córdoba”? Why?

In 2010 we travel to Toronto (Canada) and we had the opportunity to know some of the friends of Jane Jacobs that they started the Jane’s Walk in 2007. We are big admirers of Jane Jacobs’s legacy and think that the event would work very well in Cordova. To our return we put in touch with Pedro Perez of the Pedestrian Association Cordobesa To Leg and in 2012 we celebrated the first edition.

Had you some experience before “Los Paseos de Jane Córdoba”?

Always we have been very interested for experimenting with new formats that promote the visions from out of the discipline and propitiate a major civil debate. For example, a few years ago we organize a few “graphical gatherings” in which a varied group of professionals, interested parties and activists were analyzing, with a great plane of Cordova and felt-tip pen in hand, today’s news place as the peatonalización of an avenue, the illegal parcelaciones or the accessibility of the historical hull. Also we have organized activities for the reactivation of public left lots or workshops of urbanism for children and girls in colleges.

Did you meet many difficulties? Which were the most problematic?

The organization of the event in Toronto has helped us very much. From his beginning in 2007 they bet for giving a global character to the event, documenting and attending local organizers as us in the putting in march. It is true that also we have made an effort to adapt the event to the local particularities and give him a more horizontal and participative character, as well as in emphasizing in the diffusion of the legacy of Jane Jacobs, great stranger for the public native of Córdoba. Probably the major difficulty is also his principal advantage; May is the month of the official holidays in Córdoba: the holiday of the courts, the fair of May, the crosses, etc … turns out to be the whole challenge to promote a new multitudinous event from the total independence.

Are you satisfied with the reached aims?

Much! We have discovered that the whole world has a history that to share, and what better way that across a walk. Unlike other cities we not comisariamos the walks and the whole programming is based on a summons opened by what every edition is very different from the previous one and reflects of direct form the interests and worries of the natives of Cordoba. Walks to discover and, why not, to transform our city.

The first edition in 2012 possessed eight walks and more than 300 walkers. The second edition in 2013 exceeded our more optimistic expectations, Cordova turned into the third city of the world with major number of walks. More than 640 persons in 22 walks walked together along Cordova and conversed on the past, present and future of our city. In 2014 it coincided with the bridge of May and had minor abundance, ten walks and more than 300 walkers.

Lo Paseos de Jane Cordoba. Edition 2013 | Colaborativa.eu CC-BY-SA

What expectations and projects of future have you for “Los Paseos de Jane Córdoba”?

We want to consolidate the event inside the wide cultural programming of Córdoba in May. For us the organization of Jane Córdoba’s Walks is a long-term commitment with our city.

Are this type of initiatives profitable? Do you feel good “remunerated” by the labor that you realize?

Jane’s Walks are free and so much you guide as organizers they collaborate in an altruistic way. We think that in the voluntary nature of the walks it takes root in his good reception, the whole world feels part of the festival and makes it his. The fact that they take place once a year and center in a weekend they do that the activity is bearable as for load of work and he assures his continuity every year. From the beginning of Colaborativa.eu we dedicate a part of our time when projects promote pro-bond in relation to the cities, the design and the technology.

Do you arrange or complement this activity with other labors or in other fields?

For us the projects pro-bond are a form of investigation that allows us to experiment with new ideas without the need to worry in how obtaining an economic short-term performance. After five years of activity we have verified since some of these investigations they generate commercial very interesting projects later.

For example in 2010 we realize a theoretical investigation on the qualified reactivation of public buildings left “10 Ideas for a Creative Independent Space in Córdoba”. Recently it has materialized in the reactivation of a public left building located in the center of Cordova that we are going to manage and which will be destined to visualize the creative – cultural local community.

How do you see the future of this type of spreading?

To part of the value of the celebration of the festival in yes same, for us Jane Córdoba’s Walks are an inexhaustible source of analysis on our city.

Also we have surprised well that the format of walk works as tool of analysis and debate. Thanks to Jane Córdoba’s Walks, other groups and local associations of our city are using the urban tour in groups for the summary of information and analysis of his neighborhoods. These actions can form a part of an action plan for his improvement, campaigns of awareness or increase the knowledge of his environment.

Los Paseos de Jane Cordoba. Edition 2013 | Colaborativa.eu CC-BY-SA

Do you think that to study Architecture has been a fundamental passport to have come to your current work?

Our current work camp is a combination of our formation as architect and engineer of software, and our professional experience in the cultural sector, the public investigation and in the private sector. To study architecture has been one more piece, so importantly as the rest of experiences that we accumulate between the two. For example, all our interest for the horizontal and collective processes that we have introduced in Jane Córdoba’s Walks they are very related to the processes of collective creation that are given in the development of opened software.

Would does it encourage other architects to follow your steps? What steps do you consider that they should give? How to complete his studies? What other advices would you give them?

Not necessarily the truth, our professional path is a fruit of an interest to experiment on the field of the design and the technology supporting a commitment with our nearest environment. But especially it arises from our decision to work together combining our skills and to try to enjoy, as far as possible, every project that we carry out.

Do You think that the architects in Spain we should continue opening new routes of work to go out of the most «traditional» cabin of projecting given the current situation of the construction in our country?

(Javier) In my years of vocational training I was employed at traditional offices – building and planning – and the truth is that I it do not miss: all the processes are paralyzed, are tremendously inefficient and do not promote the innovation: from the own design to the constructive processes, happening for the commercialization and distribution, or the own diffusion of the architecture.

I think that independently of the current situation of the sector of the construction in our country new professions and opportunities are appearing concerning the architecture, if the architects we are sensitive to these changes we will be capable of forming a part of these new professional profiles.

What do you think of those that they have been going to work abroad?

We themselves went away to working to Ireland ten years ago and thanks to it we have established a strong professional link with this country: Javier gives lessons in the school of architecture of the university of Limerick and Colaborativa.eu develops some of his commercial projects in Ireland. For us the experience has been really positive and makes us possible to develop our work in Córdoba with more freedom, though also it is true that the current situation is different well from 2005 and the opportunities now are much more limited.

How do you see the future of the profession?

As we were commenting previously, we see the most interesting future for those professionals who are sensitive to the big social, economic and technological changes that happen at present. For example, the new technologies of digital manufacture are revolutionizing the way in it is designed and constructs in other sectors. Sooner or later they will start being in use of form generalized in the sector of the construction also it is going to be really interesting!

Los Paseos de Jane Cordoba. Edition 2014 | Colaborativa.eu CC-BY-SA

Magda Sánchez – Javier Burón (Colaborativa.eu) · Didactics and spreading | Los Paseos de Jane Córdoba
April 2015

Interview realized by Ana Barreiro Blanco and Alberto Alonso Oro. To be grateful for Magda and Javier his time and his predisposition with this space.

[:gl]

Magda Sánchez (@msanchezmora) e Javier Burón (@javiburon) forman @colaborativaeu, axencia de deseño, tecnoloxía e acción social

Un dos valores a resaltar dos foros, como o IV Foro Arquia/Próxima 2014 ao que asistimos o pasado mes de outubro, é o oportunidade de coñecer de primeira man novas actividades/proxectos que realizan e desenvolven outros compañeiros ben de forma individual ou en equipo.

Unha destas iniciativas presentadas e seleccionadas foron os Paseos de Jane Córdoba, cuxa exposición correu a cargo dos co-organizadores Magda Sánchez e Javier Burón, xa que os Paseos de Jane Córdoba están organizados por Colaborativa.eu e a Asociación Peatonal Cordobesa A Pata en colaboración con Jane’s Walk.

Jane’s Walks (Os Paseos de Jane) son unha serie de percorridos urbanos gratuítos, guiados por persoas voluntarias e inspirados nas ideas da pensadora urbana Jane Jacobs, que permiten aos participantes coñecer mellor o seu ámbito”.

Esta ferramenta de debate cidadán, xorde en 2007 como homenaxe á figura de escritora e activista estadounidense Jane Jacobs, e que Madga e Javier importan poñen en marcha no ano 2012 na cidade Córdoba.

Queremos formular un modelo alternativo para os eventos culturais que se desenvolven no espazo público”.

Un modelo que segundo os seus co-organizadores formula unha descentralización e unha horizontalidade que permite a todo aquel cidadán interesado participar neste.

A súa primeira edición, na cal se contou con 8 paseos e máis de 200 participantes, serviu para expandir o modelo a outras poboacións. Dende entón realizou máis de 30 paseos e convocou a máis dun millar de persoas.

Deixámosvos coa entrevista que tivemos o pracer de realizar Magda e Javier.

Os Paseos de Jane Cordoba. Edición 2012 | Colaborativa.eu CC-BY-SA

¿Cal foi a vosa formación e traxectoria profesional previa a “Os Paseos de Jane Córdoba”?

Os Paseos de Jane Córdoba é un dos proxectos pro-bono que realizamos dende Colaborativa.eu, axencia de deseño, tecnoloxía e acción social. Magda é enxeñeira e Javi arquitecto, anteriormente traballamos en estudos tradicionais de arquitectura, grandes empresas de enxeñaría, departamentos de investigación na universidade e centros culturais.

¿Que vos levou a poñer en marcha a “Os Paseos de Jane Córdoba”? ¿Por que?

En 2010 viaxamos a Toronto (Canadá) e tivemos a oportunidade de coñecer algúns dos amigos de Jane Jacobs que puxeron en marcha os Jane’s Walk en 2007. Somos grandes admiradores do legado de Jane Jacobs e pensamos que o evento funcionaría moi ben en Córdoba. Á nosa volta puxémonos en contacto con Pedro Pérez de la Asociación Peatonal Cordobesa A Pata e en 2012 celebramos a primeira edición.

¿Tiñades algunha experiencia previa a “Los Paseos de Jane Córdoba”?

Sempre estivemos moi interesados por experimentar con novos formatos que fomenten as visións dende fóra da disciplina e propicien un maior debate cidadán. Por exemplo, hai uns anos organizamos uns «faladoiros gráficos» nas que un grupo variado de profesionais, interesados e activistas analizaban, cun gran plano de Córdoba e rotulador en man, temas de actualidade local como a peatonalización dunha avenida, as parcelacións ilegais ou a accesibilidade do casco histórico. Tamén organizamos actividades para a reactivación de soares públicos abandonados ou talleres de urbanismo para nenos e nenas en colexios.

¿Encontrástesvos con moitas dificultades? Cales foron as máis problemáticas?

A organización do evento en Toronto axudounos moito. Dende o seu inicio en 2007 apostaron por dar un carácter global ao evento, documentando e asistindo a organizadores locais como nós na posta en marcha. É certo que tamén nós fixemos un esforzo para adaptar o evento ás particularidades locais e darlle un carácter máis horizontal e participativo, así como para facer fincapé na difusión do legado de Jane Jacobs, gran descoñecida para o público cordobés. Quizais a maior dificultade é tamén a súa principal baza; Maio é o mes das festas oficiais en Córdoba: a festa dos patios, a feira de Maio, as cruces, etc… resulta todo un reto promover un novo evento multitudinario dende a total independencia.

¿Estades contentos cos obxectivos alcanzados?

¡Moito! Descubrimos que todo o mundo ten unha historia que compartir, e que mellor xeito que a través dun paseo. A diferenza doutras cidades nós non comisariamos os paseos e toda a programación se basea nunha convocatoria aberta polo que cada edición é moi diferente á anterior e reflicte de forma directa os intereses e preocupacións dos cordobeses. Paseos para descubrir e, por que, non transformar a nosa cidade.

A primeira edición en 2012 contou con oito paseos e máis de 300 paseantes. A segunda edición en 2013 desbordou as nosas expectativas máis optimistas, Córdoba converteuse na terceira cidade do mundo con maior número de paseos. Máis de 640 persoas en 22 paseos camiñaron xuntas por Córdoba e conversaron sobre o pasado, presente e futuro da nosa cidade. En 2014 coincidiu coa ponte de maio e tivo menor afluencia, dez paseos e máis de 300 paseantes.

Os Paseos de Jane Cordoba. Edición 2013 | Colaborativa.eu CC-BY-SA

¿Que expectativas e proxectos de futuro tedes para “Os Paseos de Jane Córdoba”?

Queremos consolidar o evento dentro da ampla programación cultural de Córdoba en Maio. Para nós a organización de Los Paseos de Jane Córdoba é un compromiso a longo prazo coa nosa cidade.

¿Son rendibles este tipo de iniciativas? Sentídesvos ben remunerados polo labor que realizas?

Os Paseos de Jane son gratuítos e tanto guías coma organizadores colaboran de xeito altruísta. Cremos que na natureza voluntaria dos paseos radica a súa boa acollida, todo o mundo se sente parte do festival e faino seu. O feito de que se produzan unha vez ao ano e se concentren nun fin de semana fan que a actividade sexa levadeira en canto a carga de traballo e asegura a súa continuidade cada ano. Dende o inicio de Colaborativa.eu dedicamos unha parte do noso tempo a promover proxectos pro-bono en relación ás cidades, o deseño e a tecnoloxía.

¿Compaxinades ou complementades esta actividade con outros labores ou noutros campos?

Para nós os proxectos pro-bono son unha forma de investigación que nos permite experimentar con novas ideas sen a necesidade de preocuparnos en como conseguir un rendemento económico a curto prazo. Tras cinco anos de actividade comprobamos como algunhas destas investigacións xeran proxectos comerciais moi interesantes máis tarde.

Por exemplo en 2010 realizamos unha investigación teórica sobre a reactivación de edificios públicos abandonados titulada “10 Ideas para un Espazo Creativo Independente en Córdoba”. Recentemente materializouse na reactivación dun edificio público abandonado localizado no centro de Córdoba que imos xestionar e o cal estará destinado a visualizar a comunidade creativo-cultural local.

¿Como vedes o futuro deste tipo de divulgación?

A parte do valor da celebración do festival en si mesmo, para nós Los Paseos de Jane Córdoba son unha fonte inesgotable de análise sobre a nosa cidade.

Tamén nos sorprendeu o ben que funciona o formato de paseo como ferramenta de análise e debate. Grazas a Los Paseos de Jane Córdoba, outros colectivos e asociacións veciñais da nosa cidade están a usar o percorrido urbano en grupos para a recompilación de información e análise dos seus barrios. Estas accións poden formar parte dun plan de acción para a súa mellora, campañas de sensibilización ou aumentar o coñecemento do seu ámbito.

Os Paseos de Jane Cordoba. Edición 2013 | Colaborativa.eu CC-BY-SA

¿Consideras que estudar Arquitectura foi un pasaporte fundamental para chegar ao voso traballo actual?

O noso campo de traballo actual é unha combinación da nosa formación como arquitecto e enxeñeira de software, e a nosa experiencia profesional no sector cultural, a investigación pública e no sector privado. Estudar arquitectura foi unha peza máis, tan importante como o resto de experiencias que acumulamos entre os dous. Por exemplo, todo o noso interese polos procesos horizontais e colectivos que introducimos en Los Paseos de Jane Córdoba están moi relacionados cos procesos de creación colectiva que se dan no desenvolvemento de software aberto.

¿Animaría outros arquitectos a seguir os vosos pasos? ¿Que pasos consideras que deberían dar? ¿Como completar os seus estudos? ¿Que outros consellos lles darías?

Non necesariamente a verdade, a nosa traxectoria profesional é froito dun interese por experimentar no campo do deseño e a tecnoloxía mantendo un compromiso co noso ámbito máis próximo. Pero sobre todo xorde da nosa decisión de traballar xuntos combinando as nosas habilidades e tratar de gozar, na medida do posible, con cada proxecto que levamos a cabo.

¿Cres que os arquitectos en España deberiamos seguir abrindo novas vías de traballo para saír da casa máis «tradicional» de proxectar dada a actual situación da construción no noso país?

(Javier) Nos meus anos de formación profesional traballei en oficinas tradicionais -edificación e plan- e a verdade é que non o boto de menos: todos os procesos están anquilosados, son tremendamente ineficientes e non fomentan a innovación: dende o propio deseño aos procesos construtivos, pasando pola comercialización e distribución, ou a propia difusión da arquitectura.

Creo que independentemente da situación actual do sector da construción no noso país están a aparecer novas profesións e oportunidades en torno á arquitectura, se os arquitectos somos sensibles a estes cambios seremos capaces de formar parte destas novos perfís profesionais.

¿Que opinades dos que se foron a traballar ao estranxeiro?

Nós mesmos fómonos a traballar a Irlanda hai dez anos e grazas a iso establecemos un forte vínculo profesional con ese país: Javier dá clases na escola de arquitectura da universidade de Limerick e Colaborativa.eu desenvolve algúns dos seus proxectos comerciais en Irlanda. Para nós a experiencia foi realmente positiva e posibilítanos desenvolver o noso traballo en Córdoba con máis liberdade, aínda que tamén é certo que a situación actual é ben distinta ao 2005 e as oportunidades agora son moito máis limitadas.

¿Como vedes o futuro da profesión?

Como comentabamos anteriormente, vemos un futuro interesante para aqueles profesionais que sexan sensibles aos grandes cambios sociais, económicos e tecnolóxicos que están a acontecer na actualidade. Por exemplo, as novas tecnoloxías de fabricación dixital están a revolucionar o xeito na se deseña e constrúe noutros sectores. Tarde ou cedo empezarán a utilizarse de forma xeneralizada no sector da construción tamén. ¡Vai ser realmente interesante!

Los Paseos de Jane Cordoba. Edición 2014 | Colaborativa.eu CC-BY-SA

Magda Sánchez – Javier Burón (Colaborativa.eu) · Didáctica y divulgación | Los Paseos de Jane Córdoba
Abril 2015

Entrevista realizada por Ana Barreiro Blanco e Alberto Alonso Oro. Agradecer a Magda e Xavier o sue tempo e a súa predisposición con este espazo.

[:]

[:es]e-struc, una nueva herramienta de apoyo para cálculo de estructuras sencillas[:gl]e-struc, unha nova ferramenta de apoio para cálculo de estruturas sinxelas[:en]e-struc, a new tool of support for calculation of simple structures[:]

[:es]

E-Struc es una aplicación online que proporciona de soluciones estructurales y constructivas para intervenciones en edificios con afectación de su estructura y para nuevas estructuras sencillas. Funciona online en cualquier dispositivo con acceso a internet.

Usuarios.

Es una herramienta ideal para todos los profesionales de la construcción: Arquitectos, Aparejadores, Ingenieros de Edificación, Constructores, Interioristas y Gabinetes Técnicos especializados,  que ofrece soluciones inmediatas para la construcción de elementos sencillos o modulares para rehabilitación, intervención o nueva ejecución de edificios.

Funcionamiento.

E-Struc calcula, en pocos minutos, cualquier elemento estructural simple, como vigas, cerchas, pórticos,  escaleras, refuerzos de forjados, recalces, zapatas y otras estructuras de hormigón, acero y madera. La herramienta también se puede usar para hacer peritajes de estructuras existentes.

Modo de empleo:

Con los datos básicos de geometría y composición constructiva que el usuario cumplimenta en la pantalla, el sistema proporciona los resultados, primero en la propia interfaz de uso y en tres archivos descargables:

Memoria de cálculo, con los datos de cargas, solicitaciones y comprobaciones de la pieza calculada.

Memoria constructiva, en la que se describe el proceso constructivo y las condiciones de la obra.

Planos del elemento estructural, en dxf, con la solución y los detalles a escala.

Estos archivos pueden formar parte de la memoria del proyecto y de los planos del proyecto de ejecución de la obra.

Si el usuario desea recalcular el elemento con otras condiciones, puede pulsar el botón “Modificar”, en la parte inferior de la pantalla, y pueden cambiarse los datos introducidos y volver a realizar el cálculo tantas veces como se desee.

La aplicación está desarrollada conforme a la normativa vigente, y se actualiza con cada cambio de normativa.

Para utilizar e-struc no hace falta especialización en cálculo de estructuras. Con conocimientos de construcción se pueden resolver 15 minutos un cálculo estructural y constructivo de manera precisa y fiable, siguiendo los pasos que propone la herramienta.

Requiere una mínima introducción de datos. La introducción de datos se realiza a través de pestañas correlativas en las que se van solicitando los datos de ubicación, geometría, secciones de las piezas, materiales, uso y entorno. No es necesario cumplimentar todos los datos, sino sólo los principales marcados con asterisco y, opcionalmente, los que   el usuario considere como condición, o que conozca, como ancho o canto de la pieza, tipo de material o características del entorno, entre otros, pero no parámetros de cálculo, coeficientes ni características mecánicas de los materiales o terrenos.

Es una aplicación de uso sencillo. La introducción de los datos en las casillas de las sucesivas pestañas de la interfaz es muy intuitiva y fácil para un técnico con conocimientos básicos de construcción. E-Struc es una herramienta imprescindible para la consulta previa de problemas constructivos, para el peritaje de estructuras construidas o para el diseño, ya que permite realizar tanteos sucesivos sobre un mismo elemento constructivo hasta alcanzar la solución deseada. Además suministra toda la documentación básica y complementaria, con la justificación de la normativa aplicable para su construcción.

Ofrece asistencia al usuario. Además de la opción “Preguntas frecuentes” en la página de inicio, en la que se aclaran conceptos y dudas posibles, en cada cálculo disponible se puede ver un vídeo demostrativo del procedimiento, con un ejemplo realizado de principio a fin.  Siempre disponemos de una imagen 2D ó 3D con la geometría de lo que estamos calculando en la interfaz de usuario y de un servicio de consultas online.

 

Solvencia académica y profesional. En la elaboración de e-struc han participado técnicos  con más de 20 años de experiencia tanto en el cálculo y la dirección de obra de estructuras como en la rehabilitación de edificación. La Universidad Politécnica de Madrid ha participado en el desarrollo de la aplicación. Mail: info@e-struc.com

[:gl]

E-Struc é unha aplicación online que proporciona de solucións estruturais e construtivas para intervencións en edificios con afectación da súa estrutura e para novas estruturas sinxelas. Funciona online en calquera dispositivo con acceso a internet.

Usuarios.

É unha ferramenta ideal para todos os profesionais da construción: Arquitectos, Aparelladores, Enxeñeiros de Edificación, Construtores, Interioristas e Gabinetes Técnicos especializados, que ofrece solucións inmediatas, para a construción de elementos sinxelos ou modulares para rehabilitación, intervención ou nova execución de edificios.

Funcionamento.

E-Struc calcula, en poucos minutos, calquera elemento estrutural simple, como vigas, cerchas, pórticos, escaleiras, reforzos de forxados, recalzos, zapatas e outras estruturas de formigón, aceiro e madeira. A ferramenta tamén se pode usar para facer peritaxes de estruturas existentes.

Modo de emprego:

Cos datos básicos de xeometría e composición construtiva que o usuario cumpre na pantalla, o sistema proporciona os resultados, primeiro na propia interface de uso e en tres arquivos descargables:

Memoria de cálculo, cos datos de cargas, solicitudes e comprobacións da peza calculada.

Memoria construtiva, na que se describe o proceso construtivo e as condicións da obra.

Planos do elemento estrutural, en dxf, coa solución e os detalles a escala.

Estes arquivos poden formar parte da memoria do proxecto e dos planos do proxecto de execución da obra.

Se o usuario desexa recalcular o elemento con outras condicións, pode pulsar o botón «Modificar», na parte inferior da pantalla, e poden cambiarse os datos introducidos e volve realizar o cálculo tantas veces como se desexe.

A aplicación está desenvolvida conforme á normativa vixente, e actualízase con cada cambio de normativa.

Para utilizar e-struc non fai falta especialización en cálculo de estruturas. Con coñecementos de construción pódense resolver 15 minutos un cálculo estrutural e construtivo de xeito preciso e fiable, seguindo os pasos que propón a ferramenta.

Require unha mínima introdución de datos. A introdución de datos realízase a través de pestanas correlativas nas que se van solicitando os datos de situación, xeometría, seccións das pezas, materiais, uso e ámbito. Non é necesario cumprir todos os datos, senón só os principais marcados con asterisco e, opcionalmente, os que o usuario considere como condición, ou que coñeza, como ancho ou canto da peza, tipo de material ou características do ámbito, entre outros, pero non parámetros de cálculo, coeficientes nin características mecánicas dos materiais ou terreos.

É unha aplicación de uso sinxelo. A introdución dos datos nas casas das sucesivas pestanas da interface é moi intuitiva e doada para un técnico con coñecementos básicos de construción. L-Struc é unha ferramenta imprescindible para a consulta previa de problemas construtivos, para a peritaxe de estruturas construídas ou para o deseño, xa que permite realizar tenteos sucesivos sobre un mesmo elemento construtivo ata alcanzar a solución desexada. Ademais subministra toda a documentación básica e complementaria, coa xustificación da normativa aplicable para a súa construción.

Ofrece asistencia ao usuario. Ademais da opción “Preguntas frecuentes” na páxina de inicio, na que se aclaran conceptos e dúbidas posibles, en cada cálculo dispoñible pódese ver un vídeo demostrativo do procedemento, cun exemplo realizado de principio a fin. Sempre dispoñemos dunha imaxe 2D ou 3 D coa xeometría do que estamos a calcular na interface de usuario e dun servizo de consultas online.

 

Solvencia académica e profesional. Na elaboración de e-struc participaron técnicos con máis de 20 anos de experiencia tanto no cálculo e a dirección de obra de estruturas coma na rehabilitación de edificación. A Universidade Politécnica de Madrid participou no desenvolvemento da aplicación. Mail: info@e-struc.com

[:en]

E-Struc is an application online that it provides with structural and constructive solutions for interventions in buildings mincingly with his structure and for new simple structures. It works online in any device with access to Internet.

Users.

It is an ideal tool for all the professionals of the construction: Architects, Riggers, Engineers of Building, Builders, Interioristas and Technical specialized Offices, which it offers immediate solutions for the construction of simple or modular elements for rehabilitation, intervention or new execution of buildings.

Functioning.

E-Struc calculates, in a few minutes, any structural simple element, as girders, cerchas, porticoes, stairs, reinforcements of forged, retyres, shoes and other structures of concrete, steel and wood. The tool also can be used to do surveys of existing structures.

Instructions for use:

With the key data of geometry and constructive composition that the user completes on the screen, the system provides the results, firstly in the own interface of use and in three downloadable files:

Memory of calculation, with the information of loads, solicitations and checkings of the calculated piece.

Constructive memory, in which there are described the constructive process and the conditions of the work.

Planes of the structural element, in dxf, with the solution and the details to scale.

These files can form a part of the memory of the project and of the planes of the project of execution of the work.

If the user wants to re-calculate the element with other conditions, it can touch the button «Modify», in the low part of the screen, and they can change the introduced information and return to realize the calculation so often since be wished.

The application is developed in conformity with the in force regulation, and gets up-to-date with every change of regulation.

To use e-struc does not do lacking specialization in calculation of structures. With knowledge of construction there can be solved 15 minutes a structural and constructive calculation of way it is necessary and trustworthy, following the steps that the tool proposes.

It needs a minimal introduction of information. The introduction of information is realized across correlative eyelashes in those who are requesting him the information of location, geometry, sections of the pieces, materials, use and environment. It is not necessary to complete all the information, but only the principal ones marked with asterisk and, optionally, those that the user considers to be a condition, or that knows, as width or singing of the piece, type of material or characteristics of the environment, between others, but not either parameters of calculation, coefficients or mechanical characteristics of the materials or areas.

It is an application of simple use. The introduction of the information in the cabins of the successive eyelashes of the interface is very intuitive and easy for a technician with basic knowledge of construction. E-Struc is an indispensable tool for the previous consultation of constructive problems, for the survey of constructed structures or for the design, since it allows to realize successive comparisons on the same constructive element up to reaching the wished solution. In addition it supplies the whole basic and complementary documentation, with the justification of the applicable regulation for his construction.

It offers assistance to the user. Besides the option «Frequent questions» in the page of beginning, in which concepts and possible doubts catch on, in every available calculation it is possible to see a demonstrative video of the procedure, with an example realized through. Always we have an image 2D ó 3D with the geometry what we are calculating in the interface of user and a service of consultations online.

 

Academic and professional solvency. In the production of e-struc technical personnel have taken part with more than 20 years of experience both in the calculation and the direction of work of structures and in the rehabilitation of building. The Technical University of Madrid has taken part in the development of the application. Mail: info@e-struc.com

[:]

Transparentar el pasado | Íñigo García OdiagaTransparentar o pasado | Íñigo García OdiagaRevealing the past | Íñigo García Odiaga

Garden House, de Ryue Nishizawa | Fotografía: Iwan Baan

Decía Paul Scheebart en 1914 en el texto Glasarchitektur que la arquitectura debía cambiar y evolucionar adoptando el vidrio como paradigma de la modernidad y de una sociedad más elevada culturalmente. Las construcciones de muros de carga con pequeñas ventanas debían transformarse en edificaciones abiertas que introdujesen la luz del sol, de la luna y de las estrellas en los espacios del habitar. Scheebart en definitiva propugnaba una arquitectura que permitiese la relación de un nuevo hombre, del hombre moderno con la naturaleza y con el entorno. La arquitectura del movimiento moderno se hizo caso de relación entre transparencia y modernidad. Al fin y al cabo la ventana es un elemento comunicativo de la arquitectura, un elemento que relaciona el interior con el exterior, sin la cual la arquitectura sería mera construcción. El muro de carga se convertía en cristal y no únicamente el entorno pasaba a formar parte del espacio de la vivienda sino que la propia arquitectura se diluye en el espacio natural.

Garden House, de Ryue Nishizawa | Fotografía: Iwan Baan

Un ejemplo paradigmático de la historia de la arquitectura es el de la casa Farnsworth construida por Mies Van der Rohe en 1949, en una magnífica parcela junto al río Fox. La temible época de crecidas del río inundaba parcialmente la parcela de forma cíclica, lo que hizo necesario que la vivienda se separase físicamente del terreno sobre el que se implantaba, levantándose sobre un basamento ligero de metro y medio de altura. El proyecto mantuvo los árboles de la parcela, situando la casa cuidadosamente entre los impresionantes arces centenarios que ocupaban el solar. Los cantos blancos de los forjados del suelo y de la cubierta delimitan un espacio horizontal cerrado por planos de vidrio que se abren de manera ilimitada integrando la naturaleza en la vivienda.

Sesenta años después los proyectos de viviendas unifamiliares de Sou Fujimoto y Ryue Nisihizawa reinterpretan este concepto de transparencia pero en un contexto similar el del paisaje urbano. Nisihizawa acaba de inaugurar una pequeña vivienda de cuatro plantas en un estrecho solar para dar respuesta al deseo de sus clientes, un publicista y una escritora que querían vivir en el centro de la ciudad y cerca de su ámbito de actividad profesional. Entre dos altos edificios, el solar se abre a través de una escueta fachada a la concurrida calle principal del barrio, por lo que el proyecto sirve de soporte a plantas y flores que construyen una suerte de jardín vertical para apoyar la privacidad de la vivienda.

Garden House, de Ryue Nishizawa | Fotografía: Iwan Baan

La casa no posee algo que pueda denominarse fachada, el edificio podría más bien calificarse de estructura, de una sucesión de plantas que dan cabida como un botellero a los diferentes usos que requiere la vivienda. El estar y la cocina ocupan la planta baja, una primera habitación se encuentra en la planta superior seguida de un baño y la lavandería. La segunda planta alberga otra habitación que conduce a la terraza de la cubierta, ocupada también por un pequeño habitáculo que puede ser usado como estudio o como habitación para invitados.

Todos los paramentos son de vidrio, fijos o móviles, matizados con cortinas y con vegetación, la casa se convierte en un soporte que diluye los límites entre interior y exterior, un espacio continuo carente de cierres físicos. Únicamente la naturaleza artificial creada por la vegetación de las terrazas se configura como un límite espacial.

En este espacio único de planta libre incluso el detalle constructivo de las escaleras expresan esta idea de ligereza y fluidez. El interior se define sobre todo por la sombra de los planos superpuestos, y los cerramientos acristalados. El tema de la casa es por lo tanto el de un espacio que fluye y la naturaleza a la que es devuelto el hombre, de forma completa no asilándolo de ella.

Por el contrario este tipo de arquitectura presenta una contradicción en sí misma. La arquitectura tiene en su origen una idea intrínseca de protección frente al medio, una idea de seguridad y también de privacidad.

Cuentan que la señora Farnsworth abandonó la casa construida por Mies en cierto modo obsesionada por que los arboles la observaban, víctima de la excesiva exposición de su persona al entorno natural. Puede que el paisaje de la ciudad de Tokio no contenga arboles, pero por el contrario posee cientos de miradas que peinaran la casa diseñada por Nisihizawa. Sin duda un buen reto que comprobará si el proyecto desarrollado por el arquitecto japonés ha encontrado al hombre que seis décadas antes Mies no tuvo la suerte de tener como cliente.

íñigo garcía odiaga. arquitecto
san sebastián. septiembre 2011

Publicado en ZAZPIKA 17.01.2012

Garden House, de Ryue Nishizawa | Photography: Iwan Baan

Paul Scheebart was saying in 1914 in the text Glasarchitektur that the architecture had to change and evolve adopting the glass as paradigm of the modernity and of a company more raised culturally. The constructions of walls of load with small windows had to transform in opened buildings that were introducing the light of the Sun, of the moon and of the stars in the spaces of to live. Scheebart definitively was supporting an architecture that was allowing the relation of a new man, of the modern man with the nature and with the environment. The architecture of the modern movement was noticed of relation between transparency and modernity. In the end the window is a communicative element of the architecture, an element that relates the interior to the exterior, without which the architecture would be a mere construction. The wall of load was turning into crystal and not only the environment was happening to form a part of the space of the housing but the own architecture is diluted in the natural space.

Garden House, de Ryue Nishizawa | Photography: Iwan Baan

A paradigmatic example of the history of the architecture is that of the house Farnsworth constructed by Mies Van der Rohe in 1949, in a magnificent plot close to the river Fox. The fearsome epoch of rises of the river was flooding partially the plot of cyclical form, which made necessary that the housing was separating physically of the area on the one that was implanted, getting up on a light basement of meter and a half of height. The project supported the trees of the plot, placing the house carefully between the impressive centenary maples that were occupying the lot. The white singings of forged of the soil and of the cover delimit a horizontal space closed by glass planes that are opened in an unlimited way integrating the nature in the housing.

Sixty years later the projects of one-family housings of Sou Fujimoto and Ryue Nisihizawa reinterpret this concept of transparency but in a similar context that of the urban landscape. Nisihizawa has just inaugurated a small housing of four plants in a solar strait to give response to the desire of his clients, a publicist and a writer that they wanted to live in the downtown and near his area of professional activity. Between two high buildings, the lot is opened across a succinct front for the crowded principal street of the neighborhood, for what the project uses as support to plants and flowers that construct a luck of vertical garden to support the privacy of the housing.

Garden House, de Ryue Nishizawa | Photography: Iwan Baan

The house does not possess anything that could be named a front, the building might be qualified rather of structure, of a succession of plants that give content as a bottle rack to the different uses that the housing needs. To be and the kitchen they occupy the ground floor, the first room is in the top floor followed by a bath and the laundry. The second plant shelters another room that he leads to the terrace of the cover, occupied also by a small cockpit that can be used as study or as room for guests.

All the paraments are of glass, fixed or mobile, tinted with curtains and with vegetation, the house turns into a support that dilutes the limits between interior and exterior, a constant space lacking in physical closings. Only the artificial nature created by the vegetation of the terraces is formed as a spatial limit.

In this only space of free plant even the constructive detail of the stairs they express this idea of lightness and fluency. The interior is defined especially by the shade of the superposed planes, and the glazed closings. The topic of the house is therefore that of a space that flows and the nature to which the man is returned, of complete form not sheltering it of her.

On the contrary this type of architecture presents a contradiction in yes same. The architecture has in his origin an intrinsic idea of protection opposite to the way, a safety idea and also of privacy.

They tell that the lady Farnsworth left the house constructed by Grain in certain way obsessed with that the trees were observing, victim of the excessive exhibition of his person to the natural environment. It is possible that the landscape of the city of Tokyo does not contain trees, but on the contrary it possesses hundreds of looks that were brushing the house designed by Nisihizawa. Undoubtedly a good challenge that he will verify if the project developed by the Japanese architect has found the man that six decades before Grain was not lucky to have as client.

íñigo garcía odiaga. architect

san sebastián. september 2011

It´s published in ZAZPIKA 17.01.2012

Garden House, de Ryue Nishizawa | Fotografía: Iwan Baan

Dicía Paul Scheebart en 1914 no texto Glasarchitektur que a arquitectura debía cambiar e evolucionar adoptando o vidro como paradigma da modernidad e dunha sociedade máis elevada culturalmente. As construcións de muros de carga con pequenas fiestras debían transformarse en edificaciones abertas que introducisen a luz do sol, da lúa e das estrelas nos espazos do habitar. Scheebart en definitiva propugnaba unha arquitectura que permitise a relación dun novo home, do home moderno coa natureza e coa contorna. A arquitectura do movemento moderno fíxose caso de relación entre transparencia e modernidad. Á fin e ao cabo a fiestra é un elemento comunicativo da arquitectura, un elemento que relaciona o interior co exterior, sen a cal a arquitectura sería mera construción. O muro de carga convertíase en cristal e non únicamente a contorna pasaba a formar parte do espazo da vivenda senón que a propia arquitectura dilúese no espazo natural.

Garden House, de Ryue Nishizawa | Fotografía: Iwan Baan

Un exemplo paradigmático da historia da arquitectura é o da casa Farnsworth construída por Mies Van der Rohe en 1949, nunha magnífica parcela xunto ao río Fox. A temible época de crecidas do río inundaba parcialmente a parcela de forma cíclica, o que fixo necesario que a vivenda separásese físicamente do terreo sobre o que se implantaba, levantándose sobre un basamento lixeiro de metro e medio de altura. O proxecto mantivo as árbores da parcela, situando a casa cuidadosamente entre os impresionantes arces centenarios que ocupaban o solar. Os cantos brancos dos forxados do chan e da cuberta delimitan un espazo horizontal pechado por planos de vidro que se abren de xeito ilimitada integrando a natureza na vivenda.

Sesenta anos despois os proxectos de vivendas unifamiliares de Sou Fujimoto e Ryue Nisihizawa reinterpretan este concepto de transparencia pero nun contexto similar o da paisaxe urbana. Nisihizawa acaba de inaugurar unha pequena vivenda de catro plantas nun estreito solar para dar resposta ao desexo dos seus clientes, un publicista e unha escritora que querían vivir no centro da cidade e preto do seu ámbito de actividade profesional. Entre dous altos edificios, o soar ábrese a través dunha concisa fachada á concorrida rúa principal do barrio, polo que o proxecto serve de soporte a plantas e flores que constrúen unha sorte de xardín vertical para apoiar a privacidade da vivenda.

Garden House, de Ryue Nishizawa | Fotografía: Iwan Baan

A casa non posúe algo que poida denominarse fachada, o edificio podería máis ben cualificarse de estrutura, dunha sucesión de plantas que dan cabida como un botelleiro aos diferentes usos que require a vivenda. O estar e a cociña ocupan a planta baixa, un primeiro cuarto encóntrase na planta superior seguida dun baño e a lavandaría. A segunda planta alberga outro cuarto que conduce á terraza da cuberta, ocupada tamén por un pequeno habitáculo que pode ser usado como estudo ou como cuarto para convidados.

Todos os paramentos son de vidro, fixos ou móbiles, matizados con cortinas e con vexetación, a casa convértese nun soporte que dilúe os límites entre interior e exterior, un espazo continuo carente de peches físicos. Unicamente a natureza artificial creada pola vexetación das terrazas se configura como un límite espacial.

Neste espazo único de planta libre mesmo o detalle construtivo das escaleiras expresan esta idea de lixeireza e fluidez. O interior defínese sobre todo pola sombra dos planos superpostos, e os cerramentos acritalar. O tema da casa é polo tanto o dun espazo que flúe e a natureza á que é devolto o home, de forma completa non asilándoo dela.

Pola contra este tipo de arquitectura presenta unha contradición en si mesma. A arquitectura ten na súa orixe unha idea intrínseca de protección fronte ao medio, unha idea de seguridade e tamén de privacidade.

Contan que a señora Farnsworth abandonou a casa construída por Cereal en certo modo obsesionado por que os arbores observábana, vítima da excesiva exposición da súa persoa ao ámbito natural. Pode que a paisaxe da cidade de Tokyo non conteña arbores, pero pola contra posúe centos de miradas que peiteasen a casa deseñada por Nisihizawa. Sen dúbida un bo reto que comprobará se o proxecto desenvolvido polo arquitecto xaponés encontrou o home que seis décadas antes Mies non tivo a sorte de ter como cliente.

íñigo garcía odiaga. arquitecto

san sebastián. setembro 2011

Publicado en ZAZPIKA 17.01.2012

[:es]Instrumentos de medida del tiempo (III) | Jorge Rodríguez[:gl]Instrumentos de medida do tempo (III) | Jorge Rodríguez[:en]Instruments of measure of the time (III) | Jorge Rodríguez[:]

[:es]https://veredes.es/blog/instrumentos-de-medida-del-tiempo-ii-jorge-rodriguez/

Casa Vittoria, Pantelleria | Casa para Angeles Bofill, Ibiza.

Nada se parece al amor como la joven pasión de un artista
que inicia el delicioso suplicio de su destino
.’

Honoré de Balzac

Quien, adolescente de genio, no haya palpitado al presentarse ante un maestro, le faltará siempre una cuerda en el violín, una pincelada, un sentimiento profundo en la obra y cierta expresión de poesía.’ 1

prosigue Balzac.

Son palabras dedicadas al ascenso del joven Poussin por la vertiginosa escalera que conducía a la casa en la rue des Grands-Augustines donde el maestro Porbus tenía su cuartel general.

Y es que como el primer amor, aunque inexperto y lleno de errores, los primeros pasos en un oficio, en una maestría, son así,  mágicos. Puro instinto, fuego. Pasos firmes y corajudos, vírgenes de los miedos del error cometido, llenos de pasión, ganas y buena fe.

Y así han de ser. Ya lo decía San Juan de la Cruz,

’quién obra con tibieza, cerca está de caer.’

Estos dos dibujos, son los primeros pasos en el arte de hacer casas de dos barceloneses de vidas paralelas. Nacidos en el seno de dos familias acomodadas de la Barcelona de los años 40, acaban sus estudios y forman equipo de trabajo recién estrenada la década de los 60. Ambos arrancan con una casa en una isla, pequeña, familiar, profundamente mediterránea. Un refugio para disfrutar de los meses calurosos. Uno, elige Ibiza, el otro Pantelleria. Pico fino.

Estos dos dibujos, nos enseñan las ganas de vivir de dos jóvenes. Olvidémonos un poco de las pamplinas de arquitecto, de tanta todología de espacios encadenados, visuales y geometrías puras y acordémonos un poquito más de vivir y lo que implica. Imaginémonos viviendo estas casas. Estos trozos de mundo, que fueron pensados sin el peso de la arquitectura.

«El hombre puede vivir sin arquitectura, es evidente. Pero no puede vivir sin su más rico patrimonio. Compasión, justicia, educación, felicidad, amor. Vivir no es suficiente, hace falta dignidad.» 2

Estos dos dibujos, nos enseñan dos casas vivas, palpitantes. Son la respuesta más inmediata al cobijo, lo vernáculo sin el interés de recuperar un mundo perdido. Dos casas, que nos recuerdan que la vida pasa. Dos casas con consciencia del tiempo. Lugares donde se vive, pero también se sufre, se envejece, se muere. Aunque duela.

Estos dos dibujos, están llenos de intenciones. Estas casas van a ser estatuas vivas de la vida de sus ocupantes, escultura intacta y marmórea de sus recuerdos. Por eso, han de hacerse desde lo más hondo del conocimiento del hombre y su mar.

Aquí, en estos dos dibujos, cabe todo el mediterráneo.

Así, con estos dos dibujos, empieza el delicioso suplicio del destino de Óscar Tusquets y Ricardo Bofill.

Hay quien dice que lo verdaderamente importante no es como se empieza, sino como se termina. No puedo estar más en desacuerdo. Para muestra, un botón.

Jorge Rodriguez Seoane
Abril 2015. Coruña

Notas:
1 La obra maestra desconocida’. Balzac, Honoré de. Ed. Jose J. de Olañeta, Barcelona, 2011.
2 Me permito la licencia de parafrasear a Francisco Alonso de Santos, en su conferencia impartida en la sede del COAG de A Coruña el 18 de Marzo de 2015.

Instrumentos de medida del tiempo (IV) | Jorge Rodríguez

[:gl]

Instrumentos de medida do tempo (II) | Jorge Rodríguez

Casa Vittoria, Pantelleria | Casa para Angeles Bofill, Ibiza.

Nada se parece ao amor como a nova paixón dun artista
que inicia o delicioso suplicio do seu destino
.’

Honoré de Balzac

Quen, adolescente de xenio, non palpitase ao presentarse ante un mestre, faltaralle sempre unha corda no violín, unha pincelada, un sentimento profundo na obra e certa expresión de poesía.’ 1

prosegue Balzac.

Son palabras dedicadas ao ascenso do mozo Poussin pola vertixinosa escaleira que conducía á casa na rue deas Grands-Augustines onde o mestre Porbus tiña o seu cuartel xeral.

E é que como o primeiro amor, aínda que inexperto e cheo de erros, os primeiros pasos nun oficio, nunha mestría, son así, máxicos. Puro instinto, lume. Pasos firmes e corajudos, virxes dos medos do erro cometido, cheos de paixón, ganas e boa fe.

E así han de ser. Xa o dicía San Xoan da Cruz,

’quen obra con morneza, preto está de caer.’

Estes dous debuxos, son os primeiros pasos na arte de facer casas de dous barceloneses de vidas paralelas. Nacidos no seo de dúas familias acomodadas da Barcelona dos anos 40, rematan os seus estudos e forman equipo de traballo recén estreada a década dos 60. Ambos os dous arrancan cunha casa nunha illa, pequena, familiar, profundamente mediterránea. Un refuxio para gozar dos meses calorosos. Un, elixe Eivissa, o outro Pantelleria. Pico fino.

Estes dous debuxos, ensínannos as ganas de vivir de dous mozos. Esquezámonos un pouco das muruxas de arquitecto, de tanta todoloxía de espazos encadeados, visuais e xeometrías puras e acordémonos un pouquiño máis de vivir e o que implica. Imaxinémonos vivindo estas casas. Estes anacos de mundo, que foron pensados sen o peso da arquitectura.

«O home pode vivir sen arquitectura, é evidente. Pero non pode vivir sen o seu máis rico patrimonio. Compaixón, xustiza, educación, felicidade, amor. Vivir non é suficiente, fai falta dignidade.» 2

Estes dous debuxos, ensínannos dúas casas vivas, palpitantes. Son a resposta máis inmediata ao acubillo, o vernáculo sen o interese de recuperar un mundo perdido. Dúas casas, que nos recordan que a vida pasa. Dúas casas con consciencia do tempo. Lugares onde se vive, pero tamén se sofre, envellécese, mórrese. Aínda que doia.

Estes dous debuxos, están cheos de intencións. Estas casas van ser estatuas vivas da vida dos seus ocupantes, escultura intacta e marmórea dos seus recordos. Por iso, han de facerse dende o máis fondo do coñecemento do home e o seu mar.

Aquí, nestes dous debuxos, cabe todo o mediterráneo.

Así, con estes dous debuxos, empeza o delicioso suplicio do destino de Óscar Tusquets e Ricardo Bofill.

Hai quen di que o verdadeiramente importante non é como se empeza, senón como remata. Non podo estar máis en desacordo. Para mostra, un botón.

Jorge Rodriguez Seoane
Abril 2015. Coruña

Notas:
1 A obra mestra descoñecida’. Balzac, Honoré de. Ed. Jose J. de Olañeta, Barcelona, 2011.
2 Me permito a licenza de parafrasear a Francisco Alonso de Santos, na súa conferencia impartida na sede do COAG da Coruña o 18 de Marzo de 2015.

Instrumentos de medida do tempo (IV) | Jorge Rodríguez

[:en]

Instruments of measure of the time (II) | Jorge Rodríguez

Vittoria House, Pantelleria | House for Angeles Bofill, Ibiza.

Nothing looks like the love as the young woman passion of an artist
that initiates the delicious torture of his destination
.’

Honoré de Balzac

The one who, teenager of genius, has not fluttered on having appeared before a teacher, he will lack always a rope in the violin, a brushstroke, a deep feeling in the work and certain expression of poetry.’ 1

Balzac continues.

They are words dedicated to the ascent of the young person Poussin by the dizzy stairs that he was leading to the house in the rue des Grands-Augustines where the teacher Porbus had his headquarters.

And it is that as the first love, though inexpert and full of mistakes, the first steps in a trade, in a mastery, are like that, magic. Pure instinct, fire. Firm and brave steps, virgins of the fears of the committed mistake, abundances of passion, desire and good faith.

And this way they have to be. Already San Juan de la Cruz was saying it,

’the one who acts with lukewarmness, fence is of falling down.’

These two drawings, they are the first steps in the art of doing houses of two inhabitants of Barcelona of parallel lives. Born in the bosom of two well-off families of the Barcelona of the 40s, they end his studies and form equipment of work newly released the decade of the 60. Both start with a house in an island, small, familiar, deeply Mediterranean. A refuge to enjoy of the warm months. One, chooses Ibiza, another Pantelleria. Thin beak.

These two drawings, they teach the desires to us of living of two young women. Olvidémonos a bit of the pamplinas of architect, of so many todología of linked, visual spaces and pure geometries and acordémonos a bit more of living and what it implies. Imaginémonos living through these houses. These chunks of world, which were thought without the weight of the architecture.

«The man can live without architecture, is evident. But it cannot live without his richer heritage. Pity, justice, education, happiness, love. Living is sufficient, does lacking dignity.» 2

These two drawings, they teach us two alive, palpitating houses. They are the most immediate response to the cover, the vernacular thing without the interest of recovering a lost world. Two houses, which us remember that the life happens. Two houses with conscience of the time. Places where it is lived, but also it is suffered, ages, dies. Though it hurts.

These two drawings, they are full of intentions. These houses are going to be alive statues of the life of his occupants, intact and marmoreal sculpture of his recollections. Because of it, they have to be done from the deepest of the knowledge of the man and his sea.

Here, in these two drawings, it fits the whole Mediterranean one.

This way, with these two drawings, it begins the delicious torture of the destination of Oscar Tusquets and Ricardo Bofill.

There is the one who says that the really important thing is not since is begun, but since it finishes. I cannot be any more in disagreement. For sample, a button.

Jorge Rodriguez Seoane
April 2015. Coruña

Notes:
1 La obra maestra desconocida’. Balzac, Honoré de. Ed. Jose J. de Olañeta, Barcelona, 2011.
2 I allow myself the license of paraphrasing Francisco Alonso de Santos, in his conference given in the headquarters of the COAG of A Coruña On March 18, 2015.

Instruments of measure of the time (IV) | Jorge Rodríguez

[:]

AC, Cuando la Arquitectura encuentra la Ciudad 3/21AC, Cando a Arquitectura atopa a Cidade 3/21AC, Cuando la Arquitectura encuentra la Ciudad 3/21

0

Situation room, o “sala de situaciones” es el nombre que recibe la sala de la Casa Blanca donde se busca resolver problemas o emergencias. Un centro de conferencias y de control de inteligencia de unos 5000m2, creada por Kennedy durante la crisis de la Bahía Cochinos para el procesamiento de información en tiempo real, la escenificación del conflicto para el ajedrez político. Una versión contemporánea de una obra de Shakespeare.

Un espacio cerrado que intenta procesar el territorio, los mapas, las variables, sintetizar convirtiendo en datos, los puntos en cuestión: ¿ser o no ser?

El teatro, abre el escenario de situación, sus variables sintetizan una complejidad completada por el espectador, el actor representa a otros hombres puestos en una sala de situación expuesta para ser intensificada.

La arquitectura, sintetiza las variables de los actos humanos. Al igual que un guión teatral, el arquitecto imagina una persona que duerme (Warhol filmando a Gion Giorno) que come , que comparte, que va de un punto a otro de la ciudad en la cual se enamora, se erotiza, se distrae, sueña, trabaja, se frustra, sufre, se consuela.

¿Qué otra cosa puede ser la arquitectura sino la construcción física de un guión teatral?

La primera de las dos sesiones dedicadas al teatro,  contará con la participación del destacado dramaturgo Ramón Griffero, una de las figuras más emblemáticas del teatro nacional, Los Contadores Auditores, (directores, diseñadores y dramaturgos, lo mas irreverente y el humor mas negro del teatro chileno, quienes junto a los arquitectos Juan Agustín Soza y Bárbara Barreda (ciudad emergente) investigarán los cruces entre dramaturgia y espacio y viceversa, así como el uso de los elementos teatrales como una herramienta de diseño comprensivo y conductivista del espacio, tal y como tendremos la oportunidad de ver en la exposición introductoria que realizará el arquitecto griego Aristide Antonas (online)

Invitación AC, Cuando la Arquitectura encuentra la Ciudad
SESIÓN 03/21 ARQUITECTURA Y TEATRO: SITUATION ROOM
Día: MARTES 14.04.2015
Hora: 19.00
Lugar: TRESPA Design Centre. (Eliodoro Yañez 2031, esquina el Bosque, entrada por Plaza Las Lilas)

Sesión, abierta y gratuita a público especializado y general. Cóctel al final de cada sesión por gentileza de Trespa. Proyecto Financiado gracias a FONDART Nacional, Convocatoria 2015, modalidad “Actividades Formativas”.

Situation room, ou «sala de situacións» é o nome que recibe a sala da Casa Branca onde se busca resolver problemas ou emerxencias. Un centro de conferencias e de control de intelixencia duns 5000 m², creada por Kennedy durante a crise da Baía Cochos para o procesamento de información en tempo real, a escenificación do conflito para o xadrez político. Unha versión contemporánea dunha obra de Shakespeare.

Un espazo pechado que intenta procesar o territorio, os mapas, as variables, sintetizar convertendo en datos, os puntos en cuestión: ¿ser ou non ser?

O teatro, abre o escenario de situación, as súas variables sintetizan unha complexidade completada polo espectador, o actor representa outros homes postos nunha sala de situación exposta para ser intensificada.

A arquitectura, sintetiza as variables dos actos humanos. Ao igual que un guión teatral, o arquitecto imaxina unha persoa que dorme (Warhol filmando a Gion Giorno) que come, que comparte, que vai dun punto a outro da cidade na cal se namora, erotiza se, distráese, soña, traballa, frústrase, sofre, consólase.

¿Que outra cousa pode ser a arquitectura senón a construción física dun guión teatral?

A primeira das dúas sesións dedicadas ao teatro, contará coa participación do destacado dramaturgo Ramón Griffero, unha das figuras máis emblemáticas do teatro nacional, Los Contadores Auditores (directores, deseñadores e dramaturgos, o mais irreverente e o humor mais negro do teatro chileno, os que xunto aos arquitectos Juan Agustín Soza e Bárbara Barreda (cidade emerxente) investigarán os cruzamentos entre dramaturxia e espazo e viceversa, así como o uso dos elementos teatrais como unha ferramenta de deseño comprensivo e conductivista do espazo, tal e como teremos a oportunidade de ver na exposición introdutoria que realizará o arquitecto grego Aristide Antonas (online)

Convite AC, Cando a Arquitectura atopa a Cidade
SESIÓN 03/21 ARQUITECTURA E TEATRO: SITUATION ROOM
Día: MARTES 14.04.2015
Hora: 19.00
Lugar: TRESPA Design Centre. (Eliodoro Yañez 2031, esquina o Bosque, entrada por Praza Las Lilas)
Sesión, aberta e gratuíta a público especializado e xeral. Cóctel ao final de cada sesión por xentileza de Trespa. Proxecto Financiado grazas a FONDART Nacional, Convocatoria 2015, modalidade «Actividades Formativas».

Situation room, is the name that receives the room of the White House where one seeks to solve problems or emergencies. A center of conferences and of control of intelligence of some 5000m2, created by Kennedy during the crisis of the Bay Pigs for the processing of real time information, the staging of the conflict for the political chess. A contemporary version of a work of Shakespeare.

A closed space that tries to process the territory, the maps, the variables, to synthesize turning in information, the points in question: to be or not to be?

The theatre, it opens the scene of situation, his variables synthesize a complexity completed by the spectator, the actor represents other men put in a room of situation exposed to be intensified.

The architecture, it synthesizes the variables of the human acts. As a theatrical script, the architect imagines a person who sleeps (Warhol filming Gion Giorno) that eats, that he shares, that goes from a point to other one of the city in which he falls in love, erotiza, relaxes, dreams, works, frustrates, suffers, is consoled.

What another thing can be the architecture but the physical construction of a theatrical script?

The first one of both meetings dedicated to the theatre, will possess the participation of the out-standing playwright Ramon Griffero, one of the most emblematic figures of the national theatre, The Book-keepers Auditors, (the directors, designers and playwrights, irreverent mas and the humor mas black of the Chilean theatre, who together with the architects Juan Agustín Soza and Barbara Barreda (emergent city) will investigate the crossings between dramaturgy and space and vice versa, as well as the use of the theatrical elements as a tool of comprehensive design and conductivista of the space, as we will have the opportunity to see in the introductory exhibition that there will realize the Greek architect Aristide Antonas (online)

Invitation AC, When the Architecture finds the City
SESSION 03/21 ARCHITECTURE AND THEATRE: SITUATION ROOM
Day: ON TUESDAY, THE 14.04.2015TH
Hour: 19.00
Location: TRESPA Design Centre. (Eliodoro Yañez 2031, esquina el Bosque, entrada por Plaza Las Lilas)

Session, opened and free to specialized and general public. Coctail at the end of every session for Trespa’s gentility. Project Financed thanks to National FONDART, Summons 2015, modality » Formative Activities «.

El espacio público como ideología. Manuel DelgadoO espazo público como ideoloxía. Manuel DelgadoThe public space like ideology. Manuel Delgado

Si urbanistas, arquitectos y diseñadores pueden concebir el espacio público como un vacío entre construcciones que hay que llenar de forma adecuada a los objetivos de promotores y autoridades, es decir, como un complemento para operaciones urbanísticas, existe otro discurso en el que este concepto se entiende como la realización de un valor ideológico.

El espacio público es entonces el lugar en el que se materializan diversas categorías abstractas como democracia, ciudadanía, convivencia, civismo, consenso, etc., y por el que se desearía ver transitar a una ordenada masa de seres libres e iguales que emplean ese espacio para ir y venir de trabajar o de consumir y que, en sus ratos libres, pasean despreocupados por un paraíso de cortesía.

Sin embargo, como afirma Manuel Delgado al analizar ese sueño de un espacio público hecho de diálogo y concordia, éste se derrumba en cuanto aparecen los signos externos de una sociedad cuya materia prima es la desigualdad y el fracaso.

Se urbanistas, arquitectos e deseñadores poden concibir o espazo público como un baleiro entre construcións que hai que encher de forma axeitada aos obxectivos de promotores e autoridades, é dicir, como un complemento para operacións urbanísticas, existe outro discurso no que este concepto se entende como a realización dun valor ideolóxico.

O espazo público é entón o lugar no que se materializan diversas categorías abstractas como democracia, cidadanía, convivencia, civismo, consenso, etc., e polo que se desexaría ver transitar a unha ordenada masa de seres libres e iguais que empregan ese espazo para ir e vir de traballar ou de consumir e que, nos seus anacos libres, pasean despreocupados por un paraíso de cortesía.

Non obstante, como afirma Manuel Delgado ao analizar ese sono dun espazo público feito de diálogo e concordia, este derrúbase en canto aparecen os signos externos dunha sociedade cuxa materia prima é a desigualdade e o fracaso.

If town planners, architects and designers can conceive the public space as an emptiness between constructions that it is necessary to fill with form adapted to the promoters’ aims and authorities, that is to say, as a complement for urban development operations, there exists another speech in which this concept is understood as the accomplishment of an ideological value.

The public space is at the time the place in which diverse abstract categories materialize as democracy, citizenship, conviviality, public-spirit, consensus, etc., and for the one that would want to see to travel to a tidy mass of free and equal beings who use these space to be going and to come of working or of consuming and who, in his free moments, walk unconcerned along a paradise of comity.

Nevertheless, as Manuel Delgado affirms on having analyzed this dream of a public made space of dialog and concord, this one is ruined in all that there appear the external signs of a company which raw material is the inequality and the failure.

Espacios para Arquitectas 4/4. Conversaciones en torno a la realidadEspazos para Arquitectas 4/4. Conversas en torno a realidadeSpaces for Architects 4/4. Conversations concerning the reality

El próximo 13 de abril a las 19:00h se realizará en Madrid el cuarto de cuatro encuentros de Espacios para Arquitectas, comisionado por Ariadna Cantis y Martha Thorne, cuyo enfoque se centra en los problemas que afectan a la mujer en el campo de la arquitectura, para luego poder vislumbrar soluciones en un ambiente de discusión y debate que abran camino hacia el cambio.

El evento es gratuito y contará con la participación de Eva Álvarez, Izaskun Chinchilla, Reyes Gallegos y Belinda Tato.

Inscripciones en info.madridgallery@roca.net

Espacios para Arquitectas: Conversaciones en Torno a la Realidad
Roca Madrid Gallery
Fecha: 13 de Abril de 2015 19:00
Dirección: Calle de José Abascal, 57, 28003 Madrid, Madrid, España

O próximo 13 de abril ás 19:00h realizarase en Madrid o cuarto de catro encontros de Espazos para Arquitectas, comisionado por Ariadna Cantis e Martha Thorne, cuxo enfoque se centra nos problemas que afectan á muller no campo da arquitectura, para logo poder enxergar solucións nun ambiente de discusión e debate que abran camiño cara ao cambio.

O evento é gratuíto e contará coa participación de Eva Álvarez, Izaskun Chinchilla, Reis Galegos e Belinda Tato.

Inscripcións en info.madridgallery@roca.net

Espazos para Arquitectas: Conversas en Torno a Realidade
Roca Madrid Gallery
Data: 13 de Abril de 2015, 19:00h
Dirección: Calle de José Abascal, 57, 28003 Madrid, Madrid, España

Next April 13 to them 19:00h there will be realized in Madrid the quarter of four meetings spaces for Arquitectas commissioned by Ariadna Cantis and Martha Thorne, whose approach centres on the problems that affect the woman in the field of the architecture, then to be able to glimpse solutions in an environment of discussion and debate that they open way towards the change.

The event is free and it will possess the participation of Eve Álvarez, Izaskun Chinchilla, Kings Gallegos and Belinda Tato.

Inscriptions in info.madridgallery@roca.net

Spaces for Architects 4/4. Conversations concerning the reality
Roca Madrid Gallery
Date: On April 13, 2015 19:00
Adress: Calle de José Abascal, 57, 28003 Madrid, Madrid, Spain

Vivienda unifamiliar en A Choupana | 2es+_oficina de arquitecturaVivenda unifamiliar en A Choupana | 2es+_oficina de arquitecturaHouse in A Choupana | 2es+_oficina de arquitectura

Este proyecto nace de la ilusión y compromiso con la arquitecta de un joven matrimonio de septuagenarios… ¡gracias Isabel y José́!

La vivienda se encuentra en la conocida Colonia de la Choupana de Santiago de Compostela (antiguas “casas baratas”). El planeamiento de la ciudad recoge en un estudio de detalle la conservación de este conjunto de viviendas, por sus características morfológicas y su carácter unitario. Obliga a la conservación de la composición y tratamiento de fachada y sus huecos hacia vías principales (incluso en las adiciones de planta), permitiendo un tratamiento más libre en los alzados hacia patios interiores aunque deberán guardar coherencia con el resto. Se permite la realización de sótano, la adición de una planta más a la edificación principal y la adición de un anexo en planta baja de 4,80×5,00 m. de planta y 3 m. de altura.

La parcela hace esquina con 2 calles, existiendo una diferencia de cota entre ambas de aproximadamente 1,50 m. de altura. El acceso principal a la vivienda existente se producía por la parte alta, de tal manera que tanto el patio interior de parcela como la vivienda se encontraban elevados sobre las vías de acceso, siendo necesaria la utilización de escaleras para su acceso desde el exterior. Esta particularidad derivada de la topografía del lugar, no ha sido tenida en cuenta por el estudio de detalle, sin embargo, en nuestro caso será́ la generadora de un mayor aprovechamiento del solar en términos no sólo de edificabilidad, sino de las cualidades espaciales y lumínicas de la vivienda.

En un entorno con un marcado carácter unitario, en el que todavía se respira la sencillez y austeridad con la que sus habitantes vivieron durante décadas, el crecimiento de la ciudad ha absorbido este tejido situándolo en uno de los lugares más atractivos en la actualidad. Por desgracia, algunas de las actuaciones que se están llevando acabo distan bastante de conservar este espíritu, realizando tratamientos de color y de huecos (recercados en piedra, etc.) que nunca fueron identidad de este lugar.

Nuestra propuesta pretende integrarse, conservando el espíritu del conjunto, utilizando un lenguaje actual, sencillo y austero. Los alzados a vías principales mantienen la composición y tamaño de los huecos existentes, mientras que hacia el patio interior, se disponen nuevas aberturas con una composición más libre pero conservando la armonía con el resto, tal y como establece el planeamiento. Para conseguir un mayor de grado de privacidad y protección, los huecos de planta baja disponen de unas puertas plegables compuestas por paneles perforados de aluminio lacado en color negro. Estas puertas y una contraventana exterior situada en planta primera dotan de movimiento a este alzado interior con el que el usuario podrá́ interactuar según sus necesidades.

Varias generaciones conviven en esta vivienda: abuelos, hijos y nietos…
¿Como compatibilizar distintos grados de privacidad y sociabilidad, atendiendo a las necesidades de 3 generaciones distintas? Y lo que es más importante, ¿Como conseguirlo dentro de una volumetría muy determinada por el estudio de detalle?.

Lo que en un principio parecía un programa aparentemente sencillo: 4 dormitorios, 4 baños, salón, cocina y comedor, etc., se transforma en el germen del proyecto.

Aprovechando la diferencia de cota entre calles, planteamos el acceso a la vivienda a través del patio interior de parcela, de esta manera no sólo se evita el acceso por la calle con más pendiente (como se producía antiguamente), sino que conseguimos situar la cota de planta baja aproximadamente 1,50 m. por debajo de la originaria, con lo que obtenemos una planta baja absolutamente accesible y un importante aprovechamiento bajo cubierta.

Cada generación estará́ dispuesta en una planta: abuelos en planta baja, nietos en planta primera e hijos en la planta bajo cubierta; todos ellos conectados por un gran espacio de comunicación, como si de una pequeña “corrala” se tratara.

A veces, uno siente la necesidad de abrir una ventana para comunicarse con el entorno, con el paisaje, con otras personas….., lamentablemente nuestro clima no siempre nos permite cubrir esta necesidad….Situamos ventanas interiores hacia el espacio de comunicación no sólo para cubrir esta necesidad sino para posibilitar distintos grados de privacidad y sociabilidad dentro de la propia familia.

En la planta sótano se encuentran: lavadero-tendedero, trastero, sala de instalaciones, aseo y un salón para usos comunes.
En planta baja: vestíbulo, cocina – salón – comedor, una habitación y un baño.
La planta primera dispone de dos habitaciones con baños; y en el bajo cubierta hay una habitación con vestidor y baño, así́ como estudio-biblioteca.

Todas las estancias se vuelcan hacia el patio interior privado y son las circulaciones las que se sitúan hacia la fachada “principal” más pública, quedando las ventanas a media altura debido al cambio de cota.

Constructivamente, una envolvente interior continua de hormigón armado dota de gran inercia térmica al edificio y es protegida en su exterior por un sistema tipo Coteterm; forjados realizados con alveoplacas prefabricadas, tabiquería de cartón -yeso, pavimentos de madera, hormigón y vidrio para conseguir un mayor aprovechamiento de la luz en aquellas zonas que así́ lo requerían.

Obra: vivienda unifamiliar en A Choupana
Localización: Luis Vázquez Parga 9, Santiago de Compostela, Galicia, España
Autores: Álvaro Marín Durán – Alfonso Castro Lorenzo [2es+_oficina de arquitectura]
Promotores: Isabel Grela Pereira / José Filloy Rial
PEM: 142.000 €
Fecha: comienzo de la obra, 07/06/2012 fin de la obra: 12/06/2014
Fotografía: Héctor Santos-Díez | BISimages
+ dosesmas.es

This project is born of the illusion and commitment with the arquitecta of a young person marriage of septuagenarios …. thank you Isabel and José!

The housing is in the known Choupana Cologne of Santiago de Compostela (ancient «cheap houses»). The planning of the city gathers in a study of detail the conservation of this set of housings, for his morphologic characteristics and his unitary character. It forces to the conservation of the composition and treatment of front and his hollows towards principal routes (even in the additions of plant), allowing a freer treatment in the gatherings towards interior courts though they will have to guard coherence with the rest. There allows itself the accomplishment of basement, the addition of one more plant the principal building and the addition of an annexe in ground floor of 4,80×5,00 m. Of plant and 3 m. Of height.

The plot does corner with 2 streets, existing a difference of level between both of approximately 1,50 m. Of height. The principal access to the existing housing was taking place on the high part, in such a way that both the interior court of plot and the housing were raised on the exit ramps, being necessary the utilization of stairs for his access from the exterior. This particularity derived from the local topography, has not been born in mind by the study of detail, nevertheless, in our case there will be ‘ the generating one of a major utilization of the lot in terms not only of edificabilidad, but of the spatial and light qualities of the housing.

In an environment with a marked unitary character, in which still there is breathed the simplicity and austerity with which his inhabitants lived during decades, the growth of the city has absorbed this fabric placing it in one of the most attractive places at present. Unfortunately, some of the actions that are removing are ended by me they are far from preserving enough this spirit, realizing treatments of color and of hollows (reenclosures in stone, etc.) that were never an identity of this place.

Our offer tries to join, preserving the spirit of the set, using a current, simple and austere language. The gatherings to principal routes support the composition and size of the existing hollows, whereas towards the interior court, they arrange new openings with a freer composition but preserving the harmony with the rest, as it establishes the planning. To obtain the major one of degree of privacy and protection, the hollows of ground floor have a few folding doors composed by panels perforated of aluminium lacquer in black color. These doors and an exterior shutter placed in the first plant provide with movement to this interior gathering with which the user will be able ‘ to interact according to his needs.

Several generations coexist in this housing: grandparents, children and grandsons … since make compatible different degrees of privacy and sociableness, attending to the needs of 3 different generations? And what is more important, since obtaining it inside a volumetry very determined by the study of detail?.

What in a beginning was looking like a seemingly simple program: 4 bedrooms, 4 baths, lounge, kitchen and dining room, etc., it transforms in the germ of the project.

What in a beginning was looking like a seemingly simple program: 4 bedrooms, 4 baths, lounge, kitchen and dining room, etc., it transforms in the germ of the project.

Every generation will be ‘ arranged in a plant: grandparents in ground floor, grandsons in the first plant and children in the plant down covered; all of them connected by a great space of communication, as if of the small one » traverse it » it was treating itself.

Sometimes, one feels the need to open a window to communicate with the environment, with the landscape, with other persons ….., lamentably our climate not always allows us to cover this need…. We place interior windows towards the space of communication not only to cover this need but to make possible different degrees of privacy and sociableness inside the own family.

In the plant basement they are: washer – tendedero, lumber room, room of facilities, bathroom and a lounge for common uses. In ground floor: foyer, kitchen – lounge – dining room, a room and a bath. The first plant has two rooms with baths; and in under cover there is a room with dressing room and bath, this way ‘ as study – library.

All the stays overturn towards the interior private court and are the traffics those that place towards the most public «principal» front, staying the windows to half a height due to the change of level.

Constructivly, the surrounding constant interior one of reinforced concrete provides with great thermal inertia to the building and there is protected in his exterior by a system type Coteterm; forged realized with alveoplacas prefabricated, tabiquería of carton – plaster, pavements of wood, concrete and glass to obtain a major utilization of the light in those zones that like that ‘ were needing it.

Work: House in A Choupana
Location: Luis Vázquez Parga 9, Santiago de Compostela, Galicia, Spain
Authors: Álvaro Marín Durán – Alfonso Castro Lorenzo [2es+_oficina de arquitectura]
Promoters: Isabel Grela Pereira / José Filloy Rial
PEM: 142.000 €
Dates: beginning of the work, 07/06/2012 end of the work: 12/06/2014
Photography: Héctor Santos-Díez | BISimages
+ dosesmas.es

Este proxecto nace da ilusión e compromiso coa arquitecta dun novo matrimonio de septuagenarios… ¡grazas Isabel e José!

A vivenda encóntrase na coñecida Colonia da Choupana de Santiago de Compostela (antigas «casas baratas»). O plan da cidade recolle nun estudo de detalle a conservación deste conxunto de vivendas, polas súas características morfolóxicas e o seu carácter unitario. Obriga á conservación da composición e tratamento de fachada e os seus ocos cara a vías principais (mesmo nas adicións de planta), permitindo un tratamento máis libre nos alzados cara a patios interiores aínda que deberán gardar coherencia co resto. Permítese a realización de soto, a adición dunha planta máis á edificación principal e a adición dun anexo en planta baixa de 4,80×5,00 m. de planta e 3 m. de altura.

A parcela fai esquina con 2 rúas, existindo unha diferenza de cota entre ambas as dúas de aproximadamente 1,50 m. de altura. O acceso principal á vivenda existente producíase pola parte alta, de tal maneira que tanto o patio interior de parcela coma a vivenda se encontraban elevados sobre as vías de acceso, sendo necesaria a utilización de escaleiras para o seu acceso dende o exterior. Esta particularidade derivada da topografía do lugar, non foi tida en conta polo estudo de detalle, non obstante, no noso caso será a xeradora dun maior aproveitamento do soar en termos non só de edificabilidade, senón das calidades espaciais e lumínicas da vivenda.

Nun ámbito cun marcado carácter unitario, no que aínda se respira a sinxeleza e austeridade coa que os seus habitantes viviron durante décadas, o crecemento da cidade absorbeu este tecido situándoo nun dos lugares máis atractivos na actualidade. Por desgracia, algunhas das actuacións que se están a levar remato distan bastante de conservar este espírito, realizando tratamentos de cor e de ocos (recercados en pedra, etc.) que nunca foron identidade deste lugar.

A nosa proposta pretende integrarse, conservando o espírito do conxunto, utilizando unha linguaxe actual, sinxela e austera. Os alzados a vías principais manteñen a composición e tamaño dos ocos existentes, mentres que cara ao patio interior, se dispoñen novas aberturas cunha composición máis libre pero conservando a harmonía co resto, tal e como establece o plan. Para conseguir un maior de grao de privacidade e protección, os ocos de planta baixa dispoñen dunhas portas pregables compostas por paneis perforados de aluminio lacado en cor negra. Estas portas e unha contra exterior situada en planta primeira dotan de movemento a este alzado interior co que o usuario poderá interactuar segundo as súas necesidades.

Varias xeracións conviven nesta vivenda: avós, fillos e netos…
¿Como compatibilizar distintos graos de privacidade e sociabilidade, atendendo ás necesidades de 3 xeracións distintas? E o que é máis importante, ¿Como conseguilo dentro dunha volumetría moi determinada polo estudo de detalle?.

O que nun principio parecía un programa aparentemente sinxelo: 4 dormitorios, 4 baños, salón, cociña e comedor, etc., transfórmase no xerme do proxecto.

Aproveitando a diferenza de cota entre rúas, formulamos o acceso á vivenda a través do patio interior de parcela, deste xeito non só se evita o acceso pola rúa con máis pendente (como se producía antigamente), senón que conseguimos situar a cota de planta baixa aproximadamente 1,50 m. por debaixo da orixinaria, co que obtemos unha planta baixa absolutamente accesible e un importante aproveitamento baixo cuberta.

Cada xeración estará disposta nunha planta: avós en planta baixa, netos en planta primeira e fillos na planta baixo cuberta; todos eles conectados por un grande espazo de comunicación, coma se dunha pequena «corrala» se tratase.

Ás veces, un sente a necesidade de abrir unha ventá para comunicarse co ámbito, coa paisaxe, con outras personas….., lamentablemente o noso clima non sempre nos permite cubrir esta necesidad….Situamos ventás interiores cara ao espazo de comunicación non só para cubrir esta necesidade senón para posibilitar distintos graos de privacidade e sociabilidade dentro da propia familia.

Na planta soto encóntranse: lavadoiro-tendedeiro, rocho, salga de instalacións, aseo e un salón para usos comúns.
En planta baixa: vestíbulo, cociña – salón – comedor, un cuarto e un baño. A planta primeira dispón de dous cuartos con baños; e no baixo cuberta hai un cuarto con vestidor e baño, así como estudo-biblioteca.

Todas as estanzas se envorcan cara ao patio interior privado e son as circulacións as que se sitúan cara á fachada «principal» máis pública, quedando as ventás a media altura debido ao cambio de cota.

Construtivamente, unha envolvente interior continua de formigón armado dota de grande inercia térmica ao edificio e é protexida no seu exterior por un sistema tipo Coteterm; forxados realizados con alveoplacas prefabricadas, tabiquería de cartón -xeso, pavimentos de madeira, formigón e vidro para conseguir un maior aproveitamento da luz naquelas zonas que así o requirían.

Obra: vivenda unifamiliar en A Choupana
Emprazamento: Luis Vázquez Parga 9, Santiago de Compostela, Galicia, España
Autores: Álvaro Marín Durán – Alfonso Castro Lorenzo [2es+_oficina de arquitectura]
Promotores: Isabel Grela Pereira / José Filloy Rial
PEM: 142.000 €
FData: comezo da obra, 07/06/2012 fin da obra: 12/06/2014
Fotografía: Héctor Santos-Díez | BISimages
+ dosesmas.es

[:es]Vagalume | Isabel Domínguez Pérez[:en]Vagalume | Isabel Domínguez Pérez [:gl]Vagalume | Isabel Domínguez Pérez[:]

[:es]

Vagalume
Vagalume | Guillermo Charlín

El artista multidisciplinar Guillermo Charlín a lo largo de su biografía, ha pasado por la pintura, arquitectura, escultura, el diseño industrial y la iluminación.

Charlín, comenzó, sus primeras andaduras, hace 25 años,  en un estudio de arquitectura en Vilagarcía de Arosa, trabajo que combinaba con la pintura. Posteriormente se trasladó a Santiago para cofundar Tokonoma, empresa de iluminación y promoción de diseñadores industriales. Su trayectoria profesional y su pasión por la pintura y escultura lo han llevado a estudiar los procesos donde interactúan todas estas disciplinas artísticas.

Con este proyecto y después de investigar profundamente en la iluminación, como integradora de los espacios y creadora de volúmenes, el artista, ha aunado todas estas disciplinas por las que ha pasado, dando como resultado el nacimiento de estos objetos, arquitecturas con luz, esculturas arquitectónicas. Cuyos vacíos o huecos nos desvelan su color particular que emana de una fuente de luz tan sutil como una pincelada.

Se trata de una serie de piezas de escala intimista, realizadas en diversos materiales, en la mayoría de ellas se combinan, maderas y metal. Todas ellas con incorporación de luz a través de led, para aportar el color (azul, rojo, blanco cálido), dándole a las esculturas un tratamiento pictórico a través de las fuentes lumínicas.

La relación y conexión entre escultura, arquitectura y pintura se hace notoria en la creación de estos objetos, una lucha persistente en el trabajo de este artista.

Se plantea la capacidad para desarrollar elementos considerados “arte útil”.

Le interesa manifestar al artista esa relación espacial entre el espectador, la escultura, la arquitectura y su entorno, jugando con las escalas.

La ilusión de la luz moldea el interior o vacío y define el espacio escultórico-arquitectónico que se tiñe de color para participar la pintura de la creación.

Concilia varios ingredientes de las disciplinas artísticas (escultura, arquitectura, pintura) en el mismo contenedor o volumen y su hilo conductor es la luz.

Vagalume
Vagalume | Guillermo Charlín

La colección la ha llamado Vagalume (Luciérnaga), por todo su simbolismo.

Las luciérnagas brillan en la oscuridad y por ello destacan, siendo presa de sus depredadores sólo por el hecho de brillar.

La luciérnaga representa el laberinto de los pensamientos en los que una persona busca transformar todas sus ideas en una idea concreta.

Con el “entorno”, la luciérnaga representa la palabra “investigación” igual a búsqueda, hasta hallar el objetivo o motivo.

Isabel Domínguez Pérez, historiadora del arte
Santiago de Compostela, abril 2015

[:en]

Vagalume | Guillermo Charlín

The multidisciplinary artist Guillermo Charlín along his biography, has happened for the painting, architecture, sculpture, the industrial design and the lighting.

Charlín, began, his first gaits, 25 years ago, in a study of architecture in Vilagarcía de Arosa, work that it was combining with the painting. Later there moved to Santiago for cofundar Tokonoma, company of lighting and promotion of industrial designers. His professional path and his passion for the painting and sculpture have led it to studying the processes where all these artistic disciplines interact.

With this project and after investigating deeply in the lighting, since of integration of the spaces and creative of volumes, the artist, it has united all these disciplines for which it has happened, giving like proved the birth of these objects, architectures with light, architectural sculptures. Whose emptinesses or hollows us reveal his particular color that comes from a light source as subtle as a brushstroke.

Intimist one treats himself about a series of pieces on a large scale, realized in diverse materials, in the majority of they they combine, wood and metal. All of them with incorporation of light across led, to contribute the color (blue, red, hot white), giving him to the sculptures a pictorial treatment across the light sources.

The relation and connection between sculpture, architecture and painting becomes well-known in the creation of these objects, a persistent fight in the work of this artist.

There appears the aptitude to develop considered elements “useful art”.

He is interested in demonstrating to the artist this spatial relation between the spectator, the sculpture, the architecture and his environment, playing with the scales.

The illusion of the light molds the interior or emptiness and defines the sculptural – architectural space that dyes of color to inform the painting of the creation.

It harmonizes several ingredients of the artistic disciplines (sculpture, architecture, painting) in the same container or volume and his conductive thread it is the light.

Vagalume | Guillermo Charlín

The collection has been called Vagalume (Firefly), for all his symbolism.

The fireflies shine in the darkness and for it they stand out, being a dam of his predators only for the fact of shining.

The firefly represents the labyrinth of the thoughts in which a person seeks to transform all his ideas into a concrete idea.

With the “environment”, the firefly represents the word equal “investigation” to search, up to finding the aim or motive.

Isabel Domínguez Pérez, Historian of the art
Santiago de Compostela, april 2015

[:gl]

Vagalume | Guillermo Charlín

O artista multidisciplinar Guillermo Charlín ao longo da súa biografía, pasou pola pintura, arquitectura, escultura, o deseño industrial e a iluminación.

Charlín, comezou, as súas primeiras andainas, hai 25 anos, nun estudo de arquitectura en Vilagarcía de Arosa, traballo que combinaba coa pintura. Posteriormente trasladouse a Santiago para cofundar Tokonoma, empresa de iluminación e promoción de deseñadores industriais. A súa traxectoria profesional e a súa paixón pola pintura e escultura levárono a estudar os procesos onde interactuar todas estas disciplinas artísticas.

Con este proxecto e despois de investigar profundamente na iluminación, como integradora dos espazos e creadora de volumes, o artista, xuntou todas estas disciplinas polas que pasou, dando como resultado o nacemento destes obxectos, arquitecturas con luz, esculturas arquitectónicas. Cuxos baleiros ou ocos nos desvelan a súa cor particular que emana dunha fonte de luz tan sutil como unha pincelada.

Trátase dunha serie de pezas de escala intimista, realizadas en diversos materiais, na maioría delas combínanse, madeiras e metal. Todas elas con incorporación de luz a través de led, para achegar a cor (azul, vermello, branco cálido), dándolle as esculturas un tratamento pictórico a través das fontes lumínicas.

A relación e conexión entre escultura, arquitectura e pintura faise notoria na creación destes obxectos, unha loita persistente no traballo deste artista.

Formúlase a capacidade para desenvolver elementos considerados “arte útil”.

Interésalle manifestar ao artista esa relación espacial entre o espectador, a escultura, a arquitectura e o seu ámbito, xogando coas escalas.

A ilusión da luz moldea o interior ou baleiro e define o espazo escultórico-arquitectónico que se tingue de cor para participar a pintura da creación.

Concilia varios ingredientes das disciplinas artísticas (escultura, arquitectura, pintura) no mesmo colector ou volume e o seu fío condutor é a luz.

Vagalume | Guillermo Charlín

A colección chamouna Vagalume, por todo o seu simbolismo.

Os vagalumes brillan na escuridade e por iso destacan, sendo presa dos seus depredadores só polo feito de brillar.

O vagalume representa o labirinto dos pensamentos nos que unha persoa busca transformar todas as súas ideas nunha idea concreta.

Co “ámbito”, o vagalume representa a palabra “investigación” igual a busca, ata achar o obxectivo ou motivo.

Isabel Domínguez Pérez, historiadora da arte
Santiago de Compostela, abril 2015

[:]

Design Q & A | Eames OfficeDesign Q & A | Eames OfficeDesign Q & A | Eames Office

0

Vídeo de 5 min en la web de Eames Office, en el que Charles Eames responde a Madame L’Amic sobre sus procesos de de diseño.

El audiovisual formó parte de una serie de cinco entrevistas realizadas por Madame L’Amic del Musée Arts Decoratifs en Paris en 1969, a los diseñadores internacionales participantes en la exposición Qu’est ce que le design? (What Is Design?).

This film is an exploration of Charles and Ray’s design philosophy.

In 1969, curator Madame L’Amic of the Musée Arts Decoratifs in Paris, asked five international designers participating in the exhibition Qu’est ce que le design? (What Is Design?) to answer a series of questions about their field.

Three years later, the Eameses transferred slides to film to make Design Q&A, which shows images of furniture, toys, exhibitions, films, and graphics created over the years by the Eames Office.

The voiceover features Charles answering the questions posed by L’Amic about his and Ray’s design process.

Vídeo de 5 min na web de Eames Office, no que Charles Eames responde a Madame L’Amic sobre os seus procesos de de deseño.

O audiovisual formou parte dunha serie de cinco entrevistas realizadas por Madame L’Amic do Musée Arts Decoratifs en Paris en 1969, aos deseñadores internacionais participantes na exposición Qu’est ce que lle design? (What Is Design?).

De nuevo la crítica | Óscar Tenreiro Degwitz

Otras veces he escrito sobre mi primera impresión de la arquitectura gótica, en Chartres, durante un viaje juvenil. Una tarde de verano entré a la catedral por su portal principal. Vivir el inmenso espacio bañado por la luz del poniente filtrada por los vitrales de la fachada, a esa hora brillando en todo su esplendor, fue para mí uno de esos momentos conmovedores, excepcionales, que la gran arquitectura puede proporcionar.

Había oído hablar mucho como estudiante de la arquitectura gótica y por supuesto tenía una imagen de ella. Pensaba pues que la “conocía”. Y esa tarde me dí cuenta de que ese conocer haba sido un ejercicio libresco, sólo un pálido reflejo de la realidad. Es lo que hoy, medio siglo después, llamo la visión académica de la arquitectura, la que sólo anuncia sin comprender del todo al sujeto del que se ocupa.

La Tourette | Fotografía: Óscar Tenreiro Degwitz
La Tourette | Fotografía: Óscar Tenreiro Degwitz

Otra experiencia análoga, sobre la cual también he hablado, la tuve en La Tourette unos años después cuando vivía en Francia en tiempos de post-grado. Allí me esperaba una lección fundamental sobre la relación entre paisaje y volumen construido, proporción, uso de los materiales, control de la luz natural, las claves del uso del color y la que me ha parecido siempre virtud singular de la arquitectura de Le Corbusier: austeridad y distancia de todo refinamiento en lo subsidiario, lo superpuesto, lo que se agrega. De lo ornamental podría decirse si no fuese por lo difícil que resulta definir la ornamentación.

Ya haber estado en Ronchamp, donde experimenté lo que su autor en un arranque poético llamó “espacio indecible” había sido una iniciación en un modo de ver la arquitectura que ha sido para mi vida posterior una referencia constante.

¿Podían haber sido sustituidas estas experiencias por la fotografía y la representación bidimensional? ¿O por cualquier otro tipo de representación por avanzada que hubiese sido? Claro que no. Lo que aprendí allí ya lo sabía en el sentido platónico, en el que todas las personas saben, desde el inconsciente. Y mis experiencias caraqueñas me lo iban mostrando: nada puede sustituir el recorrido de la arquitectura, el vivirla. Todo lo demás, como menciono en la nota de hoy, es antesala, prólogo, preliminares.

Así como hay personas fotogénicas o no, hay también arquitecturas. Esto lo ilustran bien dos maestros latinoamericanos: Oscar Niemeyer y Carlos Raúl Villanueva. Muchos de los edificios más significativos de Niemeyer aspiran a la pureza formal, mientras que esa no parece haber sido nunca una preocupación esencial para Villanueva, salvo en el Pabellón de Venezuela en la Feria de Montreal de 1967. En ese último caso Villanueva entiende el papel icónico que se aspira tengan estos edificios feriales, efímeros, destinados a llamar la atención. Decide entonces “hablar” mediante la abstracción volumétrica, un recurso que no se encuentra en ninguna de sus demás obras, que desdeñan la concepción de la arquitectura como objeto. Niemeyer sin embargo, particularmente en y después de Brasilia siempre buscó que sus edificios se leyeran como formas puras. Hasta en el caso de un teatro, como en el teatro de Brasilia, edificaciones en las que la complejidad de las relaciones entre sus componentes junto a la diversidad de exigencias de uso hacen difícil la adopción de un envoltorio unitario, lo hizo. Y es ese, por cierto, uno de sus peores edificios.

Esos atributos en cada caso pueden llevarnos a decir que el universo arquitectónico de Niemeyer es captado de modo más inmediato, más decisivo, por la fotografía. Tal vez incluso por una sola. Mientras que se queda corta, requiere de otras, de comentarios, de alguna información escrita adicional, para portar el mensaje de los edificios de Villanueva. Por eso uso el símil de la fotogenia: una cara bonita vista desde muchos ángulos versus una cara interesante favorecida sólo en algunos. Ambas sin duda exigen conocerlas, pero hay una que despierta un atractivo más inmediato. En ambos casos la vivencia de sus arquitecturas es imprescindible, como ya hemos dicho, pero el “gancho” de la imagen fotográfica es mucho más efectivo, más definitivo, en uno de ellos.

En Venezuela en los años cincuenta el gran fotógrafo de arquitectura, en blanco y negro con extraordinarios blancos en las superficies y cielos casi negros, características que se exigían y resaltaban especialmente el valor volumétrico del edificio, era Paolo Gasparini. Muy solicitado por los pocos arquitectos que actuaban aquí para entonces y que publicaban sus obras en la muy bien recordada revista Integral, de impecable calidad, que nos conectaba de modo muy eficiente con el mundo exterior. En cierto modo el conocimiento que se tuvo de lo que aquí se hacía se apoyó en el papel instrumental de la destreza de este fotógrafo.

Y es que la fotografía de arquitectura, de ser un campo que exploraban de modo concienzudo y comprometido los fotógrafos de ese entonces, se ha venido convirtiendo en una especialidad casi de corte excluyente; apoyándose mucho del auge de los medios editoriales. No puede extrañar entonces que en los países donde más se publica hayan surgido los mejores fotógrafos. Y a la inversa, que los mejores fotógrafos sean los que ayudan a fomentar los altos niveles de calidad de las revistas y libros de esos países. Un escenario que ha sido característico de los países centrales porque funciona en forma circular: un factor conduce al otro y viceversa, razón fundamental para que en él la participación de las periferias, de nosotros, sea sólo tangencial.

Pese a las iniciativas que han surgido para remediar esta situación, las arquitecturas de fuera del mundo rico apenas participan del mundo del marketing arquitectónico, y si lo hacen deben jugar con las reglas que allí prevalecen. Una condición que afecta particularmente a la crítica y los críticos: si no surgen los instrumentos que susciten el interés, tampoco habrá “desarrollo” en el sentido que menciono en la nota. Dicho en otras palabras, no habrá deseo de conocer mejor una arquitectura, de recorrerla, de entenderla mejor, si no han aparecido los instrumentos que llamen la atención hacia ella. La crítica entonces se restringirá a lo que conoce de cerca y sólo se ocupará marginalmente de lo distante.

¿Y qué ocurre con los críticos de aquí? Algo que puede explicarse de modo simple: son parte de una situación general de estancamiento que se ha hecho particularmente aguda entre nosotros y ha comenzado a superarse en el resto de América Latina. Aquí se publica mal y de modo esporádico; los intereses comerciales más a la mano no dan el soporte necesario para sostener la selectividad (calidad) en lo que se publica; el sector público se mira el ombligo revolucionario y le basta con ver la arquitectura con lente ideológico; y la arquitectura institucional pública está en manos demasiado limitadas por la estrechez política e intelectual. Lo poco que hay, y lo hay valioso, se resigna a un vivir académico ya de por sí muy disminuido.

Las cosas serán mejores, eso esperamos.

Óscar Tenreiro Degwitz, Arquitecto.
Venezuela, Mayo 2013,
Entre lo Cierto y lo Verdadero

 

Joaquín Costa, 21 | Antonio Giráldez LópezJoaquín Costa, 21 | Antonio Giráldez LópezJoaquín Costa, 21 | Antonio Giráldez López

Gimnasio Maravillas por Alejandro de la Sota. Fotografía © Fundación Alejandro de la Sota. Cortesía de CANO Estudio.

Joaquín Costa, 21

«Nos hemos vuelto pobres en las experiencias del umbral. Penetrar en el sueño es quizá la única que hoy queda –mas, con ello, también el despertar–»

Walter Benjamin, Obra de los Pasajes.

«La puerta es la señal física de una singularidad, y como toda señal, debe repercutir en el que la atraviesa y cambiar en algo su percepción, su movimiento o su ritmo de paso. Allí es necesario un especial contorsionismo, ya sea de la mirada, de la musculatura o del espíritu. De lo contrario no se trata ni de un límite ni de una verdadera puerta.»

Santiago de Molina, Puertas y Contorsionismo.

Dice una vieja  historia japonesa que los fantasmas no son capaces de doblar dos esquinas seguidas, que ante tal artefacto no saben reaccionar y desisten de su intento de entrar en los lugares que así disponen sus recorridos. Es por ello, o por cualquier otra razón, que dicha configuración ha sido adoptada en multitud de construcciones niponas. Toda entrada a un recinto requiere de un proceso, de una transición que permita ir dejando tras de sí aquello que sobra, que nos acompaña aunque no se vea, aunque no queramos. La importancia del umbral, de un elemento a caballo entre un territorio y otro, no es el espacio físico que configura sino todos los mecanismos que permitan ir despojándose de los fantasmas de lo que queda detrás y cargándose de todo aquello que está por venir. La importancia está en crear las trampas que permitan atraparlos. Algo de todo esto debió aprender Alejandro de la Sota.

En el número 21 de la calle Joaquín Costa un vacío en la fachada da paso a un espacio desde donde se ve tamizada el exterior a través de una verja de acero. Un muro de ladrillo rugoso, el mismo que uno veía y tocaba antes, continúa aquí, interrumpido por una línea continua de pavés. Al fondo del recinto, donde la luz es menor debido a la reducción de altura del espacio, aparece una nueva puerta de dimensiones más humanas que las que suelen dictar los estándares, de madera y metal, que repite la misma colocación, la misma estrategia. No se sitúa en el eje que marca la direccionalidad del lugar, paralelo a la calle, sino de manera tangencial a él, en un rincón, intentando pasar desapercibida. El ámbito de lo público, de lo infinitamente abierto, se vuelve a reducir por tercera vez al atravesar esta segunda puerta. Uno se encuentra en un lugar mucho más oscuro, donde la luz natural se filtra a través de la franja de vidrio que mencionábamos antes, desmaterializando el encuentro entre pared y techo. Envolviendo el espacio aparece de nuevo el muro rugoso de ladrillo rojo, el mismo que había en la calle, el mismo que nos ha ido acompañando en todo el recorrido. Frente a nosotros (esta vez sí) la última puerta, al otro lado un gimnasio.

Por fin estamos dentro.

Antonio Giráldez López
Arquitecto y vago
Madrid · marzo 2015

Pd:

«El gimnasio de Maravillas tiene ya 22 años. No sé por qué lo hice así pero lo que sí sé es que no me disgusta haberlo hecho. Creo que el no hacer Arquitectura es un camino para hacerla y todos cuantos no la hagamos habremos hecho más por ella que los que, aprendida , la siguen haciendo. Entonces se resolvió un problema y sigue funcionando y me parece que nadie echa en falta la Arquitectura que no tiene.»

Alejandro de la Sota, 1984.

Gymnasium You Astonish for Alejandro de la Sota. Alejandro de la Sota photographs © Foundation. Comity of CANO Study.

Joaquín Costa, 21

«We have turned poor in the experiences of the threshold. To penetrate in the dream is probably the only one that today stays -more, with it, also the awakening–»

Walter Benjamin, Obra de los Pasajes.

«The door is the physical sign of a singularity, and as any sign, must reverberate in the one that crosses it and to change in a little his perception, his movement or his pace of step. There a special contorsionismo is necessary, already be of the look, of the musculature or of the spirit. Otherwise it is a question neither of a limit nor of a real door.»

Santiago de Molina, Doors and Contortionist.

He says an old Japanese history that the ghosts are not capable of doubling two followed corners, which to such a appliance cannot react and to desist from his attempt from entering the places that like that arrange his tours. It is for it, or for any other reason, that the above mentioned configuration has been adopted in multitude of Japanese constructions. Any entry to an enclosure needs of a process, of a transition that it allows to be leaving besides yes that one that exceeds, that accompanies us though one does not see, though let’s not let’s want. The importance of the threshold, of an element astride between a territory and other one, it is not the physical space that it forms but all the mechanisms that allow to go undressing the ghosts what stays behind and being loaded with all that that is for coming. The importance is in creating the traps that allow to catch them. Something of all that Alejandro de la Sota should have learned.

In the number 21 of the street Joaquín Costa an emptiness in the front gives step to a space from where the exterior meets sifted across a railing steel. A wall of rugose brick, the same one that one saw and touching before, continues here, interrupted by a constant line of pavis. o the bottom of the enclosure, where the light is minor due to the reduction of height of the space, there appears a new door of dimensions more human than those who are in the habit of dictating the standards, of wood and metal, which repeats the same placement, the same strategy. It does not place in the axis that marks local direccionalidad, parallel to the street, but in a tangential way to him, in a corner, trying to happen unnoticed. The area of the public thing, of the infinitely opened, it returns to reduce for third time on having crossed this second door. One is in a much darker place, where the natural light filters across the glass band that we were mentioning before, desmaterializando the meeting between wall and ceiling. Wrapping the space there appears again the rugose wall of red brick, the same one that existed in the street, the same one who has been accompanying us in the whole tour. Opposite to us (this time yes) the last door, to another side a gymnasium.

Finally we are inside.

Antonio Giráldez López
Architect and vagabond
Madrid · march 2015

Pd:

«The gymnasium of Marvels is already 22 years old. Do not be why I made it like that but what yes I know it is that I am not upset with to have done it. I believe that not to do Architecture is a way to do it and we all all those do not do it we will have done more for her that those who, learned, continue doing it. Then a problem was solved and it continues working and it seems to me that nobody begins in there is absent the Architecture that does not have.»

Alejandro de la Sota, 1984.

Ximnasio Maravillas por Alejandro de la Sota. Fotografía © Fundación Alejandro de la Sota. Cortesía de CANO Estudio.

Joaquín Costa, 21

«Volvémonos pobres nas experiencias do albor. Penetrar no sono é quizais a única que hoxe queda –mais, con iso, tamén o espertar–»

Walter Benjamin, Obra de los Pasajes.

«A porta é o sinal físico dunha singularidade, e como todo sinal, debe repercutir no que a atravesa e cambiar en algo a súa percepción, o seu movemento ou o seu ritmo de paso. Alí é necesario un especial contorsionismo, xa sexa da mirada, da musculatura ou do espírito. Pola contra non se trata nin dun límite nin dunha verdadeira porta..»

Santiago de Molina, Portas e Contorsionismo.

Di unha vella historia xaponesa que os fantasmas non son capaces de dobrar dúas esquinas seguidas, que ante tal artefacto non saben reaccionar e desisten do seu intento de entrar nos lugares que así dispoñen os seus percorridos. É por iso, ou por calquera outra razón, que a devandita configuración foi adoptada en multitude de construcións nipoas. Toda entrada a un recinto require dun proceso, dunha transición que permita ir deixando tras de si aquilo que sobra, que nos acompaña aínda que non se vexa, aínda que non queiramos. A importancia do albor, dun elemento a cabalo entre un territorio e outro, non é o espazo físico que configura senón todos os mecanismos que permitan ir despoxándose dos fantasmas do que queda detrás e cargándose de todo aquilo que está por vir. A importancia está en crear as trampas que permitan atrapalos. Algo de todo isto debeu aprender Alejandro de la Sota.

No número 21 da rúa Joaquín Costa un baleiro na fachada dá paso a un espazo dende onde se ve tamizada o exterior a través dun enreixado de aceiro. Un muro de ladrillo rugoso, o mesmo que un vía e tocaba antes, continúa aquí, interrompido por unha liña continua de paveses. Ao fondo do recinto, onde a luz é menor debido á redución de altura do espazo, aparece unha nova porta de dimensións máis humana que as que adoitan ditar os estándares, de madeira e metal, que repite a mesma colocación, a mesma estratexia. Non se sitúa no eixe que marca a direccionalidad do lugar, paralelo á rúa, senón de xeito tanxencial a el, nun canto, intentando pasar desapercibida. O ámbito do público, do infinitamente aberto, vólvese reducir por terceira vez ao atravesar esta segunda porta. Un encóntrase nun lugar moito máis escuro, onde a luz natural se filtra a través da franxa de vidro que mencionabamos antes, desmaterializando o encontro entre parede e teito. Envolvendo o espazo aparece de novo o muro rugoso de ladrillo vermello, o mesmo que había na rúa, o mesmo que nos foi acompañando en todo o percorrido. Fronte a nós (esta vez si) a última porta, ao outro lado un ximnasio.

Por fin estamos dentro.

Antonio Giráldez López
Arquitecto y vago
Madrid · marzo 2015

Pd:

«O ximnasio de Maravillas ten xa 22 anos. Non sei por que o fixen así pero o que si sei é que non me desgusta telo feito. Creo que non facer Arquitectura é un camiño para facela e todos cantos non a fagamos teremos feito máis por ela que os que, aprendida, séguena facendo. Entón resolveuse un problema e segue funcionando e paréceme que ninguén bota en falta a Arquitectura que non ten.»

Alejandro de la Sota, 1984.

Ray y Wright | Jorge GorostizaRay e Wright | Jorge GorostizaRay and Wright | Jorge Gorostiza

Nicholas Ray

Raymond Nicholas Kienzie, que siempre será para todos Nicholas Ray, tuvo la gran oportunidad en los primeros años treinta de ser aprendiz de Frank Lloyd Wright en Taliesin durante un año.

Tal como le contó a Kathryn Bigelow en una de sus últimas entrevistas:

«yo estaba estudiando teatro en Nueva York, pero desde que había llegado de Wisconsin solía detenerme en su casa de vez en cuando. Vino a la Universidad de Columbia a dar una conferencia. Fui a oírle y al final lo felicité. Dimos un paseo juntos y me preguntó si me convertiría en uno de su primeros estudiantes y fui allí a hacer teatro».

Charles Bitsch entrevistó a Ray en febrero de 1957 para Cahiers du Cinema y le preguntó cómo empezó a trabajar con Wright:

«La arquitectura es la espina dorsal de todas las artes; ya sabes, si es auténtica arquitectura, engloba cada dominio. La simple palabra arquitectura puede aplicarse tanto a una obra de teatro como a una partitura o a un modo de vida. Frank Lloyd Wright le dio a todos los jóvenes del mundo la oportunidad de encontrarse, de practicar la arquitectura, de vivir una vida en común, y de intercambiar experiencias y puntos de vista. No había muchos estadounidenses entre los treinta y cinco jóvenes que estuvieron al principio con Frank Lloyd Wright, pero había nicaragüenses, japoneses, franceses, daneses, suizos y chinos, algunos eran escultores como Noguchi, músicos como Brooks y otros pintores».

También le preguntó si hay influencia de Wright en la arquitectura de las casas de La casa en la sombra y Johnny Guitar:

«No. Yo diría que la influencia más obvia que Wright tuvo en mí, aparte de una especie de actitud filosófica… no, no una actitud filosófica, sino una cierta manera de mirar a las cosas, es mi gusto por el CinemaScope. Me gusta la línea horizontal y lo horizontal era esencial para Wright. Me gusta mucho el formato del CinemaScope y cuando tengo libertad para usarlo como me place, como en Rebelde sin causa, me da mucha satisfacción hacerlo. Pero en las dos películas que has mencionado, la arquitectura estaba tan determinada por el tiempo y el lugar que no era como la de Frank Lloyd Wright y no debía nada a la influencia que tuvo sobre mí. Usé objetos, como el tronco el árbol para Ida [Lupino], que son, es cierto, el tipo de accesorios que se podían haber encontrado en el estar de una villa de Frank Lloyd Wright, pero en la estructura, en la misma arquitectura, no hay influencias de Frank Lloyd Wright. Sin embargo, en Johnny Guitar… es difícil decirlo, necesité un momento casi arbitrariamente dramático para colocar la blancura del vestido de Vienna sobre las rocas rojas, pero creo que pocas veces puedes determinar la influencia exacta que has recibido, de dónde viene tu gusto por algo, o cómo ese gusto evolucionó».

Nunca se sabe si las influencias mencionadas por los creadores son reales en el momento en el que se está produciendo una obra o se buscan después a través incluso de lo que otros han escrito sobre esa obra. Sin embargo, aquí quedan las opiniones de Ray sobre Wright -hubiera sido interesante saber las de Wright sobre Ray, si es que el arquitecto tenía alguna sobre el cineasta- que, al parecer, no acabaron siendo tan buenos amigos como lo eran al principio.

Jorge Gorostiza, arquitecto. Autor del blog Arquitectura+Cine+Ciudad
Santa Cruz de Tenerife, febrero 2015

Nicholas Ray

Raymond Nicholas Kienzie, who always will be for all Nicholas Ray, had the great opportunity in the first thirties to be an apprentice of Frank Lloyd Wright in Taliesin for one year.

As it told him Kathryn Bigelow in one of his last interviews:

«I was studying theatre in New York, but since I had come from Wisconsin I was in the habit of detaining in his house occasionally. It came to Columbia’s University to give a conference. I went to hear him and ultimately I congratulated it. We gave a walk together and he asked me if I would turn into one of his the first students and I went to do there theatre».

Charles Bitsch interviewed Ray in February, 1957 for Cahiers du Cinema and asked him how it started working with Wright:

«The architecture is the backbone of all the arts; already you know, if it is an authentic architecture, it includes every domain. The simple word architecture can be applied both to a play and to a score or to a way of life. Frank Lloyd Wright gave to all the young persons of the world the opportunity to be, to practise the architecture, to live through a life jointly, and of exchanging experiences and points of view. There were no many Americans between thirty five young persons who were initially with Frank Lloyd Wright, but there were Nicaraguans, Japanese, Frenchmen, Danishes, Swisses and Chinese, some they were sculptors as Noguchi, musicians like Brooks and other painters».

Also he asked him if there is Wright’s influence in the architecture of the houses of The house in the shade and Johnny Guitar:

«Not. I would say that the most obvious influence that Wright had in me, apart from a species of philosophical attitude … not, not a philosophical attitude, but a certain way of looking at the things, is my taste for the CinemaScope. I like the horizontal line and the horizontal thing was essential for Wright. I like much the format of the CinemaScope and when I have freedom to use it like me place, since in Rebel without reason, give myself many satisfaction to do it. But in both movies that you have mentioned, the architecture was so determined by the time and the place that was not like that of Frank Lloyd Wright and did not owe anything to the influence that had on me. I used objects, as the trunk the tree for Going [Lupino], which they are, it is true, the type of accessories that they could have found in to be of Frank Lloyd Wright’s villa, but in the structure, in the same architecture, there are no Frank Lloyd Wright’s influences. Nevertheless, in Johnny Guitar … it is difficult to say it, I needed an almost arbitrary dramatic moment to place the whiteness of Vienna’s garment on the red rocks, but I think that rarely you can determine the exact influence that you have received, wherefrom your taste comes for something, or how this taste evolved».

It is never known if the influences mentioned by the creators are royal in the moment in the one that is producing a work to him or are looked later to enclosed slant of what others have written on this work. Nevertheless, here Ray’s opinions stay on Wright – it had been interesting to know those of Wright on Ray, if it is that the architect had someone on the filmmaker – that, apparently, they did not end up by being so good friends since they it were initially.

Jorge Gorostiza, architect. Author of the blog Arquitectura+Cine+Ciudad
Santa Cruz de Tenerife, february 2015

Nicholas Ray

Raymond Nicholas Kienzie, que sempre será para todo Nicholas Ray, tivo a grande oportunidade nos primeiros anos trinta de ser aprendiz de Frank Lloyd Wright en Taliesin durante un ano.

Tal como lle contou a Kathryn Bigelow nunha das súas derradeiras entrevistas:

«eu estaba a estudar teatro en Nova York, pero dende que chegara de Wisconsin adoitaba determe na súa casa de cando en vez. Viño á Universidade de Columbia a dar unha conferencia. Fun a oílo e ao final feliciteino. Demos un paseo xuntos e preguntoume se me convertería nun do seu primeiros estudantes e fun alí a facer teatro».

Charles Bitsch entrevistou a Ray en febreiro de 1957 para Cahiers du Cinema e preguntoulle como empezou a traballar con Wright:

«A arquitectura é a espiña dorsal de todas as artes; xa sabes, se é auténtica arquitectura, engloba cada dominio. A simple palabra arquitectura pode aplicarse tanto a unha obra de teatro coma a unha partitura ou a un modo de vida. Frank Lloyd Wright deulle a todos os mozos do mundo a oportunidade de encontrarse, de practicar a arquitectura, de vivir unha vida en común, e de intercambiar experiencias e puntos de vista. Non había moitos estadounidenses entre os trinta e cinco mozos que estiveron ao principio con Frank Lloyd Wright, pero había nicaraguanas, xaponeses, franceses, daneses, suízos e chineses, algúns eran escultores como Noguchi, músicos como Brooks e outros pintores».

Tamén lle preguntou se hai influencia de Wright na arquitectura das casas de A casa na sombra e Johnny Guitar:

«Non. Eu diría que a influencia máis obvia que Wright tivo en min, á parte dunha especie de actitude filosófica… non, non unha actitude filosófica, senón certo xeito de mirar ás cousas, é o meu gusto polo CinemaScope. Gústame a liña horizontal e o horizontal era esencial para Wright. Gústame moito o formato do CinemaScope e cando teño liberdade para usalo como me prace, como en Rebelde sen causa, dáme moita satisfacción facelo. Pero nas dúas películas que mencionaches, a arquitectura estaba tan determinada polo tempo e o lugar que non era como a de Frank Lloyd Wright e non debía nada á influencia que tivo sobre min. Usei obxectos, como o madeiro a árbore para Ida [Lupino], que son, é certo, o tipo de accesorios que se podían ter encontrado no estar dunha vila de Frank Lloyd Wright, pero na estrutura, na mesma arquitectura, non hai influencias de Frank Lloyd Wright. Non obstante, en Johnny Guitar… é difícil dicilo, necesitei un momento case arbitrariamente dramático para colocar a brancura do vestido de Vienna sobre as rochas vermellas, pero creo que poucas veces podes determinar a influencia exacta que recibiches, de onde vén o teu gusto por algo, ou como ese gusto evolucionou».

Nunca se sabe se as influencias mencionadas polos creadores son reais no momento no que se está a producir unha obra ou búscanse despois a través mesmo do que outros escribiron sobre esa obra. Non obstante, aquí quedan as opinións de Ray sobre Wright -tería sido interesante saber as de Wright sobre Ray, se é que o arquitecto tiña algunha sobre o cineasta- que, ao parecer, non acabaron sendo tan bos amigos como o eran ao principio.

Jorge Gorostiza, arquitecto. Autor do blogue Arquitectura+Cine+Cidade

Santa Cruz de Tenerife, febreiro 2015

Collage ConceptualCollage ConceptualCollage Conceptual

Los Encuentros ASA en el MEEYAB se han ido celebrando durante 6 años consecutivos, en este libro hemos podido recopilar textos inéditos del particular punto de vista sobre la sostenibilidad y la arquitectura de César Ruiz-Larrea; Felipe Pich-Aguilera y Teresa Batlle; María Jesús González; Lorenzo Barnó y Agnieszka Stepien (Stepienybarno); José María Echarte Ramos; Izaskun Chinchilla; Francisco Javier Casas y Beatriz Villanueva; Francisco Balbuena; Fernando de Retes; Miguel Ángel Díaz Camacho; Javier García Germán; Dolores Victoria Ruiz Garrido y Juan José Ruiz Martín; y Diego García‐Setién Perol.

“La colección de textos “Collage Conceptual”, sobre arquitectura y sostenibilidad que me encomiendan prologar, testa cuan abierto y germinal es el escenario donde se debate el paradigma de la sostenibilidad. Tan abierto que entiendo que el término sostenible está desbordado, quizás afortunadamente, por la condición ecológica o de las diferentes ecologías concernientes.

Quizás sea ya oportuno retomar la epistemología ecológica, para desatar los cierres con que el léxico de lo sostenible restringe la evolución de los contenidos en un devenir hacia una mayor e inevitable entropía del conocimiento.”

Madrid, febrero de 2014
Andrés Perea

+ info

Os Encontros ASA no MEEYAB fóronse celebrando durante 6 anos consecutivos, neste libro puidemos recompilar textos inéditos do particular punto de vista sobre a sostibilidade e a arquitectura de César Ruiz-Larrea; Felipe Pich-Aguilera e Teresa Batlle; María Jesús González; Lorenzo Barnó e Agnieszka Stepien (Stepienybarno); José María echarte Ramos; Izaskun Chinchilla; Francisco Javier Casas e Beatriz Villanueva; Francisco Balbuena; Fernando de Retes; Miguel Ángel Díaz Camacho; Javier García Germán; Dores Victoria Ruiz Garrido e Juan José Ruiz Martín; e Diego GarcíaSetién Perol.

“A colección de textos «Colaxe Conceptual», sobre arquitectura e sostibilidade que me encomendan prologar, testa canto aberto e xerminal é o escenario onde se debate o paradigma da sostibilidade. Tan aberto que entendo que o termo sostible está desbordado, quizais afortunadamente, pola condición ecolóxica ou das diferentes ecoloxías concernentes.

Quizais sexa xa oportuno retomar a epistemoloxía ecolóxica, para desatar os peches con que o léxico do sostible restrinxe a evolución dos contidos nun devir cara a unha maior e inevitable entropía do coñecemento.”

Madrid, febrero de 2014
Andrés Perea

+ info

To plant primeira dispón of dous quarters with baths; and not baixo cuberta hai a quarter with dressing room and bath, as well as estudo-library. The Meetings IT ROASTS in the MEEYAB they have been celebrated for 6 consecutive years, in this book we could have compiled unpublished texts of the particular point of view on the sustainability and César Ruiz-Larrea’s architecture; Philip Pich-Aguilera and Teresa Batlle; Maria Jesus Gonzalez; Lorenzo Barnó y Agnieszka Stepien (Stepienybarno); Jose Maria te echar Branches; Izaskun Chinchilla; Francisco Javier Casas and Beatriz Villanueva; Francisco Balbuena; Fernando of Challenge; Michael Ángel Díaz Camacho; Javier García Germán; Dolores Victoria Ruiz Garrido and Juan Jose Ruiz Martin; and Diego García-Setién Perol.

“The collection of texts » Conceptual Collage «, on architecture and sustainability that they entrust me to preface, tests cuan opened and germinal is the scene where the paradigm of the sustainability is debated. So opened that I understand that the sustainable term is exceeded, probably lucky, by the ecological condition or of the different relating ecologys.

Probably be already opportune to take again the ecological epistemolophy, to untie the closings with which the lexicon of the sustainable thing restricts the evolution of the contents in one to develop towards a major and inevitable entropy of the knowledge.”

Madrid, february 2014
Andrés Perea

+ info

Centro de transferencia de tecnologías aplicadas (C.T.T.A.) | estudio [ r-arquitectura ] Centro de transferencia de tecnoloxías aplicadas (C.T.T.A.) | estudio [ r-arquitectura ] Transfer of applied technologies Center (C.T.T.A.) | estudio [ r-arquitectura ]

UNA MÁQUINA ENTRÓPICA.

El edificio C.T.T.A., compromiso entre funcionalismo y sosteniblidad low-cost.

El edificio C.T.T.A. (Centro de Transferencia de Tecnologías Aplicadas) es el resultado de un trabajo desarrollado a lo largo de casi cuatro años en el estudio de arquitectura vallisoletano [r-arquitectura] de Rodrigo Almonacid por encargo del Parque Científico Universidad de Valladolid.

El anteproyecto presentado al concurso de ideas en junio de 2008 resultó galardonado con el primer premio (según el jurado compuesto por Patxi Mangado, Luis Fernández-Galiano y Juan Antonio Cortés, entre otros), con una propuesta titulada “Máquina Entrópica para un Hábitat Sostenible”. Allí ya se formulaba un compromiso estético entre el funcionalismo moderno y la arquitectura bioclimática, con el que se quiere presentar a una arquitectura nacida de la abstracción y limpieza visual pero compatible con una eficacia energética que minimice el impacto de su “huella ecológica”. La formalización final responde al proyecto definitivo redactado en 2010 bajo fuertes restricciones presupuestarias, en la que se alcanzó una relación coste/superficie de 998,91 €/m2, ratio realmente bajo para esta tipología destinada a uso administrativo (oficinas y laboratorios de investigación científica), y siempre observando una reducción de consumos futuros derivados del uso y mantenimiento del edificio.

En términos funcionales, el C.T.T.A. se concibió como un espacio de ocupación rotatoria y flexible que permitiera el encuentro entre investigadores del ámbito universitario y del mundo empresarial. Todo asentamiento sobre este edificio-plataforma debía asumir una condición “nómada”, donde la permanencia de espacios o su anclaje en el tiempo sería imprecisa: la condición de máxima flexibilidad suponía aceptar la posibilidad de cambios en el tiempo de manera natural, como condición primera y sine qua non. El espacio se configuró mediante la superposición de bandejas flotantes donde alojar las áreas de trabajo. Se pretendía conseguir una auténtica “isotropía funcional” gracias a la versatilidad de la espina central de infraestructuras tecnológicas (un patinillo lineal presente en todas las plantas sobre rasante), y a los falsos techos de lamas metálicas abiertas y registrables por módulos, con los que se dota a todos los recintos de trabajo.

Desde el principio, el objetivo fue apostar por una pieza de arquitectura que, pese a su gran volumen y el reducido espacio libre circundante, mostrase con audacia su atrevida ligereza dentro del campus de la Universidad de Valladolid en el que se inscribe. Frente al conjunto de “pesados” edificios vecinos, se optó por el contrapunto, ofreciendo una pieza ligera y delicada. Estéticamente se concibió al edificio como la superposición flotante de un volumen translúcido y luminoso sobre un podium macizo y opaco, de construcción más sólida, que resolvería el contacto con el suelo a nivel de semi-sótano. De este modo, el edificio se tensiona en el áspero contraste entre el orden tectónico y el orden estereotómico. Entre ambos órdenes se inserta horizontalmente una grieta transparente que parece hacer levitar al ligero sobre el pesado, evidenciado aún más si cabe por el deslizamiento horizontal de una pieza respecto a la otra. Dos esbeltas y mudas cajas negras de hormigón vertebran las comunicaciones verticales del edificio, renunciando a referenciar la escala del edificio, oponiendo así su condición enhiesta a la horizontalidad del conjunto.

Esta abstracta disposición volumétrica se hizo compatible con el objetivo de reducir las pérdidas energéticas a través de la envolvente, al crear un volumen de bajo factor de forma. Debido a esta compacidad formal, la climatización del espacio interior se redujo estrictamente a los espacios de trabajo (oficinas, laboratorios, despachos, salas de reuniones), marginando los espacios residuales fuera del volumen principal (garaje, cuartos de instalaciones, escaleras, aseos, almacenes, etc.).

Atendiendo a las ordenanzas del campus, el edificio se orientó longitudinalmente en dirección SE-NO. Se diseñó una envolvente principal completamente translúcida en sus cuatro frentes, una solución abstracta en lo formal e isótropa en lo energético (a modo de “caja isotérmica”, parafraseando a Le Corbusier), que logra una enorme captación de luz natural (minimizando el uso de la iluminación artificial, uno de los consumos energéticos mayores en edificios de oficinas).

Para optimizar el acondicionamiento pasivo arquitectónico, se invirtió el esquema tipológico tradicional al ubicar los pasillos rodeando periféricamente a los recintos de trabajo, con dos únicas crujías estructurales en sentido longitudinal que dejan en voladizo a todo el perímetro de los forjados. Al hacerlo así, estos actúan como protecciones horizontales para el sombreamiento interior de los recintos de trabajo en verano, sin que en invierno impidan las ganancias térmicas y lumínicas debido a la menor inclinación de los rayos solares. Los dos núcleos verticales (con escaleras, ascensor y aseos), actúan como “cuerpos negros” que absorben y retienen el calor en invierno, proporcionan un eficaz sombreamiento de algunas de las zonas más expuestas al sobrecalentamiento en verano, y aumentan la inercia térmica global del edificio.

La decisión de alterar la tipología convencional ha sido, a la postre, una de las más fértiles en todos sus aspectos. Además de lograr una mayor amplitud y luminosidad en los espacios de circulación, se aúnan espacial, formal y térmicamente las tres plantas de oficinas, y se uniformiza visualmente el cuerpo translúcido desde el exterior. Esto ha convertido a los pasillos periféricos en un espacio intermedio, una “doble piel habitable” configurada como franja periférica continua, y confinada entre la “piel exterior” de paneles de policarbonato celular machihembrados de última generación (U=1,00 W/m2.K) y la “piel interior” de mamparas de vidrio y madera de haya vaporizada.

La condición translúcida de la piel exterior asegura una alta aportación de luz natural y filtra gran parte de las radiaciones infrarrojas sin acudir a sistemas complejos de protección solar. Por otro lado, la piel interior de las mamparas, acristaladas de suelo a techo, asegura un aprovechamiento máximo de la iluminación natural indirecta en los recintos de trabajo. El vidrio en los pasillos es doble, con capa de baja emisividad y butiral de seguridad con atenuación acústica, aumentando el rendimiento de la calefacción invernal en el interior de los locales y  ofreciendo un aspecto cambiante en el interior que aúna intimidad y transparencia en las oficinas.

Esta estrategia consigue así un abrigo de aire y luz entre dos pieles, un auténtico “amortiguador bioclimático” entre las condiciones exteriores e interiores, que optimiza las soluciones arquitectónicas pasivas y reduce consumos por acondicionamiento activo del interior. El “efecto invernadero” generado periféricamente permitirá reducir notablemente el consumo de la calefacción en los meses de frío extremo, llegando a prescindir de ella en los meses de temperaturas intermedias (primavera/otoño). Y en verano, la porosidad de la piel exterior permitirá un enfriamiento gratuito en horario nocturno gracias a las franjas de ventanas practicables.

Mediante la instalación de un sistema de control domótico centralizado, se optimiza el uso de las instalaciones para lograr un ajuste más aproximado a la demanda existente en cada momento, logrando obtener de ellas la máxima eficacia para reducir los consumos. Este sistema controla el funcionamiento de las instalaciones térmicas (sistema de recuperación entálpica en los equipos de ventilación mecánica, variadores de frecuencia en las bombas de circulación, etc.), de la iluminación artificial (con sistemas de regulación y control, así como detección de presencia), e incluso la apertura motorizada de las ventanas de lamas de vidrio insertadas en las fachadas, atendiendo a una serie de sondas exteriores e interiores distribuidas por el edificio.

Obra: Centro de transferencia de tecnologías aplicadas (C.T.T.A.)
Emplazamiento: Campus universitario “Miguel Delibes”, Paseo de Belén s/n, Valladolid, España
Autor: estudio [r-arquitectura] (Rodrigo Almonacid Canseco, arquitecto proyectista y director de obra)
Promotor: PARQUE CIENTÍFICO DE LA UNIVERSIDAD DE VALLADOLID
Constructor: DRAGADOS S.A.
Colaboradores: CYA PROYECTOS (instalaciones y eficiencia energética), PEJARBO S.L. (estructuras), BENITO GARCÍA P. (dirección de ejecución de la obra y coordinador de seguridad y salud), RAQUEL CABRERO O. (delineación y maquetas), Lluís Casals (fotógrafo).
Presupuesto: 5.480.743,70 €
Superficie total construida: 5.486,70 m2
Proyecto Básico y de Ejecución: agosto 2010.
Fin de obra: enero 2012
Plazo de obra: 14 meses (diciembre 2010 – enero 2012).
+ rarquitectura.wordpress.com

Reconocimientos
Anteproyecto: 1er. Premio concurso de ideas 2008 convocado por la Universidad de Valladolid y el Colegio Oficial de Arquitectos de Valladolid. Jurado: Patxi Mangado, Juan Antonio Cortés, Luis Fernández-Galiano.

A ENTROPY MACHINE .

The building C.T.T.A., commitment between funcionalismo and sosteniblidad low-cost.

The building C.T.T.A. (Center of Transfer of Applied Technologies) is the result of a work developed throughout almost four years in the study of architecture vallisoletano Rodrigo Almonacid’s [r-architecture] for order of the Scientific Park University of Valladolid.

The preliminary design presented to the contest of ideas in June, 2008 it turned out to be award winner with the first prize (according to the juror composed by Patxi Mangado, Luis Fernandez-Galiano and Juan Antonio Cortés, between others), with a qualified offer «Entropy Machine for a Sustainable Habitat». There already an aesthetic commitment was formulated between the modern funcionalismo and the architecture bioclimática, with that it wants to appear to a born architecture of the abstraction and cleanliness visual but compatible with an energy efficiency that minimizes the impact of his «ecological fingerprint». The final formalization answers to the definitive project written in 2010 under strong budgetary restrictions, in that a relation reached cost / surface of 998,91 €/m2, really low ratio for this typology destined for administrative use (offices and laboratories of scientific investigation), and always observing a reduction of future consumptions derived from the use and maintenance of the building.

In functional terms, the C.T.T.A. was conceived as a space of rotating and flexible occupation that was allowing the meeting between investigators of the university area and of the managerial world. Any accession on this building – platform had to assume a «nomadic» condition, where the permanency of spaces or his anchorage in the time would be vague: the condition of maximum flexibility supposed accepting the possibility of changes in the time of a natural way, as the first condition and sine qua odd number. The space was formed by means of the overlapping of floating trays where to lodge the areas of work. One was trying to obtain a certification » isotropía functionally » thanks to the versatility of the central thorn of technological infrastructures (a linear present patinillo in all the plants on low), and to the false ceilings of metallic opened muds and registrables for modules, with which it is endowed to all the enclosures of work.

From the beginning, the aim was to bet for a piece of architecture that, in spite of his great volume and the limited free surrounding space, was showing with audacity his bold lightness inside the campus of the University of Valladolid in the one that registers. Opposite to the set of «heavy» neighboring buildings, it was chosen for the dispute, offering a light and delicate piece. Aesthetically it was conceived to the building as the floating overlapping of a translucent and luminous volume on a massive and opaque podium, of more solid construction, which would solve the contact with the soil to level of semi-basement. Thus, the building is tensed in the rough contrast between the tectonic order and the estereo order. Between both orders there is inserted horizontally a transparent crack that seems to do levitar the light one on the heavy one, demonstrated furthermore if it fits for the horizontal slide of a piece with regard to other one. Two slender and mute black boxes of concrete vertebran the vertical communications of the building, giving up indexing the scale of the building, objecting this way his erect condition to the horizontalidad of the set.

This abstract volumetric disposition became compatible by the aim to reduce the energetic losses across the surrounding one, on having created a volume of low shape factor. Due to this formal compactness, the air conditioning of the interior space diminished strictly to the working spaces (offices, laboratories, offices, rooms of meetings), isolating the residual spaces out of the principal volume (garage, quarters of facilities, stairs, bathroom, stores, etc.).

Attending to the ordinances of the campus, the building was orientated longitudinally in direction I CAN – NOT. There was designed the surrounding principal completely translucent one in his four foreheads, an abstract solution in the formal thing and isótropa in the energetic thing (like » isothermal box «, paraphrasing to Him Corbusier), that achieves an enormous capture of natural light (minimizing the use of the artificial lighting, one of the energetic major consumptions in office blocks).

To optimize the passive architectural conditioning, the scheme was invested tipológico traditionally on having located the corridors making a detour periféricamente to the enclosures of work, with two only ones you were squeaking structural in longitudinal sense that they leave in projecting to the whole perimeter of the wrought ones. On having made it like that, these act as horizontal protections for the interior sombreamiento of the enclosures of work in summer, without in winter there prevent the thermal and light earnings due to the minor inclination of the solar beams. Both vertical cores (with stairs, elevator and bathroom), act as » black bodies » that absorb and retain the heat in winter, provide an effective sombreamiento with some with the zones most exposed to the overheating in summer, and increase the thermal global inertia of the building.

The decision to alter the conventional typology has been, at last, one of the most fertile in all his aspects. Beside achieving a major extent and luminosity in the spaces of traffic, aúnan spatially, formally and térmicamente three plants of offices, and uniformiza visually the translucent body from the exterior. This has turned to the peripheral corridors in an intermediate space, a «double inhabitable skin» formed as peripheral constant band, and confined between the «exterior skin» of dovetailing panels of cellular polycarbonate of last generation (U=1,00 W/m2. K) and the » interior skin» of glass screens and wood of vaporized beech.

The translucent condition of the exterior skin assures a high contribution of natural light and leaks great part of the infrared radiations without coming to complex systems of solar protection. On the other hand, the interior skin of the screens, glazed of soil to ceiling, he assures a maximum utilization of the natural indirect lighting in the enclosures of work. The glass in the corridors is double, with cap of fall emisividad and butiral of safety with sound transmission loss, increasing the performance of the winter heating inside the places and offering a changeable aspect in the interior that aúna intimacy and transparency in the offices.

This strategy obtains this way an air coat and light between two skins, authentic » absorber bioclimático » between the exterior and interior conditions, which it optimizes the architectural passive solutions and reduces consumptions for active conditioning of the interior. The generated «greenhouse effect» periféricamente will allow to reduce notably the consumption of the heating in the months of extreme cold, managing to do without her in the months of intermediate temperatures (spring / autumn). And in summer, the porosity of the exterior skin will allow a free cooling in night schedule thanks to the striping of practicable windows.

By means of the installation of a system of home automated centralized control, the use of the facilities is optimized to achieve an adjustment more come closer the existing demand in every moment, managing to obtain of them the maximum efficiency to reduce the consumptions. This system controls the functioning of the thermal facilities (system of recovery entálpica in the equipments of mechanical ventilation, variators of frequency in the bombs of traffic, etc.), of the artificial lighting (with systems of regulation and control, as well as detection of presence), and even the opening motorized of the windows of glass muds inserted in the fronts, attending to a series of exterior and interior probes distributed by the building.

Work: Transfer of applied technologies Center (C.T.T.A.)

Location: Campus universitario “Miguel Delibes”, Paseo de Belén s/n, Valladolid, Spain

Author: estudio [r-arquitectura] (Rodrigo Almonacid Canseco, Architect designer and the director of work)

Promotoer: PARQUE CIENTÍFICO DE LA UNIVERSIDAD DE VALLADOLID

Builder: DRAGADOS S.A.

Collaborators: CYA PROYECTOS (Facilities and energy efficiency), PEJARBO S.L. (structures), BENITO GARCÍA P. (Direction of execution of the work and coordinator of safety and health), RAQUEL CABRERO O. (Delineation and models), Lluís Casals (photography).

Budget: 5.480.743,70 €

Total constructed surface: 5.486,70 m2

Basic project and of Execution: I shrivel, 2010.

End of work: January, 2012

Term of work: 14 months (December, 2010 – January, 2012).

+ rarquitectura.wordpress.com

Recognitions

Preliminary design: 1er. I reward contest of ideas 2008 summoned by the University of Valladolid and the Architects’ Official College of Valladolid. Juror: Patxi Mangado, Juan Antonio Cortés, Luis Fernandez-Galiano.

UNHA MÁQUINA ENTRÓPICA.

O edificio C.T.T.A., compromiso entre funcionalismo e sosteniblidad low-cost.

O edificio C.T.T.A. (Centro de Transferencia de Tecnoloxías Aplicadas) é o resultado dun traballo desenvolvido ao longo de case catro anos no estudo de arquitectura valisoletano [r-arquitectura] de Rodrigo Almonacid por encarga do Parque Científico Universidade de Valladolid.

O anteproxecto presentado ao concurso de ideas en xuño de 2008 resultou galardoado co primeiro premio (segundo o xurado composto por Patxi Mangado, Luis Fernández-Galiano e Juan Antonio Cortés, entre outros), cunha proposta titulada «Máquina Entrópica para un Hábitat Sostible». Alí xa se formulaba un compromiso estético entre o funcionalismo moderno e a arquitectura bioclimática, co que se quere presentar a unha arquitectura nacida da abstracción e limpeza visual pero compatible cunha eficacia enerxética que minimice o impacto da súa «pegada ecolóxica». A formalización final responde ao proxecto definitivo redactado en 2010 baixo fortes restricións presupostarias, na que se alcanzou unha relación custo/superficie de 998,91 €/m2, ratio realmente baixo para esta tipoloxía destinada a uso administrativo (oficinas e laboratorios de investigación científica), e sempre observando unha redución de consumos futuros derivados do uso e mantemento do edificio.

En termos funcionais, o C.T.T.A. concibiuse como un espazo de ocupación rotatoria e flexible que permitise o encontro entre investigadores do ámbito universitario e do mundo empresarial. Todo asentamento sobre este edificio-plataforma debía asumir unha condición «nómade», onde a permanencia de espazos ou a súa ancoraxe no tempo sería imprecisa: a condición de máxima flexibilidade supoñía aceptar a posibilidade de cambios no tempo de xeito natural, como condición primeira e sine qua non. O espazo configurouse mediante a superposición de bandexas flotantes onde aloxar as áreas de traballo. Pretendíase conseguir unha auténtica «isotropía funcional» grazas á versatilidade da espiña central de infraestruturas tecnolóxicas (un patinillo lineal presente en todas as plantas sobre rasante), e aos falsos teitos de lamas metálicas abertas e rexistrables por módulos, cos que se dota a todos os recintos de traballo.

Dende o principio, o obxectivo foi apostar por unha peza de arquitectura que, malia o seu gran volume e o reducido espazo libre circundante, mostrase con audacia a súa atrevida lixeireza dentro do campus da Universidade de Valladolid no que se inscribe. Fronte ao conxunto de «pesados» edificios veciños, optouse polo contrapunto, ofrecendo unha peza lixeira e delicada. Esteticamente concibiuse ao edificio como a superposición flotante dun volume translúcido e luminoso sobre un podio macizo e opaco, de construción máis sólida, que resolvería o contacto co chan a nivel de semi-soto. Deste modo, o edificio se tensiona no áspero contraste entre a orde tectónica e a orde estereotómico. Entre ambas as dúas ordes insírese horizontalmente unha greta transparente que parece facer levitar ao lixeiro sobre o pesado, evidenciado aínda máis se cabe polo deslizamento horizontal dunha peza respecto á outra. Dúas esveltas e mudas caixas negras de formigón vertebran as comunicacións verticais do edificio, renunciando a referenciar a escala do edificio, opoñendo así a súa condición enhiesta á horizontalidade do conxunto.

Esta abstracta disposición volumétrica fíxose compatible co obxectivo de reducir as perdas enerxéticas a través da envolvente, ao crear un volume de baixo factor de forma. Debido a esta compactidade formal, a climatización do espazo interior reduciuse estritamente aos espazos de traballo (oficinas, laboratorios, despachos, salas de reunións), marxinando os espazos residuais fóra do volume principal (garaxe, cuartos de instalacións, escaleiras, aseos, almacéns, etc.).

Atendendo ás ordenanzas do campus, o edificio orientouse lonxitudinalmente en dirección SUESTE-NON. Deseñouse unha envolvente principal completamente translúcida nas súas catro frontes, unha solución abstracta no formal e isótropa no enerxético (a xeito de «caixa isotérmica», parafraseando a Le Corbusier), que logra unha enorme captación de luz natural (minimizando o uso da iluminación artificial, un dos consumos enerxéticos maiores en edificios de oficinas).

Para optimizar o acondicionamento pasivo arquitectónico, inverteuse o esquema tipolóxico tradicional ao situar os corredores rodeando perifericamente aos recintos de traballo, con dúas únicas cruxías estruturais en sentido lonxitudinal que deixan en beiril a todo o perímetro dos forxados. Ao facelo así, estes actúan como proteccións horizontais para o sombreamiento interior dos recintos de traballo en verán, sen que en inverno impidan as ganancias térmicas e lumínicas debido á menor inclinación dos raios solares. Os dous núcleos verticais (con escaleiras, ascensor e aseos), actúan como «corpos negros» que absorben e reteñen a calor en inverno, proporcionan un eficaz sombreamiento dalgunhas das zonas máis expostas ao sobrequentamento en verán, e aumentan a inercia térmica global do edificio.

A decisión de alterar a tipoloxía convencional foi, ao cabo, unha das máis fértiles en todos os seus aspectos. Ademais de lograr unha maior amplitude e luminosidade nos espazos de circulación, xúntanse espacial, formal e termicamente as tres plantas de oficinas, e se uniformiza visualmente o corpo translúcido dende o exterior. Isto converteu aos corredores periféricos nun espazo intermedio, unha «dobre pel habitable» configurada como franxa periférica continua, e confinada entre a «pel exterior» de paneis de policarbonato celular agargalados de última xeración (U=1,00 W/m2.K) e a «pel interior» de biombos de vidro e madeira de haxa vaporizada.

A condición translúcida da pel exterior asegura unha alta achega de luz natural e filtra gran parte das radiacións infravermellas sen acudir a sistemas complexos de protección solar. Por outro lado, a pel interior dos biombos, acritalar de chan a teito, asegura un aproveitamento máximo da iluminación natural indirecta nos recintos de traballo. O vidro nos corredores é dobre, con capa de baixa emisividade e butiral de seguridade con atenuación acústica, aumentando o rendemento da calefacción invernal no interior dos locais e ofrecendo un aspecto cambiante no interior que xunta intimidade e transparencia nas oficinas.

Esta estratexia consegue así un abrigo de aire e luz entre dúas peles, un auténtico «amortecedor bioclimático» entre as condicións exteriores e interiores, que optimiza as solucións arquitectónicas pasivas e reduce consumos por acondicionamento activo do interior. O «efecto invernadoiro» xerado perifericamente permitirá reducir notablemente o consumo da calefacción nos meses de frío extremo, chegando a prescindir dela nos meses de temperaturas intermedias (primavera/outono). E en verán, a porosidade da pel exterior permitirá un arrefriamento gratuíto en horario nocturno grazas ás franxas de ventás practicables.

Mediante a instalación dun sistema de control domótico centralizado, optimízase o uso das instalacións para lograr un axuste máis aproximado á demanda existente en cada momento, logrando obter delas a máxima eficacia para reducir os consumos. Este sistema controla o funcionamento das instalacións térmicas (sistema de recuperación entálpica nos equipos de ventilación mecánica, variadores de frecuencia nas bombas de circulación, etc.), da iluminación artificial (con sistemas de regulación e control, así como detección de presenza), e mesmo a apertura motorizada das ventás de lamas de vidro inseridas nas fachadas, atendendo a unha serie de sondas exteriores e interiores distribuídas polo edificio.

Obra: Centro de transferencia de tecnoloxías aplicadas (C.T.T.A.)

Localización: Campus universitario «Miguel Delibes», Paseo de Belén s/n, Valladolid, España

Autor: estudo [r-arquitectura] (Rodrigo Almonacid Canseco, arquitecto proxectista e director de obra)

Promotor: PARQUE CIENTÍFICO DA UNIVERSIDADE DE VALLADOLID

Construtor: DRAGADOS S.A.

Colaboradores: CYA PROXECTOS (instalacións e eficiencia enerxética), PEJARBO S.L. (estruturas), BENITO GARCÍA PÁX. (dirección de execución da obra e coordinador de seguridade e saúde), RAQUEL CABREIRO O. (delineación e maquetas), Lluís Casals (fotógrafo).

Presuposto: 5.480.743,70 €

Superficie total construída: 5.486,70 m2

Proxecto Básico e de Execución: agosto 2010.

Fin de obra: xaneiro 2012

Prazo de obra: 14 meses (decembro 2010 – xaneiro 2012).

+ rarquitectura.wordpress.com

Recoñecementos

Anteproxecto: 1er. Premio concurso de ideas 2008 convocado pola Universidade de Valladolid e o Colexio Oficial de Arquitectos de Valladolid. Xurado: Patxi Mangado, Juan Antonio Cortés, Luis Fernández-Galiano.

REhabitando – una utopía HOMOCRISISREhabitando – unha utopía HOMOCRISISReliving – a HOMOCRISIS Utopia

0

Asociación Sostenibilidad y Arquitectura (ASA), en su deseo de contribuir en la aplicación de la sostenibilidad, la eficiencia energética y trabajo multidisciplinar en la edificación, convoca el concurso “REhabitando – una utopía HOMOCRISIS”.

El concurso pretende animar a la investigación en rehabilitación arquitectónica y energética y está destinado a equipos pluridisciplinares de trabajo, integrados por jóvenes profesionales o estudiantes de arquitectura e ingeniería entre otros.

El premio se entregará en forma de becas remuneradas de colaboración en empresas, para emprendedores o formación. De esta forma se pretende incentivar el acceso al mundo laboral de jóvenes arquitectos e ingenieros o mejorar su posicionamiento en el mismo.

Más información en:

· Las bases del concurso.
· Planos y foto aérea.
· Imagenes del edificio.

Asociación Sostibilidade e Arquitectura (ASA), no seu desexo de contribuír na aplicación da sostibilidade, a eficiencia enerxética e traballo multidisciplinar na edificación, convoca o concurso “REhabitando – unha utopía HOMOCRISIS”.

O concurso pretende animar á investigación en rehabilitación arquitectónica e enerxética e está destinado a equipos pluridisciplinares de traballo, integrados por mozos profesionais ou estudantes de arquitectura e enxeñaría entre outros.

O premio entregarase en forma de bolsas remuneradas de colaboración en empresas, para emprendedores ou formación. Desta forma preténdese incentivar o acceso ao mundo laboral de novos arquitectos e enxeñeiros ou mellorar o seu posicionamento neste.

Máis información en:

· As bases do concurso.
· Planos e foto aérea..
· Imagenes do edificio.

Association Sustainability and Architecture (ASA), in his desire to contribute in the application of the sustainability, the energy efficiency and multidisciplinary work in the building, summons the contest “REliving – a HOMOCRISIS utopia”.

The contest tries to encourage to the investigation in architectural and energetic rehabilitation and is destined to multidisciplinary equipments of work, integrated by professional young women or students of architecture and engineering between others.

The prize will submit in the shape of scholarships remunerated of collaboration in companies, for entrepreneurs or formation. Of this form one tries to stimulate the access to the labor world of young architects and engineers or to improve his positioning in the same one.

More information in:

· The bases of the contest.
· Planes and air photo.
· Images of the building.

Del tiempo y el espacio en la Sociedad Red | Marc ChalamanchDo tempo e o espazo na Sociedade Rede | Marc ChalamanchOf the time and the space in the Company Network | Marc Chalamanch

Fotografía: Marc Chalamanch, Barcelona, 2010

Paulatinamente nos convertimos en nómadas sin un espacio propio ni definido. Estamos obligados a vivir en un tiempo que no controlamos y que oscila entre diferentes mundos que tenemos que lograr interpretar para gestionar los compromisos a los que nos obliga. Vivimos inmersos en universos diferentes que se superponen e interactúan formando un gran mosaico en movimiento perpetuo dentro de un mundo global. Nos encontramos en un entorno de cambio permanente y de futuro indescifrable en el que se está construyendo un mundo formado por redes globales sustentadas por las Tecnologías de la Información y la Comunicación (TIC), que se convierten en el eje sobre el que gira un nuevo paradigma informacional, y del que somos partícipes desde la vivencia de una realidad digital tan real como la física. Dicho conjunto de realidades es capaz de impulsar el desarrollo de un nuevo orden informacional que nos permitirá, si queremos, ser actores activos de los cambios paradigmáticos que vivimos. El informacionalismo está estructurando nuestra sociedad de forma permanente y ubicua a través de tecnologías de código abierto, sometidas a un nuevo neodarwinismo ahora informacional, que modifica la noción que tenemos de espacio y tiempo, y donde la materialidad de la sociedad industrial se está transformando para convertirse en una digitalización que no entiende de límites.

A partir de aquí empezamos a explicar nuestro posicionamiento como arquitectos y urbanistas. Una posición que, a imagen de la sociedad en la que vivimos, viene marcada por la gestión de un entorno informacional cada vez más complejo y sumido en una continua y rápida transformación. Una transformación sin un rumbo predecible que afecta a todos los ámbitos de nuestro trabajo, y nos obliga a posicionarnos delante de una sociedad en perpetuo cuestionamiento. Este cambio estructural, consecuencia de la Sociedad Red, ha llevado a redefinir dos de las bases de nuestra existencia, el espacio y el tiempo. Como consecuencia, estamos obligados a dar respuesta a los dos pilares sobre los que se estructura nuestra sociedad, un nuevo concepto de espacio, el espacio flujo, y otro de tiempo, el tiempo atemporal, que inevitablemente coexistirán con los anteriores. Nuevos conceptos de espacio y tiempo que son producto de una transformación histórica, donde la tecnología marca la promesa de un nuevo devenir.

Tenemos que entender, como arquitectos, que el espacio ya no se organiza solamente alrededor de la idea de progreso o está destinado al desarrollo de las fuerzas productivas, como ocurría hasta ahora en la sociedad industrial. En la actualidad aparece el concepto de espacio de los flujos como la herramienta para dar forma material y soporte a procesos y funciones constituidos por nodos y redes que surgen de la Sociedad Red. Es el espacio que se construye alrededor de los flujos: de capital, de información, de tecnología, de interacción organizativa, de imágenes, sonidos y símbolos, pero también de personas e ideas. Flujos que se componen de múltiples y simultáneas secuencias de intercambio e interacción entre los diferentes actores sociales en todos los ámbitos de nuestra sociedad (políticos, económicos y simbólicos), es decir, la Sociedad Red se ha convertido realmente en una procesadora de flujos. A partir de aquí nos encontramos con la consecuencia de que los lugares, basados en la contigüidad y la práctica, el significado, la función y la localidad, ya no forman parte de espacios únicos, sino que adquieren un papel nodal entre múltiples espacios fragmentados y, en muchas ocasiones, desconectados. Como plantea Manuel Castells, estamos frente a «una nueva forma espacial característica de las prácticas sociales que dominan y conforman la Sociedad Red: el espacio de los flujos. El espacio de los flujos es la organización material de las prácticas sociales en tiempo compartido que funcionan a través de los flujos»1.

Paralelo a estos planteamientos, tenemos que gestionar una nueva noción de tiempo, un tiempo atemporal que queda, por primera vez, separado de la idea de lugar. Este tiempo deja de estar subordinado al espacio para dar lugar a una secuencia de acontecimientos desordenados y simultáneos. Se vuelve creación de y sobre lo imprevisible, e igual que se adapta a la aleatoriedad también tiene la facultad de reelaborarse. Un nuevo tiempo que ya no viene regulado por los ritmos biológicos ni por la esclavitud del reloj como en la sociedad industrial, sino que parece buscar la negación de la secuenciación para definir su propia existencia. Un tiempo que aparece comprimiendo y difuminando las secuencias de nuestras prácticas sociales, incluyendo las nociones de pasado, presente y futuro. Un tiempo atemporal que no es un tiempo único, sino que viene a sumarse a los anteriores, al tiempo biológico, al tiempo burocrático, al tiempo industrial y dando origen a un tiempo que se convertirá en el activador de otros nuevos tiempos, como el tiempo glacial2. Nos encontramos dentro de un collage de tiempos múltiples que existen simultáneamente, a modo de una hipercronía que comparte una misma temporalidad en diferentes tiempos.

El lugar y el tiempo ya no son una misma unidad de construcción social, sino que están redefinidos por la aparición de la Sociedad Red, y este hecho cambia radicalmente la manera de afrontar la arquitectura y la reflexión sobre la ciudad y el desarrollo territorial. El lugar y el tiempo se han convertido en la máxima expresión de los cambios de las estructuras sociales y culturales de la Sociedad Red, que constituyen cambios que son articulados alrededor del paradigma Informacional.

En todo caso no podemos más que reconocer, como plantea Luis Mansilla3 «sospecho que el espacio, en realidad, no forma parte de nuestras preocupaciones, sólo el tiempo, que se derrama y escapa entre los dedos cuando intentamos atraparlo» y que en definitiva no tenemos nada salvo nuestro tiempo, porque es el tiempo el que se manifiesta en el espacio y el que acaba creando los lugares. Lugares que ahora se están empezando a desmaterializar convirtiéndose en sinapsis invisibles donde a los arquitectos solo nos queda la capacidad de generar temporalidades capaces de ser reconocidas en el espacio. Dichas temporalidades se transforman en un mundo en constante movimiento y donde el tiempo es quien nos permite percibir el lugar, es el que lo crea.

Marc Chalamanch · Arquitecto
Barcelona. Enero 2015

Notas:
1 CASTELLS, Manuel (2005) «La era de la información» Tomo 1,  pág 451.
2 CASTELLS, Manuel (2011) “Informacionalismo, redes y sociedad red: una propuesta teórica”, libro “La sociedad red: una visión global” pág. 67.
El tiempo biológico, característico de la mayoría de la existencia humana y todavía del grueso de la existencia humana), está definido por la secuencia programada de los ciclos vitales de la naturaleza.
El tiempo burocrático, es el tiempo biológico modelado por a lo largo de la historia, es decir, la organización del tiempo, en instituciones y en la vida cotidiana, en función de los códigos de los aparatos ideológico-militares que funcionan sobre los ritmos del tiempo biológico.
El tiempo industrial, con la paulatina imposición del tiempo de reloj en la era industrial se llega a constituir la medida y la organización de una secuenciación suficientemente precisa como para asignar tareas y orden a cada momento de la vida, comenzando por la estandarización del tiempo industrial y el cálculo del horizonte temporal de las transacciones financieras, dos componentes fundamentales del capitalismo que no podrían funcionar sin un tiempo reglado por el reloj.
El tiempo glacial, es el tiempo propuesto  por movimientos ecologistas, vivir el tiempo con una perspectiva cosmológica de longue durée, contemplando nuestras vidas como parte de la evolución de nuestra especie, y sintiéndonos solidarios con las futuras generaciones, y con nuestra herencia cosmológica. Concepto desarrollado por Scott Lash y John Urry en el libro «Economies of signs and space» 1994.
3 TUÑON, Emilio (2012) «el tiempo que se escapa entre los dedos», Circo, 2012, 176. La libertad de los fragmentos. Cita de Luis Mansilla

Fotografía: Marc Chalamanch, Barcelona, 2010

Gradually we turn into nomads without an own space not defined. We are forced to live in a time that we do not control and that ranges between different worlds that we have to manage interpret to manage the commitments to which it forces us. We live immersed in different universes that they superpose and interact forming a great mosaic in perpetual movement inside a global world. We are in an environment of permanent change and of undecipherable future in the one that is constructing him a world formed by global networks sustained by the Technologies of the Information and the Communication (TIC), that turn into the axis on the one that turns a new paradigm informacional, and of that we are participants from the experience of a digital reality as royal as the physics. The above mentioned set of realities is capable of stimulating the development of a new order informacional that will allow us, if we want, to be active actors of the paradigmatic changes through that we live. The informationalism is structuring our company of permanent and ubiquitous form across technologies of code opened, submitted to a new neodarwinismo now informacional, that modifies the notion that we have of space and time, and where the materiality of the industrial company is transforming to turn into a digitalization that does not deal on limits.

From here we start explaining our positioning as architects and town planners. A position that, to image of the company in which we live, comes marked by the management of an environment informacional increasingly complex and plunged in a continuous and rapid transformation. A transformation without a course predictable that concerns all the areas of our work, and it forces us to position us in front of a company in perpetual question. This structural change, consequence of the Company Network, has led to re-defining two of the bases of our existence, the space and the time. As consequence, we are forced to give response to both props on which there is structured our company, a new concept of space, the space flow, and other one of time, the timeless time, that inevitably will coexist with the previous ones. New concepts of space and time that are a product of a historical transformation, where the technology marks the promise of the new one to develop.

e have to deal, as architects, that the space already is not organized only about the idea of progress or is destined for the development of the work strengths, since it happened till now in the industrial company. At present there appears the concept of space of the flows as the tool to give material form and support to processes and functions constituted by nodes and networks that arise from the Company Network. It is the space that is constructed about the flows: of the capital, of information, of technology, of organizational interaction, of images, sounds and symbols, but also of persons and ideas. Flows that consist of multiple and simultaneous sequences of exchange and interaction between the different social actors in all the areas of our company (political, economic and symbolic), that is to say, the Company Network has turned really into a procesadora of flows. From here we meet the consequence of which the places based on the contiguity and the practice, the meaning, the function and the locality, already do not form a part of the only spaces, but they acquire a nodose paper between multiple fragmented spaces and, in many occasions, disconnected. Since Manuel Castells raises, we are opposite to » a new spatial form typical of the social practices that dominate and shape the Company Network: the space of the flows. The space of the flows is the material organization of the social practices in time-sharing that they work across the flows»1.

Parallel to these expositions, we have to manage a new notion of time, a timeless that remains, for the first time, separated from the idea of place. This time stops being subordinated to the space to give place to a sequence of untid and simultaneous events. Creation turns of and on the unforseeable thing, and like he adapts to the randomness also it has the faculty of reelaborarse. A new time that already comes regulated neither by the biological paces nor for the slavery of the clock as in the industrial company, but it seems to look for the denial of the sequence to define his own existence. A time that appears compressing and blurring the sequences of our social practices, including the notions of past, present and future. A timeless that is not the only time, but it comes to add to the previous ones, to the biological time, to the bureaucratic time, to the industrial time and giving origin to a time that will turn into the activator of other new times, as the glacial time2. We think inside a collage of multiple times that they exist simultaneously, like a hipercronía who shares the same temporality in different times.

The place and the time already they are not the same unit of social construction, but they are re-defined by the appearance of the Company Network, and this fact changes radically the way of confronting the architecture and the reflection on the city and the territorial development. The place and the time they have turned into the maximum expression of the changes of the social and cultural structures of the Company Network, which there constitute changes that are articulated about the paradigm Informacional.

In any case we cannot any more that to recognize, since Luis Luis Mansilla3 raises » I suspect that the space, actually, does not form a part of our worries, only the time, which spills and escapes between the fingers when we try to catch it » and that definitively we do not have anything except our time, because it is the time the one that demonstrates in the space and the one that ends up by creating the places. Places that now are begun to desmaterializar turning in sinapsis invisible where the architects only still have the aptitude to generate temporalities capable of being recognized in the space. The above mentioned temporalities transform in a world in constant movement and where the time is the one who allows us to perceive the place, he is the one that believes it.

Marc Chalamanch · Architect

Barcelona. January 2015

Notes:

1 CASTELLS, Manuel (2005) «La era de la información» Tomo 1, pag 451.

2 CASTELLS, Manuel (2011) “Informacionalismo, redes y sociedad red: una propuesta teórica”, book “La sociedad red: una visión global” pag. 67.

The biological time, typical of the majority of the existence humanizes and still of the thickness of the human existence), is defined by the sequence programmed of the vital cycles of the nature.

The bureaucratic time, it is the biological time shaped for along the history, that is to say, the organization of the time, in institutions and in the daily life, depending on the codes of the ideological – military devices that work on the paces of the biological time.

The industrial time, with the gradual imposition of the time of clock in the industrial age it manages to constitute the measure and the organization of a sufficiently precise sequence like to assign tasks and order to every moment of the life, beginning for the standardization of the industrial time and the calculation of the temporary horizon of the financial transactions, two fundamental components of the capitalism that might not work without a time ruled by the clock.

The glacial time, it is the time proposed by environmental movements, to live the time with a cosmological perspective of longue durée, contemplating our lives as part of the evolution of our species, and feeling solidary with the future generations, and with our cosmological inheritance. Concept developed by Scott Lash and John Urry in the book «Economies of signs and space» 1994.

3 TUÑON, Emilio (2012) «el tiempo que se escapa entre los dedos», Circo, 2012, 176. La libertad de los fragmentos. Cita de Luis Mansilla

Fotografía: Marc Chalamanch, Barcelona, 2010

Paulatinamente convertémonos en nómades sen un espazo propio nin definido. Estamos obrigados a vivir nun tempo que non controlamos e que oscila entre diferentes mundos que temos que lograr interpretar para xestionar os compromisos aos que nos obriga. Vivimos inmersos en universos diferentes que se superpoñen e interactuar formando un gran mosaico en movemento perpetuo dentro dun mundo global. Encontrámonos nun ámbito de cambio permanente e de futuro indescifrable no que se está a construír un mundo formado por redes globais sustentadas polas Tecnoloxías da Información e a Comunicación (TIC), que se converten no eixe sobre o que xira un novo paradigma informacional, e do que somos partícipes dende a vivencia dunha realidade dixital tan real como a física. O devandito conxunto de realidades é capaz de impulsar o desenvolvemento dunha nova orde informacional que nos permitirá, se queremos, ser actores activos dos cambios paradigmáticos que vivimos. O informacionalismo está a estruturar a nosa sociedade de forma permanente e ubicua a través de tecnoloxías de código aberto, sometidas a un novo neodarwinismo agora informacional, que modifica a noción que temos de espazo e tempo, e onde a materialidade da sociedade industrial se está a transformar para converterse nunha dixitalización que non entende de límites.

A partir de aquí empezamos a explicar o noso posicionamento como arquitectos e urbanistas. Unha posición que, a imaxe da sociedade na que vivimos, vén marcada pola xestión dun ámbito informacional cada vez máis complexo e sumido nunha continua e rápida transformación. Unha transformación sen un rumbo predicible que afecta a todos os ámbitos do noso traballo, e nos obriga a posicionarnos diante dunha sociedade en perpetuo cuestionamento. Este cambio estrutural, consecuencia da Sociedade Rede, levou a redefinir dúas das bases da nosa existencia, o espazo e o tempo. Como consecuencia, estamos obrigados a dar resposta aos dous piares sobre os que se estrutura a nosa sociedade, un novo concepto de espazo, o espazo fluxo, e outro de tempo, o tempo atemporal, que inevitablemente coexistirán cos anteriores. Novos conceptos de espazo e tempo que son produto dunha transformación histórica, onde a tecnoloxía marca a promesa dun novo devir.

Temos que entender, como arquitectos, que o espazo xa non se organiza soamente arredor da idea de progreso ou está destinado ao desenvolvemento das forzas produtivas, como acontecía ata agora na sociedade industrial. Na actualidade aparece o concepto de espazo dos fluxos como a ferramenta para dar forma material e soporte a procesos e funcións constituídos por nodos e redes que xorden da Sociedade Rede. É o espazo que se constrúe arredor dos fluxos: de capital, de información, de tecnoloxía, de interacción organizativa, de imaxes, sons e símbolos, pero tamén de persoas e ideas. Fluxos que se compoñen de múltiples e simultáneas secuencias de intercambio e interacción entre os diferentes actores sociais en todos os ámbitos da nosa sociedade (políticos, económicos e simbólicos), é dicir, a Sociedade Rede converteuse realmente nunha procesadora de fluxos. A partir de aquí encontrámonos coa consecuencia de que os lugares, baseados na contigüidade e a práctica, o significado, a función e a localidade, xa non forman parte de espazos únicos, senón que adquiren un papel nodal entre múltiples espazos fragmentados e, en moitas ocasións, desconectados. Como formula Manuel Castells, estamos fronte a «unha nova forma espacial característica das prácticas sociais que dominan e conforman a Sociedade Rede: o espazo dos fluxos. O espazo dos fluxos é a organización material das prácticas sociais en tempo compartido que funcionan a través dos flujos»1.

O lugar e o tempo xa non son unha mesma unidade de construción social, senón que están redefinidos pola aparición da Sociedade Rede, e este feito cambia radicalmente o xeito de afrontar a arquitectura e a reflexión sobre a cidade e o desenvolvemento territorial. O lugar e o tempo convertéronse na máxima expresión dos cambios das estruturas sociais e culturais da Sociedade Rede, que constitúen cambios que son articulados arredor do paradigma Informacional.

En todo caso non podemos máis que recoñecer, como formula Luis Mansilla3 «sospeito que o espazo, en realidade, non forma parte das nosas preocupacións, só o tempo, que se derrama e escapa entre os dedos cando intentamos atrapalo» e que en definitiva non temos nada salvo o noso tempo, porque é o tempo o que se manifesta no espazo e o que acaba creando os lugares. Lugares que agora se están a empezar a desmaterializar converténdose en sinapses invisibles onde aos arquitectos só nos queda a capacidade de xerar temporalidades capaces de ser recoñecidas no espazo. As devanditas temporalidades transfórmanse nun mundo en constante movemento e onde o tempo é quen nos permite percibir o lugar, é que o crea.

Marc Chalamanch · Arquitecto

Barcelona. Enero 2015

Notas:

1 CASTELLS, Manuel (2005) «A era da información» Tomo 1, pág 451.

2 CASTELLS, Manuel (2011) “Informacionalismo, redes e sociedade rede: unha propuesta teórica”, libro “A sociedade rede: unha visión global” pág. 67.

O tempo biolóxico, característico da maioría da existencia humana e aínda do groso da existencia humana), está definido pola secuencia programada dos ciclos vitais da natureza.

O tempo burocrático, é o tempo biolóxico modelado por ao longo da historia, é dicir, a organización do tempo, en institucións e na vida cotiá, en función dos códigos dos aparatos ideolóxico-militares que funcionan sobre os ritmos do tempo biolóxico.

O tempo industrial, coa paulatina imposición do tempo de reloxo na era industrial chégase a constituír a medida e a organización dunha secuenciación suficientemente precisa como para asignar tarefas e orde a cada momento da vida, comezando pola estandarización do tempo industrial e o cálculo do horizonte temporal das transaccións financeiras, dous compoñentes fundamentais do capitalismo que non poderían funcionar sen un tempo regulado polo reloxo.

O tempo glacial, é o tempo proposto por movementos ecoloxistas, vivir o tempo cunha perspectiva cosmolóxica de longue durée, considerando as nosas vidas como parte da evolución da nosa especie, e sentíndonos solidarios coas futuras xeracións, e coa nosa herdanza cosmolóxica.Concepto desarrollado por Scott Lash y John Urry no libro «Economies of signs and space» 1994.

3 TUÑON, Emilio (2012) «o tempo que escápase entre os dedos», Circo, 2012, 176. A libertade dos fragmentos. Cita de Luis Mansilla

[:es]Modelos | Antonio S. Río Vázquez[:gl]Modelos | Antonio S. Río Vázquez[:en]Models | Antonio S. Río Vázquez [:]

[:es]

Auditorio en la nueva fábrica de Sargadelos | Archivo de Xosé Díaz

«El Laboratorio registra un extenso número de intentos y teorías que van desde las de Ruskin y Morris, a los racionalistas, constructivistas y productivistas rusos con su Vchutemas, y otros laboratorios, hasta las últimas experiencias de Bill, Maldonado, etc., pasando por el ejemplo más conocido en occidente del Bauhaus».

Fragmento del manifiesto del Laboratorio de Formas

Actualmente se expone en la galería José de la Mano de Madrid la muestra Monika Buch. Una española en la HfG de Ulm (1956-1958), un recorrido por los trabajos académicos de la única persona de nacionalidad española que realizó sus estudios en la célebre escuela alemana, dos años después de su fundación en 1953.

Como se recuerda en el catálogo de la exposición,

«El programa de estudios de la HfG —Hochschule für Gestaltung / HfG Ulm— comienza con un curso básico, Grundkurs, común para todos los alumnos, cuyo principal objetivo es la iniciación visual. Éste es posiblemente el cambio más significativo respecto a cualquier modelo precedente: se abandonan posiciones subjetivo-expresionistas (Itten, Klee, Kandinsky) o experimentos formalistas (Moholy-Nagy) a favor del estudio de la percepción y las leyes que la rigen».

Hace poco tiempo, otra exposición itinerante, llamada Modelos de Ulm 1953-1968. El diseño de la nueva Alemania, conmemoraba los cincuenta años de la fundación de la escuela, pionera en la enseñanza, la investigación y el desarrollo proyectual en todas las escalas del diseño: desde el tratamiento de la información gráfica a la arquitectura.

Entre otras sedes, los Modelos de Ulm se expusieron en las antiguas fábricas de Sargadelos (Cervo, Lugo). Allí pudimos observar el trabajo de ilustres profesores como Otl Aicher, Tomás Maldonado o Max Bill, y la herencia que recibieron, de una manera tan directa como crítica, desde la Bauhaus, de dónde también procedían algunos de los docentes, como Josef Albers, Johannes Itten, Walter Peterhans o el propio Max Bill, autor también de los edificios de la nueva escuela.

Resultaba simbólico disfrutar de esta exposición en un marco tan significativo como la antigua fábrica de Sargadelos, en el mismo lugar dónde durante los siglos XIX y XX se produjeron dos de los momentos más importantes en la historia del diseño industrial en Galicia: Inicialmente, el espíritu ilustrado de Antonio Raimundo Ibáñez logró, con su empresa de loza, satisfacer una necesidad de mercado vinculándola a los recursos propios de la zona, contando con la primera siderurgia integral de la península y convirtiéndose en una manufactura cerámica pionera al introducir en España los sistemas mecánicos de producción.

Después, en el año 1968, y como parte de un amplio proyecto iniciado con anterioridad en el exilio argentino de la mano de Isaac Díaz Pardo y Luis Seoane López, se restaura la actividad industrial en Sargadelos. Ese gran propósito, bajo el acertado nombre de «Laboratorio de Formas» incorporaba investigación, creación, debate, divulgación… desde el diseño editorial hasta la arquitectura de los nuevos centros de producción, ideas introducidas en un manifiesto fundacional que, además de sus intenciones, dejaba constancia de sus influencias y precedentes. Al igual que la  HfG de Ulm, el Laboratorio de Formas generó un modelo propio, que serviría para conducir a Galicia hacia la modernidad recuperando la industria desarrollada previamente en Sargadelos por Raimundo Ibáñez, quién dejó escrito:

«La población es la que constituye la riqueza y la fuerza de los Estados. No puede sostener el progresar sino por medio de la industria, fábricas, comercio y navegación, cuyos ramos son el poderoso agente de la industria, que es la primera, la más esencial e indispensable de las artes».

Antonio S. Río Vázquez . Doctor arquitecto
A Coruña. marzo 2015

[:en]

Audience in Sargadelos’s new factory | Xosé Díaz’s File

«El Laboratorio registra un extenso número de intentos y teorías que van desde las de Ruskin y Morris, a los racionalistas, constructivistas y productivistas rusos con su Vchutemas, y otros laboratorios, hasta las últimas experiencias de Bill, Maldonado, etc., pasando por el ejemplo más conocido en occidente del Bauhaus».

Fragment of the manifest of the Laboratory of Forms

Nowadays José de la Mano gallery in Madrid exposes the sample Monika Buch. A Spanish woman in the HfG of Ulm (1956-1958), a tour for the academic works of the only person of Spanish nationality who realized his studies in the famous German school, two years after his foundation in 1953.

Since it is remembered in the catalogue of the exhibition,

«The program of studies of the HfG –Hochschule für Gestaltung / HfG Ulm– begins with a basic course, Grundkurs, commonly for all the pupils, whose principal aim is the visual initiation. This one is possibly the most significant change with regard to any previous model: positions give up subjectively expressionists (Itten, Klee, Kandinsky) or formalist experiments (Moholy-Nagy) in favour of the study of the perception and the laws that govern it».

It does a little time, another itinerant exhibition, called Models of Ulm 1953-1968. The design of the new Germany, he was commemorating fifty years of the foundation of the school, pioneer in the education, the investigation and the development proyectual in all the scales of the design: from the design of the information to the architecture.

Between other headquarters, the Models of Ulm were exposed in Sargadelos’s former factories (Cervo, Lugo). There we could observe the work of illustrious teachers as Otl Aicher, Tomás Maldonado or Max Bill, and the inheritance that – already from his initial intentions – they were receiving, in a way as direct as critique, of the Bauhaus, wherefrom also there were coming some of the teachers, as Josef Albers, Johannes Itten, Walter Peterhans or the own Max Bill,, author also from the buildings of the new school.

It was turning out to be symbolic to enjoy this exhibition in a frame as significant as Sargadelos’s former factory, in the place where during the XIXth and XXth century there took place two of the most important moments in the history of the industrial design in Galicia: First, Antonio Raimundo Ibáñez‘s illustrated spirit managed, with his company of crockery, to satisfy a need of market linking her to the own resources of the zone, possessing the first integral siderurgy of the peninsula and turning into the first ceramic manufacture that introduced in Spain mechanical systems of production.

Later, in the year 1968, and as part of a wide project initiated previously in the Argentine exile of the hand of Isaac Díaz Pardo and Luis Seoane, the industrial activity is restored in Sargadelos. This great intention, under the guessed right name of » Laboratory of Forms » it was incorporating investigation, creation, debate, spreading … from the publishing design up to the architecture of the new centers of production, ideas got in a manifest fundacional that, besides his intentions, was leaving witness of his influences and precedents. As Ulm in Germany, the Laboratory of Forms generated an own model, who would serve to lead Galicia towards the modernity recovering the industry developed before in Sargadelos by Raimundo Ibáñez, who left writing:

«The population is the one that constitutes the wealth and the force of the States. It cannot support progress but by means of the industry, factories, trade and navigation, which branches are the powerful agent of the industry, who is the first one, the most essential and indispensable of the arts».

Antonio S. Río Vázquez . Doctor architect
A Coruña. march 2015

[:gl]

Auditorio na nova fábrica de Sargadelos | Arquivo de Xosé Díaz

«O Laboratorio rexistra un extenso número de intentos e teorías que van dende as de Ruskin e Morris, aos racionalistas, constructivistas e productivistas rusos co seu Vchutemas, e outros laboratorios, ata as últimas experiencias de Bill, Maldonado, etc., pasando polo exemplo máis coñecido en occidente do Bauhaus».

Fragmento do manifesto do Laboratorio de Formas

Actualmente exponse na galería José de la Mano de Madrid a mostra Monika Buch. Unha española na HfG de Ulm (1956-1958), un percorrido polos traballos académicos da única persoa de nacionalidade española que realizou os seus estudos na célebre escola alemá, dous anos despois da súa fundación en 1953.

Como se recorda no catálogo da exposición,

«O programa de estudos da HfG —Hochschule für Gestaltung / HfG Ulm— comeza cun curso básico, Grundkurs, común para todos os alumnos, cuxo principal obxectivo é a iniciación visual. Este é posiblemente o cambio máis significativo respecto a calquera modelo precedente: abandónanse posicións subxectivo-expresionistas (Itten, Klee, Kandinsky) ou experimentos formalistas (Moholy-Nagy) a favor do estudo da percepción e as leis que a rexen».

Fai pouco tempo, outra exposición itinerante, chamada Modelos de Ulm 1953-1968. O deseño da nova Alemaña, conmemoraba os cincuenta anos da fundación da escola, pioneira no ensino, a investigación e o desenvolvemento proyectual en todas as escalas do deseño: dende o deseño da información á arquitectura.

Entre outras sedes, os Modelos de Ulm expuxéronse nas antigas fábricas de Sargadelos (Cervo, Lugo). Alí puidemos observar o traballo de ilustres profesores como Otl Aicher, Tomás Maldonado ou Max Bill, e a herdanza que -xa dende as súas intencións iniciais- recibían, dun xeito tan directo como crítica, da Bauhaus, de onde tamén procedían algúns dos docentes, como Josef Albers, Johannes Itten, Walter Peterhans ou o propio Max Bill, autor tamén dos edificios da nova escola.

Resultaba simbólico gozar desta exposición nun marco tan significativo como a antiga fábrica de Sargadelos, no lugar onde durante os séculos XIX e XX se produciron dous dos momentos máis importantes na historia do deseño industrial en Galicia: Primeiro, o espírito ilustrado de Antonio Raimundo Ibáñez logrou, coa súa empresa de louza, satisfacer unha necesidade de mercado vinculándoa aos recursos propios da zona, contando coa primeira siderurxia integral da península e converténdose na primeira manufactura cerámica que introduciu en España sistemas mecánicos de produción.

Despois, no ano 1968, e como parte dun amplio proxecto iniciado con anterioridade no exilio arxentino da man de Isaac Díaz Pardo e Luis Seoane, restáurase a actividade industrial en Sargadelos. Ese gran propósito, baixo o acertado nome de «Laboratorio de Formas» incorporaba investigación, creación, debate, divulgación… dende o deseño editorial ata a arquitectura dos novos centros de produción, ideas introducidas nun manifesto fundacional que, ademais das súas intencións, deixaba constancia das súas influencias e precedentes. Ao igual que Ulm en Alemaña, o Laboratorio de Formas xerou un modelo propio, que serviría para conducir a Galicia cara á modernidade recuperando a industria desenvolvida previamente en Sargadelos por Raimundo Ibáñez, quen deixou escrito:

«A poboación é a que constitúe a riqueza e a forza dos Estados. Non pode soster o progresar senón por medio da industria, fábricas, comercio e navegación, cuxos ramos son o poderoso axente da industria, que é a primeira, a máis esencial e indispensable das artes».

Antonio S. Río Vázquez . Doutor arquitecto
A Coruña. marzo 2015

[:]

Como tizón quemado. Christian García BelloComo tizón queimado. Christian García BelloAs burnt blight. Christian García Bello

0

Como tizón quemado es una agilización del proceso creativo de Christian García Bello (A Coruña, 1986) hacia la rotundidad contenida del gesto, y hacia la severidad a ultranza de un carácter en evasión concreta y ciertamente radical. Esta evasión es fidelidad hacia uno mismo, hallazgo de lo temporal que tiende y se estratifica hacia lo superior; y es atributo de la individualidad trascendente que, además de la integridad que se le exige, es también producto de la inflexión de la reflexión y su conversión en objeto: la materialidad tridimensional, no equívoca y, menos aun, derivativa y desinencial, en la cual refugiarse, hallarse,  y refundarse. La complexión no banal de la instalación site-specific establece una unidad lógica con el espacio (vacío, luz y ciertas perspectivas aparentes) que particulariza el medio envolvente, y lo torsiona en una sucesión de tensiones verticales y horizontales reivindicativas de una geometría pura y razonada. Y la utilización de la madera, del grafito, de la cuerda, texturiza esa armazón primaria, insistente y focal, afirmación de lo inviolable del hombre y de su unicidad sustantiva.

«Mi individual Como tizón quemado, comisariada por Alberto Carton, permanecerá expuesta en el CGAC hasta el 14 de junio. En ella presento una serie de piezas inéditas y específicas para el espacio que caminan entre la escultura y la instalación y que son fruto de un largo trabajo de taller y en paralelo al proyecto Finisterre/Land’s End becado por el Injuve en su convocatoria de 2013. En ellas continúo mi exploración sobre los ejes de mi trabajo: el individuo ante el paisaje y su propia existencia. Para ello me valgo de materiales ya habituales en mi trabajo de los últimos años como son la madera (tratada con pigmentos minerales como el carbón o el grafito), el metal, la cuerda y el sayal de lana.»

Vista de la exposición | Fotografía: Manuel G. Vicente

En palabras de Alberto Carton:

«Como tizón quemado es una agilización del proceso creativo de Christian García Bello (A Coruña, 1986) hacia la rotundidad contenida del gesto, y hacia la severidad a ultranza de un carácter en evasión concreta y ciertamente radical. Esta evasión es fidelidad hacia uno mismo, hallazgo de lo temporal que tiende y se estratifica hacia lo superior; y es atributo de la individualidad trascendente que, además de la integridad que se le exige, es también producto de la inflexión de la reflexión y su conversión en objeto: la materialidad tridimensional, no equívoca y, menos aun, derivativa y desinencial, en la cual refugiarse, hallarse,  y refundarse. La complexión no banal de la instalación site-specific establece una unidad lógica con el espacio (vacío, luz y ciertas perspectivas aparentes) que particulariza el medio envolvente, y lo torsiona en una sucesión de tensiones verticales y horizontales reivindicativas de una geometría pura y razonada. Y la utilización de la madera, del grafito, de la cuerda, texturiza esa armazón primaria, insistente y focal, afirmación de lo inviolable del hombre y de su unicidad sustantiva.»

Como tizón quemado
Artista: Christian García Bello
Comisario/a: Alberto Carton
6 marzo – 14 junio 2015
CGAC
Rúa Valle Inclán, 2, 15703 Santiago de Compostela, España

Como tizón queimado é unha axilización do proceso creativo de Christian García Bello (A Coruña, 1986) cara á rotundidade contida do xesto, e cara á severidade con decisión dun carácter en evasión concreta e certamente radical. Esta evasión é fidelidade cara a un mesmo, achado do temporal que tende e se estratifica cara ao superior; e é atributo da individualidade transcendente que, ademais da integridade que se lle esixe, é tamén produto da inflexión da reflexión e a súa conversión en obxecto: a materialidade tridimensional, non equívoca e, menos aínda, derivativa e desinencial, na cal refuxiarse, acharse, e refundarse. A complexión non banal da instalación site-specific establece unha unidade lóxica co espazo (baleiro, luz e certas perspectivas aparentes) que particulariza o medio envolvente, e o torsiona nunha sucesión de tensións verticais e horizontais reivindicativas dunha xeometría pura e razoada. E a utilización da madeira, do grafito, da corda, texturiza esa armazón primaria, insistente e focal, afirmación do inviolable do home e da súa unicidade substantiva.

» meu individual Como tizón queimado, comisariada por Alberto Carton, permanecerá exposta no CGAC ata o 14 de xuño. Nela presento unha serie de pezas inéditas e específicas para o espazo que camiñan entre a escultura e a instalación e que son froito dun longo traballo de taller e en paralelo ao proxecto Finisterre/Land’s End subvencionado polo Injuve na súa convocatoria de 2013. Nelas continúo a miña exploración sobre os eixes do meu traballo: o individuo ante a paisaxe e a súa propia existencia. Para iso vállome de materiais xa habituais no meu traballo dos últimos anos como son a madeira (tratada con pigmentos minerais como o carbón ou o grafito), o metal, a corda e o saial de la.»

Vista da exposición | Fotografía: Manuel G. Vicente

En verbas de Alberto Carton:

«Como tizón queimado é unha axilización do proceso creativo de Christian García Bello (A Coruña, 1986) cara á rotundidade contida do xesto, e cara á severidade con decisión dun carácter en evasión concreta e certamente radical. Esta evasión é fidelidade cara a un mesmo, achado do temporal que tende e se estratifica cara ao superior; e é atributo da individualidade transcendente que, ademais da integridade que se lle esixe, é tamén produto da inflexión da reflexión e a súa conversión en obxecto: a materialidade tridimensional, non equívoca e, menos aínda, derivativa e desinencial, na cal refuxiarse, acharse, e refundarse. A complexión non banal da instalación site-specific establece unha unidade lóxica co espazo (baleiro, luz e certas perspectivas aparentes) que particulariza o medio envolvente, e o torsiona nunha sucesión de tensións verticais e horizontais reivindicativas dunha xeometría pura e razoada. E a utilización da madeira, do grafito, da corda, texturiza esa armazón primaria, insistente e focal, afirmación do inviolable do home e da súa unicidade substantiva.»

Como tizón queimado
Artista: Christian García Bello
Comisario/a: Alberto Carton
6 marzo – 14 xuño 2015
CGAC
Rúa Valle Inclán, 2, 15703 Santiago de Compostela, España

As burnt blight is an agilización of the creative process by Christian García Bello (A Coruña, 1986) towards the rotundity contained of the gesture, and towards the severity extreme of a character in concrete and certainly radical evasion. This evasion is a loyalty towards one itself, finding of the temporary thing that tends and stratifies towards the top thing; and it is an attribute of the transcendent individuality that, besides the integrity that demands him, is also a product of the inflexion of the reflection and his conversion in object: the three-dimensional, not equivocal materiality and, less even, derivative and desinencial, in which to shelter, to be situated, and refundarse. The not banal complexion of the installation site-specific establishes a logical unit with the space (emptiness, light and certain apparent perspectives) that distinguishes the surrounding way, and torsiona in a succession of vertical and horizontal protest tensions of a pure and reasoned geometry. And the utilization of the wood, of the graphite, of the rope, it texturizes this framework primary, insistent and focal, affirmation of the inviolable of the man and of his substantive uniqueness.

«My individual Como burnt blight, comisariada for Alberto Carton, will remain exposed in the CGAC until June 14. In her I present a series of unpublished and specific pieces for the space that they travel between the sculpture and the installation and that they are a fruit of a long work of workshop and in parallel to the project Finisterre/Land’s End scholarship holder for the Injuve in his summons of 2013. In them I continue my exploration on the axes of my work: the individual before the landscape and his own existence. For it I use of already habitual materials in my work of last years since they are the wood (treated with mineral pigments like the coal or the graphite), the metal, the rope and the sayal of wool.»

Sight of the exhibition | Photography: Manuel G. Vicente

In Alberto Carton’s words:

«Since burnt blight is an agilización of the creative process of Beautiful Christian García (To Corunna, 1986) towards the rotundity contained of the gesture, and towards the severity extreme of a character in concrete and certainly radical evasion. This evasion is a loyalty towards one itself, finding of the temporary thing that tends and stratifies towards the top thing; and it is an attribute of the transcendent individuality that, besides the integrity that demands him, is also a product of the inflexion of the reflection and his conversion in object: the three-dimensional, not equivocal materiality and, less even, derivative and desinencial, in which to shelter, to be situated, and refundarse. The not banal complexion of the installation site-specific establishes a logical unit with the space (emptiness, light and certain apparent perspectives) that distinguishes the surrounding way, and torsiona in a succession of vertical and horizontal protest tensions of a pure and reasoned geometry. And the utilization of the wood, of the graphite, of the rope, it texturizes this framework primary, insistent and focal, affirmation of the inviolable of the man and of his substantive uniqueness.»

As burnt blight
Artist: Christian García Bello
Curator: Alberto Carton
6 march – 14 juny 2015
CGAC
Rúa Valle Inclán, 2, 15703 Santiago de Compostela, Spain

Centro para el servicio de distribución de alimentos Camp Clar | NUA ArquitecturesCentro para o servizo de distribución de alimentos Camp Clar | NUA ArquitecturesCenter for the service of food distribution, Camp Clar | NUA Arquitectures

El barrio de Camp Clar, creado a principios de 1960 para alojar a los trabajadores de las empresas petroquímicas que aparecieron durante la industrialización de la ciudad, forma parte de esta familia de polígonos de rápida construcción que funcionan normalmente vinculados a las ciudades pero mantienen a la vez su propia autonomía y adoptan una morfología urbana clásica basada en la disposición orientada de grandes bloques aislados con plantas bajas libres y espacio público a su alrededor.

Con el paso de los años, Camp Clar ha ido acogiendo a las sucesivas llegadas de inmigrantes a la ciudad gracias a unos alquileres muy asequibles.

El nuevo centro de distribución de alimentos para Cáritas se sitúa en un terreno adyacente a la iglesia del barrio, y fue diseñado para dar respuesta a tres exigencias básicas: seguridad, un plazo de ejecución muy corto, y unos recursos económicos muy limitados.

De esta manera, el proyecto fue diseñado y construido en tres meses, contando con la colaboración de 120 voluntarios para realizar los acabados en una sola mañana.

El centro se organiza en tres espacios: una zona de almacén vinculada al acceso rodado, una franja de servicio que actúa como filtro, y un espacio de distribución vinculado al acceso peatonal desde la plaza de la iglesia. En este último espacio los usuarios, que disponen de unos puntos según su situación económica y personal, realizan un recorrido dónde eligen los alimentos que más necesitan.

El edificio se concibió con una doble lógica industrial-artesanal que persiste en el lugar (industria – escala de barrio). El sistema estructural y los cerramientos laterales se realizaron mediante elementos prefabricados metálicos para disminuir el tiempo de ejecución, y las fachadas frontales se realizaron con una piel cerámica contextualizada material y geométricamente con el barrio.

La naturaleza compacta y hermética del centro responde a requerimientos climáticos y de seguridad, pero cuando se realiza el servicio, el centro se abre a los usuarios permitiendo la iluminación natural de un interior optimista.

Obra: Centro para el servicio de distribución de alimentos. SDA
Autor: NUA Arquitectures (María Rius, Arnau Tiñena, Ferrán Tiñena. )
Construcción: Construccions JMC.
Localización: Camp Clar,Tarragona, Cataluña, España.
Superficie construida: 82,50m²
Año: 2014.
Fotografias: Pixelmoreno.
+ nuaarquitectures.com

Camp Clar’s neighborhood, created at the beginning of 1960 to lodge the workers of the petrochemical companies who appeared during the industrialization of the city, forms a part of this family of polygons of rapid construction that work normally linked to the cities but support simultaneously his own autonomy and adopt an urban classic morphology based on the disposition orientated of big blocks isolated with free ground floors and public space around it.

As the years went by, Camp Clar has been receiving at the immigrants’ successive arrivals to the city thanks to a few very attainable rents.

The new center of food distribution for Cáritas places in an adjacent area to the church of the neighborhood, and it was designed to give response to three basic requirements: safety, a term of execution very shortly, and a few economic very limited resources.

Hereby, the project was designed and constructed in three months, possessing the collaboration of 120 volunteers to realize ended during an alone morning.

The center is organized in three spaces: a zone of store linked to the rolled access, a band of service that acts as filter, and a distribution space linked to the pedestrian access from the square of the church. In the latter space the users, who have a few points according to his economic and personal situation, realize a tour where they choose the food that more they need.

The building conceived with a double industrial – handcrafted logic that he persists in the place (industry – scale of neighborhood). The structural system and the lateral closings were realized by means of metallic prefabricated units to diminish the time of execution, and the frontal fronts fulfilled with a ceramic skin material contextualizada and geometrically with the neighborhood.

The compact and hermetic nature of the center answers to climatic requirements and of safety, but when the service is realized, the center is opened the users allowing the natural lighting of an optimistic interior.

Obra: Center for the service of food distribution. SDA
Authors: NUA Arquitectures (María Rius, Arnau Tiñena, Ferrán Tiñena. )
Construction: Construccions JMC.
Location: Camp Clar,Tarragona, Catalonia, Spain.
Constructed Superface: 82,50m²
Year: 2014.
Photography: Pixelmoreno.
+ nuaarquitectures.com

O barrio de Camp Clar, creado a principios de 1960 para aloxar os traballadores das empresas petroquímicas que apareceron durante a industrialización da cidade, forma parte desta familia de polígonos de rápida construción que funcionan normalmente vinculados ás cidades pero que manteñen á vez a súa propia autonomía e adoptan unha morfoloxía urbana clásica baseada na disposición orientada de grandes bloques illados con plantas baixas libres e espazo público ao seu arredor.

Co paso dos anos, Camp Clar foi acollendo ás sucesivas chegadas de inmigrantes á cidade grazas a uns alugueres moi alcanzables.

O novo centro de distribución de alimentos para Cáritas sitúase nun terreo adxacente á igrexa do barrio, e foi deseñado para dar resposta a tres esixencias básicas: seguridade, un prazo de execución moi curto, e uns recursos económicos moi limitados.

Deste xeito, o proxecto foi deseñado e construído en tres meses, contando coa colaboración de 120 voluntarios para realizar os acabados nunha soa mañá.

O centro organízase en tres espazos: unha zona de almacén vinculada ao acceso rodado, unha franxa de servizo que actúa como filtro, e un espazo de distribución vinculado ao acceso peonil dende a praza da igrexa. Neste último espazo os usuarios, que dispoñen duns puntos segundo a súa situación económica e persoal, realizan un percorrido onde elixen os alimentos que máis necesitan.

O edificio concibiuse cunha dobre lóxica industrial-artesanal que persiste no lugar (industria – escala de barrio). O sistema estrutural e os cerramentos laterais realizáronse mediante elementos prefabricados metálicos para diminuír o tempo de execución, e as fachadas frontais realizáronse cunha pel cerámica contextualizada material e xeometricamente co barrio.

A natureza compacta e hermética do centro responde a requirimentos climáticos e de seguridade, pero cando se realiza o servizo, o centro ábrese aos usuarios permitindo a iluminación natural dun interior optimista.

Obra: Centro para el servicio de distribución de alimentos. SDA
Auto: NUA Arquitectures (María Rius, Arnau Tiñena, Ferrán Tiñena. )
Construcción: Construccions JMC.
Emprazamento: Camp Clar,Tarragona, Cataluña, España.
Superficie construida: 82,50m²
Ano: 2014.
Fotografias: Pixelmoreno.
+ nuaarquitectures.com

Workshop internacional con João NunesObradoiro internacional con João NunesInternational Workshop with João Nunes

Este Workshop que organiza la Escuela Gallega del Paisaje en la Fundación Juana de Vega, está dirigido a titulados universitarios de grado superior o medio que desarrollan su actividad en proyectos de arquitectura, jardinería o paisajismo, así como a estudiantes de enseñanzas técnicas o con vocación de especializarse dentro del campo del paisaje.

João Nunes es socio Fundador y Presidente de PROAP, Estudio de Arquitectura del Paisaje conformado por un amplio equipo multidisciplinar de profesionales, con una reconocida experiencia en el ámbito del paisaje, en su acepción más amplia.

Como Director Internacional es responsable de la dirección estratégica, ejecutiva y táctica de las tres oficinas internacionales: Lisboa (Portugal), Luanda (Angola) y Treviso (Italia). Desarrolla el diseño conceptual y creativo de PROAP y define la orientación estratégica de los procesos de investigación.

Imparte clases en el Institito Superior de Agronomía de Lisboa desde 1991. Actualmente también imparte clases en el Instituto Universitario de Arquitectura de Venecia, Universidad Politécnica de Milán, Universidad Politécnica de Turín, Facultad de Arquitectura Ludovico Quaroni de la Universidad de Roma «La Sapienza», Facultad de Arquitectura de Alghero y en la Accademia di Architettura de Mendrisio.

Objetivos

Desde una perspectiva integradora de las múltiples funciones del paisaje, entender el papel que juegan los ecosistemas litorales dentro de su ámbito territorial.

Conjugar la multifuncionalidad del territorio a partir de la producción agrícola; la protección del medio natural; y las componentes estética, ecológica y ambiental en el marco de interacción hombre-territorio.

Programa

Preinscripción

Para formalizar la matrícula, las personas que estén interesadas deben cubrir el formulario de matrícula, acompañado de un currículum vitae con una extensión máxima de un folio. Tanto el formulario como el currículum deben ser remitidos a la Escola Galega da Paisaxe antes del 7 de abril.

Nuevas Fechas de inscripción y de matrícula del Workshop al 12 y al 17 de abril, respectivamente.

Selección de alumnos

De las solicitudes de matrícula formalizadas, se seleccionarán un máximo de 25 participantes. Para hacer la selección se valorará la adecuación del perfil académico y/o profesional de los solicitantes a la actividad a desarrollar en el Workshop.

Matrícula
El importe de la matrícula es de 200,00 Euros.
Incluye: material docente, desplazamiento la Fundación al ámbito de actuación, el coffee break y el almuerzo.

Más información:
+ escolagalegadapaisaxe.com
+ Facebook: Fundacion Juana de Vega

TheWorkshop that Juana de Vega organizes the Galician School of the Landscape in the Foundation, is directed university graduates of top or average degree who develop his activity in projects of architecture, gardening or landscape painting, as well as to students of technical educations or with vocation of specializing itself inside the field of the landscape.

João Nunes is partner Fundador and President of PROAP, Study of Architecture of the Landscape shaped by a wide multidisciplinary equipment of professionals, with a recognized experience in the area of the landscape, in his more wide meaning.

Since The International Director is responsible for the strategic management, executive and tactics of three international offices: Lisbon (Portugal), Luanda (Angola) and Treviso (Italy). It develops PROAP’s conceptual and creative design and defines the strategic orientation of the processes of investigation.

It gives classes in the Institito Superior of Agronomy of Lisbon from 1991. Nowadays also there gives classes in the University Institute of Architecture of Venice, Technical University of Milan, Technical University of Turin, Faculty of Architecture Ludovico Quaroni of the University of Rome » The Sapienza «, Authorize of Alghero’s Architecture and in the Accademia I gave Architettura de Mendrisio.

Objetivos

Desde una perspectiva integradora de las múltiples funciones del paisaje, entender el papel que juegan los ecosistemas litorales dentro de su ámbito territorial.

To bring together the multifunctionality of the territory from the agricultural production; the protection of the natural way; and aesthetic, ecological and environmental componentes in the frame of interaction man – territory.

Program

Pre-enrolment

To formalize the matriculation, the persons who are interested must cover the form of matriculation, accompanied of a curriculum vitae with a maximum extension of a sheet of paper. Both the form and the curriculum must be sent the Escola Galega da Paisaxe before April 7.

New Dates of inscription and of matriculation of the Workshop to 12 and on April 17, respectively.

Pupils’ selection

Of the requests of matriculation formalized, there will be selected a maximum of 25 participants. To do the selection there will be valued the adequacy of the academic and / or professional profile of the solicitors to the activity to develop in the Workshop.

Registration

The amount of the matriculation is 200,00 Euros.

It includes: educational material, displacement the Foundation to the area of action, the coffee break and the almuerzo.matrícula

More information:

+ escolagalegadapaisaxe.com

+ Facebook: Fundacion Juana de Vega

Este Workshop que organiza a Escola Galega da Paisaxe na Fundación Juana de Vega, está dirixido a titulados universitarios de grao superior ou medio que desenvolven a súa actividade en proxectos de arquitectura, xardinaría ou paisaxismo, así como a estudantes de ensinanzas técnicas ou con vocación de especializarse dentro do campo da paisaxe.

João Nunes é socio Fundador e Presidente de PROAP, Estudo de Arquitectura da Paisaxe conformada por un amplo equipo multidisciplinar de profesionais, cunha recoñecida experiencia no ámbito da paisaxe, na súa acepción máis ampla.

Como Director Internacional é responsable da dirección estratéxica, executiva e táctica das tres oficinas internacionais: Lisboa (Portugal), Luanda (Angola) e Treviso (Italia). Desenvolve o deseño conceptual e creativo de PROAP e define a orientación estratéxica dos procesos de investigación.

Imparte clases no Institito Superior de Agronomía de Lisboa dende 1991. Actualmente tamén imparte clases no Instituto Universitario de Arquitectura de Venecia, Universidade Politécnica de Milán, Universidade Politécnica de Turín, Facultade de Arquitectura Ludovico Quaroni de la Universidad de Roma «A Sapienza», Facultade de Arquitectura de Alghero e na Accademia dei Architettura de Mendrisio.

Obxetivos

Dende unha perspectiva integradora das múltiples funcións da paisaxe, entender o papel que xogan os ecosistemas litorais dentro do seu ámbito territorial.

Conxugar a multifuncionalidade do territorio a partir da produción agrícola; a protección do medio natural; e as compoñentes estética, ecolóxica e ambiental no marco de interacción home-territorio.

Programa

Preinscripción

Para formalizar a matrícula, as persoas que estean interesadas deben cubrir o formulario de matrícula, acompañado dun currículo vitae cunha extensión máxima dun folio. Tanto o formulario coma o currículo deben ser remitidos á Escola Galega dá Paisaxe antes do 7 de abril.

Novas datas de inscripción e de matrícula no obradoiro o 12 e o 17 de abril, respectivamente.

Selección de alumnos

Das solicitudes de matrícula formalizadas, seleccionaranse un máximo de 25 participantes. Para facer a selección valorarase a adecuación do perfil académico e/ou profesional dos solicitantes á actividade a desenvolver no Workshop.

Matrícula

O importe da matrícula é de 200,00 Euros.

Inclúe: material docente, desprazamento a Fundación ao ámbito de actuación, o coffee break e o xantar.

Máis información:

+ escolagalegadapaisaxe.com

+ Facebook: Fundacion Juana de Vega