Inicio Blog Página 98

Reforma de vestuarios y piscina municipal en Maceda | trespes.arquitectosReforma de vestiarios e piscina municipal en Maceda | trespes.arquitectosReform of wardrobes and municipal swimming pool in Maceda | trespes.arquitectos

Desde el año 1971 las piscinas municipales de Maceda han sido un equipamiento fundamental en el ocio veraniego local. Tras sucesivas reformas que no satisfacían las demandas actuales, el ayuntamiento decide acometer una reforma integral, reforma que tiene como condicionante de partida que las piscinas no cesen en su funcionamiento durante el verano en el que se desarrollen las obras. Esto junto con las exigencias y disponibilidades presupuestarias llevan a plantear una intervención que se ejecutará en dos fases.

Durante la primera fase, que se llevará a cabo en los meses previos a la apertura de las piscinas, se acondicionan los vasos y las instalaciones de depuración de agua, la “zona de playa” y se ejecutan los cimientos del nuevo edificio que albergará los vestuarios y servicios. Una vez rematada esta primera fase las piscinas entrarán en funcionamiento junto con el vetusto edificio de vestuarios existente.

La segunda fase, ya con las piscinas en uso, se inicia durante el verano, los trabajos de ejecución de los nuevos vestuarios; una vez terminados y con las piscinas cerradas tras el final del verano se procederá a la demolición del antiguo edificio de servicios.

La reforma mantiene la situación del vaso de adultos acondicionándolo y adaptándolo a las actuales normativas y desplaza el vaso infantil liberando espacio para ubicar el nuevo edificio de servicios. Éste se ubica entre las piscinas y las pistas de tenis, dando servicio también a éstas y generando un corredor que tiene continuidad con la pasarela peatonal que cruza sobre el río Arnoia y conecta los equipamientos con el parque de la margen opuesta.

Tres volúmenes conforman el edificio de servicios que con leves desplazamientos sobre sus alineaciones organizan los accesos y las circulaciones. Los dos volúmenes ubicados en paralelo alojan los vestuarios y servicios relacionados con el funcionamiento y mantenimiento de las piscinas, generando entre ellos un corredor donde los toldos marinos deslizantes lo ensombrecen y lo protegen de la radiación solar del duro verano ourensano. El tercer volumen, perpendicular a los anteriores, acota el conjunto y da cabida a la cafetería y la escalera que sirve de acceso al local de instalaciones subterráneo, herencia del estado previo.

Los vestuarios se emplean como filtro, disponen de acceso para usuarios con ropa de calle y salida directa al pediludio de acceso a la zona de piscinas, no cruzándose en ningún momento ambas circulaciones.

Su ejecución, sencilla y sin extras, una hoja de bloque de termoarcilla de 24 cm, revestida en ambas caras, configura el cerramiento y sirve de sustento a la cubierta, ejecutada con paneles de chapa de acero prelacada, entre los cuales se intercalan paneles translúcidos de policarbonato que mejoran las condiciones lumínicas de los vestuarios. En el interior pintura blanca sobre revestimiento de mortero de cemento en paredes, escayola en techo y pavimento continuo de resinas de fácil limpieza.

Obra: Reforma de vestuarios y piscina municipal en Maceda
Autor: trespes.arquitectos [Carlos Mosquera, Alberte Pérez, Enrique Iglesias]
Localización: Rúa das Flores s/n. 32.700, Maceda, Ourense, España
Colaboradores: Sheyla Rodríguez García (arquitecto) / Jorge Conde Valverde (arquitecto) / Alejandra García Macías (arquitecto) / Carlos Pérez Paz (arquitecto técnico) / Ana Bailón Vega (arquitecto técnico). Estrutura: E3 Arquitectos: Fran Carballo. Carolo Losada
Fotografías: Ana Amado [Estado final] | No la típica foto [Estado final] | trespes.arquitectos [Estado actual]
Año: 2010-2012
+ trespesarquitectos.com

From the year 1971 Maceda’s municipal swimming pools have been a fundamental equipment in the summer local leisure. After successive reforms that were not satisfying the current demands, the town hall decides to attack an integral reform, reform that has like determining of item that the swimming pools do not stop in his functioning during the summer in the one that the works develop. This together with the requirements and budgetary availabilities they lead to raising an intervention that will be executed in two phases.

During the first phase, which will be carried out in the months before the opening of the swimming pools, there are conditioned the glasses and the facilities of water purification, the “beach zone” and there are executed the foundations of the new building that will shelter the wardrobes and services. Once complete this first phase the swimming pools will enter functioning together with the very old existing building of wardrobes.

The second phase, already with the swimming pools in use, begins during the summer, the works of execution of the new wardrobes; once finished and with the swimming pools closed after the summer end one will proceed to the demolition of the former building of services.

The reform supports the situation of the adults’ glass conditioning it and adapting it to the current regulations and it displaces the infantile glass liberating space to locate the new building of services. This one is located between the swimming pools and the tennis courts, giving service also to these and generating a corridor that has continuity with the pedestrian gangplank that it crosses on the river Arnoia and connects the equipments with the park of the opposite margen.

Three volumes shape the building of services that with slight displacements on his alignments organize the accesses and the traffics. Both volumes located in parallel lodge the wardrobes and services related to the functioning and maintenance of the swimming pools, generating between them a corridor where the marine tents deslizantes darken it and protect it from the solar radiation of the hard summer ourensano. The third volume, perpendicular to the previous ones, annotates the set and gives content to the cafeteria and the stairs that uses as access to the place of facilities underground, inheritance of the previous condition.

The wardrobes use as filter, have access for users with clothes of street and direct exit to the pediludio of access to the zone of swimming pools, not crossing ever both traffics.

His execution, simple and without extras, a leaf of block of termoarcilla of 24 cm, re-dressed in both faces, forms the closing and uses as sustenance to the cover executed with panels of sheet of steel prelacada, between which there are inserted translucent panels of polycarbonate that improve the light conditions of the wardrobes. In interior white painting on coating of cement mortar in walls, stucco in ceiling and constant pavement of resins of easy cleanliness.

Work: Reform of wardrobes and municipal swimming pool in Maceda

Author: trespes.arquitectos [Carlos Mosquera, Alberte Pérez, Enrique Iglesias]

Location: Rúa das Flores s/n. 32.700, Maceda, Ourense, Spain

Collaborators: Sheyla Rodríguez García (architect) / Jorge Conde Valverde (architect) / Alejandra García Macías (architect) / Carlos Pérez Paz (technical architect) / Ana Bailón Vega (technical architect). Struture: E3 Arquitectos: Fran Carballo. Carolo Losada

Photography: Ana Amado [Estado final] | No la típica foto [Estado final] | trespes.arquitectos [Current State]

Year: 2010-2012

+ trespesarquitectos.com

Dende o ano 1971 as piscinas municipais de Maceda foron un equipamento fundamental no ocio estival local. Tras sucesivas reformas que non satisfacían as demandas actuais, o concello decide acometer unha reforma integral, reforma que ten como condicionante de partida que as piscinas non cesen no seu funcionamento durante o verán no que se desenvolvan as obras. Isto xunto coas esixencias e disponibilidades presupostarias levan a formular unha intervención que se executará en dúas fases.

Durante a primeira fase, que se levará a cabo nos meses previos á apertura das piscinas, acondiciónanse os vasos e as instalacións de depuración de auga, a «zona de praia» e execútanse os alicerces do novo edificio que albergará os vestiarios e servizos. Unha vez rematada esta primeira fase as piscinas entrarán en funcionamento xunto co vetusto edificio de vestiarios existente.

A segunda fase, xa coas piscinas en uso, se inicia durante o verán, os traballos de execución dos novos vestiarios; unha vez rematados e coas piscinas pechadas tras o final do verán procederase á demolición do antigo edificio de servizos.

A reforma mantén a situación do vaso de adultos acondicionándoo e adaptándoo ás actuais normativas e despraza o vaso infantil liberando espazo para situar o novo edificio de servizos. Este sitúase entre as piscinas e as pistas de tenis, dando servizo tamén a estas e xerando un corredor que ten continuidade coa pasarela peonil que cruza sobre o río Arnoia e conecta os equipamentos co parque da marxe oposta.

Tres volumes conforman o edificio de servizos que con leves desprazamentos sobre as súas aliñacións organizan os accesos e as circulacións. Os dous volumes situados en paralelo aloxan os vestiarios e servizos relacionados co funcionamento e mantemento das piscinas, xerando entre eles un corredor onde os toldos mariños deslizantes o ensombrecen e o protexen da radiación solar do duro verán ourensano. O terceiro volume, perpendicular aos anteriores, acouta o conxunto e dá cabida á cafetaría e a escaleira que serve de acceso ao local de instalacións subterráneo, herdanza do estado previo.

Os vestiarios empréganse como filtro, dispoñen de acceso para usuarios con roupa de rúa e saída directa ao pediludio de acceso á zona de piscinas, non cruzándose en ningún momento ambas as dúas circulacións.

A súa execución, sinxela e sen extras, unha folla de bloque de termoarcilla de 24 cm, revestida en ambas as dúas caras, configura o cerramento e serve de sustento á cuberta, executada con paneis de chapa de aceiro prelacada, entre os cales se intercalan paneis translúcidos de policarbonato que melloran as condicións lumínicas dos vestiarios. No interior pintura branca sobre revestimento de morteiro de cemento en paredes, escaiola en teito e pavimento continuo de resinas de doada limpeza.

Obra: Reforma de vestiarios e piscina municipal en Maceda

Autor: trespes.arquitectos [Carlos Mosquera, Alberte Pérez, Enrique Iglesias]

Emprazamento: Rúa das Flores s/n. 32.700, Maceda, Ourense, España

Colaboradores: Sheyla Rodríguez García (arquitecto) / Jorge Conde Valverde (arquitecto) / Alejandra García Macías (arquitecto) / Carlos Pérez Paz (arquitecto técnico) / Ana Bailón Vega (arquitecto técnico). Estrutura: E3 Arquitectos: Fran Carballo. Carolo Losada

Fotografías: Ana Amado [Estado final] | No la típica foto [Estado final] | trespes.arquitectos [Estado actual]

Ano: 2010-2012

+ trespesarquitectos.com

Brutselas #01 | eizaBrutselas #01 | eizaBrutselas #01 | eiza

2

Bruselas es esa ciudad de la que siempre oímos hablar y de la cual, sin embargo, no tenemos una imagen clara: a medio camino entre capital de las instituciones europeas y base de operaciones de excursiones turísticas (Brujas, Gante, Amberes…), Bruselas esconde bastante más para aquellos que viven en ella y tienen la ocasión de irla conociendo día a día.

Como arquitecto, y bruselense de adopción desde hace dos años, intentaré contaros desde mi punto de vista, y a través de mis «arquicomics» cómo es y cómo se vive esta ciudad. Para ello, os propongo empezar está «presentación» de Bruselas partiendo de su tipología más característica: la «maison bruxelloise», un esquema de casa aparentemente muy sencillo pero que tiene consecuencias sobre la trama urbana, el modo de vida, los espacios interiores, la densidad de la ciudad y tantos otros aspectos.

eiza, arquitecto e ilustrador
Bruselas, mayo 2015

Jaime Eizaguirre / eiza (A Coruña, 1980) es arquitecto e ilustrador. Desde hace dos años vive y trabaja en Bruselas, ciudad que nos descubrirá a través de esta serie de «arquicomics»: Brutselas.

We have all heard of Brussels and, however, we do not have a clear picture of this city: halfway between the capital of the European institutions and the base of operations for sightseeing tours (Bruges, Ghent, Antwerp …) Brussels has far more to offer for those who live there and have the opportunity to get to know it every day.

As an architect, and «adopted» Bruxellois for two years, I will try to tell you from my point of view, and through my «arquicomics» what this city is like. To this end, I propose to start this «presentation» of Brussels by its most characteristic element: the «maison bruxelloise», a house typology apparently simple but which has consequences for the urban fabric, lifestyle, interior spaces, and density of this city.

eiza, architect and ilustrator
Bruselas, may 2015

Jaime Eizaguirre / eiza (A Coruña, 1980) is an architect and illustrator. For two years now he lives and works in Brussels, a city that he will discover us through this series of «arquicomics»: Brutselas.

Bruxelas é esa cidade da que sempre oímos falar e da cal non obstante, non temos unha imaxe clara: a medio camiño entre capital das institucións europeas e base de operacións de excursións turísticas (Bruxes, Gante, Amberes…), Bruxelas esconde bastante máis para aqueles que viven nela e teñen a ocasión de ir coñecéndoa día a día.

Como arquitecto, e bruxelés de adopción dende hai dous anos, intentarei contarvos dende o meu punto de vista, e a través dos meus «arquicomics» como é e como se vive esta cidade. Para iso, propóñovos empezar está «presentación» de Bruxelas partindo da súa tipoloxía máis característica: a «maison bruxelloise», un esquema de casa aparentemente moi sinxelo pero que ten consecuencias sobre a trama urbana, o modo de vida, os espazos interiores, a densidade da cidade e tantos outros aspectos.

eiza, arquitecto e ilustrador
Bruselas, maio 2015

Jaime Eizaguirre / eiza (A Coruña, 1980) é arquitecto e ilustrador. Dende hai dous anos vive e traballa en Bruxelas, cidade que nos descubrirá a través desta serie de «arquicomics»: Brutselas.

Arquitecto Julio Lafuente Arquitecto Julio Lafuente Julio Lafuente architect

0

Julio Lafuente García nació en Madrid en 1921 (2013). Emigró a Francia con su familia y estudió arquitectura en la Escuela Nacional Superior de Bellas Artes de París. Después de la guerra, decidió comenzar su “Grand Tour” en Italia en una motocicleta BMW. En Roma se encontró el efervescente ambiente cultural de la “Dolce Vita” y se enamoró de la ciudad de la antigüedad clásica y sus emergentes barrios modernos.

En los años 50 trabajó con la firma Luccichenti Mónaco en la realización de numerosos proyectos, entre otros las casas gemelas de S. Marinella y las oficinas de la SIAE. En 1958, ganó el Primer Premio del Concurso Internacional para el monumento que conmemora a las víctimas de Auschwitz. En los años posteriores, en Roma, colabora ampliamente con el ingeniero Gaetano Rebecchini en varias obras, entre ellas el hipódromo Tor di Valle y el Hospital de la Soberana Orden de Malta en la Magliana, donde se mezcla magistralmente el antiguo edificio del siglo XVII con el equipo del complejo arquitectónico moderno.

Julio Lafuente García nado en Madrid en 1921 (2013). Emigrou a Francia coa súa familia e estudou arquitectura na Escola Nacional Superior de Belas Artes de París. Despois da guerra, decidiu comezar o seu «Grand Tour» en Italia nunha motocicleta BMW. En Roma encontrouse o efervescente ambiente cultural da «Dolce Vita» e namorouse da cidade da antigüidade clásica e os seus emerxentes barrios modernos.

Nos anos 50 traballou coa firma Luccichenti Mónaco na realización de numerosos proxectos, entre outros as casas xemelgas de S. Marinella e as oficinas da SIAE. En 1958, gañou o Primeiro Premio do Concurso Internacional para o monumento que conmemora ás vítimas de Auschwitz. Nos anos posteriores, en Roma, colabora amplamente co enxeñeiro Gaetano Rebecchini en varias obras, entre elas o hipódromo Tor dei Val e o Hospital da Soberana Orde de Malta na Magliana, onde se mestura maxistralmente o antigo edificio do século XVII co equipo do complexo arquitectónico moderno.

Julio Lafuente García was born in Madrid in 1921 (2013). It emigrated to France with his family and studied architecture in the National Top School of Fine arts of Paris. After the war, it decided to begin his «Grand Tour» in Italy in a motorcycle BMW. In Rome one found the effervescent cultural environment of the «Dolce Vita» and fell in love with the city of the classic antiquity and his emergent modern neighborhoods.

In the 50s Luccichenti Mónaco was employed with the signature at the accomplishment of numerous projects, between others the twin houses of S. Marinella and the offices of the SIAE. In 1958, it gained the First Prize of the International Contest for the monument that he commemorates to the victims of Auschwitz. In the later years, in Rome, he collaborates widely with the engineer Gaetano Rebecchini in several works, between them the racetrack Tor I gave Valley and the Hospital of the Sovereign Order of Malta in the Magliana, where the former building of the 17th century is mixed masterfully by the equipment of the architectural modern complex.

[:es]Construcción Espacial | Íñigo García Odiaga[:gl]Construcción Espacial | Íñigo García Odiaga[:en]Spatial construction | Íñigo García Odiaga[:]

[:es]

La Congiunta Museum (1992) de Peter Märkli | Fotografía: Jeroen Meijer

Si se intentase resumir en una palabra cual es el fin último de la arquitectura, desde un punto de vista académico, el acuerdo sería imposible, pero sin lugar a dudas, una de las palabras con mayor consenso sería el término espacio.

El espacio, la construcción de un interior aislado del entorno, puede entenderse como el primer paso de la arquitectura, de su elaboración. Es innegable que la actualidad de la disciplina es mucho más compleja y rica, pero por contra algunos edificios, con usos muy específicos buscan esta esencia original. De alguna manera esa reducción del proyecto, esa destilación de sus contenidos al mínimo necesario, aporta otra manera de hacer y también una relectura desde la actualidad de las maneras más clásicas.

La Congiunta Museum (1992) de Peter Märkli | Fotografía: Jeroen Meijer

Peter Märkli es un arquitecto suizo que vive y enseña arquitectura en la ETH Zurich, una escuela de referencia a nivel europeo, desde la que Aldo Rossi lanzó en la década de los  ochenta la tendenza. Märkli lleva años defendiendo que la arquitectura es un lenguaje, una lengua con una gramática propia y antigua, con la que poder expresar nuevas cuestiones. Así los principios del clasicismo, la materia, la escala o la proporción nos llevarán a la construcción de un nuevo espacio, una nueva arquitectura, pero en continuidad con ese lenguaje propio de la historia de la arquitectura.

Por citar un ejemplo de su trabajo, la utilización contemporánea de la proporción áurea y de la belleza que esta encierra, ha sido uno de sus principales temas de investigación. Cuestiones como esta se reflejan en sus obras, entre las que destaca el museo de escultura La Congiunta, quizás por el contraste entre su radical simplicidad y lo importante de su legado teórico.

Este pequeño museo, es apenas un contenedor de hormigón, una caja más o menos elaborada en la que se guardan varias esculturas. Sin luz eléctrica, sin agua corriente, sin aislamiento, el edificio es únicamente una sucesión de espacios, de recintos de hormigón, a los que la luz llega desde la cubierta, iluminando las salas para contemplar las esculturas del artista Hans Josephsohn.

A pesar de esa sobriedad, de ese minimalismo constructivo, la pieza edificada por Peter Märkli está basada en el sistema de proporción áurea, regulando así la geometría de todas las salas y de todos los elementos de la arquitectura, a fin de construir un espacio esencial, depurado, en el que la belleza únicamente dependa de las geometrías que definen el vacío. Es por tanto una arquitectura esencial, llevada a su mínima expresión, únicamente es y posee espacio.

La Congiunta Museum (1992) de Peter Märkli | Fotografía: Jeroen Meijer

No puede hablarse aquí de tecnología, de imagen, de comfort o de economía, para bien o para mal, únicamente puede juzgarse el espacio. Es una arquitectura desnuda, sin añadidos que puedan ocultar, en su caso, los errores.

Esta arquitectura mantiene una estrecha relación con la obra de Peter Zumthor, de la  cual es un buen ejemplo la Capilla Bruder Klaus. El premio Pritzker suizo diseñó una pieza sobria, monolítica en el paisaje agrícola, para encerrar un espacio ligado a la naturaleza sagrada y conmemorativa del patrón de la región.

Capilla Bruder Klaus Field en Mechernich (Alemania), de Peter Zumthor | Fotografía: Samuel Ludwig

El edificio iba a ser construido por los agricultores locales con sus propias manos, lo que imponía ya de arranque unas normas básicas de juego de las que la alta tecnología constructiva quedaba excluida. Podría decirse que el aspecto más interesante de la pequeña ermita se encuentran en el propio método de construcción.

Se comenzó realizando una choza, una cabaña cónica con 112 troncos de árboles cortados en la zona y, sobre ese apilamiento se fueron vertiendo capas y capas de hormigón. Al ritmo de una capa al día, se realizaron 24 vertidos en un mes. Finalizados los vertidos de hormigón, se prendió fuego a la estructura de madera, lo que dejó como resultado una cavidad hueca, ennegrecida y de paredes carbonizadas, pero en definitiva, dejó vacío el espacio que antes ocupaba.

En el interior, todo queda supeditado a la apertura de forma aleatoria del techo,  los troncos más largos sobresalían del hormigonado y crearon esta ventana al cielo. La lluvia o la luz del sol, penetran en el interior de la capilla creando una experiencia específica según la hora del día y la estación del año. Más allá del valor religioso, simbólico o  incluso paisajístico de la propuesta su virtud está en la capacidad de haber construido un espacio, un interior esencial con un repertorio mínimo de elementos.

Puede pensarse que estos dos proyectos distan mucho de lo que se puede entender por un edificio, sin energía eléctrica, sin ventanas, sin suministro de agua, su destino es más cercano al mundo de los monumentos o al de las esculturas que al de la arquitectura propiamente dicha, pero esta versión de los hechos supondría un tremendo error. Estas propuestas deben interpretarse como arquitecturas en estado puro, arquitecturas que miran a la antigüedad, si se quiere incluso a lo arcaico o primitivo, en busca del origen propio de la disciplina, del concepto de espacio.

Capilla Bruder Klaus Field en Mechernich (Alemania), de Peter Zumthor | Fotografía: Pietro Savorelli & Walter Mair

íñigo garcía odiaga. arquitecto
san sebastián. mayo 2012

Artículo publicado 2012.05.07 _  ZAZPIKA

[:en]

La Congiunta Museum (1992) de Peter Märkli | Fotografía: Jeroen Meijer

If it was trying to summarize in a word which is the last end of the architecture, from an academic point of view, the agreement would be impossible, but no doubt, one of the words with major consensus would be the term space.

The space, the construction of an interior isolated of the environment, can be understood as the first step of the architecture, of his production. It is undeniable that the current importance of the discipline is much more complex and rich, but for against some buildings, with very specific uses they look for this original essence. Somehow this reduction of the project, this distillation of his contents to the necessary minimum, contributes another way of doing and also a rereading from the current importance of most classic ways.

La Congiunta Museum (1992) by Peter Märkli | Photography: Jeroen Meijer

Peter Märkli is a Swiss architect who lives and teaches architecture in the ETH Zurich, a school of reference to European level, from which Aldo Rossi threw in the decade of the eighties the tendenza. Märkli goes years defending that the architecture is a language, a language with an own and ancient grammar, with that to be able to express new questions. This way the beginning of the classicism, the matter, the scale or the proportion will take us to the construction of a new space, a new architecture, but in continuity with this own language of the history of the architecture.

For mentioning an example of his work, the contemporary utilization of the golden proportion and of the beauty that this one encloses, it has been one of his principal topics of investigation. Questions like this one are reflected in his works, between which stands out the museum of sculpture The Congiunta, probably for the contrast between his radical simplicity and the important of his theoretical legacy.

This small museum, it is scarcely a container of concrete, a box more or less elaborated in that they guard several sculptures. Without electrical light, without current water, without isolation, the building is only a succession of spaces, of enclosures of concrete, to which the light comes from the cover, illuminating the rooms to contemplate the sculptures of the artist Hans Josephsohn.

In spite of this sobriety, of this constructive minimalismo, the piece built by Peter Märkli is based on the system of golden proportion, regulating this way the geometry of all the rooms and of all the elements of the architecture, in order to construct an essential, polished space, in which the beauty only depends on the geometries that define the emptiness. It is therefore an essential architecture led to his simplest form, only it is and possesses space.

La Congiunta Museum (1992) by Peter Märkli | Photography: Jeroen Meijer

One cannot speak here about technology, about image, of comfort or about economy, for good or for badly, only the space can be judged. It is a nake architecture, without added that could conceal, in his case, the mistakes.

This architecture supports a narrow relation with Peter Zumthor’s work, of which it is a good example the Chapel Bruder Klaus. The prize Swiss Pritzker designed a sober, monolithic piece in the agricultural landscape, to enclose a space tied to the sacred and commemorative nature of the boss of the region.

Chapel Bruder Klaus Field in Mechernich (Germany), of Peter Zumthor | Photography: Samuel Ludwig

The building was going to be constructed by the local farmers by his own hands, which was imposing already of take-off a few basic procedure of game from which the high constructive technology was remaining excluded. It might be said that the most interesting aspect of the small hermitage they are in the own method of construction.

A hut, a conical cabin started by being realized by 112 trunks of trees cut in the zone and, on this apilamiento caps and caps of concrete were spilt. To the pace of a cap a day, 24 spillages were realized in one month. Finished the spillages of concrete, fire was lit to the structure of wood, which made like proved a hollow, blackened cavity and from carbonized walls, but definitively, made empty the space that before was occupying.

In the interior, everything remains subordinated to the opening of random form of the roof, the longest trunks were standing out of the hormigonado and they created this window to the sky. The rain or the light of the Sun, they penetrate inside the chapel creating a specific experience according to the hour of the day and the station of the year. Beyond the religious, symbolic or even landscape value of the offer his virtue is in the aptitude to have constructed a space, an essential interior with a minimal digest of elements.

There can be thought that these two projects are far much from what it is possible to understand for a building, without electric power, without windows, without supply of water, his destiny is nearer to the world of the monuments or to that of the sculptures that to that of the architecture in strict sense, but this version of the facts would suppose a tremendous mistake. These offers must be interpreted as architectures in pure condition, architectures that look at the antiquity, if it is wanted even to the archaic or primitive thing, in search of the own origin of the discipline, of the concept of space.

Chapel Bruder Klaus Field in Mechernich (Germany), of Peter Zumthor | Photography: Pietro Savorelli & Walter Mair

íñigo garcía odiaga. architect

san sebastián. may 2012

Article is published in 2012.05.07 _ ZAZPIKA

[:gl]

La Congiunta Museum (1992) de Peter Märkli | Fotografía: Jeroen Meijer

Se se intentase resumir nunha palabra cal é o fin último da arquitectura, desde un punto de vista académico, o acordo sería imposible, pero sen dúbida, unha das palabras con maior consenso sería o término espazo.

O espazo, a construción dun interior illado da contorna, pode entenderse como o primeiro paso da arquitectura, da súa elaboración. É innegable que a actualidade da disciplina é moito máis complexa e rica, pero por contra algúns edificios, con usos moi específicos buscan esta esencia orixinal. Dalgún xeito esa redución do proxecto, esa destilación dos seus contidos ao mínimo necesario, aporta outro xeito de facer e tamén unha relectura desde a actualidade dos xeitos máis clásicos.

La Congiunta Museum (1992) de Peter Märkli | Fotografía: Jeroen Meijer

Peter Märkli é un arquitecto suizo que vive e ensina arquitectura na ETH Zurich, unha escola de referencia a nivel europeo, desde a que Aldo Rossi lanzou na década dos oitenta a tendenza. Märkli leva anos defendendo que a arquitectura é unha linguaxe, unha lingua cunha gramática propia e antiga, coa que poder expresar novas cuestións. Así os principios do clasicismo, a materia, a escala ou a proporción levarannos á construción dun novo espazo, unha nova arquitectura, pero en continuidade con esa linguaxe propia da historia da arquitectura.

Por citar un exemplo do seu traballo, a utilización contemporánea da proporción áurea e da beleza que esta encerra, foi un dos seus principais temas de investigación. Cuestións como esta reflíctense nas súas obras, entre as que destaca o museo de escultura La Congiunta, quizais polo contraste entre a súa radical simplicidade e o importante do seu legado teórico.

Este pequeno museo, é apenas un colector de formigón, unha caixa máis ou menos elaborada na que se gardan varias esculturas. Sen luz eléctrica, sen auga corrente, sen illamento, o edificio é unicamente unha sucesión de espazos, de recintos de formigón, aos que a luz chega dende a cuberta, iluminando as salas para contemplar as esculturas do artista Hans Josephsohn.

A pesar desa sobriedade, dese minimalismo construtivo, a peza edificada por Peter Märkli está baseada no sistema de proporción áurea, regulando así a xeometría de todas as salas e de todos os elementos da arquitectura, co fin de construír un espazo esencial, depurado, no que a beleza unicamente dependa das xeometrías que definen o baleiro. É polo tanto unha arquitectura esencial, levada á súa mínima expresión, unicamente é e posúe espazo.

La Congiunta Museum (1992) de Peter Märkli | Fotografía: Jeroen Meijer

Non pode falarse aquí de tecnoloxía, de imaxe, de comfort ou de economía, para ben ou para mal, unicamente pode xulgarse o espazo. É unha arquitectura nua, sen engadidos que poidan ocultar, se é o caso, os erros.

Esta arquitectura mantén unha estreita relación coa obra de Peter Zumthor, da cal é un bo exemplo a Capela Bruder Klaus. O premio Pritzker suízo deseñou unha peza sobria, monolítica na paisaxe agrícola, para encerrar un espazo ligado á natureza sagrada e conmemorativa do patrón da rexión.

Capilla Bruder Klaus Field en Mechernich (Alemania), de Peter Zumthor | Fotografía: Samuel Ludwig

O edificio ía ser construído polos agricultores locais coas súas propias mans, o que impoñía xa de arranque unhas normas básicas de xogo das que a alta tecnoloxía construtiva quedaba excluída. Podería dicirse que o aspecto máis interesante da pequena ermida se encontran no propio método de construción.

Comezouse realizando unha choza, unha cabana cónica con 112 madeiros de árbores cortados na zona e, sobre ese amoreamento fóronse vertendo capas e capas de formigón. Ao ritmo dunha capa ao día, realizáronse 24 verteduras nun mes. Finalizadas as verteduras de formigón, prendeuse lume á estrutura de madeira, o que deixou como resultado unha cavidade oca, ennegrecida e de paredes carbonizadas, pero en definitiva, deixou baleiro o espazo que antes ocupaba.

No interior, todo queda supeditado á apertura de forma aleatoria do teito, os madeiros máis longos sobresaían do formigonado e crearon esta ventá ao ceo. A chuvia ou a luz do sol, penetran no interior da capela creando unha experiencia específica segundo a hora do día e a estación do ano. Máis alá do valor relixioso, simbólico ou mesmo paisaxístico da proposta a súa virtude está na capacidade de ter construído un espazo, un interior esencial cun repertorio mínimo de elementos.

Pode pensarse que estes dous proxectos distan moito do que se pode entender por un edificio, sen enerxía eléctrica, sen ventás, sen subministración de auga, o seu destino é máis próximo ao mundo dos monumentos ou ao das esculturas que ao da arquitectura propiamente dita, pero esta versión dos feitos supoñería un tremendo erro. Estas propostas deben interpretarse como arquitecturas en estado puro, arquitecturas que miran á antigüidade, se se quere mesmo ao arcaico ou primitivo, en busca da orixe propia da disciplina, do concepto de espazo.

Capilla Bruder Klaus Field en Mechernich (Alemania), de Peter Zumthor | Fotografía: Pietro Savorelli & Walter Mair

íñigo garcía odiaga. arquitecto

san sebastián. maio 2012

Artigo publicado 2012.05.07 _ ZAZPIKA

[:]

Gil Parrondo, entrevista de 1971 | Jorge GorostizaGil Parrondo, entrevista de 1971 | Jorge GorostizaGil Parrondo, interview of 1971 | Jorge Gorostiza

Gil Parrondo

Hace poco navegando por la red encontré una entrevista que le hicieron en 1971 a Gil Parrondo, un gran maestro de la escenografía (aunque él prefiere llamarla decoración) cinematográfica, del que ya he hablado en este blog. Esta entrevista está firmada por Heras Lobato y la reproduzco a continuación:

Ha conseguido para España el primer Oscar de la historia. Uno de los siete que se han otorgado a la película Patton, el de dirección artística o decoración, que es lo mismo, ha sido para Gil Parrondo. Es para él la culminación de una carrera. Y para el cine español, un gran honor. Porque Gil Parrondo se siente tan español, que nunca ha aceptado trabajar en una película que no fuera encargada en España. Lleva cerca de treinta años en el tajo; se ha formado aquí. Es de la generación

«de aquellos románticos que veíamos el cine como una misión superior, mística casi, y luchábamos por hacer las cosas sin dinero, que trabajábamos en tres o cuatro películas a la vez».

Fue el decorador, entre otras muchas cintas, de Jeromín, por aquellos tiempos. Más tarde, de La caída del Imperio romano, del Cañón, de Doctor Zhivago

-¿Han tenido que unirse a los extranjeros para hacer grandes cosas? ¿Hemos tenido que esperar que España se hiciera un poco la sucursal de un Hollywood decadente?

-Nosotros hicimos un cine válido para la época en que se producía. Y hoy mismo, digan lo que digan, el cine español no está tan mal. ¿Cómo puede vituperarse completamente un cine que ha producido películas como La tía Tula, por ejemplo? Hay un plantel de directores jóvenes que tiene mucho que decir y que, de hecho, están haciendo muchas cosas.

-Pero ¿les dejan?

-Ese ya es otro problema. Pero nuestro cine no está tan mal, ni mucho menos.

-Los americanos ¿se están aprovechando de los técnicos españoles?

-Nosotros nos estamos aprovechando de ellos y ellos se están aprovechando de nosotros. Es una correspondencia. Yo puedo asegurarle que los técnicos españoles son insuperables. Y los trabajadores, los que hacen lo que los decoradores pensamos y diseñamos, son, sin discusión, los mejores del mundo. Lo digo porque he visto trabajar a los de otros países y porque así lo han reconocido directora de auténtica talla. Trabajan con una perfección y con una rapidez verdaderamente admirables. Por eso, entre otras razones, se ruedan ahora tantas películas en España. Luego está el problema de los impuestos y, sobre todo, la riqueza geográfica de nuestro país, que a muy pocos kilómetros de distancia tiene paisajes tan diferentes como el de Galicia y el de Castilla o como el de Almería

Nunca me ha gustado el cine bélico.

Y me cuenta que cuando iban a rodar Patton -el trabajo de los decoradores duró casi un año- encontraron una llanura en Almería que era mejor aún que el propio escenario de la célebre batalla de El Guettar. Y lo mismo sucedió para rodar las escenas que en la vida real sucedieron en Sicilia, y con Segovia para las de las Ardenas y con Navarra para las de Normandía.

-¿Cuánto cuesta hacer los decorados de una película así?

-No se lo puedo decir exactamente, pero mucho dinero. Se reproduce todo con una absoluta fidelidad, porque, además, en las grandes películas americanas se cuenta con una increíble documentación. Hasta los números que iban pintados en los tanques eran los verdaderos.

-Y usted, ¿Cuánto gana?

-Tampoco se puede decir, porque eso depende de las condiciones del contrato. Pero este trabajo está muy bien pagado.

Calla un instante. Piensa. Habla del Oscar y dice:

-Es curioso. Nunca me ha gustado hacer cine bélico. Voy a tener que ir cambiando de idea.

-¿Qué época es la más difícil de reproducir?

-Para mí, la actual. Las antiguas ofrecen, creo, menos dificultad, porque hay documentación y son más lucidas. La presente… Es difícil, por ejemplo, pararse a pensar qué es lo que pondría en su casa, de acuerdo con su carácter, el protagonista.

¡Don «Óscar» Gil!

Llegan unos amigos, compañeros de los estudios. Le dan la enhorabuena. Gil Parrondo acababa de llegar de Barcelona, de rodar Nicolás y Alejandra, y le llaman en broma Don «Oscar» Gil.

-¿Usted sufre la crisis de las grandes Compañías cinematográficas americanas?

-Yo personalmente no. A mí me sobra, por fortuna, trabajo. Pero esa crisis, evidentemente, existe. De todas formas, el cine americano es una cosa muy rara. Se quiere no creer en él, se dice que está acabado, que Hollywood está muerto… Por cierto, estuve hace no mucho tiempo allí. Para mí era como visitar el no va más. VI cosas nuevas: los grandes solares de las Compañías, que habían sido vendidos para edificar hoteles. Lo que más me emocionó fue la pequeña casita de Tom Mix. Era como volver a mis tiempos del cine. A mis héroes más queridos. De verdad que estuve a punto de llorar. Vi también cómo se estaban vendiendo los vestidos que usó Greta Garbo… Sí; Hollywood, el cine americano, decae, y los europeos han demostrado con películas como La Strada -para mí la mejor de la historia del cine- que no hay que gastar mucho dinero para hacer una gran película. Pero los americanos siguen haciendo cine como nadie y cuando dicen «Vamos a hacer una película», lanzan una en la que todo es perfecto: la dirección, la interpretación, la música, los decorados. Porque, ya le digo, hacen cine como quieren. En Hollywood, además, hay algo raro, una especie de misticismo, de magia, que no se puede producir, que no existe en oíros lugares. Y cuando todo el mundo dice «están acabados» surge el genio. Como una Barbra Streisand, por ejemplo. Que es hasta fea, que no tiene una cara bonita, pero que es genial…

Jorge Gorostiza, arquitecto.
Autor del blog Arquitectura+Cine+Ciudad
Santa Cruz de Tenerife, marzo 2015

Gil Parrondo

It does little sailing along the network I found an interview that they did in 1971 to Gil Parrondo, a great teacher of the scenery (though it prefers being calling it a decoration) cinematographic, about that already I have spoken in this blog. This interview is signed by Heras Lobato and I reproduce her later:

It has obtained for Spain the first Oscar of the history. One of the seven that have been granted to the movie Patton, that of artistic direction or decoration, which is the same thing, has been for Gil Parrondo. The culmination of a career is for him. And for the Spanish cinema, a great honor. Because Gil Parrondo feels so Spanish, that has never agreed to be employed at a movie that was not entrusted in Spain. It goes near thirty years in the slit; he has been formed here. It is of the generation

«of romantic those that we saw the cinema as a top, mystical mission almost, and we were fighting to do the things without money, that we were employed at three or four movies simultaneously».

He was the interior decorator, between other many tapes, of Jeromín, in those times. Later, of La caída del Imperio romano, of the Cañón, of Doctor Zhivago

-Have they had join the foreigners to do big things? Have we had to hope that Spain was doing to itself a bit the branch of a decadent Hollywood?

-We did a valid cinema for the epoch in which it was taking place. And this very day, say what they should say, the Spanish cinema is not so bad. How there can be condemned completely a cinema that has produced movies as La tía Tula, for example? There is a nursery of the young directors that has much that to say and that, in fact, they are doing many things.

-But do they leave them?

-This already it is another problem. But our cinema is not so bad, far from it.

-The Americans, are they taking advantage of the Spanish technical personnel?

-We are taking advantage of them and they are taking advantage of us. It is a correspondence. I can assure him that the Spanish technical personnel are insuperable. And the workers, which do what the interior decorators we think and design, are, without discussion, the best of the world. I say it because I have seen to work to those of other countries and because this way they have recognized it director of certification deals. They work with a perfection and with a rapidity really admirable. Because of it, between other reasons, so many movies are rolled now in Spain. Then there is the problem of the taxes and, especially, the geographical wealth of our country, which to few kilometres of distance has landscapes as different as that of Galicia and that of Castile or as that of Almeria.

I have never liked the warlike cinema.

And it tells me that when they were going to roll Patton – the work of the interior decorators lasted almost one year – they found a plain in Almeria that was better still than the own scene of the famous battle of The Guettar. And the same thing happened to roll the scenes that in real life happened in Sicily, and with Segovia for those of the Ardennes and with Navarre for those of Normandy.

-How much is it to do the sets of a movie like that?

-I cannot say it to him exactly, but a lot of money. It reproduces quite with an absolute loyalty, because, in addition, in the big American movies one possesses an incredible documentation. Up to the numbers that were going identical with the tanks they were the real ones.

-And you, how much do you win?

-It is not also possible to say, because it depends on the conditions of the contract. But this work is very well full.

He keeps silent about an instant. He thinks. He speaks about the Oscar and says:

-It is curious. I have never liked to do warlike cinema. I am going to have to go changing idea.

-What epoch is the most difficult to reproduce?

-For me, current. The former ones offer, I believe, less impede, because there is documentation and they are more lucid. The present one… It is difficult, for example, to stop to think what is what the protagonist would put in his house, in agreement with his character.

Mister «Oscar» Gil!

There come a few friends, companions of the studies. They give him the congratulation. Gil Parrondo had just come from Barcelona, of Nicolás y Alejandra, rolled, and they are called him in jest Don «Oscar» Gil.

-Do you suffer the crisis of the big cinematographic American Companies?

-I personally not. It exceeds me, for fortune, work. But this crisis, evidently, exists. Of all forms, the American cinema is a very rare thing. It wants not to believe in him, it is said that it is ended, that Hollywood is dead… Certainly, I was it does not a lot of time there. For it me was since visiting it does not go any more. The VIth new things: the big lots of the Companies, which had been sold to build hotels. What more thrilled me was Tom Mix’s small little house. It was like to return to my times of the cinema. To my more dear heroes. Indeed that I was on the verge of crying. I saw also how there were sold the dresses that Greta Garbo used…Yes; Hollywood, the American cinema, declines, and the Europeans have demonstrated with movies as La Strada – for me the best of the history of the cinema – that it is not necessary to spend a lot of money to do a great movie. But the Americans continue doing cinema as nobody and when they say » we Are going to do a movie «, throw one in which everything is perfect: the direction, the interpretation, the music, the sets. Because, already I say to him, they do cinema since they want. In Hollywood, in addition, there is something rare, a species of mysticism, of magic, which cannot take place, that does not exist in hearing place places. And when the whole world says » they are ended » the genius arises. As a Barbra Streisand, for example. That is even ugly, that does not have a nice face, but that is brilliant…

Jorge Gorostiza, architect.
Author of the blog Arquitectura+Cine+Ciudad
Santa Cruz de Tenerife, march 2015

Gil Parrondo

Hai pouco navegando pola rede encontrei unha entrevista que lle fixeron en 1971 a Gil Parrondo, un gran mestre da escenografía (aínda que el prefire chamala decoración) cinematográfica, do que xa falei neste blogue. Esta entrevista está asinada por Heras Lobato e reprodúzoa a continuación:

Conseguiu para España o primeiro Oscar da historia. Un dos sete que se outorgaron á película Patton, o de dirección artística ou decoración, que é o mesmo, foi para Gil Parrondo. É para el a culminación dunha carreira. E para o cine español, unha grande honra. Porque Gil Parrondo se sente tan español, que nunca aceptou traballar nunha película que non fose encargada en España. Leva preto de trinta anos no tallo; formouse aquí. É da xeración

«daqueles románticos que viamos o cine como unha misión superior, mística case, e loitabamos por facer as cousas sen diñeiro, que traballabamos en tres ou catro películas á vez».

Foi o decorador, entre outras moitas fitas, de Xeromín, por aqueles tempos. Máis tarde, de A caída del Imperio romano, do Canón, de Doctor Zhivago

-Tiveron que unirse aos estranxeiros para facer grandes cousas? Tivemos que esperar que España se fixese un pouco a sucursal dun Hollywood decadente?

-Nós fixemos un cine válido para a época en que se producía. E hoxe mesmo, digan o que digan, o cine español non está tan mal. ¿Como pode vituperarse completamente un cine que produciu películas como A tía Tula, por exemplo? Hai un criadeiro de directores novos que ten que dicir moito e que, de feito, está a facer moitas cousas.

-Pero ¿déixanos?

-Ese xa é outro problema. Pero o noso cine non está tan mal, nin moito menos.

-Os americanos ¿estanse a aproveitar dos técnicos españois?

-Nós estámonos a aproveitar deles e eles estanse a aproveitar de nós. É unha correspondencia. Eu podo asegurarlle que os técnicos españois son insuperables. E os traballadores, os que fan o que os decoradores pensamos e deseñamos, son, sen discusión, os mellores do mundo. Dígoo porque vin traballar aos doutros países e porque así o recoñeceron directora de auténtico talle. Traballan cunha perfección e cunha rapidez verdadeiramente admirables. Por iso, entre outras razóns, ródanse agora tantas películas en España. Logo está o problema dos impostos e, sobre todo, a riqueza xeográfica do noso país, que a moi poucos quilómetros de distancia ten paisaxes tan diferentes como o de Galicia e o de Castela ou como o de Almería.

Nunca me gustou o cine bélico.

E cóntame que cando ían rodar Patton -o traballo dos decoradores durou case un ano- encontraron unha chaira en Almería que era mellor aínda que o propio escenario da célebre batalla Del guettar. E o mesmo sucedeu para rodar as escenas que na vida real sucederon en Sicilia, e con Segovia para as das Ardenas e con Navarra para as de Normandía.

-Canto custa facer os decorados dunha película así?

-Non llo podo dicir exactamente, pero moito diñeiro. Reprodúcese todo cunha absoluta fidelidade, porque, ademais, nas grandes películas americanas se conta cunha incrible documentación. Ata os números que ían pintados nos tanques eran os verdadeiros.

-E vostede, ¿canto gaña?

-Tampouco se pode dicir, porque iso depende das condicións do contrato. Pero este traballo está moi ben pagado.

Cala un instante. Pensa. Fala do Oscar e di:

-É curioso. Nunca me gustou facer cine bélico. Vou ter que ir cambiando de idea.

-Que época é a máis difícil de reproducir?

-Para min, a actual. As antigas ofrecen, creo, menos dificultade, porque hai documentación e son máis lucidas. A presente… É difícil, por exemplo, pararse a pensar que é o que poñería na súa casa, de acordo co seu carácter, o protagonista.

¡Don «Óscar» Gil!

Chegan uns amigos, compañeiros dos estudos. Danlle o parabén. Gil Parrondo acababa de chegar de Barcelona, de rodar Nicolás e Alexandra, e chámanlle en broma Don «Oscar» Gil.

-Vostede sofre a crise das grandes Compañías cinematográficas americanas?

-Eu persoalmente non. A min sóbrame, por fortuna, traballo. Pero esa crise, evidentemente, existe. De todos os xeitos, o cine americano é unha cousa moi rara. Quérese non crer nel, dise que está rematado, que Hollywood está morto… Por certo, estiven fai non moito tempo alí. Para min era como visitar o non vai máis. VI cousas novas: os grandes soares das Compañías, que foran vendidos para edificar hoteis. O que máis me emocionou foi a pequena casiña de Tom Mix. Era como volver aos meus tempos do cine. Aos meus heroes máis queridos. De verdade que estiven a punto de chorar. Vin tamén como se estaban a vender os vestidos que usou Greta Garbo… Si; Hollywood, o cine americano, decae, e os europeos demostraron con películas como La Strada -para min a mellor da historia do cine- que non hai que gastar moito diñeiro para facer unha gran película. Pero os americanos seguen facendo cine como ninguén e cando din «Imos facer unha película», lanzan unha na que todo é perfecto: a dirección, a interpretación, a música, os decorados. Porque, xa lle digo, fan cine como queren. En Hollywood, ademais, hai algo raro, unha especie de misticismo, de maxia, que non se pode producir, que non existe en oírvos lugares. E cando todo o mundo di «están acabados» xorde o xenio. Como unha Barbra Streisand, por exemplo. Que é ata fea, que non ten unha cara bonita, pero que é xenial…

Jorge Gorostiza, arquitecto.
Autor del blog Arquitectura+Cine+Ciudad
Santa Cruz de Tenerife, marzo 2015

El primer Le Corbusier | Sergio de MiguelO primeiro Le Corbusier | Sergio de MiguelThe first Le Corbusier | Sergio de Miguel

Le Corbusier y sus 5 puntos para una nueva arquitectura

La trayectoria de los primeros años de Le Corbusier como arquitecto, en las primeras décadas del siglo XX, estuvo dedicada casi con exclusividad a la investigación en torno al tema de la vivienda y se caracterizó por estar plagada de búsquedas y hallazgos, de invenciones y redefiniciones, que tuvieron una gran importancia no sólo en su arquitectura posterior sino, además, en la de muchos de sus coetáneos y contemporáneos. Es en estos primeros años donde es más fácil reconocer, por su juventud, algunas de las claves más notorias de su pensamiento creador.

Con los años, LC acumuló madurez e intensidad pero, también y como consecuencia, se mostró más complejo e indescifrable. Su genial capacidad innovadora y descubridora, la que le hizo pasar a la historia y nos sigue sorprendiendo, adolece, claro está, de ingenua inmediatez y, por tanto, no se puede pormenorizar con sucesivos análisis aislados. Hablar de la obra de LC es siempre hablar a medias, con la sensación de no haber dicho, ni mucho menos, todo lo que en realidad se puede llegar a decir. Pero, afortunadamente, en esos primeros años de investigación arquitectónica los signos de su pensamiento se encuentran más nítidos. Si miramos en los años siguientes, en las etapas más avanzadas de desarrollo de sus ideas, las lecturas se hacen más veladas y es fácil distraer la atención en la conmovedora madeja de sus recreaciones arquitectónicas.

Detengámonos en sus Obras Completas. Son el compendio de su personal testamento arquitectónico y, sobre todo, tienen el valor de ser la monografía que el propio LC, a lo largo de su vida, se encargó de seleccionar, ordenar y maquetar. Más concretamente fijémonos, por ahondar en lo ya expuesto, en su primer volumen (1910-1929). Es, sin duda, el tomo más cuidadosamente seleccionado, el más pedagógico y, además, el que inicia un camino que acaba nada menos que ocho volúmenes y cuarenta años después. Se trata de un comienzo sugerente, introductorio, como si LC quisiera presentar, de manera casual, los “personajes” que más adelante fueran a formar la trama y el desenlace de su escena arquitectónica global.

Veamos este volumen como una declaración de intenciones, como un medido guión desde el cual, dada su intencionada actitud comunicativa, podemos entresacar con mayor facilidad algunos de los más incipientes mecanismos mentales de su creación arquitectónica. Intentemos vislumbrar en estos primeros proyectos agrupados, en esos años principalmente caracterizados por la voluntad de invención, algunas de las invariantes de procedimiento intelectual que, más tarde y de manera más mezclada, van a formar la base del pensamiento del arquitecto.

La casa “Dominó”.

Tras algunos preámbulos con croquis de sus viajes de formación y un “curioso” proyecto de 1910, aparece la famosa perspectiva de la casa “Dom-ino” (realizada en 1914, a los 27 años de edad), que, aparentemente inocente, se presenta llena de precisas intenciones y de visión de futuro. En ella, sin ser muy perspicaz, se reconocen con facilidad muchas de las construcciones en fase de estructura de nuestras ciudades actuales (¿Se puede ser más visionario?). En cualquier caso, obviando su trascendencia posterior y por centrarnos en lo que nos ocupa, vemos que ya en este primer proyecto se está introduciendo una manera muy particular de pensar.

Propone un proyecto de viviendas, que más tarde desarrolla de diversas formas, desde la abstracción y la “potencia” de un sistema constructivo y compositivo que se caracteriza por su novedosa sencillez y economía. Un sistema “abierto” pero, a la vez, claro e inequívoco. Nos encontramos con un resultado unitario que, por el contrario, está pensado de manera fragmentaria. Es decir, por un lado, partiendo de la mayor simplicidad, se propone un sistema de estratos horizontales apilados en el espacio, y por otro, unos soportes y una escalera. Lo nuevo, evidentemente, no es el planteamiento de un armazón de hormigón armado, otros pioneros ya lo anunciaron antes que LC, sino el efecto de la posición relativa entre los soportes y las alineaciones de los forjados, es decir, su autonomía, el hecho de pensar en una fachada independiente de la estructura portante y, desde luego, la trascendencia de esta acción.

Esto es, el pensamiento “horizontal” (planta) se independiza del “vertical”(sección y alzado), pero no para negarse entre sí sino para “disociarse”, para tratarse en toda su dimensión por separado y, más tarde, para ponerse en valor mutuamente. El procedimiento es simple: confrontar parejas de contrarios, es decir, trabajar aisladamente en caminos a priori opuestos llevando su resultado al límite, teniendo como objetivo juntarlos de tal modo que se encuentre una unidad de gran intensidad. Vemos, por ejemplo, como la escalera en su posición relativa, ligada a la de los pilares, rompe astutamente la rígida simetría del conjunto, “contagiando” incluso el retranqueo del borde de uno de los forjados. En un gesto aparentemente sin importancia, pero que constituye el “pellizco” necesario para que la totalidad se entienda como un todo homogéneo. La casa “Dom-ino”, que no se construyó nunca como tal aunque sí sirvió de modelo para algunas de las villas posteriores, no es sino una demostración de fuerza, un ejemplo básico, como veremos, de su operativa posterior.

En el proyecto de una villa al borde del mar, de 1916, ensaya y propone un sistema diferente, aunque no por ello menos innovador y visionario. En el fondo el método de pensamiento es similar. Como en las casas “Dom-ino”, más allá del efecto desarrollado de la idea, que por ser “abierta” podrá tener muchos resultados, hijos todos ellos de la idea Madre, LC propone una construcción prefabricada en serie de paneles de hormigón armado, modulados, sistematizados y dispuestos en crujías longitudinales. Un sistema “vertical” de muros y soportes se combina con un sistema “horizontal” de modulación cada cinco metros en ambas direcciones que, en este caso, “estira” en un solo sentido para conseguir el dinamismo de la longitudinal. Presenta, como siempre, diversos dibujos perspectivos y planimétricos; en uno de ellos las cubiertas desde el exterior parecen planas, en otro propone (por primera vez de muchas) un interior rematado con bóvedas vahídas, curioso elemento que utiliza como emblema de máxima domesticidad a lo largo de toda su carrera. La planta, por supuesto, no coincide exactamente con las imágenes dibujadas, expresando de este modo que la idea/fuerza general es más importante que el resultado final. Su pensamiento es fragmentado, opera en paralelo y, como necesidad final, sorprende con la manera en que unifica las partes. Además, su interés no está en “congelar” resultados. Su voluntad principal es abrir caminos que el tiempo se encargará de recorrer.

Las casas de Troyes, de 1919, expuestas así mismo como casas de ejecución rápida mediante lo que denomina “hormigón líquido”, vienen a abundar en los mismos fundamentos. También en la casa “Monol” (1920), insiste en el concepto de casas en serie, esta vez con un mayor énfasis en la idea de agrupación e imagen global, proponiendo, con toda claridad, el perfil de la serie de bóvedas continuas, e insistiendo en la economía de la disposición paralela y direccional de los muros longitudinales. En definitiva, la verdadera apuesta formal y constructiva de estas propuestas.

Vemos como a finales de los años diez, no en vano coincidiendo con los difíciles años de la primera guerra mundial, se interesa principalmente por buscar nuevos métodos para la construcción de viviendas. Su campo de indagación se centra principalmente en sistemas técnicos con la suficiente autonomía frente a los resultados como para ser retomados con toda libertad, facilidad y amplitud de miras. Es como si la situación vital que atraviesa le obligara a definir las reglas de un juego del que no ha llegado el momento de jugar. Su hábil pensamiento “liberador” le permite contemplar el problema desde la distancia que supone concentrarse, por separado y con toda la energía, en cada uno de los aspectos fundamentales que han de intervenir, obviando aspectos superfluos. Seleccionando cuidadosamente los diferentes temas a tratar, eligiéndolos con autonomía para, sólo en contadas ocasiones, en un alarde de capacidad creativa y selectiva, darles una unidad, dotarlos de un “cuerpo” con sentido. Una estrategia, al fin y al cabo, a la altura de las circunstancias.

Esta eficaz distancia frente a los resultados, esta actitud abierta y fuertemente propositiva no la abandonaría, al menos, hasta después de la segunda gran guerra.

La casa “Citrohan”.

En 1920, propone la primera versión de la casa “Citrohan”. Es significativo destacar que de los proyectos que de verdad le interesan siempre gusta de intercalar varias versiones. En este proyecto acude, de nuevo, al sistema de “planos verticales paralelos”. Disponiendo el sistema mural direccionado consigue concentrase en la sección en doble altura y encontrar una “simplificación de las fuentes lumínicas” con una casa/caja abierta únicamente en sus lados cortos. A través de un gran hueco en la fachada de la doble altura, y de dos ventanas horizontales en el testero opuesto. Es decir, persigue la economía de medios en todas sus dimensiones.

Caracterizan la propuesta la rotunda simetría del conjunto, estratégicamente rota (de nuevo) por la autonomía de la escalera exterior que corre paralela a los muros y de la interior de caracol, y la tendencia a “liberar” los diferentes elementos. Trabaja, probablemente por auténtica necesidad, con el control de la “cantidad”. “La arquitectura preside las cantidades”, enuncia en Hacia una Arquitectura, escrito por aquel entonces. Para ello lleva hasta sus últimas consecuencias el equilibrio de los medios para conseguir la arquitectura, la “construcción de la luz”.

Practica con éxito la intensidad de la economía formal y la sencillez conceptual. La unidad del proyecto es siempre manifiesta, aun cuando se intuye con claridad su pensamiento “por partes”. Trabaja con la concatenación de acciones “puras” lo que le lleva a controlar el efecto deseado, a proponer proyectos-origen, a elevarse por encima de todo resultado para avistar el germen, el estado embrionario de lo que iba a enunciar como el “Espíritu Nuevo”.

El “Esprit Nouveau”.

Un “Esprit Nouveau” que, como no podía ser de otro modo, resume en estas páginas mediante la especificación concreta de tres conceptos: el “volumen” -la arquitectura es el juego sabio, correcto y magnífico de los volúmenes bajo la luz-, la “superficie” -el volumen está envuelto por una superficie, una superficie que está dividida según las directrices y las generatrices del volumen, acusando la individualidad de cada volumen -, y la “planta” -la planta es la generadora, la planta nos aporta la esencia de las sensaciones-. Es decir, de nuevo disocia con perspicacia el mensaje. Actúa mediante “fotogramas” aislados que en su conjunto consiguen transmitir maravillosamente la “imagen” global. Primero enuncia el discurso en las tres dimensiones (volumen), como cuando dibuja imágenes perspectivas de sus propuestas, después en dos dimensiones a través de la vertical (superficie) y la horizontal (planta), como en sus representaciones planimétricas, y al hacerlo así el mensaje se nos transmite con todos sus matices, con todas sus virtudes. Con total claridad.

Los “Inmuebles Villas”.

Tras la somera explicación del “Espíritu Nuevo” tiene a bien hablar de la ciudad. El crecimiento de la población y la concentración económica hacen que se replantee por aquel entonces un problema que, durante siglos, había permanecido fuera de la competencia de los arquitectos, pero que, en ese momento, empieza a formar parte importante de sus reflexiones. El vaivén de escalas es fundamental en su operativa intelectual y, por tanto, aplica la máxima de – el todo se debe a las partes y viceversa -. Es decir, no puede proponer sistemas de construcción de vivienda sin dar respuesta a la ciudad. No puede hablar de la ciudad sin proponer sistemas de agrupación de viviendas. En 1922 reflexiona sobre la “villa contemporánea para tres millones de habitantes” aunque todo hace sospechar que no es más que un prólogo para sustentar su primer gran proyecto/manifiesto: los “Inmuebles Villas”. Un proyecto entusiasta que, como el de la casa “Citrohan”, tendrá sucesivas versiones posteriores. De hecho podría decirse que están emparentados en cuanto a que se trata, en esencia, de una agrupación de unidades tipo “Citrohan”, una agrupación que LC, a la postre, quiere proponer como solución a la ciudad. Unas unidades de vivienda con forma prismática en dos niveles agrupadas en paralelo, pero en las que, como evolución de la “Citrohan”, introduce un nuevo concepto: el “jardín suspendido”. Patios de dos alturas horadados en fachada y conectados en vertical mediante una perforación coincidente con la alineación posterior de la vivienda, a través de los cuales las estancias de las casas, dispuestas en “L” alrededor, se abren selectivamente al exterior.

En uno de sus dibujos principales de los “Inmuebles Villas”, en el que se da una imagen global del conjunto edificado, es curiosa la presencia de un automóvil de la época en primer plano, elemento que repetirá en muchas fotografías y dibujos posteriores. En los automóviles de los años veinte se aprecia con claridad que la estética de la máquina está emparentada con el hecho de que las diferentes partes se articulan guardando su individualidad, adecuando cada forma a su función, independizando cada forma a cada función. El prisma cónico de la parte delantera envuelve únicamente el motor que presenta una forma similar, las semiesferas de los faros, independizadas a cada lado del motor, envuelven los conos reflectores de los focos, los guardabarros son piezas curvas y salientes que envuelven el movimiento de las ruedas, la cabina con sus asientos es un prisma que encierra el “habitáculo”. Es sin duda para LC un modelo de la “técnica moderna” que ejemplifica con claridad la manera en la que hay que entender la arquitectura. Todas las partes intervinientes son independientes, autónomamente especializadas para su función, pero todas entre sí forman un objeto unitario, capaz de servir con eficacia al hombre. La “máquina para habitar” es algo más que un concepto funcionalista, es una noción que interpreta la mentalidad de la formalización de la época para ponerla al servicio de la arquitectura. No en vano, cuando llama “Citrohan” a su modelo de villa quiere establecer un juego de palabras con la marca “Citroën”, con ello quiere indicar que ese modelo de casa se piensa para la producción masiva, para ser producida como si de un coche o un autobús se tratase. En realidad, dicha comparación enunciada en los años veinte, es como si hoy en día supiéramos comparar la vivienda con el teléfono móvil, o la construcción con la técnica aeroespacial.

La evolución de la casa “Citrohan”.

La versión de la casa “Citrohan” del “Salon dÁtomne” de 1922 incorpora un nuevo y significativo elemento: los “pilotis”. Ensaya el efecto ingrávido de la casa elevada sobre soportes del terreno. En una acción, como siempre, exenta de ingenuidad. Acude a una solución que además de conseguir aislar la construcción de la humedad de la tierra y la topografía consigue independizar el “volumen” aún más, lo destaca frente al entorno. En este caso incluso apoya la casa sobre una “bandeja” elevada sobre los soportes, poniendo en valor la cualidad objetual de la casa al colocarla sobre una especie de podio, en exposición. Es como si quisiera liberar el resultado de todo vínculo; del terreno, del agua (propone incluso la pieza al borde del mar), de la gravedad, es decir, como si quisiera demostrar continuamente la necesidad de su rotunda independencia. Este obsesivo aislamiento de los objetos a crear le reafirma en su modo de entender el pensamiento arquitectónico. Disociar el pensamiento le procura una potentísima herramienta de resolución e investigación. Mediante este proceso mental, consigue enunciar más rotundamente sus propuestas. Consigue comunicar mejor sus novedosos mensajes. La casa “Citrohan” así propuesta la conseguirá construir algunos años después, en 1925, en la colonia Weissenhof en Stuttgart.

En 1922 proyecta y construye una villa en Vaucresson. Una casa paralelepipédica en donde, siguiendo con su método, desvincula del volumen principal la pieza de la escalera. De ese modo rompe la simetría de la fachada principal y a su vez pone en valor el orden de la casa entera. En esta casa, como particularidad, pone en práctica por vez primera otro de los puntos cruciales de su nueva arquitectura: la ventana corrida horizontal. Aunque más desde un punto de vista figurativo que desde toda su fuerza de planteamiento; los soportes en este caso no se retrasan de la fachada como cabría suponer.

En el proyecto de la casa de Artista de 1922, reitera este planteamiento, aunque esta vez la escalera lateral aislada y la cubierta están rematadas por expresivas curvas. LC siente una verdadera tentación por poner en tensión la estrategia formal global mediante elementos contrarios, contrastados.

En este punto, por alguna razón, LC da un salto temporal e intercala un proyecto extraordinariamente interesante fechado en 1924: las casas en serie para artistas. Continuando con la idea de “caja” LC propone esta vez casas con planta cuadrada (hasta ahora siempre había querido direccionar de algún modo la planta mediante rectángulos más o menos exagerados). Un cuadrado en planta con dos características principales: un soporte en el centro (que sirve a su vez de bajante de la cubierta en “impluvium”) y una doble altura recortada con la diagonal. Una diagonal que pretende cambiar la sensación de tamaño de la exigua vivienda, por tratarse de la línea más larga que se puede “dibujar” en ese espacio y que, además, se ve acompañada por la diagonalidad de la escalera que se desarrolla paralela al corte espacial. La diagonal supone una “dimensión inesperada” enuncia LC. Un ejercicio de sincretismo que no tuvo a bien desarrollar posteriormente pero que, como otras veces, deja abierto generosamente. El tema de la diagonal, que este proyecto ensaya, fue especialmente importante para muchos “modernos”. Sin ir más lejos acordémonos del pabellón de Melnikov de la exposición Internacional de artes decorativas de París de 1925.

La casa para su amigo y pintor Onzenfant, de 1922, le supuso trabajar con su nueva arquitectura encajado entre medianeras, por primera vez en un contexto urbano. En esta construcción despliega su lenguaje con mayor soltura. Las escaleras protagonistas, los espacios y cristaleras a doble altura, las ventanas horizontales, la planta con tabiquería “libre”, son elementos que maneja ya con cierta destreza. La esquina urbana destaca por los “dientes de sierra” de la cubierta, ensayando de nuevo la noción de silueta singular, acudiendo al mecanismo de “recortarse” frente al cielo, de oponerse al volumen principal para buscar la oposición y los contrastes.

Como si quisiera poner de manifiesto todo su repertorio formal, presenta a continuación el proyecto de una villa en Auteil, primer proyecto de la villa La Roche / Jeanneret, también de 1922. En ella destaca la inclusión de una rampa, por vez primera, dentro del volumen paralelepipédico de la villa. Después presenta el proyecto del salón d´Automne de 1924 en el que propone, también por primera vez, una interesante villa compuesta por dos volúmenes independientes, unidos por una pasarela. Y de esta manera tan gráfica y directa, a partir de ejemplos que tratan directamente los temas a utilizar, introduce la villa La Roche y Albert Jeanneret de 1923, expuesta a continuación, en la que se construye el ensayo previo de la fragmentación en dos piezas y la inclusión de una rampa en el interior, en la sala en donde el banquero suizo La Roche había de colgar su colección de cuadros cubistas. En definitiva, los temas básicos y esenciales de esta propuesta son la dualidad (el dos, la pareja de piezas) y la diagonal (rampa), puestos en sintonía con habilidad. Villa en donde ya empieza a significarse la complejidad a la que puede llegar la sutil composición de elementos del lenguaje de LC.

Pessac.

A renglón seguido, empieza a introducir el esquema de lo que llama la “vivienda estandarizada”, proponiendo un juego de adiciones de módulos tridimensionales, como fichas de dominó. La opción de articular un volumen quebrado a través de una pieza de escalera queda introducida con su proyecto de la casa Lipchitz-Mietschaninoff de 1924. Para comenzar a exponer el efecto de un loteo urbano de piezas pareadas enseña algunos dibujos de su urbanización d´Adincourt de 1925. Para contar la idea de alta densidad en la construcción muestra el proyecto de la ciudad universitaria para estudiantes, también de 1925. Intercala entonces la pequeña villa al borde del lago Léman, construida con especial cariño para su madre, en donde a través de una pieza exageradamente longitudinal juega con los muros complejos, con los “perímetros habitados”, consiguiendo un efecto sorprendente y altamente cualificado, algo alejado de su discurso lingüístico hasta la fecha pero intenso y, sin duda, relacionado con la fuerza de la direccionalidad que había venido proponiendo en numerosas ocasiones. Insiste en sus contenidos con sus imágenes y argumentos en torno a los “Inmuebles Villa”, y con una página dogmática en la que establece un “aviso a los industriales” para construir ventanas moduladas. Y todo, a modo de bombardeo de imágenes preparatorias, para mostrar la compleja urdimbre de situaciones diversas que, ya entonces, le llevaron a plantear como lo hizo el barrio de Pessac, de 1925. Un proyecto comprometido, singular, arriesgado, en el que LC comprueba el efecto de su nueva arquitectura construida en “masa”, el efecto de un paisaje construido a partir de su innovadora arquitectura. Acaba esta serie de imágenes con una fotografía de sí mismo, apoyado en un pretil de fábrica de una de las terrazas y mirando al extenso entorno edificado de Pessac. Pensativo y, me imagino, algo sorprendido pero conocedor ya de la trascendencia de su aportación a la historia de la arquitectura.

La evolución de los “Inmuebles Villas”. El pabellón del “Espíritu Nuevo”.

Vemos como, llegado este punto de desarrollo de sus ideas, necesita anticipar los resultados mediante una serie de proyectos previos, ejemplos concretos de cada uno de los temas a tratar, para poder explicar en toda su complejidad el conjunto de referencias que constituyen sus proyectos principales. De nuevo en una clara manifestación de su pensamiento disociado, de su manera de ver los resultados como una meditada composición de temas aislados.

El proyecto de la villa Meyer en Paris, de 1925, es el primero de una serie de proyectos de viviendas unifamiliares de gran sofisticación. La investigación ordenada y escalonada en torno a un nuevo lenguaje arquitectónico empieza a convertirse en virtuosismo, en esta villa se reconocen con claridad los aspectos tratados y ensayados anteriormente pero, también, empieza a reconocerse una cierta actitud no sólo propositiva si no, a su vez, complaciente con su juego arquitectónico. La destreza que empieza a demostrar es el síntoma de que su ardua búsqueda se empieza a tornar en feliz hallazgo.

Vuelve a plantear los “Inmuebles Villas” pero esta vez para introducir la construcción del pabellón del “Espíritu Nuevo”. Una obra que tuvo una gran importancia en la divulgación de sus mensajes por encontrarse en la exposición Internacional de Artes Decorativas de París de 1925, junto a otros como el ya citado pabellón de Melnikov o la torre de informaciones de Mallet Stevens. Una pieza curiosa en cuanto a que se trata de una vivienda supuestamente aislada del sistema de agrupación de los “Inmuebles Villas”, una unidad desvinculada del conjunto edificado y posada sobre el terreno con total autonomía, como si de una nave espacial se tratara, demostrando su “extrañeza” frente al contexto. Era su nueva arquitectura frente al mundo y puso mucho interés en destacar y hasta en exagerar el mundo estético que soportaba su mensaje. Arquitectura, pintura y escultura, muebles y objetos, todo ello unificado en una sola acción. Una atmósfera de cambio estético global con la que representar la revolución moderna que se estaba gestando.

Pero hay que destacar que, de nuevo, estamos ante un pabellón pensado y construido de una manera muy particular. La unificación de las artes, de las corrientes artísticas, a través de la arquitectura era ya, en 1925, una idea generalizada, pero LC, como ya nos tiene acostumbrados, resuelve el pabellón acudiendo con habilidad a la fragmentación de acciones y mensajes para conseguir un resultado intenso. El hecho de construir una unidad de vivienda que, en realidad, queda claro que se trata de una célula básica una agrupación en manzana cerrada mucho mayor y que, a su vez, habla de una nueva manera de entender la ciudad, es un modo inteligente de decir sin hacer, de establecer significados más allá de lo estrictamente evidente, de ampliar conceptos. Un pabellón que, además, soporta ser un objeto en sí mismo, es decir, que puede llegar a entenderse como una villa aislada, como quedaría demostrado años después en la villa Stein en Garches.

De igual modo, la inclusión de objetos artísticos diseminados por los espacios de la vivienda responde a una voluntad integradora; corresponde con una solución que va encaminada, por un lado, a hacer más verosímil la propuesta pero, por otro, como en sus proyectos iniciales, a componer la unidad con elementos aislados, esta vez no sólo arquitectónicos. Actitud claramente oportuna que, a su vez, le lleva a incluir su trabajo dentro del contexto de las actividades revolucionarias de las vanguardias de estos años.

Los cinco puntos de una arquitectura nueva.

Como acostumbra, y a modo de introducción del siguiente gran mensaje, LC dispone de un medido orden para una nueva colección de proyectos diversos. Rodea el centro de la cuestión como si quisiera delimitar, poner en contraste, el perímetro del entendimiento. Primero relata una nueva incursión en el urbanismo, proponiendo el “fantástico” Plan Voisin de París (1925), sugerente y visionario aunque un tanto impertinente. Y luego, expone la pequeña casa de artistas en Boulogne (1926), con un volumen fragmentado en un solar “particularmente difícil”, el expresivo volumen “aprisionado” y audaz del “Palais du Peuple” (1926), y las casas “minimum”, también de 1926, en donde ensaya interesantes viviendas siamesas con el tema del tamaño límite como reto. Todos ellos proyectos realmente “extremos” en los que pone de manifiesto la dificultad que entraña la arquitectura, perfectos para delimitar y enfatizar la atención en torno a un punto central y primordial; el principal manifiesto de su investigación arquitectónica: los cinco puntos de una arquitectura nueva. Su principal aportación al movimiento moderno. Es evidente que era un maestro en la puesta en escena.

Estos cinco puntos en realidad se podrían entender como cinco “liberaciones” con respecto a la tradición y el pasado, como se encarga de expresar en los esquemas y dibujos que acompaña.

El primero, los pilotis, no es sino la liberación del suelo (humedad, topografía) y de la sensación gravedad. El segundo, La terraza-jardín, supone liberar los volúmenes edificados de la imposición de la soluciones tradicionales de los tejados. El tercero, la planta libre, supone liberar la composición y el orden de los gruesos muros para, a través de la segregación entre la estructura portante (soportes) y los cerramientos acudir a planteamientos “disociados” en los que la tensión entre las partes sea manifiesta e intencionada (jerarquía). El cuarto, la ventana corrida horizontal, nos lleva a la liberación del hueco en fachada, antaño esclavo de la estabilidad, ahora al servicio exclusivo de la iluminación y ventilación de las estancias. Y el quinto, la fachada libre, es la liberación del alzado como sistema ordenado de seriaciones al servicio del sistema constructivo mural, la fachada para LC se compone como si de un cuadro se tratase, segregando y disponiendo estéticamente en el plano las partes ciegas con respecto a las abiertas. En realidad, componiendo más que disponiendo.

Visto lo expuesto hasta ahora se podría incluso añadir, en una interpretación libre, un sexto punto: la liberación de la escalera (o la rampa, en definitiva el elemento de circulación vertical); hemos visto como desde el inicio del proyecto de la casa “Dominó” la escalera se comporta en cada proyecto como un elemento aislado, principal y protagonista de la composición general, un elemento caracterizador de la estrategia de cada propuesta. Un punto clave para el entendimiento de la solución en cada caso. Es probable que lo sientiera como un aspecto “personal”, casi caligráfico, y sea por ello por lo que no opta por incluirlo en sus cinco puntos-manifiesto. Pero sin duda, la liberación de la escalera es una invariante de su manera de actuar en estos años, y es un aspecto que se puede destacar en todos sus proyectos.

Como era lógico una vez enunciados sus clarificadores cinco puntos nos demuestra sus verdaderas posibilidades a través de ejemplos concretos. Una serie de magníficas villas lo ejemplifican. Elige para ello también cinco ejemplos, en el siguiente orden (no casual): la casa Cook en Boulogn-Sur-Seine (1926), la casa Guiette (1926), la villa Stein en Garches (1927), Las dos villas de la Weissenhof (Stuttgart, 1927), y la casa Plainex en París (1927).

Villas todas ellas muy matizadas y sofisticadas, pero también muy diferentes, como si de un dirigido muestrario se tratase. De todos modos, más allá del reconocimiento de sus “puntos de nueva arquitectura”, se reconoce en todos ellos una invariante de dibujo, y por tanto de pensamiento. Es una cuestión que no pasa desapercibida ya en sus primeros proyectos pero que es ahora donde resulta más evidente. Las plantas están dibujadas de manera que se especifica mediante una retícula de pavimento las zonas de servicio frente al resto. Disociando con precisión, parafraseando y anticipándose a Kahn, las zonas “servidoras” de las “servidas”.

Otra invariante de estas casas es que somete a los distintos volúmenes, como digo todos ellos claramente diferentes, a la inclusión de las estancias entre muros paralelos laterales, persiguiendo la idea “Citrohan” de casa-caja de muros direccionados, tanto en las que el hecho de estar entre medianeras lo requiera como en los que no.

Vemos como en la cuestión de la especificación de los espacios en dos categorías (servidores y servidos), como en el hecho de establecer muros laterales ciegos (fachada principal y trasera), entre otras cuestiones, es claro que LC busca la dualidad (el manejo del dos en términos de cantidad) como método de establecimiento de jerarquías y tensiones, como modo de creación de la forma. Y además, utiliza la dualidad como herramienta directamente emparentada con su sistema intelectual de disociaciones. No hay mejor manera de evolucionar en un proceso de creación formal que oponer con destreza e intención parejas de situaciones diversas. La vertical frente a la horizontal, el edificio frente al paisaje (el artificio frente a lo natural), lo lateral frente a lo frontal, el delante frente al detrás, lo recto frente a lo curvo, la estructura frente al cerramiento, lo grande frente a lo pequeño, lo claro frente a lo oscuro, etc.

La villa Savoye.

Tras el paréntesis a modo de cambio de tercio del proyecto del Palacio de la Sociedad de Naciones en Ginebra (1927/28), primer edificio público de envergadura que acomete LC. Preludio de lo que iba a venir años después, en el que ensaya su vocabulario formal en otro tipo de uso y escala. Y después del curioso pabellón desmontable para Nestlé de 1928. Ejemplos ambos de una actitud de búsqueda de nuevos caminos formales y constructivos. LC empieza a prologar con parsimonia, como siempre, su siguiente gran Manifiesto: La Villa Savoya.

Para ello despliega a continuación los proyectos de la Villa en Cartago. Curiosos en cuanto a que la propuesta de 1928 y la de 1929 apenas tienen algo que ver. Parece como si uno lo hubiese hecho desde una clara idea de sección (ni siquiera aparece la planta) y otro desde una idea básica pensada en planta, que no casan entre sí pero que, sin embargo, los dispone uno tras otro porque ambas ideas le interesan. Juntas y por separado. Más allá de los resultados.

A continuación, y como desarrollo de la idea de los Inmuebles Villa, expone los proyectos Wanner en Ginebra (1928/29), anticipo de la sección de corredor central de la idea de la Unidad de Habitación de los años 40. Intercala un par de proyectos que investigan las posibilidades tipológicas de los bloques residenciales. Y tras este lento deambular en torno a su sorprendente capacidad de invención, por fin, llega la primera versión de su obra maestra, al menos de su primer periodo como arquitecto (el que discurre entre ambas guerras mundiales), la villa Savoya.

Una villa, de la que ya se ha dicho y escrito prácticamente de todo, es importante y relevante por muchas cuestiones. En primer lugar, desde nuestra perspectiva, supone el cenit de su primera etapa de investigación en torno al pensamiento de la vivienda moderna. En ella se percibe un resumen y una exaltación de todos los aspectos que ha ido tratando en sus proyectos hasta aquel entonces, aunque no se parezca en realidad a ninguno de ellos; es la primera vez que hace una villa con cuatro fachadas, desechando los muros “Citrohan”, dispone sus cinco (o si se quiere sus seis) puntos de la nueva arquitectura con toda nitidez, en una exhibición de destreza lingüística, y a la vez lo hace con una pieza inédita e insólita, absolutamente innovadora desde el punto de vista formal y estratégico. Cual conejo de la chistera.

Se ha dicho que en realidad se trata de una casa patio, una casa suspendida en la naturaleza, un palacio moderno (basamento, desarrollo y coronación), etc. Interpretaciones aparte, que como siempre pasa con las obras maestras de LC (Ronchamp, Unité, Chandigarh), no son pocas y todas de alguna manera ciertas, lo importante, en nuestro caso, es identificar, si es que es posible, los mecanismos intelectuales de creación de tan sorprendente proyecto.

LC habla de la “promenade architecturale”, sirviendo a ese gusto personal por poner un título a las cosas, que no es sino la expresión del carácter de la casa en sí. Un “paseo”, un recorrido, que contagia tanto el exterior como el interior. Un dinamismo que pone en tensión la “estaticidad” formal de la pieza. El coche rodea atravesando la planta baja de la casa, hasta “hundirse” en el garaje. El visitante se traslada diagonalmente, adelante y atrás, por medio de la rampa o la escalera, disfrutando de la perspectiva del deambular. Las paredes, planos de colores diversos, idea retomada de la motivadora Bauhaus, hacen de las estancias lugares cambiantes frente a la luz. En una especie de recreación de un caleidoscopio. Visitar la villa Savoye es encontrase en un mundo sorprendente, curiosamente acogedor, pero a la vez cambiante, vibrante. Los elementos arquitectónicos, la rampa, los muros, el cielo, los colores, se presentan con vocación de secuencia, de cambio continuo. La arquitectura para LC, ya no es sólo investigación lingüística, estrategia formal y compositiva, empieza a ser, en esta casa ya con toda su magnitud, la creación de una particular atmósfera y unas sensaciones, la manifestación de un determinado carácter y naturaleza.

El pensamiento disociado, la hábil fragmentación de acciones en busca de la unidad, la estrategia y el carácter, es algo que en esta villa ya se empieza a percibir veladamente, a perder la nitidez de antaño. El genio creador da un paso adelante en una precoz muestra de todo su esplendor propositivo, la complejidad y la riqueza de matices y lecturas, la diversidad de interpretaciones hacen difícil un análisis clarificador. LC ha recorrido un camino inicial en busca de una nueva arquitectura. La villa Savoya representa una frontera a partir de la cual su modo de operar empezará a ser menos reconocible, más complejo y dispar. Es elocuente el famoso esquema de sistemas y estrategias en torno a sus villas, colocado a continuación y numerado del uno al cuatro, y que se cierra con la villa Savoya, porque significa un colofón, un inteligente resumen de un proceso investigador arquitectónico que intenta buscar una cierta perfección. En él compara el sistema disgregado de la villa Roche (“pintoresco”), con el sistema de composición cúbica (“prisma puro”) ejemplificado por tres niveles de acercamiento: el paralelepípedo del concepto “Citrohan”, que enuncia como “muy difícil” (satisfacción del espíritu), la idea de la villa en Cartago (bandejas en formación de estratos de planta libre) que tilda de “muy fácil”(“practico y combinable), y por último la villa Savoye, que califica de “muy generoso”, es decir, de muy equilibrado y completo. A modo de culmen en la búsqueda de satisfacer la intención.

A partir de este momento resulta en extremo complejo buscar métodos lineales de entendimiento, vislumbrar modos nítidos de actuación, en el discurso del resto de los volúmenes de la Obra Completa.

Sirva este escueto recorrido de la obra de primer LC para entender, aunque sea parcialmente, los poderosos comienzos del principal inventor de la arquitectura del siglo XX. Su obra, como la de los grandes de la historia, se ira desvelando con el transcurrir de los años. Aunque, mucho me temo que tendrán que pasar quizás muchas generaciones más para siquiera empezar a agotar la importancia de su mensaje.

Sergio de Miguel, arquitecto
Madrid, enero 2010

Le Corbusier y sus 5 puntos para una nueva arquitectura

The path of the first years of Him Corbusier like architect, in the first decades of the 20th century, was devoted almost with exclusividad to the investigation around the subject of the house and characterised  for being plagada of researches and findings, of inventions and redesigns, that had a big importance no only in his back architecture but, besides, in the one of many of his coetáneos and contemporary. It is in these first years where is easier to recognise, by his youth, some of the most notorious keys of his thought creator.

With the years, LC accumulated maturity and intensity but, also and like consequence, showed  more complex and indescifrable. His genial innovative capacity and discoverer, the one who did him happen to the history and follows us surprising, suffers from, clear is, of naïve immediateness and, therefore, can not  detail with successive isolated analyses. Speak of the work of LC is always speak half, with the feeling of have not said, neither much less, all what in reality can  arrive to say. But, fortunately, in these first years of architectural investigation the signs of his thought find  more nítidos. If we look in the following years, in the most advanced stages of development of his ideas, the readings do  more watched and is easy to distract the attention in the conmovedora madeja of his architectural recreations.

Detain us in his Complete Works”. They are the compendio of his personal architectural will and, especially, have the value to be the monograph that the own LC, along his life, commissioned  to select, order and maquetar. More specifically fix us, for deepening in the already exposed, in his first volume (1910-1929). It is, definitely, the volume more carefully selected, the most pedagogical and, besides, the one who initiates a way that finishes at all less than eight volumes and forty years afterwards. It treats  of a beginning sugerente, introductory, as if LC wanted to present, of casual way, the “characters” that more forward went to form the plot and the denouement of his global architectural scene.

We see this volume like a statement of intentions, like a measured script from which, given his intentional communicative attitude, can entresacar with main ease some of the more incipientes mental mechanisms of his architectural creation. We try to discern in these first projects grouped, in these mainly characterised years by the will of invention, some of the invariants of intellectual procedure that, later and of way more mixed, go to form the base of the thought of the architect.

A “Domino” House.

After some preambles with sketch of his trips of formation and a «onlooker» I project of 1910, the famous perspective of the house appears «I» «dominate» (realized in 1914, 27 years after age), that, seemingly innocent, appears flood of precise intentions and of vision of future. In her, without being very perspicacious, many of the constructions are recognized by facility in phase of structure of our current cities (is it possible to be more visionary?). In any case, obviating his later transcendency and for centring what occupies us, we see that already in this first project a very particular way of thinking is getting.

He proposes a project of housings, which later develops of diverse forms, from the abstraction and the «power» of a constructive system and compositivo that is characterized by his new simplicity and economy. A «opened» system but, simultaneously, clear and unequivocal. We think an unitary result that, on the contrary, it is thought in a fragmentary way. That is to say, on the one hand, departing from the major simplicity, one proposes a system of horizontal strata piled up in the space, and for other one, a few supports and a stairs. The new thing, evidently, is not the exposition of a framework of reinforced concrete, other pioneers already it announced before that LC, but the effect of the relative position between the supports and the alignments of forged, that is to say, his autonomy, the fact of thinking about a front independent from the structure amble and, certainly, the transcendency of this action. This is, the «horizontal» thought (plants) becomes free of the «vertical one» (section and gathering), but not to refuse between yes but » to dissociate itself «, to treat itself in all his dimension separately and, later, to put in value mutually. The procedure is simple: pairs bordering of opposite, that is to say, to be employed aisladamente at ways a priori opposite taking his result to the limit, having as aim join them in such a way that one finds a unit of great intensity. We see, for example, as the stairs in his relative position tied to that of the props, it breaks crafty the rigid symmetry of the set, «infecting» even the retranqueo of the edge of one of the wrought ones. In a gesture seemingly without importance, but that constitutes the necessary «pinch» in order that the totality is understood as the quite homogeneous one. The Domino house,, that was never constructed as such though yes it used as model for any of the later villas, it is not but a demonstration of force, a basic example, since we will see, of his operative later one.

In the project of a villa at the edge of the sea, of 1916, it tests and proposes a different system, though not for it less innovator and visionary. In the bottom the method of thought is similar. Since in the houses «I» «Dominate», beyond the effect developed of the idea, which for being «opened» will be able to have many results, children all of them of the idea Mother, LC proposes a construction prefabricated in series of panels of reinforced concrete, modulated, systematized and arranged in you were squeaking longitudinal. A «vertical» system of walls and supports combines with a «horizontal» system of modulation every five meters in both directions that, in this case, «it» «stretches» in an alone sense to obtain the dynamism of the longitudinal one. He presents, as always, diverse drawings perspectivos and planimetric; in one of them the covers from the exterior seem to be flat, in other one he proposes (for the first time of many) an interior finished off with vaults vahídas, curious element that it uses as emblem of maximum domesticity along all his career. The plant, certainly, does not coincide exactly with the drawn images, expressing thus that the general idea / force is more important than the final result. His thought is fragmented, operates in parallel and, as final need, surprises with the way in which it unifies the parts. In addition, his interest is not in «freezing» results. His principal will is to open ways that the time will take charge crossing.

The Troyes houses, of 1919, exposed likewise as houses of rapid execution by means of what it names «liquid concrete», come to abound in the same foundations. Also in the house «Monol» (1920), he insists on the concept of houses on series, this time with a major emphasis on the idea of group and global image, proposing, with all clarity, the profile of the series of constant vaults, and insisting on the economy of the parallel and directional disposition of the longitudinal walls. Definitively, the real formal and constructive bet of these offers.

We see like at the end of the years ten, not uselessly coinciding with the difficult years of the first world war, it is interested principally for looking for new methods for the construction of housings. His field of investigation centres principally on technical systems with the sufficient autonomy opposite to the results as to be taken again by all freedom, facility and extent of gun-sights. It is as if the vital situation that it crosses was forcing him to define the rules of a game from which the moment to play has not come. His skilful «liberating» thought allows him to contemplate the problem from the distance that supposes centering, separately and with all the energy, in each of the fundamental aspects that have to intervene, obviating superfluous aspects. Selecting carefully the different topics to treating, choosing them with autonomy for, only in few occasions, in an ostentation of creative and selective capacity, to give them a unit, to provide them with a «body» with sense. A strategy, in the end, at a height of the circumstances.

This effective distance opposite to the results, this opened attitude and strongly propositiva it would not leave her, at least, up to after the second great war.

A “Citrohan” house.

In 1920, he proposes the first version of the house «Citrohan». It is significant to emphasize that the projects in that indeed he is interested always he pleases of inserting several versions. In this project it comes, again, to the system of » vertical parallel planes «. Arranging the wall system direccionado obtains it was concentrating in the section in double height and to find a » simplification of the light sources » with a house / box opened only in his short sides. Across a great hollow in the front of the double height, and of two horizontal windows in the opposite testero. That is to say, it chases the economy of means in all his dimensions.

They characterize the offer the round symmetry of the set, it strategically rotates (again) for the autonomy of the exterior stairs that runs parallel to the walls and of the interior of snail, and the trend «to «liberate» the different elements. It works, probably for authentic need, under control of the «quantity». «The architecture presides at the quantities», it enunciates in Towards an Architecture, written in those days. For it it takes up to his last consequences the balance of the means to obtain the architecture, the «construction of the light».

He practises successfully the intensity of the formal economy and the conceptual simplicity. The unit of the project is always manifest, even if his thought is felt by clarity » on parts «. There works with the concatenation of «pure» actions what leads him to controlling the wished effect, to proposing projects – origins, to rising over any result to sight the germ, the embryonic condition of what it was going to enunciate as the «New Spirit».

“L´Esprit Nouveau”.

A «Esprit Nouveau» that, since it could not be differently, it summarizes in these pages by means of the concrete specification of three concepts: the «volume» – the architecture is the wise, correct and magnificent game of the volumes under the light-, the «surface» – the volume is wrapped for a surface, a surface that is divided according to the directives and the generatrices of the volume, accusing the individuality of every volume-, and the «plant» – the plant is the generating one, the plant us contributes the essence of the sensations-. That is to say, again it separates with perspicacity the message. It acts by means of isolated «stills» that in his set manage to transmit wonderfully the global «image». First it enunciates the speech in three dimensions (volume), as when it draws images perspectives of his offers, later in two dimensions across the vertical (surface) and the horizontal (plant), since in his planimetric representations, and on the message having made it like that we are transmitted by all his shades, by all his virtues. With total clarity.

“Real estate Villas”.

After the shallow explanation of the » New Spirit » it has speak good of the city. The growth of the population and the economic concentration they do that there rethinks in those days a problem that, for centuries, it had remained out of the competition of the architects, but that, in this moment, starts forming a part importantly of his reflections. The sway of scales is fundamental in his operative intellectual one and, therefore, it applies the maxim of – everything owes to the parts and vice versa-. That is to say, it cannot propose systems of construction of housing without giving response to the city. It cannot speak about the city without proposing systems of group of housings. In 1922 he thinks about the » contemporary villa for three million inhabitants » though everything makes suspect that it is not any more than a prologue to sustain his first great project/manifest: the «Real estate Villas». A project enthusiast who, as that of the house «Citrohan», will have successive later versions. In fact it might be said that they are related as for that there treats itself, in essence, about a group of units type «Citrohan», a group that LC, at last, wants to propose as solution to the city. A few units of housing with prismatic form in two levels grouped in parallel, but in that, as evolution of the «Citrohan», it introduces a new concept: the «suspended garden». Courts of two heights perforated in front and connected in vertical by means of a coincidental perforation with the later alignment of the housing, across which the stays of the houses, arranged in «L» around, are opened selectively on the outside.

In one of his principal drawings of the » Real estate Villas «, in that one gives a global image of the built-up set, there is curious the presence of a car of the epoch in the first plane, element that will repeat in many photographies and later drawings. In the cars of the twenties it appreciates with clarity that the aesthetics of the machine are related by the fact that the different parts are articulated guarding his individuality, adapting every form to his function, freeing every form to every function. The conical prism of the front part wraps only the engine that presents a similar form, the semispheres of the beacons, freed to every side of the engine, wrap the cones reflectors of the areas, the mudguards are curved and salient pieces that wrap the movement of the wheels, the cabin with his seats is a prism that encloses the «cockpit». It is undoubtedly for LC a model of the «modern technology» who exemplifies with clarity the way in that it is necessary to understand the architecture. All the parts interveners are independent, autonomous specialized for his function, but they all between yes form an unitary object, capable of serving with efficiency the man. The » machine to live » is something more than a concept funcionalista, is a notion that interprets the mentality of the formalization of the epoch to put it to the service of the architecture. Not uselessly, when it calls «Citrohan» his model of villa it wants to establish a play on words with the brand «Citroën», with it it wants to indicate that this model of house is thought for the massive production, to be produced as if about a car or a bus it was treating itself. Actually, the above mentioned comparison enunciated in the twenties, it is as if nowadays we could compare the housing with the mobile phone, or the construction with the aerospace technology.

The evolution of the “Citrohan” house.

The version of the house «Citrohan» of the » Lounge dÁtomne » of 1922 it incorporates a new and significant element: the «pilotis». It tests the weightless effect of the house raised on supports of the area. In an action, since always, it exempts of naiveté. It comes to a solution that beside managing to isolate the construction of the dampness of the land and the topography manages to free the «volume» furthermore, emphasizes it opposite to the environment. On this enclosed case the house rests on a «tray» raised on the supports, putting in value the quality objetual of the house on having placed it on a species of podium, in exhibition. It is as if it wanted to liberate the result of any link; of the area, of the water (he proposes even the piece at the edge of the sea), of the gravity, that is to say, as if it wanted to demonstrate constant the need of his round independence. This obsessive isolation of the objects to creating reaffirms him in his way of understanding the architectural thought. To separate the thought tries the most powerful tool of resolution and investigation. By means of this mental process, it manages to enunciate more roundly his offers. It manages to communicate better his new messages. The house «Citrohan» like that offer will manage to construct it some years later, in 1925, in the colony Weissenhof in Stuttgart.

In 1922 it projects and constructs a villa in Vaucresson. A parallelepipedic house where, continuing with his method, it detaches from the principal volume the piece of the stairs. Thereby it breaks the symmetry of the main face and in turn it puts in value the order of the entire house. In this house, as particularity, it puts into practice for the first time other one of the crucial points of his new architecture: the continuous horizontal window. Though more from a figurative point of view that from all his force of exposition; the supports in this case are not late of the front as goatish to suppose.

In the project of the Artist’s house of 1922, he repeats this exposition, though this time the lateral isolated stairs and the cover are finished off by expressive curves. LC feels a real temptation for putting in tension the formal global strategy by means of opposite, confirmed elements.

In this point, for some reason, LC gives a temporary jump and inserts an extraordinarily interesting project dated in 1924: the houses in series for artists. Continuing with the idea of «box» LC he proposes this time you marry square plant (till now always it had wanted direccionar somehow the plant by means of more or less exagerate rectangles). A square in plant with two principal characteristics: a support in the center (that uses in turn of bajante as the cover in «impluvium») and a double height cut away with the diagonal. A diagonal that tries to change the sensation of size of the exiguous housing, for treating itself about the longest line that can «show» in this space and that, in addition, meets accompanied by the diagonalidad of the stairs that develops parallel to the spatial cut. The diagonal supposes a » unexpected dimension » enunciates LC. An exercise of syncretism that did not have develop good later but that, as other times, stops opened generously. The topic of the diagonal, which this project tests, was specially important for «modern» many. Without going beyond acordémonos of Melnikov’s pavilion of the International exhibition of decorative arts of Paris of 1925.

The house for his friend and painter Onzenfant, of 1922, it him supposed working with his new architecture fitted between dividing, for the first time in an urban context. In this construction despliega his language with major fluency. The stairs protagonists, the spaces and windows to double height, the horizontal windows, the plant with tabiquería «frees», they are elements that he handles already with certain skill. The urban corner stands out for the » teeth of saw » of the cover, testing again the notion of singular silhouette, coming to the mechanism of » standing out » opposite to the sky, of being opposed to the principal volume to look for the opposition and the contrasts.

As if it wanted to reveal all his formal digest, he presents later the project of a villa in Auteil, the first project of the villa The Roche / Jeanneret, also of 1922. In her the incorporation of a ramp stands out, for the first time, inside the parallelepipedic volume of the villa. Later he presents the project of the lounge d’Automne of 1924 in the one that proposes, also for the first time, an interesting villa composed by two independent volumes, joined by a gangplank. And hereby so graphical and direct, from examples that treat directly the topics to using, there introduces the villa The Roche and Albert Jeanneret of 1923, exposed later, in that the previous test of the fragmentation is constructed in two pieces and the incorporation of a ramp in the interior, in the room where the Swiss banker The Roche had to hang his collection of pictures cubists. Definitively, the basic and essential topics of this offer are the duality (two, the pair of pieces) and the diagonal (ramp), positions in tuning in with skill. Villa where already there starts being meant the complexity to which there can come the subtle composition of elements of LC’s language.

Pessac.

To followed line, it starts introducing the scheme of what calls the «housing standardized», proposing a game of additions of three-dimensional modules, as cards of dominoes. The option to articulate a volume broken across a piece of stairs remains introduced with his project of the house Lipchitz-Mietschaninoff of 1924. To begin to expose the effect of an urban loteo of pieces pareadas it teaches some drawings of his urbanization d’Adincourt of 1925. To count the idea of high density in the construction it shows the project of the university city for students, also of 1925. It inserts then the small villa at the edge of the lake Léman, constructed with special fondness for his mother, where across an excessively longitudinal piece it plays with the complex walls, with the «inhabited perimeters», obtaining a surprising and highly qualified effect a little removed from his linguistic speech up to the date but intensely and, undoubtedly, related to the force of the direccionalidad that had come proposing in numerous occasions. He insists on his contents with his images and arguments concerning the «Real estate Villa», and with a dogmatic page on the one that establishes a «notice to the manufacturers» to construct modulated windows. And everything, like bombardment of preparatory images, to show the complex warp of diverse situations that, already then, they led him to raising it was done by the neighborhood of Pessac, of 1925. An awkward, singular, risky project, in which LC verifies the effect of his new architecture constructed in «mass», the effect of a landscape constructed from his innovative architecture. It ends this series of images with a photography of yes the same, supported in a railing factory of one of the terraces and looking at Pessac’s extensive built-up environment. Thoughtful and, I imagine, a little surprised but connoisseur already from the transcendency of his contribution to the history of the architecture.

The evolution of the Real estate Villas. The pavilion of the New Spirit”.

We see like, come this point of development of his ideas, it needs to anticipate the results by means of a series of previous projects, concrete examples of each one of the topics to treating, to be able to explain in all his complexity the set of references that constitute his principal projects. Again in a clear manifestation of his separated thought, of his way of seeing the results as a pondered composition of isolated topics.

The project of the villa Meyer in Paris, of 1925, is the first one of a series of projects of one-family housings of great sophistication. The investigation tidy and staggered concerning a new architectural language starts turning into virtuosity, in this villa the aspects treated are recognized by clarity and tested previously but, also, a certain attitude starts being recognized not only propositiva if not, in turn, complaisent with his architectural game. The skill that it starts demonstrating is the symptom of which his arduous search is started returning in happy finding.

It returns to raise the «Real estate Villas» but this time to introduce the construction of the pavilion of the «New Spirit». A work that had a great importance in the spreading of his messages for being in the International exhibition of Decorative Arts of Paris of 1925, together with others as Melnikov’s already mentioned pavilion or the tower of information of Mallet Stevens. A curious piece as for which it is a question Villas as a housing supposedly isolated of the system of group of the «Real estate», a unit detached from the set built-up and put on the area with total autonomy, as if about a spaceship it was treating itself, demonstrating his «strangeness» opposite to the context. It was his new architecture opposite to the world and it put a lot of interest to stand out and up to in exaggerating the aesthetic world that was supporting his message. Architecture, painting and sculpture, furniture and objects, all this unified in an alone action. An atmosphere of aesthetic global change with which to represent the modern revolution that was in preparation.

But it is necessary to emphasize that, again, we are before a pavilion well-considered and constructed of a very particular way. The unification of the arts, of the artistic currents, across the architecture it was already, in 1925, one widespread idea, but LC, since already it has us used, it solves the pavilion coming with skill to the fragmentation of actions and messages to obtain an intense result. The fact of constructing a unit of housing that, actually, remains clear that a group treats itself about a basic cell in closed very much major apple and that, in turn, it speaks about a new way of understanding the city, is an intelligent way of saying without doing, of establishing meanings beyond the strictly evident thing, of extending concepts. A pavilion that, in addition, he supports to be an object in yes same, that is to say, that can manage to understand as an isolated villa, since he would remain demonstrated some years later in the villa Stein in Garches.

Of equal way, the incorporation of artistic objects spread by the spaces of the housing answers to an of integration will; it corresponds with a solution that is directed to make, on the one hand, the offer more credible but, for other one, since in his initial projects, to composing the unit with isolated elements, this time not only architectural. Clearly opportune attitude that, in turn, leads him to including his work inside the context of the revolutionary activities of the forefronts of these years.

Five points of a new architecture.

Since he is accustomed, and like introduction of the following great message, LC has a measured order for a new collection of diverse projects. It surrounds the center of the question as if it wanted to delimit, to put in contrast, the perimeter of the understanding. First it reports a new incursion in the urbanism, proposing the «fantastic» Plan Voisin of Paris (1925), suggestive and visionary though rather impertinent. And then, it exposes the artists’ small house in Boulogne (1926), with a volume fragmented in a «particularly difficult» lot, the expressive «imprisoned» and bold volume of the «Palais du Peuple» (1926), and the houses «minimum», also of 1926, where it tests interesting Siamese housings with the topic of the size limit as challenge. All of them «really «extreme» projects in which it reveals the difficulty that contains the architecture, perfect to delimit and to emphasize the attention concerning a central and basic point; the principal manifest of his architectural investigation: five points of a new architecture. His principal contribution to the modern movement. It is evident that he was a teacher in the putting in scene.

These five points actually might be understood as five «liberations» with regard to the tradition and the past, since it takes charge expressing in the schemes and drawings that he accompanies.

The first one, the pilotis, is not but the liberation of the soil (dampness, topography) and of the sensation gravity. The second one, The terrace – garden, supposes liberating the built-up volumes of the imposition of her traditional solutions of the roofs. The third party, the free plant, supposes liberating the composition and the order of the thick walls for, across the segregation between the structure amble (supports) and the closings coming to expositions «separated» in that the tension between the parts is a manifest and meaningful (hierarchy). The quarter, the continuous horizontal window, takes us to the liberation of the hollow in front, long ago slave of the stability, now to the exclusive service of the lighting and ventilation of the stays. And the fifth one, the free front, is the liberation of the gathering as tidy system of seriaciones to the service of the constructive wall system, the front for LC consists as if about a picture it was treating itself, segregating and arranging aesthetically in the plane the blind parts with regard to the opened ones. Actually, composing more that having.

I dress the exposed thing till now it might add even, in a free interpretation, a sixth point: the liberation of the stairs (or the ramp, definitively the element of vertical traffic); we have seen since from the beginning of the project of the «Domino» house the stairs he behaves in every project as an isolated, principal element and protagonist of the general composition, an element caracterizador of the strategy of every offer. A key point for the understanding of the solution in every case. It is probable that sientiera as a «personal», almost calligraphic aspect, and it is for it for what it does not choose to include it in his five points – manifests. But undoubtedly, the liberation of the stairs is an unvariant of his way of acting in these years, and is an aspect that can be outlined in all his projects.

Since it was logical once enunciated his clarifiers five points it demonstrates his real possibilities across concrete examples. A series of magnificent villas exemplify it. It chooses for it also five examples, in the following order (not chance): the house Cook in Boulogn-Sur-Seine (1926), the house Guiette (1926), the villa Stein in Garches (1927), Both villas of the Weissenhof (Stuttgart, 1927), and the house Plainex in Paris (1927).

Villas very variegated and sophisticated all of them, but also very different, as if about a directed sample it was treating itself. Anyhow, beyond the recognition of his » points of new architecture «, an unvariant of drawing is recognized in all of them, and therefore of thought. It is a question that does not happen unnoticed already in his first projects but that is now where it turns out to be more evident. The plants are drawn so that the zones of service are specified by means of a reticle of pavement opposite to the rest. Separating accurately, paraphrasing and being anticipated to Kahn, the zones «servidoras» of the «served ones».

Another unvariant of these houses is that it submits to the different volumes, as I say clearly different all of them, to the incorporation of the stays between parallel lateral walls, chasing the idea «Citrohan» of house – box of walls direccionados, so much in that the fact of being between dividing needs it like in that not.

We see like in the question of the specification of the spaces in two categories (servants and served), since in the fact of establishing lateral blind walls (main and back face), between other questions, it is clear that LC looks for the duality (the managing of two in terms of quantity) as method of establishment of hierarchies and tensions, as way of creation of the form. And in addition, the duality uses as tool directly become related to his intellectual system of dissociations. There is no better way of evolving in a process of formal creation that to object nimbly and intention pairs of diverse situations. The vertical one opposite to the horizontal one, the building opposite to the landscape (the artifice opposite to the natural thing), the lateral thing opposite to the frontal thing, ahead opposite to behind, the straight thing opposite to the curved thing, the structure opposite to the closing, the big thing opposite to the small thing, the clear thing opposite to the dark thing, etc.

The Savoye villa.

After the parenthesis like change of third of the project of the Palace of the Company of Nations in Geneva (1927/28), the first public important building that LC attacks. Prelude of what was going to come some years later, in that it tests his formal vocabulary in another type of use and scale. And after the curious detachable pavilion for Nestlé of 1928. Examples both of an attitude of search of new formal and constructive ways. LC starts prefacing with parsimony, since always, his following great Manifest: The Villa Savoya.

For it despliega later the projects of the Villa in Carthage. Onlookers as for whom the offer of 1928 and that of 1929 scarcely they have something that to see. It seems as if one had done it from a clear idea of section (the plant does not even appear) and other one from a basic idea thought about plant, which they do not marry between yes but which, nevertheless, them arranges one after other one because he is interested in both ideas. Together and separately. Beyond the results.

Later, and as development of the idea of the Real estate Villa, it exposes the projects Wanner in Geneva (1928/29), anticipation of the section of central corridor of the idea of the Unit of Room of the 40s. It inserts a project couple that the possibilities investigate tipológicas of the residential blocks. And after slow this one to stroll concerning his surprising capacity of invention, finally, there comes the first version of his masterpiece, at least of his first period as architect (the one that passes between both world wars), the villa Savoya.

A villa, of which already one has said and written practically of everything, is important and relevant for many questions. First, from our perspective, he supposes the zenith of his first stage of investigation concerning the thought of the modern housing. In her there is perceived a summary and an exaltation of all the aspects that has been treating in his projects up to that one at the time, though it does not look like actually any of them; it is the first time that does a villa with four fronts, rejecting the walls «Citrohan», arranges his five (or if his six are wanted) points of the new architecture by all brightness, in an exhibition of linguistic skill, and simultaneously it does it with an unpublished and unusual, absolutely innovative piece from the formal and strategic point of view.  Which rabbit of the top hat.

It has been said that actually there treats itself about a house court, a house suspended in the nature, a modern palace (basement, development and coronation), etc. Interpretations apart, that since always it spends with LC’s masterpieces (Ronchamp, Unité, Chandigarh), are not small and all somehow certain, the important thing, in our case, it is to identify, if it is that it is possible, the intellectual mechanisms of creation of so surprising project.

LC speaks of » promenade architecturale «, serving to this personal taste for putting a title to the things, which it is not but the expression of the character of the house in yes. A «walk», a tour, which infects both the exterior and the interior. A dynamism that it puts in tension the formal «estaticidad» of the piece. The car makes a detour crossing the ground floor of the house, up to «sinking» in the garage. The visitor moves diagonally, forward and behind, by means of the ramp or the stairs, enjoying the perspective of to stroll. The walls, planes of diverse colors, idea taken again of the motivating Bauhaus, do of the stays changeable places opposite to the light. In a species of recreation of a kaleidoscope. To visit the villa Savoye is he was finding in a surprising, curiously cozy world, but simultaneously changeablly, vibrant. The architectural elements, the ramp, the walls, the sky, the colors, they appear with vocation of sequence, of constant change. The architecture for LC, already is not only linguistic investigation, formal strategy and compositiva, starts being, in this house already with all his magnitude, the creation of a particular atmosphere and a few sensations, the manifestation of a certain character and nature.

The separated thought, the skilful fragmentation of actions in search of the unit, the strategy and the character, is something that in this villa already is started perceiving veladamente, losing the brightness of long ago. The creative genius gives a step improve in a precocious sample of all his brilliance propositivo, the complexity and the wealth of shades and readings, the diversity of interpretations they make an analysis difficult clarifier. LC has crossed an initial way in search of a new architecture. The villa Savoya represents a border from which his way of operating will start being less recognizable, more complex and unlike. There is eloquent the famous scheme of systems and strategies concerning his villas, placed later and numbered from one to four, and that is closed with the villa Savoya, because it means a colophon, an intelligent summary of an investigative architectural process that tries to look for a certain perfection. In him he compares the system disintegrated of the villa Roche («picturesque»), with the system of cubic composition («pure prism») exemplified by three levels of approximation: the paralelepípedo of the concept «Citrohan», which enunciates like «very difficult» (satisfaction of the spirit), the idea of the villa in Carthage (trays in formation of strata of free plant) that it labels of «very easy» (practise and combi), and finally the villa Savoye, which it qualifies of «very generously», that is to say, of very balanced and completely. Like culmen in the search of satisfying the intention.

From this moment it results in complex end to look for linear methods of understanding, to glimpse clear manners of action, in the speech of the rest of the volumes of the Complete Work.

Serve this succinct tour of the work of the first LC to deal, though it is partially, the powerful beginning of the principal inventor of the architecture of the 20th century. His work, as that of the big ones of the history, ire revealing with to pass of the years. Though, much I am afraid that many generations more will have to spend start exhausting at least probably the importance of his message.

Sergio de Miguel, archuitect

Madrid, january 2010

Le Corbusier y sus 5 puntos para una nueva arquitectura

A traxectoria dos primeiros anos de Le Corbusier como arquitecto, nas primeiras décadas do século XX, estivo dedicada case con exclusividade á investigación en torno ao tema da vivenda e caracterizouse por estar infestada de procuras e achados, de invencións e redefinicións, que tiveron unha gran importancia non só na súa arquitectura posterior senón, ademais, na de moitos dos seus coetáneos e contemporáneos. É nestes primeiros anos onde é máis fácil recoñecer, pola súa mocidade, algunhas das claves máis notorias do seu pensamento creador.

Cos anos, LC acumulou madurez e intensidade pero, tamén e como consecuencia, mostrouse máis complexo e indescifrable. A súa xenial capacidade innovadora e descubridora, a que lle fixo pasar á historia e séguenos sorprendendo, adoece, está claro, de inxenua inmediatez e, por tanto, non se pode pormenorizar con sucesivas análises illadas. Falar da obra de LC é sempre falar a medias, coa sensación de non haber devandito, nin moito menos, todo o que en realidade se pode chegar a dicir. Pero, afortunadamente, neses primeiros anos de investigación arquitectónica os signos do seu pensamento atópanse máis nítidos. Se miramos nos anos seguintes, nas etapas máis avanzadas de desenvolvemento das súas ideas, as lecturas fanse máis veladas e é fácil distraer a atención na conmovedora madeja das súas recreacións arquitectónicas.

Detengámonos nas súas Obras Completas. Son o compendio do seu persoal testamento arquitectónico e, sobre todo, teñen o valor de ser a monografía que o propio LC, ao longo da súa vida, encargouse de seleccionar, ordenar e maquetar. Máis concretamente fixar, por profundar no xa exposto, no seu primeiro volume (1910-1929). É, sen dúbida, o tomo máis coidadosamente seleccionado, o máis pedagóxico e, ademais, o que inicia un camiño que acaba nada menos que oito volumes e corenta anos despois. Trátase dun comezo suxestivo, introductorio, coma se LC quixese presentar, de maneira casual, os “personaxes” que máis adiante fosen formar a trama e o desenlace da súa escena arquitectónica global.

Vexamos este volume como unha declaración de intencións, como un medido guión desde o cal, dada a súa intencionada actitude comunicativa, podemos entresacar con maior facilidade algúns dos máis incipientes mecanismos mentais da súa creación arquitectónica. Tentemos albiscar nestes primeiros proxectos agrupados, neses anos principalmente caracterizados pola vontade de invención, algunhas das invariantes de procedemento intelectual que, máis tarde e de maneira máis mesturada, van formar a base do pensamento do arquitecto.

A casa “Dominó”.

Tras algúns preámbulos con esbozos das súas viaxes de formación e un «curioso» proxecto de 1910, aparece a famosa perspectiva da casa «Dom-ino» (realizada en 1914, aos 27 anos de idade), que, aparentemente inocente, preséntase chea de precisas intencións e de visión de futuro. Nela, sen ser moi perspicaz, recoñécense con facilidade moitas das construcións en fase de estrutura das nosas cidades actuais (¿Pódese ser máis visionario?). En calquera caso, obviar a súa transcendencia posterior e por centrarnos no que nos ocupa, vemos que xa neste primeiro proxecto estase introducindo un xeito moi particular de pensar.

Propón un proxecto de vivendas, que máis tarde desenvolve de diversas formas, desde a abstracción e a «potencia» dun sistema constructivo e compositivo que se caracteriza polo seu novedosa sencillez e economía.Un sistema «aberto» pero, á vez, claro e inequívoco. Atopámonos cun resultado unitario que, pola contra, está pensado de xeito fragmentaria. É dicir, por unha banda, partindo da maior simplicidad, proponse un sistema de estratos horizontales apilados no espazo, e por outro, uns soportes e unha escaleira. O novo, evidentemente, non é a formulación dunha armazón de hormigón armado, outros pioneros xa o anunciaron antes que LC, senón o efecto da posición relativa entre os soportes e as alineaciones dos forxados, é dicir, a súa autonomía, o feito de pensar nunha fachada independente da estrutura portante e, desde logo, a transcendencia desta acción. Isto é, o pensamento «horizontal» (planta) se independiza do «vertical» (sección e alzado), pero non para negarse entre si senón para «disociarse», para tratarse en toda a súa dimensión por separado e, máis tarde, para poñerse en valor mutuamente. O procedemento é simple: confrontar parellas de contrarios, é dicir, traballar aisladamente en camiños a priori opostos levando o seu resultado ao límite, tendo como obxectivo xuntalos de tal modo que se atope unha unidade de gran intensidade. Vemos, por exemplo, como a escaleira na súa posición relativa, ligada á dos alicerces, rompe astutamente a ríxida simetría do conxunto, «contaxiando» incluso o retranqueo do bordo dun dos forxados. Nun xesto aparentemente sen importancia, pero que constitúe o «pellizco» necesario para que a totalidade enténdase como un todo homogéneo. A casa «Dom-ino», que non se construíu nunca como tal aínda que si serviu de modelo para algunhas das vilas posteriores, non é senón unha demostración de forza, un exemplo básico, como veremos, do seu operativa posterior.

No proxecto dunha vila ao bordo do mar, de 1916, ensaia e propón un sistema diferente, aínda que non por iso menos innovador e visionario. No fondo o método de pensamento é similar. Como nas casas «Dom-ino», máis aló do efecto desenvolvido da idea, que por ser «aberta» poderá ter moitos resultados, fillos todos eles de idéaa Nai, LC propón unha construción prefabricada en serie de paneles de hormigón armado, modulados, sistematizados e dispostos en crujías longitudinales. Un sistema ?vertical? de muros e soportes combínase cun sistema «horizontal» de modulación cada cinco metros en ambas direccións que, neste caso, «estira» nun só sentido para conseguir o dinamismo da longitudinal. Presenta, como sempre, diversos debuxos perspectivos e planimétricos; nun deles as cubertas desde o exterior parecen planas, noutro propón (por primeira vez de moitas) un interior rematado con bóvedas vahídas, curioso elemento que utiliza como emblema de máxima domesticidad ao longo de toda a súa carreira. A planta, por suposto, non coincide exactamente coas imaxes debuxadas, expresando deste xeito que a idea/forza xeral é máis importante que o resultado final. O seu pensamento é fragmentado, opera en paralelo e, como necesidade final, sorprende co xeito en que unifica as partes. Ademais, o seu interese non está en «conxelar» resultados. A súa vontade principal é abrir camiños que o tempo encargarase de percorrer.

As casas de Troyes, de 1919, expostas así mesmo como casas de ejecución rápida mediante o que denomina «formigón líquido», veñen abundar nos mesmos fundamentos. Tamén na casa «Monol» (1920), insiste no concepto de casas en serie, esta vez cun maior énfasis na idea de agrupación e imaxe global, propoñendo, con toda claridade, o perfil da serie de bóvedas continuas, e insistindo na economía da disposición paralela e direccional dos muros longitudinales. En definitiva, a verdadeira aposta formal e constructiva destas propostas.

Vemos como a finais dos anos dez, non en balde coincidindo cos difíciles anos da primeira guerra mundial, interésase principalmente por buscar novos métodos para a construción de vivendas. O seu campo de indagación céntrase principalmente en sistemas técnicos coa suficiente autonomía fronte aos resultados como para ser retomados con toda liberdade, facilidade e amplitud de miras. É coma se a situación vital que atravesa obrigáselle a definir as regras dun xogo do que non chegou o momento de xogar. O seu hábil pensamento «liberador» permítelle contemplar o problema desde a distancia que supón concentrarse, por separado e con toda a enerxía, en cada un dos aspectos fundamentais que han de intervir, obviar aspectos superfluos. Seleccionando cuidadosamente os diferentes temas a tratar, elixíndoos con autonomía para, só en contadas ocasións, nun alarde de capacidade creativa e selectiva, darlles unha unidade, dotalos dun ?corpo? con sentido. Unha estratexia, á fin e ao cabo, á altura das circunstancias.

Esta eficaz distancia fronte aos resultados, esta actitude aberta e fuertemente propositiva non a abandonaría, polo menos, ata logo da segunda gran guerra.

A casa “Citrohan”.

En 1920, propón a primeira versión da casa «Citrohan». É significativo destacar que dos proxectos que de verdade lle interesan sempre gusta de intercalar varias versións. Neste proxecto acode, de novo, ao sistema de «planos verticais paralelos». Dispoñendo o sistema mural direccionado consegue concentrase na sección en dobre altura e atopar unha «simplificación das fontes lumínicas» cunha casa/caixa aberta únicamente nos seus lados curtos. A través dun gran oco na fachada da dobre altura, e de dúas fiestras horizontales no testero oposto. É dicir, persegue a economía de medios en todas as súas dimensións.

Caracterizan a proposta a rotunda simetría do conxunto, estratégicamente rota (de novo) pola autonomía da escaleira exterior que corre paralela aos muros e da interior de caracol, e a tendencia a «liberar» os diferentes elementos. Traballa, probablemente por auténtica necesidade, co control da «cantidade». «A arquitectura preside as cantidades», enuncia en Cara a unha Arquitectura, escrito por aquel entón. Para iso leva ata as súas últimas consecuencias o equilibrio dos medios para conseguir a arquitectura, a «construción da luz».

Practica con éxito a intensidade da economía formal e a sencillez conceptual. A unidade do proxecto é sempre manifesta, aínda cando se intúe con claridade o seu pensamento «por partes». Traballa coa concatenación de accións «puras» o que lle leva a controlar o efecto desexado, a propoñer proxectos-orixe, a elevarse por encima de todo resultado para avistar o xerme, o estado embrionario do que ía enunciar como o «Espírito Novo».

O “Esprit Nouveau”.

Un «Esprit Nouveau» que, como non podía ser doutro xeito, resume nestas páxinas mediante a especificación concreta de tres conceptos: o «volume» -a arquitectura é o xogo sabio, correcto e magnífico dos volumes baixo a luz-, a «superficie» -o volume está envolvido por unha superficie, unha superficie que está dividida segundo as directrices e as generatrices do volume, acusando a individualidade de cada volume -, e a «planta» -a planta é a xeradora, a planta apórtanos a esencia das sensacións-. É dicir, de novo disocia con perspicacia a mensaxe. Actúa mediante «fotogramas» illados que no seu conxunto conseguen transmitir maravillosamente a «imaxe» global. Primeiro enuncia o discurso nas tres dimensións (volume), como cando debuxa imaxes perspectivas das súas propostas, despois en dúas dimensións a través da vertical (superficie) e a horizontal (planta), como nas súas representacións planimétricas, e ao facelo así a mensaxe transmítellenos con todos os seus matices, con todas as súas virtudes. Con total claridade.

Os “Inmobles Villas”.

Trala somera explicación do «Espírito Novo» ten a ben falar da cidade. O crecemento da poboación e a concentración económica fan que se reformule por aquel entón un problema que, durante séculos, permanecera fóra da competencia dos arquitectos, pero que, nese momento, empeza a formar parte importante das súas reflexións. O vaivén de escalas é fundamental na súa operativa intelectual e, xa que logo, aplica a máxima de – o todo débese ás partes e viceversa -. É dicir, non pode propoñer sistemas de construción de vivenda sen dar resposta á cidade. Non pode falar da cidade sen propoñer sistemas de agrupación de vivendas. En 1922 reflexiona sobre a «vila contemporánea para tres millóns de habitantes» aínda que todo fai sospeitar que non é máis que un prólogo para sustentar o seu primeiro gran proxecto/manifesto: os «Inmobles Vilas». Un proxecto entusiasta que, como o da casa «Citrohan», terá sucesivas versións posteriores. De feito podería dicirse que están emparentados en canto a que se trata, en esencia, dunha agrupación de unidades tipo «Citrohan», unha agrupación que LC, ao cabo, quere propoñer como solución á cidade. Unhas unidades de vivenda con forma prismática en dous niveis agrupadas en paralelo, pero nas que, como evolución da «Citrohan», introduce un novo concepto: o «xardín suspendido». Patios de dúas alturas horadados en fachada e conectados en vertical mediante unha perforación coincidente coa alineación posterior da vivenda, a través dos cales as estancias das casas, dispostas en «L» ao redor, ábrense selectivamente ao exterior.

Nun dos seus debuxos principais dos «Inmobles Vilas», no que se dá unha imaxe global do conxunto edificado, é curiosa a presenza dun automóbil da época en primeiro plano, elemento que repetirá en moitas fotografías e debuxos posteriores. Nos automóbiles dos anos vinte apréciase con claridade que a estética da máquina está emparentada co feito de que as diferentes partes se articulan gardando a súa individualidade, adecuando cada forma á súa función, independizando cada forma a cada función. O prisma cónico da parte dianteira envolve únicamente o motor que presenta unha forma similar, as semiesferas dos faros, independizadas a cada lado do motor, envolven os conos reflectores dos focos, os guardabarros son pezas curvas e salientes que envolven o movemento das rodas, a cabina cos seus asentos é un prisma que encerra o «habitáculo». É sen dúbida para LC un modelo da «técnica moderna» que ejemplifica con claridade o xeito na que hai que entender a arquitectura. Todas as partes intervinientes son independentes, autónomamente especializadas para a súa función, pero todas entre si forman un obxecto unitario, capaz de servir con eficacia ao home. A «máquina para habitar» é algo máis que un concepto funcionalista, é unha noción que interpreta a mentalidad da formalización da época para poñela ao servizo da arquitectura. Non en balde, cando chama «Citrohan»? ao seu modelo de vila quere establecer un xogo de palabras coa marca «Citroën», con iso quere indicar que ese modelo de casa pénsase para a produción masiva, para ser producida coma se dun coche ou un autobús tratásese. En realidade, dita comparación enunciada nos anos vinte, é coma se hoxe en día soubésemos comparar a vivenda co teléfono móbil, ou a construción coa técnica aeroespacial.

A evolución da casa “Citrohan”.

A versión da casa «Citrohan» do «Salon dÁtomne» de 1922 incorpora un novo e significativo elemento: os «pilotis». Ensaia o efecto ingrávido da casa elevada sobre soportes do terreo. Nunha acción, como sempre, exenta de inxenuidade. Acode a unha solución que ademais de conseguir illar a construción da humidade da terra e a topografía consegue independizar o «volume» aínda máis, destácao fronte á contorna. Neste caso ata apoia a casa sobre unha «bandexa» elevada sobre os soportes, poñendo en valor a calidade objetual da casa ao colocala sobre unha especie de podio, en exposición. É coma se quixese liberar o resultado de todo vínculo; do terreo, do auga (propón ata a peza ao bordo do mar), da gravidade, é dicir, coma se quixese demostrar continuamente a necesidade da súa rotunda independencia. Este obsesivo illamento dos obxectos a crear reafírmalle no seu modo de entender o pensamento arquitectónico. Disociar o pensamento procúralle unha potentísima ferramenta de resolución e investigación. Mediante este proceso mental, consegue enunciar máis rotundamente as súas propostas. Consegue comunicar mellor os seus novedosos mensaxes. A casa ?Citrohan? así proposta conseguiraa construír algúns anos despois, en 1925, na colonia Weissenhof en Stuttgart.

En 1922 proxecta e constrúe unha vila en Vaucresson. Unha casa paralelepipédica onde, seguindo co seu método, desvincula do volume principal a peza da escaleira. Dese modo rompe a simetría da fachada principal e á súa vez pon en valor a orde da casa enteira. Nesta casa, como particularidade, pon en práctica por vez primeira outro dos puntos cruciales da súa nova arquitectura: a fiestra corrida horizontal. Aínda que máis desde un punto de vista figurativo que desde toda a súa forza de formulación; os soportes neste caso non se atrasan da fachada como cabería supoñer.

No proxecto da casa de Artista de 1922, reitera esta formulación, aínda que esta vez a escaleira lateral illada e a cuberta están rematadas por expresivas curvas. LC sente unha verdadeira tentación por poñer en tensión a estratexia formal global mediante elementos contrarios, contrastados.

Neste punto, por algunha razón, LC dá un salto temporal e intercala un proxecto extraordinariamente interesante fechado en 1924: as casas en serie para artistas. Continuando coa idea de «caixa» LC propón esta vez casas con planta cadrada (ata agora sempre quixera direccionar dalgún modo a planta mediante rectángulos máis ou menos esaxerados). Un cadrado en planta con dúas características principais: un soporte no centro (que serve á súa vez de bajante da cuberta en «impluvium») e unha dobre altura recortada coa diagonal. Unha diagonal que pretende cambiar a sensación de tamaño da exigua vivenda, por tratarse da liña máis longa que se pode «debuxar» nese espazo e que, ademais, vese acompañada pola diagonalidad da escaleira que se desenvolve paralela ao corte espacial. A diagonal supón unha «dimensión inesperada» enuncia LC. Un exercicio de sincretismo que non tivo a ben desenvolver posteriormente pero que, como outras veces, deixa aberto generosamente. O tema da diagonal, que este proxecto ensaia, foi especialmente importante para moitos «modernos». Sen ir máis lonxe acordémonos do pabellón de Melnikov da exposición Internacional de artes decorativas de Parides de 1925.

A casa para o seu amigo e pintor Onzenfant, de 1922, supúxolle traballar coa súa nova arquitectura encaixado entre medianeras, por primeira vez nun contexto urbano. Nesta construción desprega a súa linguaxe con maior soltura. As escaleiras protagonistas, os espazos e cristaleras a dobre altura, as fiestras horizontales, a planta con tabiquería «libre», son elementos que manexa xa con certa destreza. A esquina urbana destaca polos «dentes de serra» da cuberta, ensaiando de novo a noción de silueta singular, acudindo ao mecanismo de «recortarse» fronte ao ceo, de opoñerse ao volume principal para buscar a oposición e os contrastes.

Coma se quixese poñer de manifesto todo o seu repertorio formal, presenta a continuación o proxecto dunha vila en Auteil, primeiro proxecto da vila A Roche / Jeanneret, tamén de 1922. Nela destaca a inclusión dunha rampa, por vez primeira, dentro do volume paralelepipédico da vila. Despois presenta o proxecto do salón d´Automne de 1924 no que propón, tamén por primeira vez, unha interesante vila composta por dous volumes independentes, unidos por unha pasarela. E deste xeito tan gráfica e directa, a partir de exemplos que tratan directamente os temas a utilizar, introduce a vila A Roche e Albert Jeanneret de 1923, exposta a continuación, na que se constrúe o ensaio previo da fragmentación en dúas pezas e a inclusión dunha rampa no interior, na sala onde o banqueiro suizo A Roche había de colgar a súa colección de cadros cubistas. En definitiva, os temas básicos e esenciais desta proposta son a dualidad (o dous, a parella de pezas) e a diagonal (rampa), postos en sintonía con habilidade. Vila onde xa empeza a significarse a complejidad á que pode chegar a sutil composición de elementos da linguaxe de LC.

Pessac.

A continuación, empeza a introducir o esquema do que chama a «vivenda estandarizada», propoñendo un xogo de engadas de módulos tridimensionales, como fichas de dominou. A opción de articular un volume crebado a través dunha peza de escaleira queda introducida co seu proxecto da casa Lipchitz-Mietschaninoff de 1924. Para comezar a expoñer o efecto dun loteo urbano de pezas pareadas ensina algúns debuxos da súa urbanización d´Adincourt de 1925. Para contar a idea de alta densidad na construción mostra o proxecto da cidade universitaria para estudantes, tamén de 1925. Intercala entón a pequena vila ao bordo do lago Léman, construída con especial agarimo para a súa nai, onde a través dunha peza exageradamente longitudinal xoga cos muros complexos, cos «perímetros habitados», conseguindo un efecto sorprendente e altamente cualificado, algo afastado do seu discurso lingüístico ata a data pero intenso e, sen dúbida, relacionado coa forza da direccionalidad que había vindo propoñendo en numerosas ocasións. Insiste nos seus contidos coas súas imaxes e argumentos en torno aos «Inmobles Vila», e cunha páxina dogmática na que establece un «aviso aos industriais» para construír fiestras moduladas. E todo, a modo de bombardeo de imaxes preparatorias, para mostrar a complexa urdimbre de situacións diversas que, xa entón, leváronlle a suscitar como o fixo o barrio de Pessac, de 1925. Un proxecto comprometido, singular, arriscado, no que LC comproba o efecto da súa nova arquitectura construída en «masa», o efecto dunha paisaxe construída a partir da súa innovadora arquitectura. Acaba esta serie de imaxes cunha fotografía de si mesmo, apoiado nun pretil de fábrica dunha das terrazas e mirando á extensa contorna edificada de Pessac. Pensativo e, imaxínome, algo sorprendido pero coñecedor xa da transcendencia da súa achega á historia da arquitectura.

Aevolución dos “Inmobles Villas”. El pavillón do “Espíritu Novo”.

Vemos como, chegado este punto de desenvolvemento das súas ideas, necesita anticipar os resultados mediante unha serie de proxectos previos, exemplos concretos de cada un dos temas a tratar, para poder explicar en toda o seu complejidad o conxunto de referencias que constitúen os seus proxectos principais. De novo nunha clara manifestación do seu pensamento disociado, do seu xeito de ver os resultados como unha meditada composición de temas illados.

O proxecto da vila Meyer en Paris, de 1925, é o primeiro dunha serie de proxectos de vivendas unifamiliares de gran sofisticación. A investigación ordenada e escalonada en torno a unha nova linguaxe arquitectónico empeza a converterse en virtuosismo, nesta vila recoñécense con claridade os aspectos tratados e ensaiados anteriormente pero, tamén, empeza a recoñecerse una certa actitude non só propositiva si non, á súa vez, complaciente co seu xogo arquitectónico. A destreza que empeza a demostrar é o síntoma de que o seu ardua procura empézase a tornar en feliz achado.

Volve suscitar os «Inmobles Vilas» pero esta vez para introducir a construción do pabellón do ?Espírito Novo?. Unha obra que tivo unha gran importancia na divulgación das súas mensaxes por atoparse na exposición Internacional de Artes Decorativas de Parides de 1925, xunto a outros como o xa citado pabellón de Melnikov ou a torre de informacións de Mallet Stevens. Unha peza curiosa en canto a que se trata dunha vivenda supuestamente illada do sistema de agrupación dos «Inmuebles Vilas», unha unidade desvinculada do conxunto edificado e pousada sobre o terreo con total autonomía, coma se dunha nave espacial tratásese, demostrando a súa «extrañeza» fronte ao contexto. Era a súa nova arquitectura fronte ao mundo e puxo moito interese en destacar e ata en esaxerar o mundo estético que soportaba a súa mensaxe. Arquitectura, pintura e escultura, mobles e obxectos, todo iso unificado nunha soa acción. Unha atmosfera de cambio estético global coa que representar a revolución moderna que se estaba gestando.

Pero hai que destacar que, de novo, estamos ante un pabellón pensado e construído dun xeito moi particular. A unificación das artes, das correntes artísticas, a través da arquitectura era xa, en 1925, unha idea xeneralizada, pero LC, como xa nos ten afeitos, resolve o pabellón acudindo con habilidade á fragmentación de accións e mensaxes para conseguir un resultado intenso. O feito de construír unha unidade de vivenda que, en realidade, queda claro que se trata dunha célula básica unha agrupación en mazá pechada moito maior e que, á súa vez, fala dun novo xeito de entender a cidade, é un modo intelixente de dicir sen facer, de establecer significados máis aló do estrictamente evidente, de ampliar conceptos. Un pabellón que, ademais, soporta ser un obxecto en si mesmo, é dicir, que pode chegar a entenderse como unha vila illada, como quedaría demostrado anos despois na vila Stein en Garches.

De igual modo, a inclusión de obxectos artísticos diseminados polos espazos da vivenda responde a unha vontade integradora; corresponde cunha solución que vai encamiñada, por unha banda, a facer máis verosímil a proposta pero, por outro, como nos seus proxectos iniciais, a compoñer a unidade con elementos illados, esta vez non só arquitectónicos. Actitude claramente oportuna que, á súa vez, lévalle a incluír o seu traballo dentro do contexto das actividades revolucionarias das vanguardias destes anos.

Os cinco puntos dunha arquitectura nova.

Como afai, e a modo de introdución do seguinte gran mensaxe, LC dispón dunha medida orde para unha nova colección de proxectos diversos. Rodea o centro da cuestión coma se quixese delimitar, poñer en contraste, o perímetro do entendemento. Primeiro relata unha nova incursión no urbanismo, propoñendo o «fantástico» Plan Voisin de Parides (1925), sugerente e visionario aínda que un tanto impertinente. E logo, expón a pequena casa de artistas en Boulogne (1926), cun volume fragmentado nun solar «particularmente difícil», o expresivo volume «aprisionado» e audaz do «Palais du Peuple» (1926), e as casas «minimum», tamén de 1926, onde ensaia interesantes vivendas siamesas co tema do tamaño límite como reto. Todos eles proxectos realmente «extremos» nos que pon de manifesto a dificultade que entraña a arquitectura, perfectos para delimitar e enfatizar a atención en torno a un punto central e primordial; o principal manifesto da súa investigación arquitectónica: os cinco puntos dunha arquitectura nova. A súa principal achega ao movemento moderno. É evidente que era un mestre na posta en escena.

Estes cinco puntos en realidade poderíanse entender como cinco «liberacións» con respecto á tradición e o pasado, como se encarga de expresar nos esquemas e debuxos que acompaña.

O primeiro, os pilotis, non é senón a liberación do chan (humidade, topografía) e da sensación gravidade. O segundo, A terraza-xardín, supón liberar os volumes edificados da imposición da solucións tradicionais dos tellados. O terceiro, a planta libre, supón liberar a composición e a orde dos grosos muros para, a través da segregación entre a estrutura portante (soportes) e os cerramientos acudir a formulacións «disociados» nos que a tensión entre as partes sexa manifesta e intencionada (xerarquía). O cuarto, a fiestra corrida horizontal, lévanos á liberación do oco en fachada, outrora escravo da estabilidade, agora ao servizo exclusivo da iluminación e ventilación das estancias. E o quinto, a fachada libre, é a liberación do alzado como sistema ordenado de seriaciones ao servizo do sistema constructivo mural, a fachada para LC componse coma se dun cadro tratásese, segregando e dispoñendo estéticamente no plano as partes cegas con respecto ás abertas. En realidade, compoñendo máis que dispoñendo.

Visto o exposto ata agora poderíase ata engadir, nunha interpretación libre, un sexto punto: a liberación da escaleira (ou a rampa, en definitiva o elemento de circulación vertical); vimos como desde o inicio do proxecto da casa «Domino» a escaleira compórtase en cada proxecto como un elemento illado, principal e protagonista da composición xeral, un elemento caracterizador da estratexia de cada proposta. Un punto crave para o entendemento da solución en cada caso. É probable que o sientiera como un aspecto «persoal», case caligráfico, e sexa por iso polo que non opta por incluílo nos seus cinco puntos-manifesto. Pero sen dúbida, a liberación da escaleira é unha invariante do seu xeito de actuar nestes anos, e é un aspecto que se pode destacar en todos os seus proxectos.

Como era lóxico unha vez enunciados as súas clarificadores cinco puntos demóstranos as súas verdadeiras posibilidades a través de exemplos concretos. Unha serie de magníficas vilas o ejemplifican. Elixe para iso tamén cinco exemplos, na seguinte orde (non casual): a casa Cook en Boulogn-Sur-Seine (1926), a casa Guiette (1926), a vila Stein en Garches (1927), As dúas vilas da Weissenhof (Stuttgart, 1927), e a casa Plainex en Parides (1927).

Vilas todas elas moi matizadas e sofisticadas, pero tamén moi diferentes, coma se dun dirixido muestrario tratásese. De todos os xeitos, máis aló do recoñecemento dos seus «puntos de nova arquitectura», recoñécese en todos eles unha invariante de debuxo, e xa que logo de pensamento. É unha cuestión que non pasa desapercibida xa nos seus primeiros proxectos pero que é agora onde resulta máis evidente. As plantas están debuxadas de maneira que se especifica mediante unha retícula de pavimento as zonas de servizo fronte ao resto. Disociando con precisión, parafraseando e anticipándose a Kahn, as zonas «servidoras» das «servidas».

Outra invariante destas casas é que somete aos distintos volumes, como digo todos eles claramente diferentes, á inclusión das estancias entre muros paralelos laterales, perseguindo a idea «Citrohan» de casa-caixa de muros direccionados, tanto nas que o feito de estar entre medianeras requírao como nos que non.

Vemos como na cuestión da especificación dos espazos en dúas categorías (servidores e servidos), como no feito de establecer muros laterales cegos (fachada principal e traseira), entre outras cuestións, é claro que LC busca a dualidad (o manexo do dous en términos de cantidade) como método de establecemento de xerarquías e tensións, como modo de creación da forma. E ademais, utiliza a dualidad como ferramenta directamente emparentada co seu sistema intelectual de disociaciones. Non hai mellor xeito de evolucionar nun proceso de creación formal que opoñer con destreza e intención parellas de situacións diversas. A vertical fronte á horizontal, o edificio fronte á paisaxe (o artificio fronte ao natural), o lateral fronte ao frontal, a diante fronte ao detrás, o recto fronte ao curvo, a estrutura fronte ao cerramiento, o grande fronte ao pequeno, o claro fronte ao escuro, etc.

A vila Savoye.

Tralo paréntesis a modo de cambio de terzo do proxecto do Palacio da Sociedade de Nacións en Xenebra (1927/28), primeiro edificio público de envergadura que acomete LC. Preludio do que ía vir anos despois, no que ensaia o seu vocabulario formal noutro tipo de uso e escala. E despois do curioso pabellón desmontable para Nestlé de 1928. Exemplos ambos dunha actitude de procura de novos camiños formais e constructivos. LC empeza a prologar con parsimonia, como sempre, o seu seguinte gran Manifesto: A Vila Savoya.

Para iso desprega a continuación os proxectos da Vila en Cartago. Curiosos en canto a que a proposta de 1928 e a de 1929 apenas teñen algo que ver. Parece coma se uno o fixese desde unha clara idea de sección (nin sequera aparece a planta) e outro desde unha idea básica pensada en planta, que non casan entre si pero que, con todo, disponos un tras outro porque ambas ideas interésanlle. Xuntas e por separado. Máis aló dos resultados.

A continuación, e como desenvolvemento da idea dos Inmobles Vila, expón os proxectos Wanner en Xenebra (1928/29), anticipo da sección de corredor central da idea da Unidade de Habitación dos anos 40. Intercala un par de proxectos que investigan as posibilidades tipológicas dos bloques residenciales. E tras este lento deambular en torno á súa sorprendente capacidade de invención, por fin, chega a primeira versión da súa obra mestra, polo menos do seu primeiro periodo como arquitecto (o que discorre entre ambas guerras mundiais), a vila Savoya.

Unha vila, da que xa se dixo e escrito prácticamente de todo, é importante e relevante por moitas cuestións. En primeiro lugar, desde a nosa perspectiva, supón o cenit da súa primeira etapa de investigación en torno ao pensamento da vivenda moderna. Nela percíbese un resumo e unha exaltación de todos os aspectos que ha ir tratando nos seus proxectos ata aquel entón, aínda que non se pareza en realidade a ningún deles; é a primeira vez que fai unha vila con catro fachadas, desechando os muros «Citrohan», dispón os seus cinco (ou si quérese os seus seis) puntos da nova arquitectura con toda nitidez, nunha exhibición de destreza lingüística, e á vez faio cunha peza inédita e insólita, absolutamente innovadora desde o punto de vista formal e estratéxico. Cal coello da chistera.

Díxose que en realidade se trata dunha casa patio, unha casa suspendida na natureza, un palacio moderno (basamento, desenvolvemento e coronación), etc. Interpretacións separadamente, que como sempre pasa coas obras mestras de LC (Ronchamp, Unité, Chandigarh), non son poucas e todas dalgún xeito certas, o importante, no noso caso, é identificar, si é que é posible, os mecanismos intelectuais de creación de tan sorprendente proxecto.

LC fala da «promenade architecturale», servindo a ese gusto persoal por poñer un título ás cousas, que non é senón a expresión do carácter da casa en si. Un «paseo», un percorrido, que contaxia tanto o exterior como o interior. Un dinamismo que pon en tensión a «estaticidad» formal da peza. O coche rodea atravesando a planta baixa da casa, ata «afundirse» no garaje. O visitante trasládase diagonalmente, adiante e atrás, por medio da rampa ou a escaleira, gozando da perspectiva do deambular. As paredes, planos de cores diversas, idea retomada da motivadora Bauhaus, fan das estancias lugares cambiantes fronte á luz. Nunha especie de recreación dun caleidoscopio. Visitar a vila Savoye é atopase nun mundo sorprendente, curiosamente acogedor, pero á vez cambiante, vibrante. Os elementos arquitectónicos, a rampa, os muros, o ceo, as cores, preséntanse con vocación de secuencia, de cambio continuo. A arquitectura para LC, xa non é só investigación lingüística, estratexia formal e compositiva, empeza a ser, nesta casa xa con toda a súa magnitude, a creación dunha particular atmosfera e unhas sensacións, a manifestación dun determinado carácter e natureza.

O pensamento disociado, a hábil fragmentación de accións en busca da unidade, a estratexia e o carácter, é algo que nesta vila xa se empeza a percibir veladamente, a perder a nitidez de outrora. O xenio creador dá un paso adiante nunha precoz mostra de todo o seu esplendor propositivo, a complejidad e a riqueza de matices e lecturas, a diversidad de interpretacións fan difícil unha análise clarificador. LC percorreu un camiño inicial en busca dunha nova arquitectura. A vila Savoya representa unha fronteira a partir da cal o seu modo de operar empezará a ser menos reconocible, máis complexo e dispar. É elocuente o famoso esquema de sistemas e estratexias en torno ás súas vilas, colocado a continuación e numerado do un ao catro, e que se pecha coa vila Savoya, porque significa un colofón, un intelixente resumo dun proceso investigador arquitectónico que intenta buscar unha certa perfección. Nel compara o sistema disgregado da vila Roche («pintoresco»), co sistema de composición cúbica («prisma puro») ejemplificado por tres niveles de achegamento: o paralelepípedo do concepto «Citrohan», que enuncia como «moi difícil» (satisfacción do espírito), a idea da vila en Cartago (bandexas en formación de estratos de planta libre) que acentúa de «moi fácil» («practico e combinable»), e para rematar a vila Savoye, que cualifica de «moi xeneroso», é dicir, de moi equilibrado e completo. A modo de culmen na procura de satisfacer a intención.

A partir deste momento resulta en extremo complexo buscar métodos lineales de entendemento, albiscar modos nítidos de actuación, no discurso do resto dos volumes da Obra Completa.

Sirva este escueto percorrido da obra de primeiro LC para entender, aínda que sexa parcialmente, os poderosos comezos do principal inventor da arquitectura do século XX. A súa obra, como a dos grandes da historia, írase desvelando co transcorrer dos anos. Aínda que, moito me temo que terán que pasar quizais moitas xeracións máis para sequera empezar a esgotar a importancia da súa mensaxe.

Sergio de Miguel, arquiitecto

Madrid, xaneiro 2010

Letter Fountain

Remontándose tan atrás como a los primeros esfuerzos del hombre de comunicarse con signos visuales y dibujos, Letter Fountain es un manual tipográfico completamente único, ahora también disponible a un módico precio para estudiantes.

Aparte de examinar la forma y la anatomía de todas las letras del alfabeto, así como los signos de puntuación y otros caracteres especiales, el libro nos muestra más de 150 tipos, sus orígenes y las características de cada fuente, explicados visualmente con tablas a toda página que incluyen información sobre el escalado y el grosor de los caracteres, así como alternativas útiles.

Las referencias cruzadas permiten situar las tipografías en un contexto cultural y visual más amplio, ya que comparan importantes diseños con obras de arte y movimientos artísticos cruciales, desde los tiempos de Gutenberg hasta hoy. Asimismo, se hace especial hincapié en la estética de la era digital y la elección de la tipografía más adecuada para cada tarea. Esta obra se completa con una comparativa detallada entre los tipos de letra con y sin remates, un estudio sobre los sistemas y las indicaciones de medidas, consejos sobre normas tipográficas y un manual para crear fuentes digitales.

El extenso apéndice incluye un índice general, un índice de tipos de letra, un índice con más de 250 diseñadores de tipografías, un índice exhaustivo de empresas de la industria tipográfica, un glosario y una bibliografía.

La edición holandesa original, Letterfontein, recibió el Certificado de Excelencia Tipográfica del Type Directors Club (TDC) de Nueva York en 2010 y el Premio de Diseño Red Dot del Design Zentrum Nordrhein-Westfalen de Alemania.

Sobre el editor y autor:

Joep Pohlen y Geert Setola son diseñadores gráficos, ambos dedicados en cuerpo y alma a la tipografía profesional. Joep Pohlen fundó la editorial Dutch Fontana Publishers en 1994 y ha ganado diversos premios con diferentes obras sobre diseño de tipos y de libros.

Remontándose tan atrás como aos primeiros esforzos do home de comunicarse con signos visuais e debuxos, Letter Fountain é un manual tipográfico completamente único, agora tamén dispoñible a un módico prezo para estudantes.

Á parte de examinar a forma e a anatomía de todas as letras do alfabeto, así como os signos de puntuación e outros carácteres especiais, o libro móstranos máis de 150 tipos, as súas orixes e as características de cada fonte, explicados visualmente con táboas, a toda páxina que inclúen información sobre o escalado e o grosor dos carácteres, así como alternativas útiles.

As referencias cruzadas permiten situar as tipografías nun contexto cultural e visual máis amplo, xa que comparan importantes deseños con obras de arte e movementos artísticos cruciais, dende os tempos de Gutenberg ata hoxe. Así mesmo, faise especial fincapé na estética da era dixital e a elección da tipografía máis axeitada para cada tarefa. Esta obra complétase cunha comparativa detallada entre os tipos de letra con e sen remates, un estudo sobre os sistemas e as indicacións de medidas, consellos sobre normas tipográficas e un manual para crear fontes dixitais.

O extenso apéndice inclúe un índice xeral, un índice de tipos de letra, un índice con máis de 250 deseñadores de tipografías, un índice exhaustivo de empresas da industria tipográfica, un glosario e unha bibliografía.

A edición holandesa orixinal, Letterfontein, recibiu o Certificado de Excelencia Tipográfica do Type Directors Club (TDC) de Nova York en 2010 e o Premio de Deseño Rede Dot del Design Zentrum Nordrhein-Westfalen de Alemaña.

Sobre o editor e autor:

Joep Pohlen e Geert Setola son deseñadores gráficos, ambos os dous dedicados en corpo e alma á tipografía profesional. Joep Pohlen fundou a editorial Dutch Fontana Publishers en 1994 e gañou diversos premios con diferentes obras sobre deseño de tipos e de libros.

Going back so behind as to the first efforts of the man to communicate with visual signs and drawings, Letter Fountain is the typographical completely only manual, now also availably to a reasonable price for students.

Apart from examining the form and the anatomy of all the letters of the alphabet, as well as the signs of punctuation and other special characters, the book shows us more than 150 types, his origins and the characteristics of every source, explained visually with tables at full length that include information about the climbed one and the thickness of the characters, as well as useful alternatives.

The cross-references allow to place the typographies in a more wide cultural and visual context, since they compare important designs with works of art and artistic crucial movements, from the times of Gutenberg up to today. Likewise, special support is done in the aesthetics of the digital age and the choice of the typography most adapted for every task. This work is completed by the comparative one detailed between the fonts with and without auctions, a study on the systems and the indications of measures, advices on typographical procedure and a manual to create digital sources.

The extensive appendix includes a general index, an index of fonts, an index with more than 250 designers of typographies, an exhaustive index of companies of the typographical industry, a glossary and a bibliography.

The Dutch original edition, Letterfontein, received the Certificate of Typographical Excellence of the Type Directors Club (TDC) of New York in 2010 and the Prize of Design Network Dot del Design Zentrum Nordrhein-Westfalen of Germany.

On the publisher and author:

Joep Pohlen and Geert Setola are graphical designers, both dedicated body and soul to the professional typography. Joep Pohlen founded the publishing Dutch Fontana Publishers in 1994 and it has gained diverse prizes with different works on design of types and of books.

[:es]Ana Barreiro-Marta Guirado-África Martínez · Didáctica del Arte | taller abierto gestión cultural[:gl]Ana Barreiro-Marta Guirado-África Martínez · Didáctica da Arte | taller abierto gestión cultural[:en]Ana Barreiro-Marta Guirado-África Martínez · Didactic of the Art | taller abierto gestión cultural[:]

[:es]

Si hace unos días “cruzábamos” la calle, como quien dice, para charla con los integrantes de Costa Comunicación audiovisual, hoy nos vamos hasta el sur de Galicia, concretamente a la ciudad de Pontevedra para conocer a taller abierto gestión cultural.

Taller abierto es un proyecto creado e impulsado por tres jóvenes arquitectas, Ana Barreiro, Marta Guirado y África Martínez, que han decido “darse una oportunidad para construir” arquitectura.  A pesar de que algunas ya tenían las maletas preparadas, al final se han decantado por “quedarse”, así comienzan su presentación en la web.

Como todo proyecto surge del encuentro fortuito, y de tener unas inquietudes comunes y una visión compartida de lo que podría hacerse en una ciudad como Pontevedra.

“Queremos enseñar a ver con ojos nuevos aquello sobre lo que no reparamos a fuerza de verlo con ojos indiferentes. Con ellos más abiertos podremos disfrutar más de lo que tenemos, en unos momentos en que el deseo de novedades se va haciendo imposible de satisfacer.”

Han entender y desarrollar la arquitectura desde diferente enfoques encuentran en la gestión cultural un punto de encuentro para generar y desarrollar sus proyectos. Gracias a las visiones y a los intereses personales que consiguen acercar a diferentes públicos su pasión por el arte, la arquitectura, la educación y las ciencias sociales, campos que se plasman en los diferentes eventos y talleres que tienen en marcha.

Les dejamos con la entrevista que tuvimos la suerte para realizar en su propio estudio en la Plaza de la Estrella.

Ana Barreiro, Marta Guirado y África Martínez forman taller abierto | Fotografía: Carlos Puga

¿Cuál ha sido vuestra formación y trayectoria profesional previa a taller abierto?

Aunque las tres somos arquitectas de formación, hemos trabajado en ámbitos muy diversos, no necesariamente ligados a la construcción. La arquitectura ha sido indiscutiblemente una base sobre la que situar nuestros principios, entendida como el espacio de la vida, muy vinculada a las ciencias sociales.

¿Qué os llevó a abriros camino en la educación? ¿Por qué principalmente con niños?

Pues el principio de pensar globalmente y actuar localmente. Le dimos vueltas durante casi un año a la idea de conectar arte, cultura y patrimonio. Y nos dimos cuenta de que lo que se necesitaba era pedagogía. Y desde el principio. Pedagogía para conocer y valorar el entorno.

Un alumno durante un taller de taller abierto | Fotografía: taller abierto

¿Os encontrásteis con muchas dificultades? ¿Cuáles fueron las más problemáticas?

La gestión cultural es un campo que se reactualiza constantemente, así que no conviene pararse, y esto es a veces incompatible con la reflexión. Cada vez hay menos espacio para las artes y menor reconocimiento social hacia la arquitectura en particular, y así las humanidades están más y más arrinconadas. Mientras los nuevos planes educativos elitizan la enseñanza de las artes, los padres están más preocupados porque sus hijos dediquen tiempo a otras disciplinas.

¿Estáis contentas con los objetivos alcanzados?

Aunque hay una hoja de ruta, somos más de procesos que de metas. Estamos disfrutando el camino, desviándolo, haciendo pausas, pero sin abandonarlo. Destacaríamos nuestro trabajo con los niños como una fuente de satisfacciones que a veces rebasa nuestras expectativas. Se plantean preguntas interesantes, hay clases muy productivas y ganas de aprender. En cuanto al público adulto, trabajamos con profesores y talleristas excelentes, por lo que hay un creciente interés por las actividades que se van dando.

Alumnos durante uno de los curso de taller abierto | Fotografía: Justo Fernández

¿Consideráis que estudiar Arquitectura ha sido un pasaporte fundamental para haber llegado a vuestro trabajo actual?

Sin duda. El proceso proyectual, con sus condicionantes y su multidimensionalidad, son la base del desarrollo y la materialización de cualquier idea.

¿Qué expectativas y proyectos de futuro tenéis para taller abierto?

Tenemos un proyecto de aprendizaje colaborativo sobre el que venimos trabajando desde el año pasado, con talleres intergeneracionales para familias que estamos a punto de reanudar. También proyectos de comisariado de exposiciones, intervenciones en la ciudad, organización de actos y visitas culturales.

¿Compagináis o complementáis esta actividad con otras labores o en otros campos?

Sí. Estudiamos Pedagogía y mantenemos contacto con otras áreas. Gestionamos un foro de Fotografía con cerca de 60 participantes, con el que en abril organizamos una muestra en la Galería Sargadelos de Pontevedra.

¿Son rentables este tipo de iniciativas? ¿Os sentís bien remuneradas por la labor que realizáis?

Gran parte de la población no paga por cultura y los presupuestos de las instituciones son muy limitados, así que no es muy rentable si la idea es hacer negocio. Existe la falsa ilusión de que las cosas son gratis y no es así, hay un gran capital humano, mucho tiempo y esfuerzo que debe ser remunerado.

¿Animarías a otros arquitectos a seguir vuestros pasos? ¿Qué pasos consideráis que deberían dar? ¿Cómo completar sus estudios? ¿Qué otros consejos les darías?

Sí, los animamos a abrir nuevos caminos, de divulgar el conocimiento del mundo edificado que nos rodea. El primer paso es conocer el campo de juego para detectar necesidades, salir de los viejos esquemas y reescribir el guión, entendiendo la profesión como algo más abierto. Trabajar en equipo y hacer red, haciendo del colectivo algo más humano y solidario.

Maquetas de los alumnos durante uno de los curso de taller abierto | Fotografía: Justo Fernández

¿Creéis que los arquitectos en España deberíamos seguir abriendo nuevas vías de trabajo para salir de la casilla más «tradicional» de proyectar dada la actual situación de la construcción en nuestro país?

Vivimos en una sociedad en permanente cambio, y dado que los arquitectos tenemos una amplia formación debemos ser profesionales adaptativos. Otros colectivos han colonizado campos que tradicionalmente ocupaban los arquitectos, como es el caso del diseño de interiores, y debemos tomar buena nota. El arquitecto siempre ha diseñado a todas las escalas, oportunidad que deberíamos transformar en fortaleza. El campo de la docencia también necesita a los arquitectos, y hay toda una serie de actividades que tienden a hacerse interdisciplinares en las que colaborar con otros expertos.

¿Qué opináis de los que se han ido a trabajar al extranjero?

Dada la situación, hay que tener valor tanto si te quedas como si te vas, pero el que se va corre el riesgo de no volver, y eso es una desgracia si se hace exclusivamente por necesidad.

¿Cómo veis el futuro de la profesión?

Hay tanto por hacer, desde la rehabilitación a la ordenación territorial, que un futuro activo de la profesión es imprescindible. Pero se requiere compromiso por parte de todos los agentes, en especial de la Administración. Las nuevas vías de trabajo amplían el arco profesional, el papel del arquitecto es cada vez más necesario en nuevos sectores.

Alumnos durante uno de los curso de taller abierto | Fotografía: taller abierto

Ana Barreiro-Marta Guirado-África Martínez · Didáctica del Arte | taller abierto
Mayo 2015

Entrevista realizada por Alberto Alonso Oro. Agradecer a Ana, Marta y África su tiempo y su predisposición con este espacio.

[:en]

If a few days ago “we were crossing” the street, as whom he says, for chat with the members of Coast audio-visual Communication, today we go away up to the south of Galicia, concretely to the city of Pontevedra to know to taller abierto gestión cultural.

Taller abierto is a project created and stimulated by three young women arquitectas, Ana Barreiro, Marta Guirado and África Martínez, which exist I decide “to give him an opportunity to construct” architecture. In spite of the fact that some of them already had the prepared suitcases, ultimately they have be of sung for “remaining”, like that they begin his presentation in the web.

Since any project arises from the fortuitous meeting, and of having a few common worries and a shared vision of what might be done in a city as Pontevedra.

“We want to teach to see with new eyes that one on what we do not repair by force of seeing it with indifferent eyes. Them more opened we will be able to enjoy more than we have, in a few moments in which the desire of innovations is becoming impossible to satisfy.”

They are necessary to understand and to develop the architecture from differently approaches find in the cultural management a point of meeting to generate and to develop his projects. Thanks to the visions and the personal interests that manage to bring his passion over to different public for the art, the architecture, the education and the social sciences, fields that take form of the different events and workshops that have in march.

We leave you with the interview that we were lucky to realize in his own study in the Estrella Square.

Ana Barreiro, Marta Guirado and África Martínez forman taller abierto | Photography: Carlos Puga

Which has been your formation and professional path before taller abierto?

Though the three we are arquitectas of formation, we have been employed at very diverse areas not necessarily tied to the construction. The architecture has been indisputably a base on which to place our beginning, understood as the space of the life, very linked to the social sciences.

What did lead you to opening way you in the education? Why principally with children?

So the beginning of thinking globally and acting locally. We turned him for almost one year to the idea of connecting art, culture and heritage. And we realized that what was needed was a pedagogy. And from the beginning. Pedagogy to know and to value the environment.

A pupil during one of them workshop of the taller abierto | Photography: taller abierto

Do you meet with many difficulties? Which were the most problematic?

The cultural management is a field that is re-updated constant, so it does not suit to stop, and this to be sometimes incompatible with the reflection. Every time there is less space for the arts and minor social recognition towards the architecture especially, and this way the humanities are more and more cornered. While the new educational plans elitizan the education of the arts, the parents are more worried because his children dedicate time to other disciplines.

Are you satisfied with the reached aims?

Though there is a roadmap, we are more of processes that of goals. We are enjoying the way, turning it aside, doing pauses, but without leaving it. We would emphasize our work with the children as a source of satisfactions that sometimes exceeds our expectations. Interesting questions appear, there are very productive classes and you win of learning. As for the adult public, we work with teachers and talleristas excellent, for what there is an increasing interest for the activities that are given.

A pupils during one of them workshop of the taller abierto | Photography: Justo Fernández

Do you think that to study Architecture has been a fundamental passport to have come to your current work?

Undoubtedly. The process proyectual, with his determining ones and his multidimensionalidad, it are the base of the development and the materialization of any idea.

What expectations and projects of future have you for taller abierto?

We have a project of collaborative learning on which we come working from last year, with intergenerational workshops for families that we are on the verge of resuming. Also projects of comisariado of exhibitions, interventions in the city, organization of acts and cultural visits.

Do you arrange or complement this activity with other labors or in other fields?

Yes. We study Pedagogy and support contact with other areas. We manage a forum of Photography with near 60 participants, with that in April we organize a sample in the Gallery Sargadelos of Pontevedra.

Are this type of initiatives profitable? Do you feel good remunerated by the labor that you realize?

Great part of the population does not pay for culture and the budgets of the institutions are very limited, so it is not very profitable if the idea is to do business. There exists the false illusion of which the things are free and is not like that, there is the great human capital, a lot of time and effort that it must be remunerated.

Would you encourage other architects to follow your steps? What steps do you consider that they should give? How to complete his studies? What other advices would you give them?

Yes, we encourage them to open new ways, of spreading the knowledge of the built-up world that surrounds us. The first step is to know the playground to detect needs, to go out of the old schemes and to rewrite the script, understanding the profession as something more opened. To be employed at equipment and to do network, doing of the group something more human and solidary.

Models of the pupils during one of them workshop of taller abierto | Photography: Justo Fernández

Do you think that the architects in Spain we should continue opening new routes of work to go out of the «most «traditional» cabin of projecting given the current situation of the construction in our country?

We live in a company in permanent change, and provided that the architects we have a wide formation must be adaptative professionals. Other groups have colonized fields that traditionally the architects were occupying, since it is the case of the design of interiors, and we must take good note. The architect always has designed to all the scales, opportunity that we should transform into strength. The field of the teaching also needs the architects, and there is the whole series of activities that tend to be done you will interdiscipline in that to collaborate with other experts.

What do you think of those that they have been going to work abroad?

Given the situation, it is necessary to have value so much if you remain as if you go away, but the one that goes away traverses the risk of not returning, and it is a misfortune if it is done exclusively by need.

How do you see the future of the profession?

It is so much for doing, from the rehabilitation to the territorial arrangement, that an active future of the profession is indispensable. But commitment is needed on the part of all the agents, especially of the Administration. The new routes of work extend the professional arch, the paper of the architect is increasingly necessary in new sectors.

A pupils during one of them workshop of the taller abierto | Photography: taller abierto

Ana Barreiro-Marta Guirado-África Martínez · Didactic of the Art | taller abierto

May 2015

Interview realized by Alberto Alonso Oro. To be grateful for Ana, Martha and Africa his time and his predisposition with this space.

[:gl]

Se hai uns días “cruzabamos” a rúa, como quen di, para charla cos integrantes de Costa Comunicación audiovisual, hoxe ímonos ata o sur de Galicia, concretamente á cidade de Pontevedra para coñecer a taller abierto gestión cultural.

Taller abierto é un proxecto creado e impulsado por tres novas arquitectas, Ana Barreiro, Marta Guirado e África Martínez, que teñen decido “darse unha oportunidade para construír” arquitectura. A pesar de que algunhas xa tiñan as maletas preparadas, ao final se teñen decantado por “quedarse”, así comezan a súa presentación na web.

Como todo proxecto xorde do encontro fortuíto, e de ter unhas inquietudes comúns e unha visión compartida do que podería facerse nunha cidade como Pontevedra.

“Queremos ensinar a ver con ollos novos aquilo sobre o que non reparamos a forza de velo con ollos indiferentes. Con eles máis abertos poderemos gozar máis do que temos, nuns momentos en que o desexo de novidades se vai facendo imposible de satisfacer.”

Teñen entender e desenvolver a arquitectura dende diferente enfoques encontran na xestión cultural un punto de encontro para xerar e desenvolver os seus proxectos. Grazas ás visións e aos intereses persoais que conseguen achegar a diferentes públicos a súa paixón pola arte, a arquitectura, a educación e as ciencias sociais, campos que se plasman nos diferentes eventos e talleres que teñen en marcha.

Deixámolos coa entrevista que tivemos a sorte para realizar no seu propio estudo na Praza da Estrela.

Ana Barreiro, Marta Guirado e África Martínez forman taller abierto | Fotografía: Carlos Puga

Cal foi a vosa formación e traxectoria profesional previa a taller aberto?

Aínda que as tres somos arquitectas de formación, traballamos en ámbitos moi diversos, non necesariamente ligados á construción. A arquitectura foi indiscutiblemente unha base sobre a que situar os nosos principios, entendida como o espazo da vida, moi vinculada ás ciencias sociais.

Que vos levou a abrirvos camiño na educación? Por que principalmente con nenos?

Pois o principio de pensar globalmente e actuar localmente. Démoslle voltas durante case un ano á idea de conectar arte, cultura e patrimonio. E decatámonos de que o que se necesitaba era pedagoxía. E dende o principio. Pedagoxía para coñecer e valorar o ámbito.

Un alumno durante o obradoiro de taller abierto | Fotografía: taller abierto

Encontrástesvos con moitas dificultades? Cales foron as máis problemáticas?

A xestión cultural é un campo que se reactualiza constantemente, así que non convén pararse, e isto é ás veces incompatible coa reflexión. Cada vez hai menos espazo para as artes e menor recoñecemento social cara á arquitectura en particular, e así os humanidades están máis e máis acantoadas. Mentres os novos plans educativos elitizan o ensino das artes, os pais están máis preocupados porque os seus fillos dediquen tempo a outras disciplinas.

Estades contentas cos obxectivos alcanzados?

Aínda que hai unha folla de ruta, somos máis de procesos que de metas. Estamos a gozar o camiño, desviándoo, facendo pausas, pero sen abandonalo. Destacariamos o noso traballo cos nenos como unha fonte de satisfaccións que ás veces supera as nosas expectativas. Formúlanse preguntas interesantes, hai clases moi produtivas e ganas de aprender. En canto ao público adulto, traballamos con profesores e talleristas excelentes, polo que hai un crecente interese polas actividades que se van dando.

Alumnos durante un dos curso de taller abierto | Fotografía: Justo Fernández

Considerades que estudar Arquitectura foi un pasaporte fundamental para chegar ao voso traballo actual?

Sen dúbida. O proceso proyectual, cos seus condicionantes e a súa multidimensionalidade, son a base do desenvolvemento e a materialización de calquera idea.

Que expectativas e proxectos de futuro tedes para taller aberto?

Temos un proxecto de aprendizaxe colaboradora sobre o que vimos traballando dende o ano pasado, con talleres interxeracionais para familias, que estamos a punto de continuar. Tamén proxectos de comisariado de exposicións, intervencións na cidade, organización de actos e visitas culturais.

Compaxinades ou complementades esta actividade con outros labores ou noutros campos?

Si. Estudamos Pedagoxía e mantemos contacto con outras áreas. Xestionamos un foro de Fotografía con preto de 60 participantes, co que en abril organizamos unha mostra na Galería Sargadelos de Pontevedra.

Son rendibles este tipo de iniciativas? Sentídesvos ben remuneradas polo labor que realizades?

Gran parte da poboación non paga por cultura e os presupostos das institucións son moi limitados, así que non é moi rendible se a idea é facer negocio. Existe a falsa ilusión de que as cousas son gratis e non é así, hai un gran capital humano, moito tempo e esforzo que debe ser remunerado.

Animarías outros arquitectos a seguir os vosos pasos? Que pasos considerades que deberían dar? Como completar os seus estudos? Que outros consellos lles darías?

Si, animámolos a abrir novos camiños, de divulgar o coñecemento do mundo edificado que nos rodea. O primeiro paso é coñecer o campo de xogo para detectar necesidades, saír dos vellos esquemas e reescribir o guión, entendendo a profesión como algo máis aberto. Traballar en equipo e facer rede, facendo do colectivo algo máis humano e solidario.

Maquetas dos alumnos durante un dos curso de taller abierto | Fotografía: Justo Fernández

Credes que os arquitectos en España deberiamos seguir abrindo novas vías de traballo para saír da casa máis «tradicional» de proxectar dada a actual situación da construción no noso país?

Vivimos nunha sociedade en permanente cambio, e dado que os arquitectos temos unha ampla formación debemos ser profesionais adaptativos. Outros colectivos colonizaron campos que tradicionalmente ocupaban os arquitectos, como é o caso do deseño de interiores, e debemos tomar boa nota. O arquitecto sempre deseñou a todas as escalas, oportunidade que deberiamos transformar en fortaleza. O campo da docencia tamén necesita os arquitectos, e hai toda unha serie de actividades que tenden a facerse interdisciplinares nas que colaborar con outros expertos.

Que opinades dos que se foron a traballar ao estranxeiro?

Dada a situación, hai que ter valor tanto se quedas coma se te vas, pero o que se vai corre o risco de non volver, e iso é unha desgracia se se fai exclusivamente por necesidade.

Como vedes o futuro da profesión?

Hai tanto por facer, dende a rehabilitación á ordenación territorial, que un futuro activo da profesión é imprescindible. Pero requírese compromiso por parte de todos os axentes, en especial da Administración. As novas vías de traballo amplían o arco profesional, o papel do arquitecto é cada vez máis necesario en novos sectores.

Alumnos durante uno de los curso de taller abierto | Fotografía: taller abierto

Ana Barreiro-Marta Guirado-África Martínez · Didáctica da Arte | taller abierto

Maio 2015

Entrevista realizada por Alberto Alonso Oro. Agradecer a Ana, Marta e África o seu tempo e a súa predisposición con este espazo.

 [:]

Restaurante Doki Doki | ControlmadRestaurante Doki Doki | ControlmadDoki Doki japan food | Controlmad

“..sin más medios que la simple madera y las paredes desnudas, se ha dispuesto un espacio recoleto (…), en torno a un jarrón de flores, bajo un anaquel, y aun sabiendo que sólo son sombras insignificantes experimentamos el sentimiento de que el aire en esos lugares encierra una espesura de silencio, que en esa oscuridad reina una serenidad eternamente inalterable”. 

El elogio de la sombra, J. Tanizaki

El restaurante Doki Doki, diseñado y fabricado por CONTROLMAD Advanced Design Center, responde como todo proceso creativo, a unos factores directos y otros que subyacen como sedimentos de la imaginación, con el rigor funcional que un espacio de estas características requiere. Por tanto, la idea vertebradora radica en la búsqueda no forzada de meta-lecturas, vinculando de alguna manera las vetas del único material usado, madera contrachapada, con las texturas propias del pescado empleado en la gastronomía japonesa. El resultado es un espacio fluido que conecta las tres salas de manera continua, generando de manera armoniosa ámbitos de diverso carácter.

A esto se añaden matices que provienen del mundo onírico de Dalí, las formas orgánicas de Gaudí y fuentes clásicas de la literatura, pintura y teoría estética nipona: composiciones haiku, pátinas, sombras, la belleza natural intrínseca del material…

Por otro lado, responder y sincronizarse con la celeridad del siglo XXI ha sido posible gracias al apoyo vital de soportes informáticos paramétricos de diseño 3D vinculados estrechamente con la fabricación digital, permitiendo el control absoluto y preciso de la forma final.

Obra: Restaurante japonés DokiDoki
Emplazamiento: Calle de Villalar, 4, 28001 Madrid, España
Año: Fecha de ejecución junio – agosto 2014
Autor (Diseño + Fabricación + Instalación): CONTROLMAD (Sergio A. del Campo + Diego G. Cuevas + Víctor Armas. Arquitectos)
Colaborador: Daniel Crisóstomo, Arquitecto técnico.
Fotografía y documentación gráfica: CONTROLMAD
+ controlmad.com

“..ado means that the simple wood and the nake walls, one has arranged a peaceful space (…), concerning a vase of flowers, under a shelf, and even knowing that only they are insignificant shades we experience the feeling of which the air in these places encloses a thickness of silence, which in this darkness he reigns an eternally inalterable serenity”.

The praise of the shade, J. Tanizaki

The restaurant Doki Doki designed and made by CONTROLMAD Advanced Design Center, answers as any creative process, to a few direct factors and others that sublie as sediments of the imagination, with the functional rigor that a space of these characteristics needs. Therefore, the idea vertebradora takes root in the search not forced of goal – reading, linking somehow the seams of the material secondhand only one, plywood, with the own textures of the fish used in the Japanese gastronomy. The result is a fluid space that connects three rooms of a constant way, generating in a harmonious way areas of diverse character.

To this are added shades that come from Dalí’s oneiric world, Gaudí’s organic forms and classic sources of the literature, painting and aesthetic Japanese theory: compositions haiku, patinas, shades, the natural intrinsic beauty of the material …

On the other hand, to answer and to synchronize with the speed of the 21st century has been possible thanks to the vital support of IT supports paramétricos of design 3D linked narrowly with the digital manufacture, allowing the absolute and precise control of the final form.

Work: Doki Doki japan food
Location: Calle de Villalar, 4, 28001 Madrid, Spain
Year: Date of execution June – August, 2014
Author (Design + Manufacture + Installation): CONTROLMAD (Sergio A. del Campo + Diego G. Cuevas + Víctor Armas. Architects)
Collaborator: Daniel Crisóstomo, Technical architect.
Photography and graphical documentation: CONTROLMAD
+ controlmad.com

“..sin máis medios que a simple madeira e as paredes nuas, dispúxose un espazo recoleto (…), en torno a un floreiro de flores, baixo un andel, e aínda sabendo que só son sombras insignificantes experimentamos o sentimento de que o aire neses lugares encerra unha espesura de silencio, que nesa escuridade reina unha serenidade eternamente inalterable”.

O eloxio da sombra, J. Tanizaki

O restaurante Doki Doki, deseñado e fabricado por CONTROLMAD Advanced Design Center, responde como todo proceso creativo, a uns factores directos e outros que subxacer como sedimentos da imaxinación, co rigor funcional que un espazo destas características require. Polo tanto, a idea vertebradora radica na busca non forzada de meta-lecturas, vinculando dalgún xeito as vetas do único material usado, madeira contrachapado, coas texturas propias do peixe empregado na gastronomía xaponesa. O resultado é un espazo fluído que conecta as tres salas de xeito continuo, xerando de xeito harmonioso ámbitos de diverso carácter.

A isto engádense matices que proveñen do mundo onírico de Dalí, as formas orgánicas de Gaudí e fontes clásicas da literatura, pintura e teoría estética nipoa: composicións haiku, pátinas, sombras, a beleza natural intrínseca do material…

Por outro lado, responder e sincronizarse coa celeridade do século XXI foi posible grazas ao apoio vital de soportes informáticos paramétricos de deseño 3D vinculados estreitamente coa fabricación dixital, permitindo o control absoluto e preciso da forma final.

Obra: Restaurante xaponés DokiDoki
Emprazamento: Calle de Villalar, 4, 28001 Madrid, España
Ano: Data de execución xuño – agosto 2014
Autor (Deseño + Fabricación + Instalación): CONTROLMAD (Sergio A. del Campo + Diego G. Cuevas + Víctor Armas. Arquitectos)
Colaborador: Daniel Crisóstomo, Arquitecto técnico.
Fotografía e documentación gráfica: CONTROLMAD
+ controlmad.com

bakap!bakap!bakap!

‘bakap! es una aplicación web basada en WordPress y su objetivo es facilitar la autogestión de portfolios profesionales del sector de la arquitectura.

Se compone de un backend o panel de gestión que contiene lo indispensable para publicar y editar contenido y un frontend o parte pública con un diseño limpio para optimizar la visualización gráfica.

Características principales:

· Clasificación avanzada.

Cada proyecto cuenta con una ficha que permite incorporar todos los datos que intervienen en un proyecto u obra (autores, colaboradores, promotor, presupuesto, reconocimientos…).

· Imágenes.

La programación de la aplicación facilita la adaptación y optimización del tamaño tanto en píxeles como en Kb de las imágenes que se añaden a cada proyecto, mejorando la visualización y los tiempos de carga en cualquier dispositivo.

· Listado condicionado.

Esta opción permite enlazar desde el menú a los proyectos sólo si estos tienen contenido o bien listarlos sin enlazar a la ficha de un proyecto si se carece de esa información o no interesa publicarlo. (Muy útil para formalizar un currículum donde aparezcan los proyectos realizados pero sólo mostrar información detallada de los se decida).

· Personalización.

En la actualidad se puede personalizar el menú de navegación, con un logo o nombre del estudio, cambiar la tipografía para el logo y la página, cambiar el nombre de los apartados y añadir enlaces a redes sociales.

· Social.

Así mismo, está preparado para conectar con las redes sociales incluyendo herramientas para compartir contenido o comentar a través de facebook.

¡Pruébala!

Acceso:         http://demo.modela2.com/wp-login
Usuario:         demo
Contraseña:   demo

Más información

Sobre los autores

José Lozano. Arquitecto por la ETSAS en 2007. Especializado en diseño gráfico, diseño web e infografías de arquitectura. Socio en el estudio de arquitectura diecisietemastres y del estudio de infografías modela2.

Nacho Villegas. Arquitecto por la ETSAS en 2009. Máster en Dirección de Empresas por la UPO en 2012. Especializado en publicaciones de arquitectura, comunicación digital e infografías. Fue responsable de la editorial accésit y en la actualidad es socio del estudio de infografía modela2.

‘bakap! is a web application based on WordPress and his aim is facilitate the automanagement of portfolios professionals of the sector of the architecture.

It consists of a backend or panel of management that contains the indispensable thing to publish and to edit content and a frontend or public part with a clean design to optimize the graphical visualization.

Principal characteristics:

· Advanced classification.

Every project relies on a card that it allows to incorporate all the information that intervene in a project or work (authors, collaborators, promoter, budget, recognitions …).

· Images.

The programming of the application facilitates the adjustment and optimization of the size both in pixels and in Kb of the images that are added to every project, improving the visualization and the times of load in any device.

· Determined List.

This option allows to connect from the menu to the projects only if these have content or to list them without connecting to the card of a project if one lacks this information or is not interested in publishing it. (Very useful to formalize a curriculum where the realized projects appear but only to show detailed information of decide).

· Customization.

At present it is possible to personalize the menu of navigation, with a logo or name of the study, change the typography for the logo and the page, change the name of the paragraphs and add links to social networks.

· Social.

Likewise, it is prepared to connect by the social networks including tools to share content or to comment across facebook.

Prove it!

Acces: http://demo.modela2.com/wp-login

User: demo

Password:demo

More information

About the authors

José Lozano. Architect for the ETSAS in 2007. Specialized in graphical design, web design and infografías of architecture. Partner in the study of architecture diecisietemastres and of the modela2 study.

Nacho Villegas. Architect for the ETSAS in 2009. Máster in Management for the UPO in 2012. Specialized in publications of architecture, digital communication and infografías. Second prize was responsible of publishing and at present he is a partner of the modela2 study.

‘bakap! é unha aplicación web baseada en WordPress e o seu obxectivo é facilitar a autoxestión de portfolios profesionais do sector da arquitectura.

Componse dun backend ou panel de xestión que contén o indispensable para publicar e editar contido e un frontend ou parte pública cun deseño limpo para optimizar a visualización gráfica.te pública con un diseño limpio para optimizar la visualización gráfica.

Características principais:

· Clasificación avanzada.

Cada proxecto conta cunha ficha que permite incorporar todos os datos que interveñen nun proxecto ou que obra (autores, colaboradores, promotor, presuposto, recoñecementos…).

· Imaxes.

A programación da aplicación facilita a adaptación e optimización do tamaño tanto en pixeis coma en Kb das imaxes que se engaden a cada proxecto, mellorando a visualización e os tempos de carga en calquera dispositivo.

· Listado condicionado.

Esta opción permite enlazar dende o menú aos proxectos só se estes teñen contido ou ben listalos sen enlazar á ficha dun proxecto se se carece desa información ou non interesa publicalo. (Moi útil para formalizar un currículo onde aparezan os proxectos realizados pero só mostrar información detallada dos se decida).

· Personalización.

Na actualidade pódese personalizar o menú de navegación, cun logo ou nome do estudo, cambiar a tipografía para o logo e a páxina, cambiar o nome dos apartados e engadir enlaces a redes sociais.

· Social.

Así mesmo, está preparado para conectar coas redes sociais incluíndo ferramentas para compartir contido ou comentar a través de facebook.

¡Próbaa!

Acceso: http://demo.modela2.com/wp-login

Usuario: demo

Contrasinal: demo

Máis información

Sobre os autores

José Lozano. Arquitecto pola ETSAS en 2007. Especializado en deseño gráfico, deseño web e infografías de arquitectura. Socio no estudo de arquitectura diecisietemastres e do estudo de infografías modela2.

Nacho Villegas. Arquitecto pola ETSAS en 2009. Máster en Dirección de Empresas pola UPO en 2012. Especializado en publicacións de arquitectura, comunicación dixital e infografías. Foi responsable da editorial accésit e na actualidade é socio do estudo de infografía modela2.

AC busca: arquitectos y creadoresAC busca: arquitectos e creadoresAC searches: architects and creators

Desde CUANDO LA ARQUITECTURA ENCUENTRA LA CIUDAD

Es un proyecto ganador de Fondart 2015 en la modalidad Actividades Formativas, comisariado por  M. Pilar Pinchart Saavedra (Doctor Arquitecto ETSA. Madrid. Arquitecto PUC), que Con la Arquitectura como excusa e hilo conductor, invita a artistas, actores sociales, escritores, intelectuales, actores, científicos etc., tanto de Santiago como de regiones a conversar sobre los cruces entre sus respectivas disciplinas y áreas de trabajo, y su importancia para nuestra vida cotidiana y como éstas son albergadas por las distintas infraestructuras construidas y urbanas que permiten su funcionamiento, y cuya relevancia necesitamos comprender para valorar.

A lo largo de 10 meses, entre marzo y diciembre, ambos incluidos, se realizarán el segundo y el último martes de cada mes, un encuentro entre uno o más arquitectos y/o urbanistas y uno o más representantes relevantes de una de las disciplinas culturales consideradas y para las cuales cada mes se dedicará como tema específi co: Danza y Artes Circenses; Teatro; Nuevos Medios; Artes Visuales; Diseño; Ciencias; Literatura; Música; Artesanía; Cine y Fotografía.

Con Cuando La Arquitectura Encuentra La Ciudad, TRESPA Design Centre, Chile, se propone como el primer espacio independiente para la difusión de la Arquitectura contemporánea y obligado punto de encuentro profesional en Santiago de Chile.

El ciclo cuenta con la asesoría de Fernando Pérez Oyarzún, Jefe de Doctorado en Arquitectura y Estudios Urbanos de la PUC, Chile, Carlos Franz Thorud, destacado escritor chileno y Andrea Gutierrez, presidenta del Sindicato de Actores  y la colaboración de María Aparicio Puentes, Arquitecto U de Chile, Ma. en Diseño Urbano por la U. de Barcelona. La primera parte del año, contó con la participación de Paul Birke (Galería Die Ecke) en la selección de participantes.

Buscamos creadores y arquitectos relacionados con los temas de 2o semestre y que pueden encontrar aquí.

Envíanos tu postulacion:

-sitio web donde ver tu trabajo o dossier (incluyendo un breve cv, si no está online) y un nano video de no más de 1,5 minutos dónde te veamos a ti, y nos digas porque quieres venir a Santiago a «Cuando la Arquitectura encuentra la Ciudad»

skfandra.comunicacion@gmail.com antes del 01 de JUNIO de 2015.
Por favor difundir entre todas las personas valiosas de regiones que conozcas.

El premio es venir y formar parte de una de las sesiones de segundo semestre de este ciclo que moviliza cerca de 100 o mas arquitectos y creadores de Santiago y Regiones consagrados y emergentes en un mismo espacio, a lo largo de todo este año. ¡Te esperamos!

Dende CANDO A ARQUITECTURA ENCONTRA A CIDADE

É un proxecto gañador de Fondart 2015 na modalidade Actividades Formativas, comisariado por M. Piar Pinchart Saavedra (Doutor Arquitecto ETSA. Madrid. Arquitecto PUC), que Con la Arquitectura como escusa e fío condutor, invita a artistas, actores sociais, escritores, intelectuais, actores, científicos etc., tanto de Santiago coma de rexións a conversar sobre os cruzamentos entre as súas respectivas disciplinas e áreas de traballo, e a súa importancia para a nosa vida cotiá e como estas son albergadas polas distintas infraestruturas construídas e urbanas que permiten o seu funcionamento, e cuxa relevancia necesitamos comprender para valorar.

Ao longo de 10 meses, entre marzo e decembro, ambos os dous incluídos, realizaranse o segundo e o último martes de cada mes, un encontro entre un ou máis arquitectos e/ou urbanistas e un ou máis representantes relevantes dunha das disciplinas culturais consideradas e para as cales cada mes se dedicará como tema específi co: Danza e Artes Circenses; Teatro; Novos Medios; Artes Visuais; Deseño; Ciencias; Literatura; Música; Artesanía; Cine e Fotografía.

Con Cuando La Arquitectura Encuentra La Ciudad, TRESPA Design Centre, Chile, proponse como o primeiro espazo independente para a difusión da Arquitectura contemporánea e obrigado punto de encontro profesional en Santiago de Chile.

O ciclo conta coa asesoría de Fernando Pérez Oyarzún, Xefe de Doutorado en Arquitectura e Estudos Urbanos da PUC, Chile, Carlos Franz Thorud, destacado escritor chileno e Andrea Gutierrez, presidenta do Sindicato de Actores e a colaboración de María Aparicio Puentes, Arquitecto OU de Chile, Martes en Deseño Urbano pola OU. de Barcelona. A primeira parte do ano, contou coa participación de Paul Birke (Galería Die Ecke) na selección de participantes.

Buscamos creadores e arquitectos relacionados cos temas de 2 o semestre e que poden encontrar  aquí.

Envíanos o teu postulado:

-sitio web onde ver o teu traballo ou informe (incluíndo un breve cv, se non está online) e un nano video de non máis de 1,5 minutos onde te vexamos a ti, e nos digas porque queres vir a Santiago a «Cando a Arquitectura encontra a Cidade»

skfandra.comunicacion@gmail.com antes do 01 de XUÑO de 2015.
Por favor difundir entre todas as persoas valiosas de rexións que coñezas.

O premio é vir e formar parte dunha das sesións de segundo semestre deste ciclo que mobiliza preto de 100 ou mais arquitectos e creadores de Santiago e Rexións consagrados e emerxentes nun mesmo espazo, ao longo de todo este ano. Esperámoste!

From WHEN THE ARCHITECTURE FINDS THE CITY

It is Fondart’s winning project 2015 in the modality Formative Activities, comisariado for M. Pilar Pinchart Saavedra (Doctor Architect ETSA. Madrid. Architect PUC), that With the Architecture like excuse and conductive thread, he invites artists, social actors, writers, intellectual, actors, scientists etc., both of Santiago and of regions to conversing on the crossings between his respective disciplines and areas of work, and his importance for our daily life and as these they are sheltered by the different constructed and urban infrastructures that allow his functioning, and whose relevancy we need to understand to value.

Throughout 10 months, between March and December, both included, the second one will be realized and last Tuesday of every month, a meeting between one or more architects and / or town planners and one or more relevant representatives of one of the cultural considered disciplines and for which every month co will devote herself as topic específi: Dance and Of the circus Arts; Theatre; New Means; Visual Arts; I design; Sciences; Literature; Music; Crafts; Cinema and Photography.

With When The Architecture Finds The City, TRESPA Design Centre, Chile, he proposes as the first independent space for the diffusion of the contemporary Architecture and obliged point of professional meeting in Santiago de Chile.

The cycle possesses the advising of Fernando Perez Oyarzún, Chief of Doctorate in Architecture and Urban Studies of the PUC, Chile, Carlos Franz Thorud, out-standing Chilean writer and Andrea Gutierrez, chairwoman of the Actors’ Union and the collaboration of Maria Aparicio Puentes, Architect Or of Chile, Ma. in Urban Design for U. of Barcelona. The first part of the year, it possessed Paul Birke’s participation (Gallery Die Ecke) in the participants’ selection.

We search creators and architects related to the topics of 2nd semester and that can find here.

Us send your postulation:

-web site web where to see your work or dossier (including a brief cv, if it is not online) and a video nano of not any more than 1,5 minutes where we see ours you, and say to us because you want to come to Santiago to » When the Architecture finds the City «

skfandra.comunicacion@gmail.com before JUNE 01, 2015. Please to spread between all the valuable persons of regions that you know.

The prize is to come and to form a part of one of the meetings of the second semester of this cycle that it mobilizes near 100 or mas architects and consecrated creators of Santiago and Regions and emergent in the same space, throughout all this year. We wait for you!

Sorteo Jung · Smart RadioSorteo Jung · Smart RadioDrawing Jung · Smart Radio

Hoy gracias a Jung Ibérica realizamos un nuevo sorteo en veredes, en esta ocasión nuestros lectores podrán optar a una Smart Radio (modelo JUNG LS990 sw).

El mecanismo es muy sencillo, entre todos aquellos que dejéis un comentario definiendo en una frase lo que en vuestra opinión os sugiere este producto. Para ello tenéis disponible la información del producto al final del post y en la propia web de Jung Ibérica.

El plazo para participar en el sorteo es desde hoy lunes 11 de mayo hasta el lunes 18 de mayo a las 00 horas.

Smart Radio es el nuevo sintonizador de radio estéreo con pantalla táctil de Jung que tiene el mismo formato y tamaño que mecanismos eléctricos como interruptores o enchufes, por lo que puede empotrarse en la pared con la misma facilidad. Esto permite su instalación en habitaciones de hotel o en cualquier estancia de una vivienda como dormitorios, cuartos de baño, cocina, etc.

Su elegante display en blanco y negro ofrece una gran facilidad de operación gracias a su interface basado en iconos y rótulos, que proporciona acceso directo a sus funcionalidades de despertador, temporizador y emisoras preseleccionadas. Aunque la iluminación de su pantalla puede regularse a gusto del usuario, en el modo nocturno se oscurece por completo, de manera que resulta ideal para instalarse junto a la cama. La antena externa, que asegura una óptima recepción de la señal en todo momento, y los altavoces bass reflex de Jung, garantizan una alta calidad de sonido independientemente de si se instalan juntos con el receptor o por separado.

La nueva Smart Radio admite el protocolo RDS (Radio Data System), lo que abre paso a otras múltiples funcionalidades como la sintonía automática de estaciones o la sincronización horaria del reloj interno, lo que resulta especialmente útil para asegurar la precisión tanto del despertador como del temporizador. Estas características se completan con entradas auxiliares y para satélite.

Creada para enamorar

La nueva Smart Radio también combina a la perfección con las series y diseños de Jung. Es el caso de la  serie A, en la que todos sus marcos se adaptan perfectamente, si bien los de plástico o cristal de alta calidad de ‘A creation’ hacen que la Smart Radio destaque especialmente con su pantalla táctil blanca o negra. Otro tanto ocurre con los diseños de las series CD y LS, la primera con sus suaves formas redondeadas y, la segunda, con su elegancia atemporal, en montaje horizontal o vertical, con marco simple o múltiple, ancho o estrecho. En todos los casos, sus diseños de alta calidad hacen que la Smart Radio se integre perfectamente en cualquier ambiente.

«En modo nocturno, su pantalla se oscurece por completo, lo que resulta ideal para instalarse junto a la cama».

Today thanks to Jung Ibérica we realize a new drawing in veredes, in this occasion our readers will be able to choose a Smart Radio (model JUNG LS990 sw).

The mechanism is very simple, between all those that you leave a comment defining in a phrase what in your opinion suggests this product to you. For it you have the information of the product available at the end of the post and in Jung Ibérica’s own web.

The term to take part in the drawing is from today on Monday, the 11th of May until Monday, the 18th from May to 00 a.m.

Smart Radio is the new tuner of radio estéreo with Jung’s tactile screen that has the same format and size that electrical as interrupting mechanisms or you plug, by what it can be fixed in the wall by the same facility. This allows his installation in rooms of hotel or in any stay of a housing as bedrooms, bathrooms, kitchen, etc.

His elegant display in black and white offers a great facility of operation thanks to his interface based on icons and labels, which there provides direct access to his functionalities of alarm clock, temporizador and short-listed issuers. Though the lighting of his screen can be regulated to taste of the user, in the night way it gets dark completely, so that it turns out to be ideal to establish itself close to the bed. The external antenna, which assures an ideal receipt of the sign at all time, and the loudspeakers bass reflex of Jung, they guarantee a high quality of sound independently of if they establish themselves together with the recipient or separately.

The new Smart Radio admits the protocol RDS (Radio Dates System), which makes way to other multiple functionalities as the automatic tuning in of stations or the hourly synchronization of the internal clock, which turns out to be specially useful to assure the precision both of the alarm clock and of the temporizador. These characteristics are completed by auxiliary income and for satellite.

Created to inspire love

The new Smart Radio also combines to the perfection with the series and Jung’s designs. It is the case of the series To, in that all his frames adapt perfectly, though those of plastic or crystal of high quality of ‘ To creation ‘ do that the Smart Radio stands out specially with his tactile white or black screen. Other one so much happens with the designs of the series CD and LS, the first one with his soft rounded forms and, the second one, with his elegance atemporal, in horizontal or vertical assembly, with simple or multiple, broad or narrow frame. In all the cases, his designs of high quality do that the Smart Radio joins perfectly any environment.

«In night way, one gets dark his screen completely, which turns out to be ideal to establish itself close to the bed.»

Hoxe grazas to Jung Ibérica we fulfil a novo I draw lots in veredes, nesta occasion you nosos readers poderán to choose to unha Smart Radio (model JUNG LS990 sw).

O mecanismo é moi sinxelo, entre todos aqueles que deixedes un comentario definindo nunha frase o que na vosa opinión vos suxire este produto. Para iso tedes dispoñible a información do produto ao final do post e na propia web de Jung Ibérica.

O prazo para participar no sorteo é dende hoxe luns 11 de maio ata o luns 18 de maio ás 00 horas.

Smart Radio é o novo sintonizador de radio estéreo con pantalla táctil de Jung que ten o mesmo formato e tamaño que mecanismos eléctricos como interruptores ou enchufes, polo que pode encaixarse na parede coa mesma facilidade. Isto permite a súa instalación en cuartos de hotel ou en calquera estanza dunha vivenda como dormitorios, cuartos de baño, cociña, etc.

O seu elegante display en branco e negro ofrece unha gran facilidade de operación grazas ao seu interface baseado en iconas e rótulos, que proporciona acceso directo ás súas funcionalidades de espertador, temporizador e emisoras preseleccionadas. Aínda que a iluminación da súa pantalla pode regularse a gusto do usuario, no modo nocturno escurécese por completo, de maneira que resulta ideal para instalarse xunto á cama. A antena externa, que asegura unha óptima recepción do sinal en todo momento, e os altofalantes bass reflex de Jung, garanten unha alta calidade de son independentemente de se se instalan xuntos co receptor ou por separado.

A nova Smart Radio admite o protocolo RDS (Radio Data System), o que abre paso a outras múltiples funcionalidades como a sintonía automática de estacións ou a sincronización horaria do reloxo interno, o que resulta especialmente útil para asegurar a precisión tanto do espertador coma do temporizador. Estas características complétanse con entradas auxiliares e para satélite.

Creada para namorar

A nova Smart Radio tamén combina a perfección coas series e deseños de Jung. É o caso da serie A, na que todos os seus marcos se adaptan perfectamente, se ben os de plástico ou cristal de alta calidade de ‘A creation’ fan que a Smart Radio destaque especialmente coa súa pantalla táctil branca ou negra. Outro tanto acontece cos deseños das series CD e LS, a primeira coas súas suaves formas redondeadas e, a segunda, coa súa elegancia atemporal, en montaxe horizontal ou vertical, con marco simple ou múltiple, ancho ou estreito. En todos os casos, os seus deseños de alta calidade fan que a Smart Radio se integre perfectamente en calquera ambiente.

«En modo nocturno, a súa pantalla escurécese por completo, o que resulta ideal para instalarse xunto á cama».

[:es]El arquitecto municipal | José Ramón Hernández Correa[:gl]O arquitecto municipal | José Ramón Hernández Correa[:en]The municipal architect | José Ramón Hernández Correa [:]

[:es]

Si hay un arquitecto ligado a una ciudad, y, aún más, si hay un arquitecto ligado al desarrollo urbanístico de una ciudad, ese es Willem Marinus Dudok a Hilversum.

Dudok nació en Ámsterdam en 1884, y a los dieciséis años inició su carrera militar. Fue destinado a las colonias de Indonesia, y a su vuelta sirvió en la unidad de telegrafía de Utrecht. Con veintitrés años fue teniente, con veintisiete se casó y tuvo una hija.

Este hombre, que al parecer valía para todo, decidió buscarse un oficio en el mundo civil y fue nombrado Director Suplente de Obras Públicas en Leiden. ¿Dónde había aprendido sobre obras? No lo sé, pero creo que igual podría haber sido Director Suplente de la Filarmónica de Ámsterdam (su padre era violinista, y su madre pianista) o delantero centro del Ajax. Hay gente que lo mismo sirve para un roto que para un descosido.

Al año siguiente le llegó el nombramiento de capitán en la reserva y nació su segundo hijo.

En 1915, con treinta y un años, consiguió el cargo de Director de Obras Públicas en Hilversum, municipio al que quedó vinculado de por vida (y fue larga: murió meses antes de cumplir noventa años).

El arquitecto municipal | José Ramón Hernández Correa
Ayuntamiento de Hilversum. 1931. Willem Marinus Dudok

Además de hacer el Ayuntamiento de Hilversum (obra maestra de la arquitectura de todos los tiempos), Dudok participó en los planes de ordenación de la ciudad, proyectó sus colegios, sus barrios residenciales, centros comerciales, etc., con una calidad arquitectónica apabullante.

He viajado muy poco, pero tengo la suerte de haber estado en Hilversum. Es una ciudad estupenda, coherente, limpia, clara, hermosísima. Desde sus exactos trazados urbanos hasta el más humilde porche para bicicletas de su más modesta escuela infantil, rezuma encanto, belleza, simpatía y talento por todas partes.

El arquitecto municipal | José Ramón Hernández Correa
Izquierda
1. Stip Hilversum
2. Escuela del Dr Bavinck, Hilversum, 1921
Derecha
1. Escuela Vondel, Hilversum, 1929
2. Escuela en Hilversum School, 1920-38

Dudok hizo una obra magnífica, que supo concertar las dos corrientes antitéticas de Holanda: Por una parte, su obra se hace eco de la plasticidad (la neoplasticidad) de De Stijl, con sus ángulos rectos, sus planos que «se pasan de largo» en los encuentros, volando y disparándose, abriendo la caja constructiva; y, por otra, toma el expresionismo de la Escuela de Ámsterdam, con sus volúmenes de ladrillo, sus formas rotundas y su «tremendismo». Tanto es así que, sin ser miembro de ninguno de los dos grupos, a menudo se le encuadra tanto en uno como en otro. Y eso que no tenían nada que ver.

¿Nada que ver? Bueno: Los dos movimientos adoraban a Frank Lloyd Wright.

Berlage, el padre o padrastro de todos los arquitectos holandeses del siglo XX, era un admirador incondicional de Wright. Construyó el estupendo edificio de la Bolsa, en Ámsterdam, loando el edificio Larkin del maestro americano.

Los «hijos» de Berlage, como todos los hijos, aun admirando al padre le negaron, le llamaron viejo chocho y gagá. Para De Stijl, su obra estaba lastrada por el ornamento, por la pesadez, y no era lo suficientemente limpia ni racional. Para los de la Escuela de Ámsterdam era todo lo contrario: demasiado poco expresivo, poco «airoso», poco ornamentado.

Pero ambas corrientes coincidieron en fijarse en el modelo, en Wright. El americano es en sí mismo una enciclopedia de la arquitectura, y una farmacia para todas las enfermedades. De sus bien provistos estantes todos tomaron la medicina que necesitaban, incluso para tomar caminos opuestos.

El arquitecto municipal | José Ramón Hernández Correa
Dos diseños juveniles de Dudok, expresionistas y «berlagianos», previos a su depuración post-wrigtiana filtrada por De Stijl.

Pero el bueno de Dudok, arquitecto de segunda fila, de perfil bajo, de aspiraciones modestas, sin las pretensiones trascendentes de unos y de otros, se limitó a tomar lo que necesitaba (y lo que necesitábamos todos). Con sensatez y sentido común, y con una delicadeza exquisita (virtudes nada adecuadas para ser un artista de vanguardia, pero imprescindibles para ser una persona buena, útil, sociable y valiosa) aprendió de Wright la expresividad basada en la geometría, y la apertura plástica y espacial, y, sobre todo, supo filtrar esas enseñanzas wrightianas a través de las obras dispares de sus compatriotas.

Fue, por lo tanto, un ecléctico. No un creador, no uno de los grandes, de los que dan nombre a los estilos y encabezan las corrientes. Fue un artesano, que se suele decir con desprecio.

(Aun hoy, si hojeáis cualquier libro de historia de la arquitectura moderna, le encontraréis de pasada, en letra pequeña, en apariciones tangenciales, secundarias. Pero le encontraréis).

El arquitecto municipal | José Ramón Hernández Correa
Ayuntamiento de Hilversum. 1931. Willem Marinus Dudok

Y ojalá hubiera muchas ciudades como Hilversum, que se pudieran dar el lujazo de tener un arquitecto municipal de esa categoría.

Argan dice que Dudok consigue ser municipal sin ser provinciano. Estoy completamente de acuerdo. Y añadiré que desde lo local se hace universal. (En realidad solo alcanza la categoría de universal lo que es estrictamente local, como Don Quijote, Sean Thornton o Iker Casillas).

Ojalá hubiera algún político así, que fuera capaz de aunar tendencias divergentes y de dar soluciones prácticas y felices.

José Ramón Hernández Correa
Doctor Arquitecto y autor de Arquitectamos locos?
Toledo · mayo 2012[:en]

If there is an architect tied to a city, and, furthermore, if there is an architect tied to the urban development development of a city, this it is Willem Marinus Dudok to Hilversum.

Dudok was born in Ámsterdam in 1884, and at the age of sixteen it initiated his military career. It was destined for the colonies of Indonesia, and to his return it served in the unit of telegraphy of Utrecht. With twenty-three years he was a lieutenant, with twenty-seven it married and had a daughter.

This man, who apparently was costing for everything, decided to look for a trade in the civil world and was nominated The Substitute Director of Public Works in Leiden. Where had he learned on works? I do not know it, but I believe that equal he might have been The Substitute Director of the Ámsterdam’s Philharmonic one (his father was a violinist, and his mother pianist) or forward centre of the Ajax. There are people that the same thing serves for the torn one that for a gossip.

On the following year the captain’s appointment came to him in the reservation and his second son was born.

In 1915, with thirty an años, obtained the Director’s post of Public Works in Hilversum, municipality to which he remained linked of for life (and it was long: he died months before expiring ninety years).

Hilversum’s town hall. 1931. Willem Marinus Dudok

Beside doing Hilversum’s Town hall (masterpiece of the architecture of all the times), Dudok took part in the planning schemes of the city, projected his colleges, his residential neighborhoods, malls, etc., with an architectural resounding quality.

I have travelled very little, but I am lucky to have been in Hilversum. It is the marvellous, coherent, clean, clear, most beautiful city. From his exact urban tracings up to the humblest porch for bicycles of his more modest infantile school, it leaks captivation, beauty, sharm and talent throughout.

Left side
1. Stip School in Hilversum
2. Dr Bavinck School, Hilversum, 1921
Right
1. Vondel School, Hilversum, 1929
2. School in Hilversum School, 1920-38

Dudok did a magnificent work, which could coordinate both antithetic currents of Holland: On one hand, his work echoes the plasticity (the neoplasticidad) De Stijl, with his right angles, his planes that «pass of length» in the meetings, flying and going off, opening the constructive box; and, for other one, his round forms and his «tremendismo» takes the expressionism of Ámsterdam’s school of thought, with his volumes of brick. So much it is so, without being a member of any of both groups, often he is fitted so much in one as in other one. And it that they did not have anything to see.

Nothing to see? Good: Both movements were adoring to Frank Lloyd Wright.

Berlage, the father or stepfather of all the Dutch architects of the 20th century, was an unconditional admirer of Wright. He constructed the marvellous building of the Stock exchange, in Ámsterdam, loando the building Larkin of the American teacher.

The «children» of Berlage, as all the children, even admiring the father they denied to him, were called him an old dotard and gagá. For De Stijl, his work was ballasted by the ornament, by the heaviness, and was not it sufficiently cleanly or rational. For those of Ámsterdam’s School it was everything opposite: too much expressive, «slightly «airy» little, little adorned.

But both currents coincided in being fixed in the model, in Wright. The American is in yes same an encyclopedia of the architecture, and a drugstore for all the diseases. Of his provided well shelves they all took the medicine that they needed, even to take opposite ways.

Two juvenile designs of Dudok, expressionists and «berlagianos», before his purification post-wrigtiana leaked for De Stijl.

But the good one of Dudok, architect of the second row, of low profile, of modest aspirations, without the transcendent pretensions of some and of others, limited himself to taking what he needed (and what we all needed). Sensibly and common sense, and with an exquisite sensitivity (virtues adapted at all to be an artist of forefront, but indispensable to be a good, useful, sociable and valuable person) he learned of Wright the expressiveness based on the geometry, and the plastic and spatial opening, and, especially, it could leak these educations wrightianas across the unlike works of his compatriots.

It was, therefore, the eclectic one. Not a creator, not one of the big ones, of which they give name to the styles and head the currents. He was a craftsman, who is in the habit of saying scornfully.

(Even today, if you turn the pages of any book of history of the modern architecture, you will find him of spent, in small letter, in tangential, secondary appearances. But you will find him).

Hilversum’s town hall. 1931. Willem Marinus Dudok

And hopefully there were many cities as Hilversum, which could give him the lujazo of having a municipal architect of this category.

Argan says that Dudok manages to be a police officer without being a provincial. I agree completely. And I will add that from the local thing it becomes universal. (Actually only the category reaches of universally what is strictly local, as Don Quijote, Sean Thornton or Iker Casillas).

Hopefully there was some politician like that, who was capable of uniting divergent trends and of giving practical and happy solutions.

José Ramón Hernández Correa

Doctor Architect and author of Arquitectamos locos?

Toledo · may 2012

[:gl]

Si hai un arquitecto ligado a unha cidade, e, aínda máis, si hai un arquitecto ligado ao desenvolvemento urbanístico dunha cidade, ese é Willem Marinus Dudok a Hilversum.

Dudok naceu en Ámsterdam en 1884, e aos dezaseis anos iniciou a súa carreira militar. Foi destinado ás colonias de Indonesia, e á súa volta serviu na unidade de telegrafía de Utrecht. Con vinte e tres anos foi tenente, con vinte e sete casouse e tivo unha filla.

Este home, que ao parecer valía para todo, decidiu buscarse un oficio no mundo civil e foi nomeado Director Suplente de Obras Públicas en Leiden. Onde aprendera sobre obras? Non o sei, pero creo que igual podería ser Director Suplente da Filarmónica de Ámsterdam (o seu pai era violinista, e a súa nai pianista) ou dianteiro centro do Ajax. Hai xente que o mesmo serve para un roto que para un descosido.

Ao ano seguinte chegoulle o nomeamento de capitán na reserva e naceu o seu segundo fillo.

En 1915, con trinta e un anos, conseguiu o cargo de Director de Obras Públicas en Hilversum, municipio ao que quedou vinculado para sempre (e foi longa: morreu meses antes de cumprir noventa anos).

Concello de Hilversum. 1931. Willem Marinus Dudok

Ademais de facer o Concello de Hilversum (obra mestra da arquitectura de todos os tempos), Dudok participou nos plans de ordenación da cidade, proxectou os seus colexios, os seus barrios residenciais, centros comerciais, etc., cunha calidade arquitectónica asoballante.

Viaxei moi pouco, pero teño a sorte de ter estado en Hilversum. É unha cidade estupenda, coherente, limpa, clara, fermosa. Dende os seus exactos trazados urbanos ata o máis humilde soportal para bicicletas da súa máis modesta escola infantil, zumega encanto, beleza, simpatía e talento por todas as partes.

Esquerda
1. Stip Hilversum
2. Escola do Dr Bavinck, Hilversum, 1921
Dereita
1. Escola Vondel, Hilversum, 1929
2. Escola en Hilversum School, 1920-38

Dudok fixo unha obra magnífica, que soubo concertar as dúas correntes antitéticas de Holanda: Por unha parte, a súa obra faise eco da plasticidade (a neoplasticidad) de De Stijl, cos seus ángulos rectos, os seus planos que «se pasan de longo» nos encontros, voando e disparándose, abrindo a caixa construtiva; e, por outra, toma o expresionismo da Escola de Ámsterdam, cos seus volumes de ladrillo, as súas formas rotundas e o seu «tremendismo». Tanto é así que, sen ser membro de ningún dos dous grupos, a miúdo se lle encadra tanto nun coma noutro. E iso que non tiña nada que ver.

¿Nada que ver? Bueno: Os dos movementos adoraban a Frank Lloyd Wright.

Berlage, o pai ou padrasto de todos os arquitectos holandeses do século XX, era un admirador incondicional de Wright. Construíu o estupendo edificio da Bolsa, en Ámsterdam, gabando o edificio Larkin do mestre americano.

Os «fillos» de Berlage, como todos os fillos, aínda admirando ao pai lle negaron, chamáronlle vello chocho e gagá. Para De Stijl, a súa obra estaba lastrada polo ornamento, polo malestar, e non era o suficientemente limpa nin racional. Para os da Escola de Ámsterdam era todo o contrario: demasiado pouco expresivo, pouco «airoso», pouco ornamentado.

Pero ambas as dúas correntes coincidiron en fixarse no modelo, en Wright. O americano é en si mesmo unha enciclopedia da arquitectura, e unha farmacia para todas as enfermidades. Dos seus ben provistos estantes todos tomaron a medicina que necesitaban, mesmo para tomar camiños opostos.

Dous deseños xuvenís de Dudok, expresionistas e «berlagianos», previos á súa depuración post-wrigtiana filtrada por De Stijl.

Pero o bo de Dudok, arquitecto de segunda fila, de perfil baixo, de aspiracións modestas, sen as pretensións transcendentes duns e doutros, limitouse a tomar o que necesitaba (e o que necesitabamos todos). Con sensatez e sentido común, e cunha delicadeza exquisita (virtudes nada adecuadas para ser un artista de vangarda, pero imprescindibles para ser unha persoa boa, útil, sociable e valiosa) aprendeu de Wright a expresividade baseada na xeometría, e a apertura plástica e espacial, e, sobre todo, soubo filtrar esas ensinanzas wrightianas a través das obras dispares dos seus compatriotas.

Foi, polo tanto, un ecléctico. Non un creador, non un dos grandes, dos que dan nome aos estilos e encabezan as correntes. Foi un artesán, que se adoita dicir con desprezo.

(Aínda hoxe, se folleades calquera libro de historia da arquitectura moderna, o encontraredes de pasada, en letra pequena, en aparicións tanxenciais, secundarias. Pero encontrarédeslle).

Concello de Hilversum. 1931. Willem Marinus Dudok

E ogallá houbese moitas cidades como Hilversum, que se puidesen dar o lujazo de ter un arquitecto municipal desa categoría.

Argan di que Dudok consegue ser municipal sen ser provinciano. Estou completamente de acordo. E engadirei que dende o local se fai universal. (En realidade só alcanza a categoría de universal o que é estritamente local, como Don Quixote, Sean Thornton ou Iker Casillas).

Ogallá houbese algún político así, que fose capaz de xuntar tendencias diverxentes e de dar solucións prácticas e felices.

José Ramón Hernández Correa

Doutor Arquitecto e autor de Arquitectamos locos?

Toledo · maio 2012

[:]

Invisible | Antonio S. Río VázquezInvisible | Antonio S. Río VázquezInvisible | Antonio S. Río Vázquez

Alfred Seiland, En el Canopo de la Villa Adriana, Tivoli (2009)

«En tres tiempos se divide la vida: en presente, pasado y futuro. De éstos, el presente es brevísimo, el futuro dudoso, el pasado cierto; pero éste, que ningún imperio puede volver atrás y en el que perdió ya su derecho la fortuna, es el que no gozan los ocupados, por faltarles tiempo para poner los ojos en lo pasado».

Séneca: De la brevedad de la vida

Así como el filósofo divide a la vida en tres grandes momentos, si consideramos al patrimonio como algo vivo, podemos aplicarle esa triple definición, ampliando y enriqueciendo un concepto ya complejo desde su origen.

Inicialmente vinculado a la herencia recibida, patri-monium —literalmente de nuestros padres—, enseguida adquiere su condición vital al transformarse en bienes que se deben administrar desde el presente para garantizar su pervivencia. Si, además, se trata de bienes colectivos, su gestión y preservación se vuelve más difícil, desencadenando nuevos retos y problemas y entremezclándose los derechos y los deberes compartidos.

Ese patrimonio común posee, en cada uno de los tres momentos indicados por Séneca, una problemática diferenciada y complementaria: El pasado supone el problema de la conservación, de saber recibir y valorar adecuadamente aquello que nos han legado las generaciones precedentes, seleccionándolo y estudiándolo en detalle. El presente implica el problema del mantenimiento, del uso y disfrute, de la acción inmediata y también de la inanición. El futuro trae consigo el problema de decidir nuestro propio legado y, en el patrimonio construido, también aquello que, como arquitectos, nos toca más próximo: el problema del proyecto, de prefigurar en lo posible su existencia venidera. En su Alegoría del Patrimonio, Françoise Choay advertía que este concepto no se debería entender como una riqueza fósil, si no como una herencia activa frente a la mercantilización y a la «museificación» —al anclaje en el pasado—, tan extendidas en nuestro entorno.

Marco Polo, en su recorrido por Las Ciudades Invisibles sabiamente imaginado por Calvino en el libro homónimo, hace un alto en Maurilia, a la que recuerda de la siguiente manera:

«Para no decepcionar a los habitantes hace falta que el viajero elogie la ciudad de las postales y la prefiera a la presente, aunque cuidándose de contener dentro de límites precisos su pesadumbre ante los cambios: reconociendo que la magnificencia y prosperidad de Maurilia convertida en metrópoli, comparada con la vieja Maurilia provinciana, no compensan cierta gracia perdida, que sin embargo se puede disfrutar ahora sólo en las viejas postales, mientras que antes, con la Maurilia provinciana delante de los ojos, de gracioso no se veía realmente nada, y mucho menos se vería hoy si Maurilia hubiese permanecido igual, y que de todos modos la metrópoli tiene este atractivo más: que a través de lo que ha llegado a ser se puede evocar con nostalgia lo que fue».

Lo que fue. El patrimonio ha servido para construir la historia, para construir el pasado. En la actualidad, como afirma Horacio Capel,

«además de esa función de construir una visión del pasado, el patrimonio sirve también para construir el futuro».

La enorme extensión que alcanza hoy esta herencia, con un legado ubicuo y polisémico, dónde están presentes la cultura material pero también la inmaterial —saberes, tradiciones, celebraciones….—, pone de manifiesto las dificultades de la tarea colectiva a la que nos enfrentamos. Como en el relato de Calvino, «ciudades diferentes se suceden sobre el mismo suelo y bajo el mismo nombre, que nacen y mueren sin haberse conocido, incomunicables entre sí», y nuestro patrimonio es algo cada vez más vivo, poliédrico e invisible.

Antonio S. Río Vázquez . Doctor arquitecto
A Coruña. mayo 2015

Alfred Seiland, In the Canopo of the Villa Adriana, Tivoli (2009)

«In three times the life is divided: in present, past and future. Of these, the present is brevísimo, the doubtful future, the certain past; but this one, that no empire can go back and in that his right lost already the fortune, is the one that the busy ones do not enjoy, for them time is absent to put the eyes in the past thing».

Séneca: Of the briefness of the life

As well as the philosopher divides to the life in three big moments, if we consider to the heritage as something I live, we can apply this triple definition to him, extending and enriching an already complex concept from his origin.

Initially linked to the received inheritance, patri-monium —literally of our parents—, immediately he acquires his vital condition on having transformed in goods that they must administer from the present to guarantee his survival. If, in addition, it is a question of collective goods, his management and preservation becomes more difficult, unleashing new challenges and problems and intermingling the rights and the shared dutie

This common heritage possesses, in each of three moments indicated by Seneca, a differentiated and complementary problematics: The past supposes the problem of the conservation, of being able to receive and value adequately that one that us the previous generations have bequeathed, selecting it and studying it in detail. The present implies the problem of the maintenance, of the use and enjoyment, of the immediate action and also of the starvation. The future brings with it the problem of deciding our own legacy and, in the constructed heritage, also that one that, as architects, we touch more next: the problem of the project, of prefiguring in possible his future existence. In his Allegory of the Heritage, Françoise Choay was warning that this concept should not be understood as a fossil wealth, if not as an active inheritance opposite to the mercantilización and the «museumfication» – to the anchorage in the past-, so extended in our environment.

Marco Polo,  in his tour for The Invisible Cities wisely imagined by Calvino in the homonymous book, does a high place in Maurilia, which he resembles of the following way:

«Not to disappoint the inhabitants it is necessary that the traveler praises the city of the postcards and he her prefers to the present one, though being careful itself to contain inside precise limits his sorrow before the changes: recognizing that the magnificence and Maurilia’s prosperity turned into metropolis, compared with the old woman Maurilia provincial, do not compensate certain lost grace, which nevertheless can be enjoyed now only in the postal old women, whereas before, with the provincial Maurilia in front of the eyes, of funny man one did not see really anything, and much less would see today if Maurilia had remained equal, and that anyhow the metropolis has this attraction more: that across what has managed to be can evoke with nostalgia what was».

What it was. The heritage has served to construct the history, to construct the past. At present, as Horacio Capel,

«besides this function to construct a vision of the past, the heritage serves also to construct the future».

The enormous extension that reaches today this inheritance, with an ubiquitous and polysemic legacy, where they are present the material culture but also the immaterial-saberes, traditions, celebrations ….-, it reveals the difficulties of the collective task which we face. Since in Calvino’s statement, «different cities happen on the same soil and under the same name, which they are born and die without having been known, incommunicable between yes», and our heritage is something increasingly alive, polyhedric and invisibly.

Antonio S. Río Vázquez . Doctor architect
A Coruña. may 2015

Alfred Seiland, No Canopo da Villa Adriana, Tivoli (2009)

«En tres tempos divídese a vida: en presente, pasado e futuro. Destes, o presente é breve, o futuro dubidoso, o pasado certo; pero este, que ningún imperio pode volver atrás e no que perdeu xa o seu dereito a fortuna, é o que non gozan os ocupados, por faltarlles tempo para poñer os ollos no pasado».

Séneca: Da brevidade da vida

Así como o filósofo divide á vida en tres grandes momentos, se consideramos ao patrimonio como algo vivo, podemos aplicarlle esa tripla definición, ampliando e enriquecendo un concepto xa complexo dende a súa orixe.

Inicialmente vinculado á herdanza recibida, patri-monium -literalmente dos nosos pais-, deseguida adquire a súa condición vital ao transformarse en bens que se deben administrar dende o presente para garantir a súa pervivencia. Se, ademais, se trata de bens colectivos, a súa xestión e preservación vólvese máis difícil, desencadeando novos retos e problemas e mesturándose os dereitos e os deberes compartidos.

Ese patrimonio común posúe, en cada un dos tres momentos indicados por Séneca, unha problemática diferenciada e complementaria: O pasado supón o problema da conservación, de saber recibir e valorar axeitadamente aquilo que nos legaron as xeracións precedentes, seleccionándoo e estudándoo en detalle. O presente implica o problema do mantemento, do uso e desfrute, da acción inmediata e tamén da inanición. O futuro trae consigo o problema de decidir o noso propio legado e, no patrimonio construído, tamén aquilo que, como arquitectos, nos toca máis próximo: o problema do proxecto, de prefigurar no posible a súa existencia vindeira. Na súa Alegoría do Patrimonio, Françoise Choay advertía que este concepto non se debería entender como unha riqueza fósil, se non como unha herdanza activa fronte á mercantilización e á «museificación» -á ancoraxe no pasado-, tan estendidas no noso ámbito.

Marco Polo, no seu percorrido por As Cidades Invisibles sabiamente imaxinado por Calvino no libro homónimo, fai un alto en Maurilia, á que recorda do seguinte xeito:

«Para non decepcionar os habitantes fai falta que o viaxeiro eloxie a cidade das postais e a prefira á presente, aínda que coidándose de conter dentro de límites precisos o seu pesadume ante os cambios: recoñecendo que a magnificencia e prosperidade de Maurilia convertida en metrópole, comparada coa vella Maurilia provinciana, non compensan certa graza perdida, que non obstante se pode gozar agora só nas vellas postais, mentres que antes, coa Maurilia provinciana diante dos ollos, de gracioso non se vía realmente nada, e moito menos veríase hoxe se Maurilia tivese permanecido igual, e que de todos os xeitos a metrópole ten este atractivo máis: que a través do que chegou a ser pódese evocar con nostalxia o que foi».

O que foi. O patrimonio serviu para construír a historia, para construír o pasado. Na actualidade, como afirma Horacio Capel,

«ademais desa función de construír unha visión do pasado, o patrimonio serve tamén para construír o futuro».

A enorme extensión que alcanza hoxe esta herdanza, cun legado ubicuo e polisémico, onde están presentes a cultura material pero tamén a inmaterial -saberes, tradicións, celebraciones….-, pon de manifesto as dificultades da tarefa colectiva á que nos enfrontamos. Como no relato de Calvino, «ccidades diferentes sucédense sobre o mesmo chan e baixo o mesmo nome, que nacen e morren sen coñecerse, incomunicables entre si», e o noso patrimonio é algo cada vez máis vivo, poliédrico e invisible.

Antonio S. Río Vázquez . Doutor arquitecto
A Coruña. maio 2015

Arquitecturas del devenir. Aproximaciones a la performatividad del espacioArquitecturas do devir. Aproximacións á performatividad do espazoArchitectures of to develop. Approximations to the performatividad of the space

En los discursos filosóficos la idea del devenir ha sido objeto de estudio y fuente de inspiración para diversos autores. Desde los presocráticos hasta, más recientemente, Gilles Deleuze, el pensamiento que pretende ir más allá del análisis, descripción o reproducción de lo real, con el claro objetivo de transformarlo sin introducir constricciones estables, ha tomado el devenir como figura principal, en algunas ocasiones con un protagonismo pleno, en otras de modo subterráneo.

En el ámbito de la arquitectura, que es una disciplina con enormes posibilidades transformadoras de lo real, no ha sido sin embargo tan habitual un discurso del devenir. Cuando este tipo de discurso ha aparecido en ámbitos arquitectónicos, se ha tendido a presentar un posible devenir arquitectónico como un proceso positivo meramente adaptativo, es decir en el plano de la superestructura en el vocabulario marxista, o bien se ha hecho en el plano estructural desde una valoración negativa, es decir como dispositivo puramente coercitivo.

Esta colección de ensayos pretende indagar en una posible tercera vía, que solamente aparece a partir de las anteriores que necesariamente deben precederla, al introducir difusamente un aparato crítico que solo muy recientemente los discursos arquitectónicos han ido incorporando desde las artes escénicas: la categoría de lo performativo.

Nos discursos filosóficos a idea do devir foi obxecto de estudo e fonte de inspiración para diversos autores. Dende os presocráticos ata, máis recentemente, Gilles Deleuze, o pensamento que pretende ir máis alá da análise, descrición ou reprodución do real, co claro obxectivo de transformalo sen introducir constricións estables, tomou devir como figura principal, nalgunhas ocasións cun protagonismo pleno, noutras de modo subterráneo.

No ámbito da arquitectura, que é unha disciplina con enormes posibilidades transformadoras do real, non foi non obstante tan habitual un discurso de devir. Cando este tipo de discurso apareceu en ámbitos arquitectónicos, se tendeu a presentar un posible devir arquitectónico como un proceso positivo meramente adaptativo, é dicir no plano da superestrutura no vocabulario marxista, ou ben se fixo no plano estrutural dende unha valoración negativa, é dicir como dispositivo puramente coercitivo.

Esta colección de ensaios pretende indagar nunha posible terceira vía, que soamente aparece a partir das anteriores que necesariamente deben precedela, ao introducir difusamente un aparato crítico que só moi recentemente os discursos arquitectónicos foron incorporando dende as artes escénicas: a categoría do performativo.

In the philosophical speeches the idea of to develop has been object of study and source of inspiration for diverse authors. From the presocratic ones more recently, Gilles Deleuze, the thought that tries to go beyond the analysis, description or reproduction of the royal thing, with the clear aim to transform it without introducing stable constrictions, has taken to develop as principal figure, in some occasions with a full protagonism, into others in an underground way.

In the area of the architecture, which is a discipline with enormous possibilities transformadoras of the royal thing, a speech has not been nevertheless so habitual of to develop. When this type of speech has appeared in architectural areas, it has had a tendency to present the possible one to develop architectural as a positive merely adaptative process, that is to say into the plane of the superstructure into the Marxist vocabulary, or has been done in the structural plane from a negative valuation, that is to say as purely coercive device.

This collection of tests tries to investigate in a possible third route, which only appears from the previous ones that necessarily must precede it, on having introduced difusamente a device critical that alone very recently the architectural speeches have been incorporating from the scenic arts: the category of performativo.

Dos Viviendas en Redes | Díaz+DíazDúas Vivendas en Redes | Díaz+DíazTwo Housings in Redes | Díaz+Díaz

Redes es una pequeña Villa Marinera de principios del siglo XX, situada en el margen norte de la Ría de Ares enclavada en las Rías Altas Gallegas. Esta localidad fue premiada por el Colegio de Arquitectos en el día internacional de la arquitectura 2009 por conservar su traza original en el urbanismo. También se conoce esta localidad como la “Venecia Gallega” por la conexión de sus viviendas al mar. En la calle conocida como Rúa Nova que constituye una ampliación del pueblo de los años 40 destinada a viviendas y bodegas se sitúan las dos viviendas unifamiliares con los números 42 y 44 que actualmente unifican las funciones de vivienda y estudio de arquitectura.

El proyecto supone la rehabilitación y ampliación de dos viviendas unifamiliares existentes que no conservaban la configuración tradicional del núcleo urbano de Redes, debido a una rehabilitación sufrida en los años 80. Para recuperar esa arquitectura tradicional de la villa marinera mediante un lenguaje contemporáneo, se hizo una reinterpretación de la misma, utilizando materiales como la madera de Iroko, las vigas de madera laminada, la teja curva o el mortero blanco.

Las viviendas se disponen de manera simétrica sobre el muro medianero de piedra original. Estas se desarrollan en tres niveles un primer nivel desde la fachada marítima en la Rúa Nova con el hall principal, dos estancias y un baño. En planta primera se diseña el salón comedor y la cocina, todo la planta vinculada a un jardín trasero y con una galería en vuelo con vistas a la Ría. En planta segunda se desarrollan dos dormitorios y dos baños.

Las escaleras al situarse en el centro de la vivienda se diseñaron con un valor escultórico y cambian desde la planta baja hasta la segunda. En la planta baja son macizas en roble con un gran armario en su interior, en planta primera son metálicas y muy diáfanas y pintadas en blanco para permitir la transparencia de la planta.

En el jardín se disponen distintas especies botánicas autóctonas, se crea una terraza de madera de Iroko , un cierre de lamas de madera de Iroko que permiten vistas frontales al monte y se cierran contar los vecinos en las medianerías. Cruzando la Rúa Nova se puede bajar por unas escaleras a un murete de granito denominado Porto Radeiro, en parte propiedad de las viviendas. Tirando de un cabo se acerca una Dorna, embarcación tradicional gallega, que constituye el sistema de transporte principal de las viviendas por las Rías.

Entre el mobiliario cabe destacar la chimenea diseñada por Miguel Mila para DAE, los sanitarios de la selección de David Chipperfield para Roca, las sillas de loneta naranja Menorquinas, y los sofás del salón son diseñados por Díaz y Díaz Arquitectos y se disponen en varios módulos para poder crear una mesa central o una enorme cama, así como un espacio de reunión en torno a la chimenea.

Obra: Dos Viviendas en Redes. A Coruña
Situación: Redes, Galicia. España
Autores: Díaz y Díaz Arquitectos [Lucas Díaz Sierra, Gustavo Díaz García]
Fecha: 2012
Cliente: Privado
Área: 500 m²
Fotógrafo: Héctor Santos-Díez | BISimages
+ diazydiazarquitectos.com

PREMIOS
Accesit en el Premio Juana de Vega de Arquitectura 2012 organizado por la Fundación Juana de Vega.

PUBLICACIONES
– Revista “On Diseño” nº326
– Architizer
– Plataforma de Arquitectura
– Archdaily
– Domus xl

Networks it is a small Seaworthy Villa of beginning of the 20th century, placed in the north margin of her Laugh of Plough nailed in the Galician Northern coast of Galicia. This locality was rewarded by the Architects’ College in the international day of the architecture 2009 for preserving his original trace in the urbanism. Also this locality is known as the » Galician Venice » by the connection of his housings to the sea. In the street known as Rúa Nova that constitutes an extension of the people of the 40s destined to housings and warehouses both one-family housings place with the numbers 42 and 44 that nowadays unify the functions of housing and study of architecture.

The project supposes the rehabilitation and extension of two one-family existing housings that were not preserving the traditional configuration of the urban core of Networks, due to a rehabilitation suffered in the 80s. To recover this traditional architecture of the seaworthy villa by means of a contemporary language, a reintepretation of the same one was done, using materials as the wood of Iroko, the girders of laminated wood, the tile curls or the white mortar.

The housings arrange in a symmetrical way on the dividing wall of original stone. These develop in three levels the first level from the waterfront in the Rúa Nova with the principal hall, two stays and a bath. In the first plant the lounge designs dining room and the kitchen, everything the plant linked to a back garden and with a gallery in flight with a view to her Laugh. In the second plant two bedrooms and two baths develop.

The stairs on having placed in the center of the housing were designed by a sculptural value and they change from the ground floor up to the second one. In the ground floor they are massive in oak with a great cupboard in his interior, in the first plant they are metallic and very diaphanous and identical with white to allow the transparency of the plant.

In the garden they arrange different botanical autochthonous species, one believes a terrace of wood of Iroko, a closing mud of wood of Iroko that allow frontal conference to the mount and are closed the neighbors count in the party walls. Crossing the Rúa Nova it is possible to lower for a few stairs a murete of granite called I carry Radeiro, partly property of the housings. Pulling an end a Dorna approaches, traditional Galician craft, which constitutes the system of principal transport of the housings for them Dorna.

Between the furniture it is necessary to emphasize the chimney designed by Michael Mila for DAE, the sanitary ones of David Chipperfield’s selection for Rock, the chairs of loneta orange Natives of Minorca, and the sofas of the lounge are designed by Díaz and Díaz Arquitectos and prepare in several modules to be able to create a central table or an enormous bed, as well as a space of meeting concerning the chimney.

Work: Two Housings in Redes. A Coruña
Locatoin: Redes, Galicia. España
Authors: Díaz y Díaz Arquitectos [Lucas Díaz Sierra, Gustavo Díaz García]
Date: 2012
Client: Deprived
Surface: 500 m²
Photography: Héctor Santos-Díez | BISimages
+ diazydiazarquitectos.com

AWARDS
Accesit in the  Architecture Award Juana de Vega 2012 organized by the Juana de Vega Foundation.

PUBLICATIONS
– Revista “On Diseño” nº326
– Architizer
– Plataforma de Arquitectura
– Archdaily
– Domus xl

Redes é unha pequena Vila Mariñeira de principios do século XX, situada na marxe norte da Ría de Ares encravada nas Rías Altas Galegas. Esta localidade foi premiada polo Colexio de Arquitectos no día internacional da arquitectura 2009 por conservar a súa traza orixinal no urbanismo. Tamén se coñece esta localidade como a «Venecia Galega» pola conexión das súas vivendas ao mar. Na rúa coñecida como Rúa Nova que constitúe unha ampliación do pobo dos anos 40 destinada a vivendas e adegas sitúanse as dúas vivendas unifamiliares cos números 42 e 44 que actualmente unifican as funcións de vivenda e estudo de arquitectura.

O proxecto supón a rehabilitación e ampliación de dúas vivendas unifamiliares existentes que non conservaban a configuración tradicional do núcleo urbano de Redes, debido a unha rehabilitación sufrida nos anos 80. Para recuperar esa arquitectura tradicional da vila mariñeira mediante unha linguaxe contemporánea, fíxose unha reinterpretación desta, utilizando materiais como a madeira de Iroko, as vigas de madeira laminada, a tella curva ou o morteiro branco.

As vivendas dispóñense de xeito simétrico sobre o muro medianeiro de pedra orixinal. Estas desenvólvense en tres niveis un primeiro nivel dende a fachada marítima na Rúa Nova co vestíbulo principal, dúas estanzas e un baño. En planta primeira deséñase o salón comedor e a cociña, todo a planta vinculada a un xardín traseiro e cunha galería en voo con vistas á Ría. En planta segunda desenvólvense dous dormitorios e dous baños.

As escaleiras ao situarse no centro da vivenda deseñáronse cun valor escultórico e cambian dende a planta baixa ata a segunda. Na planta baixa son macizas en carballo cun grande armario no seu interior, en planta primeira son metálicas e moi diáfanas e pintadas en branco para permitir a transparencia da planta.

No xardín dispóñense distintas especies botánicas autóctonas, créase unha terraza de madeira de Iroko, un peche de lamas de madeira de Iroko que permiten vistas frontais ao monte e se pechan contar os veciños nas medianeiras. Cruzando a Rúa Nova pódese baixar por unhas escaleiras a un murete de granito denominado Porto Radeiro, en parte propiedade das vivendas. Tirando dun cabo achégase unha Dorna, embarcación tradicional galega, que constitúe o sistema de transporte principal das vivendas polas Rías.

Entre o mobiliario cabe destacar a cheminea deseñada por Miguel Mila para DAE, os sanitarios da selección de David Chipperfield para Rocha, as cadeiras de lona fina laranxa Menorquinas, e os sofás do salón son deseñados por Díaz e Díaz Arquitectos e dispóñense en varios módulos para poder crear unha mesa central ou unha enorme cama, así como un espazo de reunión en torno á cheminea.

Obra: Dúas vivendas en Redes. A Coruña
Emprazamento: Redes, Galicia. España
Autores: Díaz y Díaz Arquitectos [Lucas Díaz Sierra, Gustavo Díaz García]
Data: 2012
Cliente: Privado
Área: 500 m²
Fotógrafo: Héctor Santos-Díez | BISimages
+ diazydiazarquitectos.com

PREMIOS
Accesit no Premio Juana de Vega de Arquitectura 2012 organizado pola Fundación Juana de Vega.

PUBLICACIONES
– Revista “On Diseño” nº326
– Architizer
– Plataforma de Arquitectura
– Archdaily
– Domus xl

Madrid Traditional Architecture and Urbanism SummerschoolMadrid Traditional Architecture and Urbanism SummerschoolMadrid Traditional Architecture and Urbanism Summerschool

Escuela internacional de verano de dibujo y diseño arquitectónico y urbano en la que se introducirá a los participantes en el uso de la arquitectura y el urbanismo tradicionales como herramienta para el proyecto contemporáneo. Los participantes nacionales e internacionales, en su mayoría procedentes de las diversas escuelas de arquitectura que colaboran en la actividad y con distintas formaciones y perfiles, podrán al mismo tiempo intercambiar conocimientos y experiencias, enriqueciendo con ello los recursos adquiridos en sus escuelas de origen.

Se tratarán aspectos urbanos tan importantes como la preservación y el fortalecimiento de la identidad local, la creación de comunidades y el trabajo sobre espacios urbanos para contribuir a enriquecer la vida social del vecindario.

El trabajo se acompañará desde el primer día con una serie de conferencias breves sobre la historia urbana de las áreas sobre las que se trabajará, la tradición arquitectónica y constructiva madrileña y las políticas municipales para la conservación de la identidad paisajística del centro urbano de Madrid, a cargo de representantes de las muchas instituciones que colaboran en la actividad.

El resultado final será una serie de propuestas de mejora para diversos espacios urbanos del centro histórico de Madrid que se discutirán y revisarán tanto por el equipo del taller como por los miembros del jurado del Premio Rafael Manzano Martos 2015.

Taller organizado por el Premio Rafael Manzano (PRM) y la Escuela de Arquitectura de la University of Notre Dame (UND) gracias a la generosidad de la Richard H. Driehaus Charitable Lead Trust y a la colaboración del Ayuntamiento de Madrid, la Universidad Politécnica de Madrid (UPM), la Universidad de Alcalá (UAH), la Universidad Alfonso X el Sabio (UAX), la University of Miami (UM), INTBAU España y el Centro de Investigación de Arquitectura Tradicional (CIAT).

La matrícula en el taller es gratuita y abierta a todos, aunque se desarrollará un proceso de selección previo de los candidatos para conformar un grupo de un máximo de 15 personas y se reservará, en cualquier caso, un pequeño número de plazas para participantes procedentes de las diversas instituciones que colaboran en esta actividad.

Profesores Coordinadores: Alejandro García Hermida (PRM-UAX), Frank Martínez (UM) y Lucien Steil (UND).
Profesores Ayudantes: Maureen Brown (UND), Carmen Bueno (UPM), Javier de Mingo (UPM) y  Molly Visk (UND).
Conferenciantes Invitados: Rosa Cervera (UA), José Francisco García (Dirección General de Patrimonio Cultural y Calidad del Paisaje Urbano del Ayuntamiento de Madrid), Jaime de Hoz (UAX), José Luis Infanzón (Dirección General de Revisión del Plan General de Ordenación Urbana del Ayuntamiento de Madrid), Jean-François Lejeune (UM) y Fernando Vela (UPM).

Más información: premiorafaelmanzano@gmail.com

+ info

[:es]Le Corbusier – Documental[:gl]Le Corbusier – Documental[:en]Le Corbusier – Documentary[:]

0

[:es]https://youtu.be/UP6HHS4abik

Una descripción excelente de la vida y trabajo del arquitecto Le Corbusier incluyendo una discusión sobre la Unite d’Habitation en Marsella y en la parte 2 su trabajo en Chandigarh, India.

Una ciudad no pertenece a ninguno de estos estados, sino que es administrada de forma directa por el gobierno federal como el Territorio de Chandigarh.

[:gl]https://youtu.be/UP6HHS4abik

Unha descrición excelente da vida e traballo do arquitecto Le Corbusier incluíndo unha discusión sobre a Unite d’Habitation en Marsella e na parte 2 o seu traballo en Chandigarh, India.

https://youtu.be/b-YcSSHTXFI

Una ciudad no pertenece a ninguno de estos estados, sino que es administrada de forma directa por el gobierno federal como el Territorio de Chandigarh.

[:en]https://youtu.be/UP6HHS4abik

An excellent overview of the life and work of architect Le Corbusier including discussion of the Unite d’Habitation in Marseilles and in Part 2 his work in Chandigarh, India.

https://youtu.be/b-YcSSHTXFI

Una ciudad no pertenece a ninguno de estos estados, sino que es administrada de forma directa por el gobierno federal como el Territorio de Chandigarh.

[:]

I Becas Arquia/Real Academia de Bellas Artes de San Fernando de InvestigaciónI Bolsas Arquia/Real Academia de Belas Artes de San Fernando de Investigación1st Arquia/Real Academia de San Fernando’s Fine arts Investigation Scholarships

0

La Fundación Arquia en colaboración con la Real Academia de Bellas Artes de San Fernando, con el fin de impulsar la investigación en el ámbito de la Arquitectura, convocan una beca para el desarrollo de un proyecto de investigación a realizar en un centro académico de reconocido prestigio en Nueva York.

El objetivo es pretende impulsar la realización de proyectos de investigación en el ámbito de la Arquitectura proporcionando oportunidades para su creación, desarrollo y comunicación, ofreciendo a los candidatos las condiciones y facilitando los medios para su desarrollo como apoyo a sus esfuerzos y a su iniciativa.

Descripción

La beca permite a los arquitectos el desarrollo de un proyecto de investigación durante seis meses, en el marco de una institución académica de prestigio en Nueva York, beneficiándose de residir en una de las ciudades considerada como centro de innovación, con una gran actividad en creación cultural y difusión del conocimiento.

Candidatos

Podrán optar a la beca los titulados como arquitectos superiores en cualquiera de las escuelas técnicas superiores de arquitectura del Estado español, los arquitectos extranjeros con título obtenido en España y los arquitectos con título obtenido fuera del país y convalidado en España.

Calendario

Apertura convocatoria: 27 de abril de 2015

Periodo de inscripción: 27 de abril al 17 de junio de 2015

Resultados: Primera semana de Julio

Desarrollo de la beca: del 1 de setiembre al 1 de marzo de 2015

Jurado

El jurado estará el jurado estará compuesto por los siguientes miembros:

· Sr. D. Fernando de Terán,  Director de la Real Academia de Bellas Artes de San Fernando.

·  Sr. D. Fernando Díaz-Pinés Mateo, Patrono de la Fundación Arquia.

· Sr. D. Alberto Campo Baeza, arquitecto, Académico numerario de la Real Academia de Bellas Artes de San Fernando.

·  Sr. D. Gerardo García-Ventosa, Director de la Fundación Arquia, como secretario sin voto.

Puedes consultar más información en la página de la Convocatoria en la web de la Fundación Arquia accediendo aquí.

The Arquia Foundation in collaboration with the Royal Academy of San Fernando’s Fine arts, in order to stimulate the investigation in the area of the Architecture, they call a scholarship for the development of a project of investigation to realizing in an academic center of recognized prestige in New York.

The aim is tries to stimulate the project accomplishment of investigation in the area of the Architecture providing opportunities for his creation, development and communication, offering the conditions to the candidates and facilitating the means for his development as support to his efforts and to his initiative.

Description

The scholarship allows to the architects the development of a project of investigation for six months, in the frame of an academic institution of prestige in New York, being of benefit of residing in one of the cities considered as center of innovation, with a great activity in cultural creation and diffusion of the knowledge.

Candidates

The graduates will be able to choose to the scholarship as top architects in any of the technical top schools of architecture of the Spanish State, the foreign architects with title obtained in Spain and the architects with title obtained out of the country and confirmed in Spain.

Calendar

Opening summons: on April 27, 2015

Period of inscription: on April 27 to June 17, 2015

Results: The First week of Julio

Development of the scholarship: of the 1 of September on March 1, 2015

Juror

The juror will be the juror will be composed by the following members:

· Mr. D. Fernando de Terán, The Director of the Royal Academy of San Fernando’s Fine arts.

· Mr. D. Fernando Díaz-Pinés Mateo, Employer of the Foundation Arquia.

· Mr. D. Alberto Campo Baeza, architect, numerary Académico of the Royal Academy of San Fernando’s Fine arts.

· Mr. D. Gerardo García-Ventosa, The Director of the Foundation Arquia, as secretary without vote.

You can consult more information in the page of the Summons in the web of the Arquia Foundation acceding here.

A Fundación Arquia en colaboración coa Real Academia de Belas Artes de San Fernando, co fin de impulsar a investigación no ámbito da Arquitectura, convocan unha bolsa para o desenvolvemento dun proxecto de investigación a realizar nun centro académico de recoñecido prestixio en Nova York.

O obxectivo é pretende impulsar a realización de proxectos de investigación no ámbito da Arquitectura proporcionando oportunidades para a súa creación, desenvolvemento e comunicación, ofrecendo aos candidatos as condicións e facilitando os medios para o seu desenvolvemento como apoio aos seus esforzos e á súa iniciativa.

Descripción

A bolsa permite aos arquitectos o desenvolvemento dun proxecto de investigación durante seis meses, no marco dunha institución académica de prestixio en Nova York, beneficiándose de residir nunha das cidades considerada como centro de innovación, cunha grande actividade en creación cultural e difusión do coñecemento.

Candidatos

Poderán optar á bolsa os titulados como arquitectos superiores en calquera das escolas técnicas superiores de arquitectura do Estado español, os arquitectos estranxeiros con título obtido en España e os arquitectos con título obtido fóra do país e validado en España.

Calendario

Apertura convocatoria: 27 de abril de 2015

Periodo de inscripción: 27 de abril ata o 17 de xuño de 2015

Resultados: Primeira semana de Xullo

Desarrollo da bolsa: del 1 de setembro o 1 de marzo de 2015

Xurado

O Xurado estará o xurado estará composto polos seguintes membros:

· Sr. D. Fernando de Terán, Director da Real Academia de Belas Artes de San Fernando.

· Sr. D. Fernando Díaz-Pinés Mateo, Patrono da Fundación Arquia.

· Sr. D. Alberto Campo Baeza, arquitecto, Académico numerario da Real Academia de Belas Artes de San Fernando.

· Sr. D. Gerardo García-Ventosa, Director da Fundación Arquia, como secretario sen voto.

Podes consultar máis información na páxina da Convocatoria na web da Fundación Arquia accedendo aquí.

Crítica e ideología | Óscar Tenreiro Degwitz

Hago esfuerzos por seguir el propósito de alejarme un tanto de lo que acontece en mi país para terminar una serie de comentarios que había venido haciendo sobre la crítica. Y hablo de esfuerzo porque las últimas cosas que han salido a la luz, las cuales los venezolanos ya conocíamos y exponen de modo más directo un panorama altamente corrompido, hacen que apartarlo de la mirada se convierta en una empresa muy difícil. Lo hacemos sin embargo, no sin antes preguntarnos si es ceguera total o simplemente tontería, oportunismo o miedo de perder un cargo, lo que hace que algunos altos funcionarios del Régimen, entre ellos colegas que han disfrutado del Poder, sigan sosteniendo un proyecto político mediocre y pervertido haciendo un insensato esfuerzo para ocultar el inmenso amasijo de mediocridades, inconsecuencias, asalto a los fondos públicos y desvergüenza que lo caracteriza.

Lo vivido en estos últimos meses venezolanos había interrumpido los comentarios que le dediqué a la crítica y me quedaban por publicar unos apuntes dedicados al incómodo y con frecuencia funesto peso que la ideología como superestructura ejerce en la visión crítica de la arquitectura, peso que tuvo consecuencias en el debate de los años sesenta del siglo pasado, cuando en ciertos sectores marxistas se hizo el inútil esfuerzo de despojar al ejercicio de la arquitectura de los “prejuicios artísticos” a la vez que se convertía a los aspectos técnicos vinculados a la concepción y producción del edificio en la referencia fundamental para evaluar la pertinencia de una arquitectura, de su valor como resultado.

Crítica e ideología | Óscar Tenreiro Degwitz
Angelus Novus, grabado de Paul Klee, 31 x 24 cm., pintado en 1920 | oscartenreiro.com

Esos apuntes no son sino eso, reflexiones cortas que no aspiran a otra cosa que situar nuestros puntos de vista acerca del ejercicio crítico. No pretenden ser exhaustivos y menos aún de rango académico, pero fijan con su parquedad el tono general de lo que escribo aquí, inspirado sobre todo por un deseo de comunicación que quiere ser de lenguaje accesible a todos, fuera de pretensiones especializadas.

Pero no es sólo la cuestión ideológica sino el muy extendido intento de hacer de la crítica algo así como una rama de la filosofía, una suerte de filosofía del ambiente edificado, lo que considero también un ejercicio equívoco que ha servido en los tiempos recientes para edificar prestigios arquitectónicos sobre bases muy endebles. Me temo que ha contribuido a ello la proliferación de cursos de post-grado y doctorados sobre “teoría de la arquitectura”, modo de discurrir que quiere ser un cuerpo de conceptos que fundamentan el ejercicio de la arquitectura, sin dar debida reflexión a la imposibilidad de elaborar teorías sobre actividades como la nuestra, que si bien con importantes contenidos técnicos, sigue procesos basados en la intuición, en el manejo de referencias provenientes de una enorme diversidad de orígenes (de la memoria, de la experiencia personal, de la capacidad de invención, de los saltos de genio muy localizados y específicos pero eventualmente presentes, de asociaciones de imágenes) que se resisten al razonamiento y no encuadran en el mundo de los conceptos.

A esa intención de pensar la arquitectura la he llamado crítica filosofante y estoy persuadido, repito, de que ha servido de fundamento para convertir en figuras de la arquitectura a personalidades, e incluso edificios, que poca atención hubiesen merecido en tiempos menos atentos a los despliegues “ilustrados”.

En virtud de algunas de las cosas que acabo de decir y de muchas otras que he expresado en textos que deseo publicar oportunamente, he promovido la idea de ir hacia un modo de ejercer la crítica de arquitectura análogo al que ocupó lugar en tiempos de la primera modernidad (hasta la Segunda Guerra y un poco después) cuando un puñado de pensadores de bastante calibre, no dependientes de la industria editorial sino de sus propias convicciones y de su prestigio intelectual, fueron acompañantes de los intentos de cambio de los arquitectos que buscaban erosionar el pensamiento académico y realizaban una obra significativa en medio de innumerables dificultades. Eran tiempos muy cargados con la controversia ideológico-política, pero buena parte de esos hombres de pensamiento, pudieron mantenerse en un espacio intelectual más autónomo hasta lograr promover una arquitectura cuya autenticidad en términos de valores estéticos asociados a la respuesta a problemas acuciantes de ese tiempo histórico, es indiscutible y los ejemplos construidos se sostienen a más de tres cuartos de siglo de distancia, asunto que contrasta con las promociones de tiempos más recientes, nombres que ya se han olvidado y edificios destinados a ser simples vestigios de una memoria más o menos superada.

No estoy en modo alguno buscando resucitar viejas cosas sino expresando una inconformidad activa respecto a la forma como ha ido orientándose el discurrir sobre arquitectura y la publicidad de los modos de actuar.

Llamo la atención sin embargo sobre dos cosas principales: por un lado la tendencia a enfocar la mirada exclusivamente al mundo de la opulencia (con crisis y sin crisis) y sus preferencias. Las arquitecturas que pudiéramos llamar “sustitutivas” de las del mundo del espectáculo, las que a tono con la crisis económica ahora se quieren promover, terminan siendo siempre las que se “escogen” desde el mismo mundo opulento. Se extraen como con pinzas valores “jóvenes” que se encuadran sin dificultades con las preocupaciones revisionistas en boga y se sigue estando lejos, muy lejos, de las realidades del ejercicio en las tres cuartas partes del mundo y sobre todo de los esfuerzos interesantes, llenos de sentido y sin duda valiosos para la escena arquitectónica, de muchos arquitectos sólo conocidos en sus propios medios. “Sólo conocidos” digo porque inevitablemente la opulencia conoce sólo lo que se expresa dentro de la opulencia, lo que exige por supuesto el idioma inglés en primer lugar y estar en un país “emergente” también en primer lugar, siendo “emergente” uno que no tenga problemas políticos calientes y decadentes sino que esté integrado, ya, al intercambio fluido de una economía globalizada.

Y la segunda cosa que me interesa señalar atañe a quienes localmente ejercen la crítica. Pocos, pero -es a eso a lo que quiero referirme- demasiado tímidos en cuanto a su capacidad para entender mejor el ambiente en el que se desenvuelve la práctica de la arquitectura de las sociedades en las que viven. Parecen a veces en exceso interesados en plegarse a los modos de la opulencia, con lo cual terminan despreciando o desdeñando lo que “los arquitectos” (esos sujetos díscolos y siempre problemáticos) de su propio medio hacen, considerándolos equivocados o desorientados porque no calzan en sus esquemas. Y cuando no es así, entonces se desentienden, se sumergen por ejemplo en el mundo académico y tratan de fijar su mirada en un pasado que generalmente ofrece menos problemas. Se dedican entonces a valorar lo ya valorado, los prestigios de los fallecidos que siempre ganan en consenso a los vivos, elogian a los fundadores, a los que en general son vistos con benevolencia y se abstienen cuidadosamente de señalar nada preciso en dirección a quienes están como ellos luchando con un presente problemático, tratando de construir, languideciendo a veces sin contar con un apoyo que podría abrir algunas puertas.

Volveré sobre este tema.

Óscar Tenreiro Degwitz, Arquitecto.
Venezuela, Mayo 2013,
Entre lo Cierto y lo Verdadero

[:es]De la Lucidez y del Tiempo | Miquel Lacasta Codorniu[:gl]Da Lucidez e do Tempo | Miquel Lacasta Codorniu[:en]Of the Brilliancy and of the Time | Miquel Lacasta Codorniu[:]

[:es]

TRI CITY DRIVE-IN de Hiroshi Sugimoto, 1993
TRI CITY DRIVE-IN de Hiroshi Sugimoto, 1993

Andamos en tiempos revueltos, qué duda cabe. La confusión, como una pegajosa melaza, nos envuelve y nos priva del tiempo necesario para observar cómo se despliega la realidad.

Ante tanto tumulto, hay que saber mantener un perfil, una manera de interactuar estratégica, más que táctica. Cuando se apuesta por una actitud de  atenta espera, los otros lo llaman relativismo.

Muy pocos lo llaman lucidez.

Es bien curioso como hay aspectos de la historia que se calcan, aun cuando las condiciones de desarrollo de los acontecimientos propios de cada época son bien diferentes. Cuesta no refugiarse en estos tiempos revueltos, donde una adecuada gestión de la complejidad se hace tan necesaria, en figuras precedentes en lo temporal y tan apabullantemente contemporáneas. Hablar de Siegfried Kracauer es hoy un acto de rebelión ante lo confuso, un signo de lucidez en lo complejo y un espacio de luz entre tanta escenografía histérica.

Valga como reseña de esta añorada lucidez el texto introductorio de Daniele Pisani al magnífico Escritos sobre arquitectura,1 que recoge una afilada aproximación a la manera como Kracauer se anteponía a los tiempos convulsos de la antesala de la II guerra mundial.

Hablar de Kracauer hoy constituye un ejercicio de resistencia.

La actitud de Kracauer en sus escasos escritos sobre arquitectura formaba parte integrante de su multiforme e intrépida capacidad de análisis de manifestaciones superficiales. Es decir, más que proponer una lógica sistémica acerca, o sobre la arquitectura, esta era entendida como algo insertado en el complejo contexto cultural, social y político de la época. En realidad, la arquitectura era leída, si lo expresamos en los términos post-pop actuales, como la expresión de un comportamiento. Es quizás lo más sorprendente de una manera de mirar y entender la realidad, a ojos de un arquitecto, que no ejercía como tal. Kracauer, nos asegura Pisani, era siempre reacio a encuadrar la multiplicidad de la realidad en categorías rígidas, de forma que evita programáticamente la sistematicidad. Estamos hablando de textos realizados en la década que va de 1923 a 1933 y nos encontramos con un autor que entiende el discurso de la arquitectura a partir de la integración estructural de lo propiamente arquitectónico con otros discursos (artísticos, políticos, literarios, sociales, etc). Sus artículos sobre arquitectura son textos de ocasión,2 surgidos de situaciones contingentes. Cada texto busca manifestarse como caso ejemplar de la realidad, es decir como expresión pura de un comportamiento irreductible. Kracauer escribe:

«la realidad es una construcción, se inscribe sólo y exclusivamente en el mosaico de las observaciones singulares».

En otro momento de lucidez, alejándose de toda noción teórica de lo absoluto, llega a afirmar que como consecuencia de la exaltación del pensamiento teórico nos hemos alejado terriblemente de esta realidad, repleta de cosas y de gentes de carne y hueso, que exige ser considerada de manera concreta.

Hasta aquí se podría caer en la tentación de considerar a Kracauer como un cronista del momento, en sentido literal, alguien que de forma aséptica va acumulando los registros documentales de su época.

Nada más lejos de la realidad. Es bien cierto que difícilmente se puede acusar a Kracauer de priorizar la superación de la metafísica sobre la superación de las contradicciones sociales objetivas, tal como así lo hicieron Derrida o Lyotard décadas más tarde. Pero tampoco puede decirse que no hubiera una manera, una intención narrativa en los textos del arquitecto alemán.

Pisani, de nuevo acertadamente, lo constata al destacar el artículo de 1922 Die Wartenden, “Los que esperan”. En él Kracauer escribe:

«el presente es el lugar histórico de la máxima distancia del absoluto».

Contrariamente a lo que podría parecer, la lógica del tiempo presente es la a-dimensionalidad respecto tanto a la esfera del pasado como a la del futuro. Es decir, el presente no es capaz de configurar una distancia temporal con el pasado ni con el futuro simplemente porque el presente es una derivada de tiempo, una sección infinitesimalmente pequeña de tiempo. Eso sí, una porción que “siempre es ahora”.

Es por ello que si el presente no es de nuestro agrado, y visto que siempre estamos en tiempo presente y que siempre es ahora, quizás solo cabe la actitud de la espera. Como dice Pisani, quien se entrega a la espera, ni se cierra el camino de la fe, como un obstinado afirmador del vacío (fe en un tiempo mejor, fe en un lugar mejor), ni abraza esta fe como el nostálgico al que la nostalgia misma ha hecho perder los escrúpulos.

Quizás la idea de lucidez como tiempo de espera sea decepcionante, la idea de esperar no está muy de moda actualmente, pero esta espera no es pasiva ni improductiva. Es más bien un abrirse vacilante, una afirmación con el coraje que se demuestra en el saber-resistir. Un transitar apacible por la historia de las ideas, una espera lúcida.

Y entre espera y espera, Kracauer va configurando la realidad como una construcción social, va hilvanando toda verdad como el resultado de una convención lingüística, ejercitando sobre toda forma de saber una estrategia de apropiación, entender todo enunciado como una ficción pragmática.3

De todo lo anterior podría deducirse que esperar permite observar el tiempo como quien escudriña un frontispicio a la búsqueda de algún símbolo que aporte luz interpretativa a una época, y en definitiva observar es un signo de lucidez.

Toca pues esperar lucidamente.

Miquel Lacasta. Doctor arquitecto
Barcelona, abril 2012

Notas:

Vale la pena destacar la explicación de Sugimoto a la serie de fotografías de Salas de Cine ya que tiene mucho que ver con la idea de espera lúcida:

«Suppose you shoot a whole movie in a single frame? And the answer: You get a shining screen. Immediately I sprang into action, experimenting toward realizing this vision. Dressed up as a tourist, I  walked into a cheap cinema in the East Village with a large-format camera. As soon as the movie started, I fixed the shutter at a wide-open aperture, and two hours later when the movie finished, I clicked the shutter closed. That evening, I developed the film, and the vision exploded behind my eyes.»

1 KRACAUER, Siegfried, Escritos sobre arquitectura, Ed. Mudito&Co, editado por Daniele Pisani y Juan José Lahuerta, Barcelona 2011

2 No puedo dejar pasar la coincidencia de la idea de lo ocasional con el titulo que da José Luís Mateo a uno de sus últimos libros, al que tajantemente llama Ocasiones, y que describe como Ocasiones hace referencia a la especificidad de nuestras acciones y se distancia de cualquier enfoque genérico. Ocasiones opera desde la constatación que en la práctica de la arquitectura  las ideas se producen y se encuentran en la acción. Mateo, Josep Lluís, Ocasiones, Ed. Actar, Barcelona 2009

3 Por diferentes razones a las del autor, me parece imprescindible entre los ensayos recientes el libro de CASTRO, Ernesto, Contra la Postmodernidad, Ed. Alpha Decay, Barcelona 2011

[:en]

TRI CITY DRIVE-IN de Hiroshi Sugimoto, 1993

We walk in in a mess times, what doubt it fits. The confusion, as a sticky molass, wraps us and deprives us of the necessary time to observe how despliega the reality.

Before so much riot, it is necessary to be able to support a profile, a way of interacting strategic, more than tactical. When he competes for an attitude of attentive wait, others are called it a relativism.

Very few ones are called it a brilliancy.

It is curious well since there are aspects of the history that calcan, even if the conditions of development of the own events of every epoch are different well. It is difficult not to shelter in these in a mess times, where a suitable management of the complexity becomes so necessary, in previous figures in the temporary thing and so apabullantemente contemporary. To speak about Siegfried Kracauer is today an act of revolt before the confused thing, a sign of brilliancy in the complex thing and a space of light between so many hysterical scenery.

Cost as review of this longed for brilliancy Daniele Pisani’s introductory text to the magnificent one Written on architecture,1 who gathers a sharp approximation to the way as Kracauer was in front of the times convulsed with the anteroom of the World War II.

To speak about Kracauer today constitutes an exercise of resistance.

Kracauer’s attitude in his scanty writings on architecture was forming a part member of his multiforme and intrepid capacity of analysis of superficial manifestations. That is to say, more that to propose a systemic logic brings over, or on the architecture, this one was understood as something inserted in the complex cultural, social and political context of the epoch. Actually, the architecture was read, if we express it in the terms post-pop current, as the expression of a behavior. It is probably the most surprising of a way of looking and understanding the reality, to eyes of an architect, which he was not exercising as such. Kracauer, assures us Pisani, it was always unwilling to fit the multiplicity of the reality in rigid categories, so that he avoids programmatically the sistematicidad. We are speaking about texts realized in the decade that goes from 1923 to 1933 and think an author that he understands the speech of the architecture from the structural integration of the properly architectural thing with other speeches (artistic, political, literary, social, etc). His articles about architecture are texts of occasion, 2 arisen ones from situations fix quotas. Every text seeks to demonstrate as exemplary case of the reality, that is to say as pure expression of an uncompromising behavior. Kracauer writes:

«the reality is a construction, registers only and exclusively in the mosaic of the singular observations».

In another moment of brilliancy, moving away from any theoretical notion of the absolute thing, it manages to affirm that as consequence of the exaltation of the theoretical thought we have moved away terribly from this reality, fills completely of things and of peoples of meat and bone, which is required to be considered in a concrete way.

Hitherto it might fall down in the temptation of considering Kracauer to be a chronicler of the moment, in literal sense, someone who of aseptic form is accumulating the documentary records of his epoch.

Not beyond at all of the reality. It is true well that difficultly is possible to accuse to Kracauer of prioritizing the overcoming of the metaphysics on the overcoming of the social objective, as like that contradictions they made it Derrida or Lyotard decades later. But it cannot be said either that there was no a way, a narrative intention in the texts of the German architect.

Pisani, again acertadamente, it states when Die Wartenden emphasizes the article of 1922, “Those who wait”. In him Kracauer writes:

«The present is the historical place of the maximum distance of the absolute one».

Contrary to what might seem, the logic of the present time is it to – dimensionalidad concern so much to the sphere of the past as to that of the future. That is to say, the present is not capable of forming a temporary distance either with the past or with the future simply because the present is a derivative of time, a section infinitesimalmente small of time. It yes, a portion that “always is now”.

It is for it that if the present is not of our pleasure, and seen that always we are in present time and that always it is now, probably alone fits the attitude of the wait. As says Pisani, who submits to the wait, the way of the faith neither is closed, as an obstinate asserter of the emptiness (faith in a better time, faith in a better place), nor embraces this faith as the nostalgic one to whom the nostalgia itself has made lose the scruples.

Probably the idea of brilliancy like time of wait is disappointing, the idea of waiting is not very fashionable nowadays, but this wait is neither passive nor unproductive. It is rather to be opened unsteady, an affirmation with the courage that is demonstrated in to be able to resist. One to pass pleasantly along the history of the ideas, a lucid wait.

And between wait and wait, Kracauer is forming the reality as a social construction, is tacking all truth as the result of a linguistic convention, exercising on any way of knowing a strategy of appropriation, understanding everything enunciated as a pragmatic fiction.3

Of everything previous there might be deduced that to wait it allows to observe the time like who it investigates a front to the search of some symbol that contributes interpretive light to an epoch, and definitively to observe is a sign of brilliancy.

It has to wait so lucidly.

Miquel Lacasta. Doctor architect
Barcelona, april 2012

Notes:

It is worth a sorrow emphasizing Sugimoto’s explanation to the series of photographies of Cinemas since there has much that to see with the idea of lucid wait:

«Suppose you shoot a whole movie in a single frame? And the answer: You get a shining screen. Immediately I sprang into action, experimenting toward realizing this vision. Dressed up as a tourist, I walked into a cheap cinema in the East Village with a large-format camera. As soon as the movie started, I fixed the shutter at a wide-open aperture, and two hours later when the movie finished, I clicked the shutter closed. That evening, I developed the film, and the vision exploded behind my eyes.»

1 KRACAUER, Siegfried, Escritos sobre arquitectura, Ed. Mudito&Co, editado por Daniele Pisani y Juan José Lahuerta, Barcelona 2011

2 I cannot stop spend the coincidence of the idea of the occasional thing with the title that Jose Luís Mateo gives one of his last books, to which incisively it calls Occasions, and that it describes as Occasions there refers to the specificity of our actions and distance of any generic approach. Occasions it produces from the verification that in the practice of the architecture the ideas take place and are in the action. Mateo, Josep Lluís, Ocasiones, Ed. Actar, Barcelona 2009

3 For different reasons to those of the author, me the book seems to be indispensable between the recent tests of CASTRO, Ernesto, Contra la Postmodernidad, Ed. Alpha Decay, Barcelona 2011

[:gl]

TRI CITY DRIVE-IN de Hiroshi Sugimoto, 1993

Andamos en tempos revoltos, que dúbida cabe. A confusión, como unha pegajosa melaza, envólvenos e prívanos do tempo necesario para observar como se desprega a realidade.

Ante tanto tumulto, hai que saber manter un perfil, un xeito de interactuar estratéxica, máis que táctica. Cando se aposta por unha actitude de atenta espera, os outros o chaman relativismo.

Moi poucos o chaman lucidez.

É ben curioso como hai aspectos da historia que se calcan, aínda cando as condicións de desenvolvemento dos acontecementos propios de cada época son ben diferentes. Costa non refuxiarse nestes tempos revoltos, onde unha adecuada xestión da complejidad faise tan necesaria, en figuras precedentes no temporal e tan apabullantemente contemporáneas. Falar de Siegfried Kracauer é hoxe un acto de rebelión ante o confuso, un signo de lucidez no complexo e un espazo de luz entre tanta escenografía histérica.

Valla como salienta desta botada de menos lucidez o texto introdutorio de Daniele Pisani ao magnífico Escritos sobre arquitectura,1 que recolle unha afiada aproximación ao xeito como Kracauer se antepoñía aos tempos convulsos da antesala da II guerra mundial.

Falar de Kracauer hoxe constitúe un exercicio de resistencia.

A actitude de Kracauer nos seus escasos escritos sobre arquitectura formaba parte integrante da súa multiforme e intrépida capacidade de análise de manifestacións superficiais. É dicir, máis que propoñer unha lóxica sistémica achega, ou sobre a arquitectura, esta era entendida como algo inserido no complexo contexto cultural, social e político da época. En realidade, a arquitectura era lida, se o expresamos nos termos post-pops actuais, como a expresión dun comportamento. É quizais o máis sorprendente dun xeito de mirar e entender a realidade, a ollos dun arquitecto, que non exercía como tal. Kracauer, asegúranos Pisani, era sempre remiso a encadrar a multiplicidade da realidade en categorías ríxidas, de forma que evita programaticamente a sistematicidade. Estamos a falar de textos realizados na década que vai de 1923 a 1933 e encontrámonos cun autor que entende o discurso da arquitectura a partir da integración estrutural do propiamente arquitectónico con outros discursos (artísticos, políticos, literarios, sociais, etc). Os seus artigos sobre arquitectura son textos de ocasión,2 xurdidos de situacións continxentes. Cada texto busca manifestarse como caso exemplar da realidade, é dicir como expresión pura dun comportamento irredutible. Kracauer escribe:

«a realidade é unha construción, inscríbese só e exclusivamente no mosaico das observacións singulares.»

Noutro momento de lucidez, afastándose de toda noción teórica do absoluto, chega a afirmar que como consecuencia da exaltación do pensamento teórico nos afastamos terriblemente desta realidade, repleta de cousas e de xentes de carne e óso, que esixe ser considerada de xeito concreto.

Ata aquí podería caer na tentación de considerar a Kracauer como un cronista do momento, en sentido literal, alguén que de forma aséptica vai acumulando os rexistros documentais da súa época.

Nada máis lonxe da realidade. É ben certo que dificilmente se pode acusar a Kracauer de priorizar a superación da metafísica sobre a superación das contradicións sociais obxectivas, tal como así o fixeron Derrida ou Lyotard décadas máis tarde. Pero tampouco pode dicirse que non houbese un xeito, unha intención narrativa nos textos do arquitecto alemán.

Pisani, de novo acertadamente, constátao ao destacar o artigo de 1922 Die Wartenden, “Os que agardan”. Nel Kracauer escribe:

«o presente é o lugar histórico da máxima distancia do absoluto».

Contrariamente ao que podería parecer, a lóxica do tempo presente é á-dimensionalidade respecto tanto á esfera do pasado coma á do futuro. É dicir, o presente non é capaz de configurar unha distancia temporal co pasado nin co futuro simplemente porque o presente é unha derivada de tempo, unha sección infinitesimalmente pequena de tempo. Iso si, unha porción que “sempre é agora”.

É por iso que se o presente non é do noso agrado, e visto que sempre estamos en tempo presente e que sempre é agora, quizais só cabe a actitude da espera. Como di Pisani, quen se entrega á espera, nin se pecha o camiño da fe, como un obstinado afirmador do baleiro (fe nun tempo mellor, fe nun lugar mellor), nin abraza esta fe como o nostálxico ao que a nostalxia mesma fixo perder os escrúpulos.

Quizais a idea de lucidez como tempo de espera sexa decepcionante, a idea de esperar non está moi de moda actualmente, pero esta espera non é pasiva nin improdutiva. É máis ben un abrirse vacilante, unha afirmación coa coraxe que se demostra no saber-resistir. Un transitar apracible pola historia das ideas, unha espera lúcida.

E entre espera e espera, Kracauer vai configurando a realidade como unha construción social, vai ganduxando toda verdade como o resultado dunha convención lingüística, exercitando sobre toda forma de saber unha estratexia de apropiación, entender todo enunciado como unha ficción pragmática.3

De todo o anterior podería deducirse que esperar permite observar o tempo como quen escudriña un frontispicio á busca dalgún símbolo que achegue luz interpretativa a unha época, e en definitiva observar é un signo de lucidez.

Toca pois esperar lucidamente.

Miquel Lacasta. Doctor arquitecto
Barcelona, abril 2012

Notas:

Paga a pena destacar a explicación de Sugimoto á serie de fotografías de Salas de Cine xa que ten que ver moito coa idea de espera lúcida:

«Suppose you shoot a whole movie in a single frame? And the answer: You get a shining screen. Immediately I sprang into action, experimenting toward realizing this vision. Dressed up as a tourist, I walked into a cheap cinema in the East Village with a large-format camera. As soon as the movie started, I fixed the shutter at a wide-open aperture, and two hours later when the movie finished, I clicked the shutter closed. That evening, I developed the film, and the vision exploded behind my eyes.»

1 KRACAUER, Siegfried, Escritos sobre arquitectura, Ed. Mudito&Co, editado por Daniele Pisani e Juan José Lahuerta, Barcelona 2011

2 No podo deixar pasar a coincidencia da idea do ocasional co titulo que dá José Luís Mateo a un dos seus últimos libros, ao que tallantemente chama Ocasións, e que describe como Ocasións fai referencia á especificidade das nosas accións e distánciase de calquera enfoque xenérico. Ocasións opera dende a constatación que na práctica da arquitectura as ideas se producen e se encontran na acción. Mateo, Josep Lluís, Ocasiones, Ed. Actar, Barcelona 2009

3 Por diferentes razóns ás do autor, paréceme imprescindible entre os ensaios recentes o libro de CASTRO, Ernesto, Contra la Postmodernidad, Ed. Alpha Decay, Barcelona 2011

[:]

Arquitectura y discapacidad intelectual. Momentos de coincidenciaArquitectura e minusvalidez intelectual. Momentos de coincidenciaArchitecture and intellectual disability. Moments of coincidence

0

La unión e interacción de estudiantes universitarios de distintas disciplinas y personas con discapacidad intelectual ha sido la clave para obtener resultados creativos, satisfactorios, educativos e integradores. La transversalidad, también en la investigación, permite unir áreas de conocimiento que nunca deberían ser estancas.

Este libro contiene experiencias docentes e integradoras y artículos relacionados, basados en la arquitectura y la discapacidad intelectual. La unión Universidad, sociedad y empresa, como componentes indispensables, formando la Cátedra Bantierra-Fundación ADECCO de la Universidad San Jorge como instrumento de trabajo, ha consolidado una metodología docente de integración social entre colectivos vulnerables y estudiantes universitarios, facilitando compromisos sociales para la convivencia desde la formación universitaria.

A unión e interacción de estudantes universitarios de distintas disciplinas e persoas con minusvalidez intelectual foi a clave para obter resultados creativos, satisfactorios, educativos e integradores. A transversalidad, tamén na investigación, permite unir áreas de coñecemento que nunca deberían ser estancas.

Este libro contén experiencias docentes e integradoras e artigos relacionados, baseados na arquitectura e a minusvalidez intelectual. A unión Universidad, sociedade e empresa, como compoñentes indispensables, formando a Cátedra Bantierra-Fundación ADECCO da Universidade San Jorge como instrumento de traballo, consolidou unha metodoloxía docente de integración social entre colectivos vulnerables e estudantes universitarios, facilitando compromisos sociais para a convivencia dende a formación universitaria.

The union and interaction of university students of different disciplines and persons with intellectual disability has been the key to obtain creative, satisfactory, educational and of integration results. The transversalidad, also in the investigation, allows to join areas of knowledge that should never be you suspend.

This book contains educational and of integration experiences and related articles, based on the architecture and the intellectual disability. The union University, company and company, as indispensable components, forming the Chair Bantierra-foundation ADECCO of the University San Jorge as instrument of work, has consolidated an educational methodology of social integration between vulnerable groups and university students, facilitating social commitments for the conviviality from the universitary education.

[:es]9 Viviendas de Protección Pública en Mugardos | Jorge Salgado Cortizas[:gl]9 Vivendas de Protección Pública en Mugardos | Jorge Salgado Cortizas[:en]9 Public Protection Housings in Mugardos | Jorge Salgado Cortizas[:]

[:es]

9 Viviendas de Protección Pública en Mugardos | Jorge Salgado Cortizas
9 Viviendas de Protección Pública en Mugardos | Jorge Salgado Cortizas © Ana Amado

Un barrio de casas humildes con una arquitectura digna de la que su entorno carece, es el lugar.

 

La parcela esta situada en el barrio de Sta. Lucia, en la intersección de las calles Federico Mallo con Eduardo Pondal donde a mediados del siglo pasado se construyeron unas magnificas viviendas sociales de planta baja y una planta alta, con su patio en la parte posterior.

9 Viviendas de Protección Pública en Mugardos | Jorge Salgado Cortizas © Ana Amado
9 Viviendas de Protección Pública en Mugardos | Jorge Salgado Cortizas © Ana Amado

El barrio posee unas extraordinarias vistas sobre la ensenada de Mugardos y la entrada de la ría de Ferrol, vigilada  por los castillos de La Palma y San Felipe.

La ordenanza para la zona contempla una altura de bajo, dos plantas y ocupación bajo cubierta, con un fondo edificable de 12.00 m.

El proyecto plantea la necesidad de respetar la escala del barrio, para ello fue preciso renunciar al aprovechamiento en altura que establece la normativa urbanística.

Se proyectaron 9 viviendas en hilera, entre crujías de 3,50 m. de ancho, esta disposición permite que todas  tengan las mismas condiciones de soleamiento y vistas. Un local de uso municipal resuelve la esquina de la manzana.

9 Viviendas de Protección Pública en Mugardos | Jorge Salgado Cortizas © Ana Amado
9 Viviendas de Protección Pública en Mugardos | Jorge Salgado Cortizas © Ana Amado

Las viviendas están resueltas en dos niveles. En planta baja están situadas la sala de estar, cocina y un pequeño aseo, los espacios más privados destinados a dormitorios  se disponen en planta primera separados de la calle. Un lucernario introduce la luz en la zona central de la vivienda donde está situada la escalera.

El garaje, trasteros, lavanderías y cuarto de instalaciones están ubicados en planta semisótano, el acceso se realiza a través de una escalera situada en el patio  y una rampa que conecta con la calle. Todos estos espacios disponen de ventilación natural.

9 Viviendas de Protección Pública en Mugardos | Jorge Salgado Cortizas © Ana Amado
9 Viviendas de Protección Pública en Mugardos | Jorge Salgado Cortizas © Ana Amado

El patio que sirve de acceso a las viviendas y de espacio de relación, se trata con un pavimento duro de adoquines con césped entre sus juntas. En la zona inmediata al linde de la parcela esta previsto plantar hiedras, arbustos y plantas aromáticas. La iluminación de esta zona esta prevista que se realice con balizas situadas en el límite del espacio ajardinado con el pavimento de adoquín.

Existe un intento de crear unas viviendas climáticas sencillas, en las que  los propietarios deciden si quieren que el viento entre o no, si desean abrirla y que entre el fresco o cerrarla  para estar guarecidos.

Obra: 9 Viviendas de Protección Pública en Mugardos
Localización: Barrio de Sta. Lucia, intersección c/  Federico Mallo  con Eduardo Pondal, Mugardos, A Coruña, Galicia, España
Autor: Jorge Salgado Cortizas
Año: 2007 Proyecto _2011 Finalización de la obra.
Fotografía: Ana Amado

Publicación
VI Premios ENOR (proyecto seleccionado)

[:gl]

Un barrio de casas humildes cunha arquitectura digna da que o seu ámbito carece, é o lugar.

A parcela esta situada no barrio de Sta. Lucia, na intersección das rúas Federico Mallo con Eduardo Pondal onde a mediados do século pasado se construíron unhas magnificas vivendas sociais de planta baixa e unha planta alta, co seu patio na parte posterior.

O barrio posúe unhas extraordinarias vistas sobre a enseada de Mugardos e a entrada da ría de Ferrol, vixiada polos castelos de La Palma e San Felipe.

A ordenanza para a zona contempla unha altura de baixo, dúas plantas e ocupación baixo cuberta, cun fondo edificable de 12.00 m.

O proxecto formula a necesidade de respectar a escala do barrio, para iso foi preciso renunciar ao aproveitamento en altura que establece a normativa urbanística.

Proxectáronse 9 vivendas en fileira, entre cruxías de 3,50 m. de ancho, esta disposición permite que todas teñan as mesmas condicións de soleamiento e vistas. Un local de uso municipal resolve a esquina da mazá.

As vivendas están resoltas en dous niveis. En planta baixa están situadas a sala de estar, cociña e un pequeno aseo, os espazos máis privados destinados a dormitorios dispóñense en planta primeira separados da rúa. Un lucernario introduce a luz na zona central da vivenda onde está situada a escaleira.

O garaxe, rochos, lavandarías e cuarto de instalacións están situados en planta semisoto, o acceso realízase a través dunha escaleira situada no patio e unha rampla que conecta coa rúa. Todos estes espazos dispoñen de ventilación natural.

O patio que serve de acceso ás vivendas e de espazo de relación, trátase cun pavimento duro de lastras con céspede entre as súas xuntas. Na zona inmediata ao linde da parcela esta previsto plantar hedras, arbustos e plantas aromáticas. A iluminación desta zona esta prevista que se realice con balizas situadas no límite do espazo axardinado co pavimento de lastra.

Existe un intento de crear unhas vivendas climáticas sinxelas, nas que os propietarios deciden se queren que o vento entre ou non, se desexan abrila e que entre o fresco ou pechala para estar gorecido.

Obra: 9 Vivendas de Protección Pública en Mugardos

Emprazamento: Barrio de Sta. Lucia, intersección c/  Federico Mallo  con Eduardo Pondal, Mugardos, A Coruña, Galicia, España

Autor: Jorge Salgado Cortizas

Ano: 2007 Proxecto _ 2011 Finalización da obra.

Fotografía: Ana Amado

Publicación

VI Premios ENOR (proXecto seleccionado)[:en]

A neighborhood of humble houses with a worthy architecture which his environment lacks, is the place.

The this plot placed in Sta’s neighborhood. Shiny, in the intersection of the streets Federico Mallo with Eduardo Pondal where in the middle of last century there were constructed a few magnificent social housings of ground floor and a high plant, with his court in the later part.

The neighborhood possesses a few extraordinary conference on Mugardos’s inlet and the entry of her laugh at Ferrol been vigilant over the castles of The Palm and San Philip.

The ordinance for the zone contemplates a height of down, two plants and occupation down covered, with a bottom edificable of 12.00 m.

The project raises the need to respect the scale of the neighborhood, for it it was necessary to resign the utilization in height that establishes the urban development regulation.

9 housings were projected in row, you were squeaking of 3,50 m. Of width, this disposition allows that they all should have the same conditions of soleamiento and dress. A place of municipal use solves the corner of the apple.

The housings are solved in two levels. In ground floor they are placed the room of being, he cooks and a small bathroom, the most private spaces destined for bedrooms arrange in the first plant separated from the street. A lucernario introduces the light in the central zone of the housing where the stairs is placed.

The garage, lumber rooms, laundries and quarter of facilities are located in plant semibasement, the access is realized across a stairs placed in the court and a ramp that connects with the street. All these spaces have natural ventilation.

El patio que sirve de acceso a las viviendas y de espacio de relación, se trata con un pavimento duro de adoquines con césped entre sus juntas. En la zona inmediata al linde de la parcela esta previsto plantar hiedras, arbustos y plantas aromáticas. La iluminación de esta zona esta prevista que se realice con balizas situadas en el límite del espacio ajardinado con el pavimento de adoquín.

There exists an attempt of creating a few climatic simple housings, about which the owners decide if there want that the wind between or not, if they want to open her and that between the fresh air or to close it to be protected.

Work: 9 Public Protection Housings in Mugardos

Location: Barrio de Sta. Lucia, intersección c/  Federico Mallo  con Eduardo Pondal, Mugardos, A Coruña, Galicia, Spain

Author: Jorge Salgado Cortizas

Year: 2007 project _2011 Ending of the work.

Photography: Ana Amado

Publicación

6th ENOR Award (Selected project)[:]

[:es]David Silvosa – Daniel Bembibre · Comunicación Visual | COSTA [:gl]David Silvosa – Daniel Bembibre · Comunicación Visual | COSTA [:en]David Silvosa – Daniel Bembibre · Visual Communication | COSTA[:]

[:es]

David Silvosa - Daniel Bembibre · Comunicación Visual | COSTA
Fotografía cortesía de COSTA Comunicación visual

A medida que nos acercábamos al estudio COSTA Comunicación visual, afincado en A Coruña (Galicia, España) y a pesar de estar a escasos metros que nos separan, nos percatamos (quizás sugestionados por subtítulo que los entrevistados pusieron al estudio) de la abundancia y reiteración de toda clase de comunicados, que atraían nuestra atención, bien sea por su tipografía, colorido, forma, disposición, etc.

Este aumento de la percepción de la realidad que nos rodeaba, motivado sin duda por la entrevista, nos hizo recordar la definición sencilla pero a la vez compleja de Bruno Munari sobre comunicación visual,

“es prácticamente todo lo que ven nuestros ojos”.

Una vez llegados a nuestro destino, nos recibieron los fundadores, David Silvosa, arquitecto y diseñador gráfico y Daniel Bembibre, diseñador gráfico y co-fundador de Belda. Ambos decidieron unir fuerzas y experiencias en este nuevo proyecto en mayo de 2014 para

“resolver las necesidades creativas tanto del pequeño cliente como de grandes empresas, ayudándolos a destacar potenciando su identidad.”

“Mientras que el sueño del artista es llegar al Museo de algún modo, el sueño del diseñador es llegar a los mercados locales.”

Bruno Munari, 1971

En palabras de sus fundadores

COSTA quiere ser un pequeño estudio de comunicación visual dedicado a diferentes disciplinas: gráfica, editorial, ilustración, packaging, branding, producción audiovisual, soportes digitales y diseño de campañas o eventos”.

Sin más preámbulos os dejamos con la entrevista que tuvimos la suerte de realizar en su propio estudio.

Fotografía cortesía de COSTA Comunicación visual
Fotografía cortesía de COSTA Comunicación visual

¿Cuál ha sido vuestra formación y trayectoria profesional previa a Costa?

David trabajó en diferentes estudios de arquitectura gallegos durante su etapa como estudiante de arquitectura, algo muy habitual en la profesión, y también en la oficina de Carlos Ferrater gracias a las Becas de la Caja de Arquitectos. Al terminar la carrera inicia su actividad como arquitecto a la vez que la compagina con la de diseñador. El ejercicio de arquitecto lo realiza de forma independiente, teniendo como principal cliente a una promotora y aceptando cualquier tipo de encargo que fuese apareciendo; formalizándose únicamente pequeños locales comerciales o de hostelería. A la par aceptaba encargos como diseñador afianzando clientes cada vez más permanentes, agencias de producción y edición o empresas con necesidades continuas de soluciones gráficas.

Dani por su lado también trabajó en estudios de diseño locales tras estudiar Bellas Artes. En el año 2005, y gracias a una Beca de la Fundación Barrié, amplía su formación en Finlandia como diseñador gráfico. A su vuelta se quedó varios años en Barcelona, ciudad en la que coincide y conoce a David. Durante ese tiempo trabajó en estudios de gran prestigio como Ruiz+Company y agencias de referencia nacional como Summa, en las que participó en proyectos tan relevantes como el rediseño de la identidad corporativa de RTVE. En el 2010 decide volver a Coruña y funda Belda, junto con María América Díaz y Noa Bembibre.

¿Qué os llevó a abriros camino en el diseño gráfico y la comunicación visual?

Ambos nos decidimos especializar en nuestras carreras en ese campo, si bien en Bellas Artes la formación estaba más orientada a ello, en Arquitectura también tiene su especialidad y siempre ha sido importante el factor visual y de diseño para la comunicación de un proyecto de arquitectura. A partir de ese momento, simplemente empiezan a surgir oportunidades: proyectos personales, trabajos, encargos,… Y siempre hemos visto los proyectos como oportunidades a largo plazo.

¿Teníais alguna experiencia previa?

En el caso de Dani está claro, en el de mío, como arquitecto, la experiencia previa ha sido cada proyecto de la escuela o cada trabajo en los estudios en los que trabajó. Solo hay que ver las revistas de arquitectura para saber el valor del diseño gráfico o cualquier concurso de arquitectura en la que la potencia y la información visual es de vital importancia.

Fotografía cortesía de COSTA Comunicación visual
Fotografía cortesía de COSTA Comunicación visual

¿Os encontrasteis con muchas dificultades?¿Cuáles fueron las más problemáticas?

Por supuesto, y las seguimos encontrando. Al principio es la forma en la que consigues hacerte un hueco, después las travesías en el desierto cuando no aparecen nuevos clientes. Ahora, por suerte, parece que la unión ha hecho la fuerza y esto ha traído nuevos proyectos; pero conseguir eso ha supuesto asumir más síes de los que quizás deberíamos, por lo que jornadas interminables o un calendario sin vacaciones han sido la tónica, ahora y todos estos años. La dificultad máxima es conciliar la vida profesional con la personal, vivimos en una época muy mala en el que muchas veces tienes que anteponer el trabajo a muchas circunstancias. Y, aún así, tenemos que estar agradecidos de que sea así.

¿Estáis contentos con los objetivos alcanzados?

Sí, contentos y como decíamos antes agradecidos. Hemos tenido la gran suerte de encontrarnos con clientes profesionales, que sabían que rol desenvolvíamos cada una de las partes. Eso nos ha permitido desarrollar proyectos interesantísimos que hemos podido plantear con la independencia que todos buscamos en nuestro ejercicio profesional. Estar donde estamos es un objetivo alcanzado en sí mismo.

¿Qué expectativas y proyectos de futuro tenéis para «Costa»?       

Establecernos y conciliar. Esperar que la incertidumbre algún día llegue a desaparecer y seguir como hasta ahora, pudiendo hacer lo que nos gusta para clientes que saben que nos necesitan.

Fotografía cortesía de COSTA Comunicación visual
Fotografía cortesía de COSTA Comunicación visual

¿Compagináis o complementáis esta actividad con otras labores o en otros campos?

David sigue ejerciendo la arquitectura.

¿Son rentables este tipo de iniciativas?¿Os sentís bien remunerados por la labor que realizáis?

Seguir lo que buscas siempre es rentable. Conseguir ser independiente, que un cliente acuda a ti porque sabe que te necesita es rentable. Que sepa que te necesita significa que conoce el valor de tu trabajo, y eso se traslada a los honorarios.

Cada vez nos vamos remunerando mejor. Como hay otra boca más que alimentar , la propia infraestructura que necesita una empresa, estamos apostamos porque crezca sana y saludable sacrificándonos en cierta medida nosotros.

¿Consideráis que estudiar Arquitectura ha sido un pasaporte fundamental para haber llegado a vuestro trabajo actual?           

Por la parte que me concierne, sí, ha sido fundamental. Aunque siempre había tenido ese lado creativo, hay que tener en cuenta que entré pensando en dedicar mi vida a calcular estructuras. Salir de ahí odiándolas, pero descubriendo otras disciplinas de las que antes huía, es fruto de estudiar Arquitectura.

¿Animarías a otros arquitectos a seguir vuestros pasos? ¿Qué pasos consideráis que deberían dar? ¿Cómo completar sus estudios? ¿Qué otros consejos les darías?

Sí, como comentábamos antes, seguir lo que buscas siempre es rentable. Todos conocemos ese discurso y en nuestro caso nos lo creemos. Los pasos que creemos necesarios para conseguirlo es voluntad y no desfallecer en el intento. Formarse siempre es importante y hoy por suerte la información es muy accesible; pero lo importante son las horas que le echas encima. Y también es muy importante valorar cualquier proyecto, por pequeño que sea, como una oportunidad; nunca sabes de dónde va a surgir el próximo proyecto o a raíz de qué.

¿Creéis que los arquitectos en España deberíamos seguir abriendo nuevas vías de trabajo para salir de la casilla más «tradicional» de proyectar dada la actual situación de la construcción en nuestro país?

En nuestro caso no es que busquemos nuevas vías de trabajo en la arquitectura, es que directamente cambias de disciplina. Sí que creemos que hay que adaptarse a cada momento; por suerte la arquitectura te da muchas vías para explotar la actividad. Hay múltiples escalas y hay múltiples opciones de acercarse a cada una de ellas. Al final nuestro trabajo consiste en poner las cosas en orden: las necesidades del cliente, las ideas propias,… Sólo hay que buscar a ese cliente al que le podemos resolver sus problemas. No siempre será una casa, un equipamiento, un edificio,…; pero hay que explotar cualquier oportunidad.

Fotografía cortesía de COSTA Comunicación visual
Fotografía cortesía de COSTA Comunicación visual

¿Qué opináis de los que se han ido a trabajar al extranjero?

Que es una pena. No dejamos de ser recursos que se están perdiendo. Ojalá que cuando la situación cambie también se revierta esa situación. Si la gente se va, aquí nunca va a pasar nada. Y si queremos evitar de nuevo la emigración, tendremos que construir todo aquello que buscamos en momentos de crisis en el extranjero.

¿Cómo veis el futuro de la profesión?

Fastidiado. Quizás gran parte del problema venga de que nos hemos/han/ven convertido en un escollo burocrático que hay que cumplir. ¿Quieres hacer una casa? Pues tienes que pedir licencia, tienes que pagar unas tasas, tienes que contratar un arquitecto, tienes que contratar un aparejador, tienes que contratar un coordinador de seguridad y salud,… Tienes que; pero la gente no sabe para qué sirve un arquitecto, un aparejador, un coordinador. Y todos sabemos que somos esenciales; pero el cliente no. Necesitamos que el cliente acuda a nosotros porque sabe que nos necesita para algo y ahora, en muchos casos, sólo acude por obligación.

No hay mayor actividad “innecesaria” que el diseño gráfico. Cualquier cuñado te hace un logo, cualquier sobrino te monta una web y cualquier imprenta te hace un rótulo; pero hay gente que contrata nuestros servicios. Hay intromisión, no hay competencias asignadas, ni colegios que regulen la actividad, y los clientes demandan diseñadores igual.

Pero todo esto comenzó en el pasado, cuando nos ganamos la fama de ser unos profesionales bien remunerados que no pisaban una obra o sembrábamos nuestro paisaje con proyectos seriados a precios de inéditos. Esa fama que nos precede ahora, unido a que nuestros clientes creen que no nos necesitan, supone que no valoren nuestro trabajo y por lo tanto, menos aún, nuestros honorarios. Y en la actualidad, la situación de supervivencia en la que nos encontramos, sólo abunda en esa dinámica en el sentido contrario: bajemos los precios a costa de no poder asumir, debido a los costes, el trabajo para el que nos contratan.

O empezamos a hacernos valer, y conocemos lo que cuesta el ejercicio profesional, o asumamos que terminaremos por devorarnos los unos a los otros.

Y a este paso, nadie nos echará de menos.

Fotografía cortesía de COSTA Comunicación visual
Fotografía cortesía de COSTA Comunicación visual

David Silvosa – Daniel Bembibre · Comunicación Visual | COSTA
Abril 2015

Entrevista realizada por Ana Barreiro Blanco y Alberto Alonso Oro. Agradecer a Daniel y David su tiempo, paciencia y predisposición con este espacio.

[:en]

Photograpy comity by COSTA Comunicación visual

As we were approaching the study COSTA Comunicación visual,bought property in Corunna (Galicia, Spain) and in spite of being to scanty meters that separate us, we notice (probably influenced by subtitle that the interviewed ones put to the study) of the abundance and iteration of all kinds of releases, which were attracting our attention, good is for his typography, color, form, disposition, etc.

This increase of the perception of the reality that was surrounding us, motivated undoubtedly by the interview, made us remember the simple definition but simultaneously complex of Bruno Munari on visual communication, “it is practically everything what our eyes see”.

Once come to our destination, the founders received us, David Silvosa, architect and graphical designer and Daniel Bembibre, graphical and co-founding designer of Winnows. Both decided to join forces and experiences in this new project in May, 2014 to solve the creative needs both of the small client and of big companies, helping to emphasize them promoting his identity.

“Whereas the dream of the artist is to come to the Museum somehow, the dream of the designer is to come to the local markets.”

Bruno Munari, 1971

In words of his founderss “COSTA  wants to be a small study of visual communication dedicated to different disciplines: graph, publishing house, illustration, packaging, branding, audio-visual production, digital supports and design of campaigns or events.”

Ado preambles we leave you with the interview that we were lucky to realize in his own study.

Photograpy comity by COSTA Comunicación visual

Which has been your formation and professional path before Coast?

David was employed at different Galician studies of architecture during his stage as student of architecture, something very habitual at the profession, and also at Carlos Ferrater’s office thanks to the Scholarships of the Caja de Arquitectos. On having finished the career his activity initiates as architect simultaneously that reconciles it with that of designer. The architect’s exercise realizes it of independent form, taking a promoter as a principal client and accepting any type of order that was appearing; small business premises being formalized only or of hotel and catering business. At par he was accepting orders as designer guaranteeing clients increasingly permanent, agencies of production and edition or companies with constant needs of graphical solutions.

Dani for his side also was employed at local studies of design after studying Fine arts. In the year 2005, and thanks to a Scholarship of the Foundation Barrié, it extends his formation in Finland as graphical designer. To his return city remained several years in Barcelona, in the one that coincides and knows David. During this time it was employed at studies of great prestige as Ruiz+Company and agencies of national reference as Summa, in which it took part in projects as relevant as the redesign of RTVE’s corporate identity. In 2010 it decides to return to Corunna and case Winnows, together with Maria América Díaz and Noa Bembibre.

What did lead you to opening way you in the graphical design and the visual communication?

Both we decide to specialize in our careers in this field, though in Fine arts the formation was more orientated to it, in Architecture also it has his speciality and always the visual factor has been important and of design for the communication of a project of architecture. From this moment, simply opportunities start arising: personal projects, works, orders… And always we have seen the projects as long-term opportunities.

Had you some previous experience?

In case of Dani it is clear, in of me, as architect, the previous experience has been every project of the school or every work in the studies at which it was employed. Only it is necessary to see the magazines of architecture to know the value of the graphical design or any contest of architecture in which the power and the visual information performs vital importance.

Photograpy comity by COSTA Comunicación visual

Did you meet many difficulties? Which were the most problematic?

Certainly, and we continue finding them. Initially it is the form in which you manage to do a hollow to you, later the voyages in the desert when new clients do not appear. Now, thankfully, it seems that the union has done the force and this has brought new projects; but to obtain it has supposed assuming more síes of which probably we should, for what endless days or a calendar without vacations have been the keynote, now and all these years. The maximum difficulty is to harmonize the professional life with the personnel, we live in a very bad epoch that often you have to prefer the work to many circumstances. And, nonetheless, we be to be grateful of that it is like that.

Are you satisfied with the reached aims?

Yes, contentments and as we were saying before been grateful. We have had the great luck of thinking professional clients, that they knew that we were unrolling role each of the parts. It has allowed us to develop the most interesting projects that we could have raised with the independence that we all search in our professional exercise. To be where we are is an aim reached in yes same.

What expectations and projects of future have you for «Costa»?

To establish and to gain. To hope that the uncertainty some day manages to disappear and continue like till now, being able to do what we like for clients that they know that they need us.

Photograpy comity by COSTA Comunicación visual

Do you arrange or complement this activity with other labors or in other fields?

David continues exercising the architecture.

Are this type of initiatives profitable? Do you feel good remunerated by the labor that you realize?

To follow for what you look always is profitable. To manage to be independent, that a client comes to you because it knows that he needs you it is profitable. That knows that he needs you means that it knows the value of your work, and it moves to the fees.

Every time we are remunerating ourselves better. Since there is another mouth more that to feed, the own infrastructure that needs a company, we are we bet because it grows healthy and healthy sacrificing ourselves uo to a point we.

Do you think that to study Architecture has been a fundamental passport to have come to your current work?

On the part that me concerns, yes, it has been fundamental. Though always it had had this creative side, it is necessary to bear in mind that I entered thinking of dedicating my life to calculating structures. To go out of there hating them, but discovering other disciplines of which before he was fleeing, it is a fruit of studying Architecture.

Would you encourage other architects to follow your steps? What steps do you consider that they should give? How to complete his studies? What other advices would you give them?

Yes, as we were commenting before, to follow for what you look always it is profitable. We all know this speech and in our case we believe ourselves it. The steps that we believe necessary to obtain it it is a will and not to get weak in the attempt. Being formed always is important and today thankfully the information is very accessible; but the important thing they are the hours that you him throw above. And also it is very important to value any project, for small that is, as an opportunity; you never know wherefrom the next project is going to arise or immediately after what.

Do you think that the architects in Spain we should continue opening new routes of work to go out of the «most traditional» cabin of projecting given the current situation of the construction in our country?

In our case it is not that we look for new routes of work in the architecture, is that directly you change discipline. Yes that we think that it is necessary to adapt to every moment; thankfully the architecture gives you many routes to exploit the activity. There are multiple scales and there are multiple options to approach each of them. Ultimately our work consists of putting the things in order: the needs of the client, the own ideas… Only it is necessary to look for this client to whom we him can solve his problems. Not always it will be a house, an equipment, a building…; but it is necessary to exploit any opportunity.

Photograpy comity by COSTA Comunicación visual

What do you think of those that they have been going to work abroad?

That is a shame. We do not stop being resources that are getting lost. Ojalá that when the situation changes also reverts this situation. If the people go away, here it is never going to spend anything. And if we want to avoid again the emigration, we will have to construct all that for that we look in moments of crisis abroad.

How do you see the future of the profession?

Bothered. Probably great part of the problem comes from that us exist / they have turned in a bureaucratic reef that it is necessary to expire. Do you want to do a house? Since you have to ask for license, you have to pay a few rates, have to contract an architect, have to contract a rigger, have to contract a coordinator of safety and health… You have that; but the people do not know why. And we all know that we are essential; but the client not. We need that the client comes to us because it knows that he needs us for something and now, in many cases, only it comes for obligation.

There is no major “unnecessary” ctivity that the graphical design. Any brother-in-law makes you a logo, any nephew mounts a web and any press does a label to you; but there are people who contracts our services. There is interference, there are neither assigned competitions, nor colleges that regulate the activity, and the clients demand designers equally.

But all that began in the past, when we gain ourselves the reputation of being a few remunerated well professionals who were not treading on a work or we were sowing our landscape with projects seriados to prices of unpublished. This reputation that precedes us now, joined to that our clients think that they do not need us, supposes that they do not value our work and therefore, less still, our fees. And at present, the situation of survival in which we are, only abounds in this dynamics in the opposite sense: let’s lower the prices at the cost of not being able to assume, due to the costs, the work for that they contract us.

Or we start making ourselves cost, and know what costs the professional exercise, or let’s assume that we will end for some devour others.

And to this step, nobody us will miss.

Photograpy comity by COSTA Comunicación visual

David Silvosa – Daniel Bembibre · Visual Communication | COSTA
April 2015

Interview realized by Ana Barreiro Blanco and Alberto Alonso Oro. To be grateful for Daniel and David his time, patience and predisposition with this space.

[:gl]

Fotografía cortesía de COSTA Comunicación visual

A medida que nos achegabamos ao estudo COSTA Comunicación visual, afincado na Coruña (Galicia, España) e a pesar de estar a escasos metros que nos separan, decatámonos (quizais suxestionados por subtítulo que os entrevistados puxeron ao estudo) da abundancia e reiteración de toda clase de comunicados, que atraían a nosa atención, ben sexa pola súa tipografía, colorido, forma, disposición, etc.

Este aumento da percepción da realidade que nos rodeaba, motivado sen dúbida pola entrevista, fíxonos recordar a definición sinxela pero á vez complexa de Bruno Munari sobre comunicación visual, “é practicamente todo o que ven os nosos ollos”.

Unha vez chegados ao noso destino, recibíronnos os fundadores, David Silvosa, arquitecto e deseñador gráfico e Daniel Bembibre, deseñador gráfico e co-fundador de Belda. Ambos os dous decidiron unir forzas e experiencias neste novo proxecto en maio de 2014 para resolver as necesidades creativas tanto do pequeno cliente coma de grandes empresas, axudándoos a destacar potenciando a súa identidade.”

“Mentres que o sono do artista é chegar ao Museo dalgún modo, o sono do deseñador é chegar aos mercados locais.”

Bruno Munari, 1971

En palabras dos seus fundadores COSTA quere ser un pequeno estudo de comunicación visual dedicado a diferentes disciplinas: gráfica, editorial, ilustración, packaging, branding, produción audiovisual, soportes dixitais e deseño de campañas ou eventos.”

Sen máis preámbulos deixámosvos coa entrevista que tivemos a sorte de realizar no seu propio estudo.

Fotografía cortesía de COSTA Comunicación visual

¿Cal foi a vosa formación e traxectoria profesional previa a Costa?

David traballou en diferentes estudos de arquitectura galegos durante a súa etapa como estudante de arquitectura, algo moi habitual na profesión, e tamén na oficina de Carlos Ferrater grazas ás Bolsas da Caixa de Arquitectos. Ao rematar a carreira inicia a súa actividade como arquitecto á vez que a compaxina coa de deseñador. O exercicio de arquitecto realízao de forma independente, tendo como principal cliente unha promotora e aceptando calquera tipo de encargo que fose aparecendo; formalizándose unicamente pequenos locais comerciais ou de hostalaría. Á par aceptaba encargos como deseñador afianzando clientes cada vez máis permanentes, axencias de produción e edición ou empresas con necesidades continuas de solucións gráficas.

Dani polo seu lado tamén traballou en estudos de deseño locais tras estudar Belas Artes. No ano 2005, e grazas a unha Bolsa da Fundación Barrié, amplía a súa formación en Finlandia como deseñador gráfico. Á súa volta quedou varios anos en Barcelona, cidade na que coincide e coñece a David. Durante ese tempo traballou en estudos de gran prestixio como Ruiz+Company e axencias de referencia nacional como Summa, nas que participou en proxectos tan relevantes como o redeseñar da identidade corporativa de RTVE. No 2010 decide volver a Coruña e funda Belda, xunto con María América Díaz e Noa Bembibre.

¿Que vos levou a abrirvos camiño no deseño gráfico e a comunicación visual?

Ambos os dous decidímonos especializar nas nosas carreiras nese campo, se ben en Belas Artes a formación estaba máis orientada a iso, en Arquitectura tamén ten a súa especialidade e sempre foi importante o factor visual e de deseño para a comunicación dun proxecto de arquitectura. A partir dese momento, simplemente empezan a xurdir oportunidades: proxectos persoais, traballos, encargos… E sempre vimos os proxectos como oportunidades a longo prazo.

¿Tiñades algunha experiencia previa?

No caso de Dani está clara, no de meu, como arquitecto, a experiencia previa foi cada proxecto da escola ou cada traballo nos estudos nos que traballou. Só hai que ver as revistas de arquitectura para saber o valor do deseño gráfico ou calquera concurso de arquitectura na que a potencia e a información visual é de vital importancia.

Fotografía cortesía de COSTA Comunicación visual

¿Encontrástesvos con moitas dificultades?¿Cales foron as máis problemáticas?

Por suposto, e seguímolas encontrando. Ao principio é a forma na que consegues facerche un oco, despois as travesías no deserto cando non aparecen novos clientes. Agora, por sorte, parece que a unión fixo a forza e isto trouxo novos proxectos; pero conseguir iso supuxo asumir máis síes dos que quizais deberiamos, polo que xornadas interminables ou un calendario sen vacacións foron a tónica, agora e todos estes anos. A dificultade máxima é conciliar a vida profesional coa persoal, vivimos nunha época moi mala no que moitas veces tes que antepoñer o traballo a moitas circunstancias. E, aínda así, temos que estar agradecidos de que sexa así.

¿Estades contentos cos obxectivos alcanzados?

Si, contentos e como diciamos antes agradecidos. Tivemos a gran sorte de encontrarnos con clientes profesionais, que sabían que rol desenvolviamos cada unha das partes. Iso permitiunos desenvolver proxectos interesantes que puidemos formular coa independencia que todos buscamos no noso exercicio profesional. Estar onde estamos é un obxectivo alcanzado en si mesmo.

¿Que expectativas e proxectos de futuro tedes para «Costa»?

Establecernos e conciliar. Esperar que a incerteza algún día chegue a desaparecer e seguir como ata agora, podendo facer o que nos gusta para clientes que saben que nos necesitan.

Fotografía cortesía de COSTA Comunicación visual

¿Compaxinades ou complementades esta actividade con outros labores ou noutros campos?

David segue exercendo a arquitectura.

¿É rendibles este tipo de iniciativas?¿Os sentides ben remunerados polo labor que realizades?

Seguir o que buscas sempre é rendible. Conseguir ser independente, que un cliente acuda a ti porque sabe que te necesita é rendible. Que saiba que te necesita significa que coñece o valor do teu traballo, e iso se traslada aos honorarios.

Cada vez ímonos remunerando mellor. Como hai outra boca máis que alimentar, a propia infraestrutura que necesita unha empresa, estamos apostamos porque creza sa e saudable sacrificándonos en certa medida nós.

¿Considerades que estudar Arquitectura foi un pasaporte fundamental para chegar ao voso traballo actual?

Pola parte que me concirne, si, foi fundamental. Aínda que sempre tivera ese lado creativo, hai que ter en conta que entrei pensando en dedicar a miña vida a calcular estruturas. Saír de aí odiándoas, pero descubrindo outras disciplinas das que antes fuxía, é froito de estudar Arquitectura.

¿Animarías outros arquitectos a seguir os vosos pasos? Que pasos considerades que deberían dar? ¿Como completar os seus estudos? ¿Que outros consellos lles darías?

Si, como comentabamos antes, seguir o que buscas sempre é rendible. Todos coñecemos ese discurso e no noso caso crémolo. Os pasos que creemos necesarios para conseguilo é vontade e non desfalecer no intento. Formarse sempre é importante e hoxe por sorte a información é moi accesible; pero o importante son as horas que lle botas enriba. E tamén é moi importante valorar calquera proxecto, por pequeno que sexa, como unha oportunidade; nunca sabes de onde vai xurdir o próximo proxecto ou a raíz de que.

¿Credes que os arquitectos en España deberiamos seguir abrindo novas vías de traballo para saír da casa máis «tradicional» de proxectar dada a actual situación da construción no noso país?

No noso caso non é que busquemos novas vías de traballo na arquitectura, é que directamente cambias de disciplina. Si que cremos que hai que adaptarse a cada momento; por sorte a arquitectura dáche moitas vías para explotar a actividade. Hai múltiples escalas e hai múltiples opcións de achegarse a cada unha delas. Ao final o noso traballo consiste en poñer as cousas en orde: as necesidades do cliente, as ideas propias… Só hai que buscar ese cliente ao que lle podemos resolver os seus problemas. Non sempre será unha casa, un equipamento, un edificio…; pero hai que explotar calquera oportunidade.

Fotografía cortesía de COSTA Comunicación visual

¿Que opinades dos que se foron a traballar ao estranxeiro?

Que é unha pena. Non deixamos de ser recursos que se están a perder. Oxalá que cando a situación cambie tamén se reverta esa situación. Se a xente se vai, aquí nunca vai pasar nada. E se queremos evitar de novo a emigración, teremos que construír todo aquilo que buscamos en momentos de crise no estranxeiro.

¿Como vedes o futuro da profesión?

Amolado. Quizais gran parte do problema vinga de que nos temos/teñen/ven convertido nun escollo burocrático que hai que cumprir. Queres facer unha casa? Pois tes que pedir licenza, tes que pagar unhas taxas, tes que contratar un arquitecto, tes que contratar un aparellador, tes que contratar un coordinador de seguridade e saúde,… Tes que; pero a xente non sabe para que serve un arquitecto, un aparellador, un coordinador. E todos sabemos que somos esenciais; pero o cliente non. Necesitamos que o cliente acuda a nós porque sabe que nos necesita para algo e agora, en moitos casos, só acode por obriga.

Non hai maior actividade «innecesaria» que o deseño gráfico. Calquera cuñado che fai un logo, calquera sobriño che monta unha web e calquera imprenta che fai un rótulo; pero hai xente que contrata os nosos servizos. Hai intromisión, non hai competencias asignadas, nin colexios que regulen a actividade, e os clientes demandan deseñadores igual.

Pero todo isto comezou no pasado, cando gañamos a fama de ser uns profesionais ben remunerados que non pisaban unha obra ou sementabamos a nosa paisaxe con proxectos seriados a prezos de inéditos. Esa fama que nos precede agora, unido a que os nosos clientes cren que non nos necesitan, supón que non valoren noso traballo e polo tanto, menos aínda, os nosos honorarios. E na actualidade, a situación de supervivencia na que nos encontramos, só abunda nesa dinámica no sentido contrario: baixemos os prezos a custa de non poder asumir, debido aos custos, o traballo para o que nos contratan.

O empezamos a facernos valer, e coñecemos o que custa o exercicio profesional, ou asumamos que remataremos por devorarnos os uns aos outros.

E a este paso, ninguén nos botará de menos.

Fotografía cortesía de COSTA Comunicación visual

David Silvosa – Daniel Bembibre · Comunicación Visual | COSTA
Abril 2015

Entrevista realizada por Ana Barreiro Blanco e Alberto Alonso Oro. Agradecer a Daniel e David o seu tempo, paciencia e predisposición con este espazo.

[:]

Patrimonio Gallego para Google EarthPatrimonio Galego para Google EarthGalician heritage for Google Earth

¡Presentamos patrimoniogalego.net para Google Earth!

Se trata de una herramienta añadida y complementaria para seguir patrimoniogalego.net y emplearlo en combinación com uno de los programas SIG (sistemas de información geográfica) más potentes y populares de Internet.

¡Sólo tenéis que bajar este ficheiro KMZ, abrilo desde Google Earth y disfrutar!

Cada noche nuestro servidor realiza una operación para convertir la base de datos en un fichero KMZ -la estructura de datos nativa de Google Earth. Esto quiere decir que te recomendamos bajarla de nuevo, de vez en cuando, para disfrutar de los contenidos actualizados con todas las últimas incorporaciones a la base de datos.

¡A día de hoy vas a encontrarte más de 6800 elementos geolocalizados!

¿Qué podes hacer con estos datos?

Recordarte que estos datos están bajo una licencia Creative Commons. No puedes copiar los datos y emplearlos por ahí sin mencionar la fuente original (patrimoniogalego.net) y su catalogador, y no puedes emplearlos con ánimo de lucro sin obtener el permiso de los catalogadores de cada uno de los bienes.

Queremos agradecer a Eladio Rial, técnico de nuestro equipo, la escritura de este software que multiplica las posibilidades de patrimoniogalego.net.

Let’s sense beforehand patrimoniogalego.net for Google Earth!

It is a question of an added and complementary tool to continue patrimoniogalego.net and it one of the programs uses in combination com SIG (systems of geographical information) more powerful and popular of Internet.

Only you have to lower this ficheiro KMZ, abrilo from Google Earth and enjoy!

Every night our servant realizes an operation to turn the database into a file KMZ – the native structure of information of Google Earth. This wants to say that we recommend to you to lower it again, occasionally, to enjoy the contents updated with all the last incorporations to the database.

A today you are going to be more than 6800 located elements!

What do you prune to do with this information?

You to remember that this information is under a license Creative Commons. You cannot copy the information and use them thereabouts without to mention the original source (patrimoniogalego.net) and his cataloguer, and cannot use them with spirit of profit without obtaining the permission of the cataloguers of each one of the goods.

We want to be grateful for Eladio Rial, technician of our equipment, the writing of this software that multiplies the possibilities of patrimoniogalego.net.

Presentamos patrimoniogalego.net para Google Earth!

Trátase dunha ferramenta engadida e complementaria para seguir patrimoniogalego.net e empregalo en combinación dun dos programas SIG (sistemas de información xeográfica) máis potentes e populares de Internet.

¡Só tes que baixar este ficheiro KMZ, abrilo desde Google Earth e disfrutar!

Cada noite o noso servidor realiza unha operación para convertir a base de datos nun ficheiro KMZ -a estrutura de datos nativa de Google Earth. Isto quere dicir que te recomendamos baixala de novo, de cando en vez, para disfrutares dos contidos actualizados con todas as últimas incorporacións á base de datos.

¡A día de hoxe vaste atopar máis de 6800 elementos xeolocalizados!

Que podes facer con estes datos?

Lembrarte que estes datos están baixo unha licenza Creative Commons. Non podes copiar os datos e empregalos por aí sen mencionar a fonte orixinal (patrimoniogalego.net) e o seu catalogador, e non podes empregalos con ánimo de lucro sen obter o permiso dos catalogadores de cada un dos bens.

Queremos agradecer a Eladio Rial, técnico do noso equipo, a escritura deste software que multiplica as posibilidades de patrimoniogalego.net.

El diseño en la oficina en el siglo XXO deseño na oficina no século xxThe design in the office in the century XX

0

El diseño en la oficina en el siglo XX. De la máquina de escribir al ordenador personal establece un punto de partida desde el que asomarse a la sofisticación de la escritura y al desarrollo del diseño en la oficina hasta su desplazamiento definitivo al universo digital. La integración de la mujer al mercado laboral como mecanógrafa, el éxodo rural, las innovaciones tecnológicas, el incremento del consumo y la consecuente evolución del diseño y la publicidad fueron algunos de los aspectos que tuvieron lugar durante el pasado siglo y que podrán advertirse en la exposición.

En la muestra se presentan tanto modelos tradicionales como peculiares ejemplares que permiten comprender el paso de lo mecánico a lo tecnológico. Desde máquinas de escritura encriptada, máquinas de juguete, teclados de escritura braille, máquinas eléctricas y electrónicas hasta los primeros modelos de ordenadores, que en sus primeras manifestaciones constituían un híbrido entre la máquina de escribir y el ordenador personal. Por otra parte, la Colección Sirvent expone también un amplio conjunto de pósteres, fotografías y carteles que ejemplifican las diferentes estrategias del diseño y de la publicidad en los últimos tiempos, así como una serie de objetos y utensilios utilizados en la oficina como abrecartas, atriles, afilalápices, grapadoras, teléfonos, numeradores, relojes, pesacartas, protectores de cheques, etc., que se exponen por primera vez y que pertenecen también a esta Colección.

A lo largo de la exposición, enriqueciendo el repertorio de máquinas, utensilios de oficina y pósteres que presenta la Colección Sirvent, las obras de José Lourenço, Misha Bies Golas e Ignacio Uriarte ilustran la plasticidad de la máquina de escribir, reflexionando sobre su singularidad y expandiendo su uso.

EL DISEÑO EN LA OFICINA EN EL SIGLO XX
De la máquina de escribir al ordenador personal Colección SIRVENT
Centro Torrente Ballester
C/ Concepción Arenal s/n.
15402 Ferrol, Galicia, España

O deseño na oficina no século XX. Da máquina de escribir ao ordenador persoal establece un punto de partida dende o que asomarse á sofisticación da escritura e ao desenvolvemento do deseño na oficina ata o seu desprazamento definitivo ao universo dixital. A integración da muller ao mercado laboral como mecanógrafa, o éxodo rural, as innovacións tecnolóxicas, o incremento do consumo e a consecuente evolución do deseño e a publicidade foron algúns dos aspectos que tiveron lugar durante o pasado século e que poderán advertirse na exposición.

Na mostra preséntanse tanto modelos tradicionais como peculiares exemplares que permiten comprender o paso do mecánico ao tecnolóxico. Dende máquinas de escritura encriptar, máquinas de xoguete, teclados de escritura braille, máquinas eléctricas e electrónicas ata os primeiros modelos de ordenadores, que nas súas primeiras manifestacións constituían un híbrido entre a máquina de escribir e o ordenador persoal. Por outra parte, a Colección Sirvent expón tamén un amplo conxunto de pósteres, fotografías e carteis que exemplifican as diferentes estratexias do deseño e da publicidade nos últimos tempos, así como unha serie de obxectos e utensilios utilizados na oficina como abrecartas, atrís, afialapis, grampadoras, teléfonos, numeradores, reloxos, pesacartas, protectores de cheques, etc., que se expoñen por primeira vez e que pertencen tamén a esta Colección.

Ao longo da exposición, enriquecendo o repertorio de máquinas, utensilios de oficina e pósteres que presenta a Colección Sirvent, as obras de José Lourenço, Misha Bies Golas e Ignacio Uriarte ilustran a plasticidade da máquina de escribir, reflexionando sobre a súa singularidade e expandindo o seu uso.

O DESEÑO NA OFICINA NO SÉCULO XX

Da máquina de escribir ao ordenador persoal Colección SIRVENT

Centro Torrente Ballester

C/ Concepción Areal s/n.

15402 Ferrol, Galicia, España

The design in the office in the 20th century. From the typewriter to the personal computer it establishes a point of item from which to appear to the sophistication of the writing and to the development of the design in the office up to his definitive displacement to the digital universe. The integration of the woman to the labor market like typist, the rural exodus, the technological innovations, the increase of the consumption and the consistent evolution of the design and the advertising they were some of the aspects that took place during the last century and that they will be able to warn in the exhibition.

In the sample there appear so much traditional as peculiar exemplary models who allow to understand the step of the mechanical thing to the technological thing. From machines of encrypted writing, machines of toy, keyboards of writing braille, electrical and electronic machines up to the first models of computers, who in his first manifestations were constituting a hybrid between the typewriter and the personal computer. On the other hand, the Collection Sirvent exposes also a wide set of pósteres, you come out in photographs and cartels that exemplify the different strategies of the design and of the advertising in the last times, as well as a series of objects and utensils used in the office like paperknife, easels, pencil-sharpener, staplers, telephones, numerators, clocks, letter-scales, protectors of checks, etc., that are exposed by the first time and that belong also to this Collection.

Along the exhibition, enriching the digest of machines, office utensils and pósteres that presents the Collection Sirvent, the works of Jose Lourenço, Misha Bies Gullets and Ignacio Uriarte illustrate the plasticity of the typewriter, thinking about his singularity and expanding his use.

THE DESIGN IN THE OFFICE IN THE 20TH CENTURY
Fromf the typewriter to the personal computer SIRVENT Collection
Centro Torrente Ballester
C/ Concepción Arenal s/n.
15402 Ferrol, Galicia, España

El fabricante de urnas | Miguel Ángel Díaz Camacho

Foto: MADC, Museo Hedmark, Hamar, Noruega, Julio 2014.

Los objetos reclaman, en ocasiones, la aparición de ciertas arquitecturas. Su antigüedad, su rareza o su valor los hacen dignos habitantes de espacios exclusivos, fuera ya de nuestro alcance y nuestras costumbres. Los objetos se liberan entonces de las fricciones que impone el uso cotidiano y ocupan el lugar sensible y protegido de la presea: enseres transformados por nosotros en depósitos de la memoria a modo de islas temporales irrenunciables. Diríamos, en términos de consanguineidad, (re)cuerdos1.

Durante la construcción del museo Hedmark en Hamar se encuentran numerosos restos arqueológicos y objetos procedentes de una fortaleza medieval anterior al recinto rural de principios del Siglo XIX2. Sverre Fehn fue el encargado de proyectar la exposición de dichos objetos en una de las más hermosas colecciones de urnas y soportes que jamás se haya diseñado. La idea era simple: a cada objeto, una arquitectura, es decir, una estructura, un espacio, una luz. Imposible resolver un soporte “tipo” para el arado, el busto, la garrafa, la copa o la bala de cañón. Los soportes rudimentarios de hierro o piedra se combinan con planos de madera tallada y delicadas estructuras de vidrio al servicio de la joya agrícola, doméstica o militar 3.

La delicadeza de Fehn para con estas estructuras, consigue transformar objeto y soporte en una nueva experiencia unidad, una sola obra como resultante de distintas épocas, materiales y artes aplicadas, pero genuina y singular bajo la cruda iluminación natural. El sol aparece como única lámpara autorizada a desvelar los matices acuáticos de los cristales, fundiendo vidrios medievales y contemporáneos en una alfombra de sombras claras e interior refulgente, sombras que revelan la posición suspendida de botellas y copas en el espacio (y en el tiempo). Frente al tradicional fondo oscuro del bodegón, los objetos aparecen aquí sobreexpuestos a una luz brillante y saturada, adquiriendo dimensión espacial a través del movimiento de las sombras y la incorporación de la naturaleza exterior. En ocasiones la arquitectura nos reta desde la máxima exigencia y la menor de las escalas; ser arquitecto consiste aquí en aprender el oficio y la alquimia del fabricante de urnas.

Miguel Ángel Díaz Camacho. Doctor Arquitecto
Madrid. julio 2014. Autor de Parráfos de arquitectura. #arquiParrafos

Notas

1 Recordar, re-cordis, volver a pasar por el corazón.
2 Sverre Fenh, Museo Hedmark, Hamar, Noruega 1967-1979, originalmente denominado Archbishopric. La independencia nacional noruega obtenida a principios del Siglo XX, tras casi 400 años de ocupación danesa (la Noche de 400 años), convierte cualquier objeto anterior al Siglo XV en un tesoro de valor incalculable como símbolo de la verdadera identidad nacional noruega.
3 La experiencia previa de Sverre Fehn como diseñador de exposiciones y delicados soportes para objetos se remonta al Pabellón de Noruega en la Exposición Universal de Bruselas, 1956-58; la óptica de la calle Prinsengate, Oslo, 1960; o el diseño de la exposición de arte medieval en Hovikodden, 1972.

[:es]Los mapas. Una apropiación del mundo | Ignacio Grávalos – Patrizia Di Monte[:gl]Os mapas. Unha apropiación do mundo | Ignacio Grávalos – Patrizia Di Monte[:en]The maps. An appropriation of the world | Ignacio Grávalos – Patrizia Di Monte[:]

[:es]

Puedo usar un espejo, que muestran las cosas como se ven,
o puedo usar un mapa, que muestran las cosas como son pensadas.”

E. Gombrich

Un mundo de papel

Los mapas constituyen una representación gráfica del territorio. Pero también, a su vez, siempre han constituido un instrumento de ideología y poder. Responden a la necesidad de ubicar procesos y hechos, tanto pasados como futuros, nos hablan de un orden social en un tiempo y en un espacio concreto.

J. B. Harley, en La nueva naturaleza de los mapas1 los define como una construcción social del mundo expresada a través de la cartografía. Sin embargo, matiza, los mapas nunca son neutrales, ni siquiera completamente científicos. Analiza las presiones que comprometen la independencia del cartógrafo: limitaciones financieras, económicas o políticas.

“A lo largo de la historia el cartógrafo fue un títere vestido con un lenguaje técnico, cuyos hilos eran manejados por otras personas”.

El mapa se convertía así en un documento que iba más allá de la representación de la imagen física de un lugar. En este hilo discursivo, el autor considera el mapa como un arma más del imperialismo, ya que, en palabras del autor,

En la medida en que los mapas se usaron en la promoción colonial y se adueñaron de las tierras en papel, antes de ocuparlas efectivamente, los mapas anticiparon el imperio”.

Este argumento es válido tanto para lo que expresan los mapas como para lo que silencian. Se convierten en un documento intermedio entre lo que trata de decir y lo que procura omitir. Invita a analizar estos documentos como una “búsqueda de silencios”. Un mapa contenía lo real; lo que no se veía, no existía.

El propio sistema de representación manipuló la configuración del mundo. En este aspecto, resulta ilustrativa la proyección terrestre de Mercator (1569), que si bien logró crear un mapa que no distorsionara los ángulos para la navegación, reflejó del mismo modo una imagen del mundo con una Europa central en una posición privilegiada y hegemónica pero a la vez deformada y alejada de las altitudes altas. A partir del siglo XVII se avanzó hacia una racionalización científica del mapa, en un intento de traducir verdades cartográficas con una precisión matemática, independientes y objetivas.

Comparación de representación de Mercator y Peters | commons.wikimedia.org
Una imagen del tiempo y del espacio

Italo Calvino, en El viandante en el mapa2, subraya como la primera necesidad del mapa la de fijar sobre el papel una sucesión de recorridos, de viajes. Este transcurrir de etapas, se expresa muy bien en sus primeras representaciones, realizadas a través de rollos de pergamino que mostraban sucesivamente los hitos del recorrido. Son imágenes que no pretendían tanto de expresar una verdad física y territorial como un sentido lineal. Se tratan de documentos que privilegian el recorrido terrestre: ciudades, aldeas, distancias, etc. Así lo atestigua la Tabula Peutingeriana, un mapa que refleja las posesiones, los recorridos y las conexiones del Imperio Romano. Calvino ve en esas primeras representaciones cartográficas

la necesidad de abarcar en una imagen la dimensión del tiempo junto con la del espacio”.

Tabula Peutingeriana | doria.fi

Lejos de fijar una traducción literal del territorio, en diversas representaciones aparecen unos mapas diagramáticos más interesados en los flujos que en la morfología terrestre o marina. Es el caso de los mapas de madera de las Islas Marshall, compuesto por palos y conchas. Estos artefactos constituían una información encriptada y privilegiada sobre la disposición de cientos de islotes, así como de las corrientes marinas de esa parte del océano que permitían la navegación de las canoas por las islas de la Polinesia.

Mapa Islas Marshall | tectonicablog.es

A partir del siglo XVII la elaboración de mapas adquirió una asombrosa precisión científica, impulsada por cartógrafos venecianos y holandeses, en un intento de reflejar un territorio donde, paradójicamente, las fronteras entre la tierra y el agua eran inciertas.

Un mundo digital

Ya en pleno siglo XX, la necesidad de clasificar el mundo derivó en la creación en 1940 del sistema de coordenadas Universal Transversal de Mercator (UTM), que sectorizó el planeta en sesenta zonas de precisión. Posteriormente, en 1978, se produjo una nueva revolución al lanzarse el primer satélite de los veinticuatro que iban a configurar el Sistema de Posicionamiento Global (GPS). Una red de satélites sustituiría la visión cartográfica clásica a través de una piel tecnológica que trataba de envolver al planeta. A partir de entonces, un mundo digital compuesto por la precisión y la constante actualización de los datos ha venido a crear una serie de documentos que reflejan los continuos y veloces cambios del mundo actual.

Satélites GPS | celestiamotherlode.com

Ya no sólo se mapean territorios. Existe una voluntad irreprimible de expresar gráficamente acciones, flujos, situaciones, deseos, etc.; todo aquello que pueda configurar de algún modo la compleja realidad contemporánea. En este sentido, hemos entrado en la era de los datos masivos (Big Data), de la acumulación de información absolutamente interconectada. A partir de 1924, los descubrimientos de la mecánica cuántica

destruyeron para siempre el sueño de la medición exhaustiva y perfecta”.3

El nuevo paradigma de la complejidad ya no busca los efectos causales, reniega de la lógica positivista; acepta cierto grado de imprecisión y desorden a cambio de la posibilidad de correlacionar grandes cantidades de información.

A mitad de siglo XX irrumpe una voluntad de obtener mapas específicos que reflejaran la acción humana. Mapas sociales, ecológicos, subjetivos, emocionales, etc. Mapas que anteponen los flujos a la materialidad de la ciudad. Una realidad que empezó a desmaterializarse a través de los vectores de deseo, como reflejó Debord en “The naked City” (1957), donde la morfología urbana era literalmente borrada en algunas zonas de la ciudad; o más recientemente, los planos de Twitter o Flickr que privilegian más las conexiones que la territorialidad.

Mapa Tokio de ubicaciones de Flickr y Twitter | metalocus.es

Y en este intento de mapear la realidad, aparecen dos nuevos protagonistas: Amazon y Google. Por un lado Amazon apuesta por la digitalización de documentos, de contener la información. Google, sin embargo, apuesta por la datificación, la acumulación de datos que, a través de sus intrincadas relaciones y de numerosos clics, contienen la llave del mundo.

A partir de allí, surgen una serie de agencias (MarketPsych, Thomson Reuters,..) que captan innumerables datos para generar diversos índices que intentan reflejar, no ya verdades sobre el territorio, sino cuestiones tan etéreas como el optimismo, la melancolía, el miedo, la cólera, la innovación, el conflicto, etc. Y estos datos ya no pueden ser manipulados ni asimilados por una mente humana. Son potentes máquinas programadas las que buscan

correlaciones inadvertidas que puedan traducirse en beneficios (…) Los estados de ánimo han quedado datificados.4

Ignacio Grávalos – Patrizia Di Monte. Arquitectos  (estonoesunsolar)
Zaragoza-Venezia-Foggia. Abril 2015.

Notas

1 Harley, Brian. “La nueva naturaleza de los mapas”. Fondo de Cultura Económica, 2005.
2 Calvino, Italo. El viandante en el mapa, en “Colección de arena”. Siruela, 2002.
3 Mayer-Schönberger, V; Cukier, K. “Big Data. La revolución de los datos masivos”. Turner, 2013.
4 Mayer-Schönberger, V; Cukier, K. Op. cit.

[:en]

“I can use a mirror, which the things show since are seen,

or can use a map, which the things show since are well-considered.”

E. Gombrich

A paper world.

The maps constitute a graphical representation of the territory. But also, in turn, always they have constituted an instrument of ideology and power. They answer to the need to locate processes and done, so much spent as futures, speak to us about a social order in a time and in a concrete space.

J. B. Harley, in The new nature of maps1 it defines them as a social construction of the world expressed across the cartography. Nevertheless, it tints, the maps are never neutral, not even completely scientific. He analyzes the pressures that compromise the independence of the cartographer: financial, economic or political limitations.

“Along the history the cartographer was a puppet dressed in a technical language, which threads were handled by other persons”.

The map was turning this way into a document that was going beyond the representation of the physical image of a place. In this discursive thread, the author considers the map to be one more weapon of the imperialism, since, in words of the author,

In the measure in which the maps were used in the colonial promotion and they took possession of the lands in paper, before occupying them really, the maps anticipated the empire”.

This argument is valid so much for what the maps express as for what they silence. They turn into an intermediate document between what it tries to say and what it tries to omit. It invites to analyze these documents as a“search of silences”. A map was containing the royal thing; what one did not see, did not exist.

The own system of representation manipulated the configuration of the world. In this aspect, there turns out to be illustrative the terrestrial projection of Mercator (1569), which though it managed to create a map that was not distorting the angles for the navigation, reflected in the same way an image of the world with a Central Europe in a privileged and hegemonic position but simultaneously deformed and removed from the high altitudes. From the 17th century it was advanced towards a scientific rationalization of the map, in an attempt of translating cartographic truths with a mathematical precision, independent and objective.

Comparison of representation of Mercator and Peters | commons.wikimedia.org

An image of the time and of the space.

Italo Calvino, in The viandante in the map2,underlines as the first need of the map it of fixing on the paper a succession of tours, of trips. East to pass of stages, expresses very well in his first representations realized across rolls of parchment that they were showing successively the milestones of the tour. They are images that they were not claiming so much of expressing a physical and territorial truth as a linear sense. They treat of documents that they favour the terrestrial tour: cities, villages, distances, etc. This way it testifies it Peutingerian Tabulates, a map that reflects the possessions, the tours and the connections of the Roman Empire. Calvino sees in these first cartographic representations “the need to include in an image the dimension of the time together with that of the space”.

Peutingerian Tabulates | doria.fi

Far from fixing a literal translation of the territory, in diverse representations more interested parties appear a few maps diagramáticos in the flows that in the terrestrial or marine morphology. It is the case of the maps of wood of the Marshall Islands, composed by sticks and shells. These appliances were constituting an information encrypted and favoured about the disposition of hundreds of islands, as well as of the marine currents of this part of the ocean that were allowing the navigation of the canoes for the islands of the Polynesia.

Marshall Islands Map | tectonicablog.es

From the 17th century the production of maps acquired an amazing scientific precision stimulated by Venetian and Dutch cartographers, in an attempt of reflecting a territory where, paradoxically, the borders between the land and the water were uncertain.

A digital world.

Already in full 20th century, the need to classify the world derived in the creation in 1940 of the Universal Transverse system of Mercator’s coordinates (UTM), that sectorizó the planet in sixty precision zones. Later, in 1978, a new revolution took place on there having be thrown the first satellite of the twenty-four that were going to form the Global positioning system (GPS). A network of satellites would replace the cartographic classic vision across a technological skin that it was trying to wrap to the planet. From then, a digital world composed by the precision and the constant update of the information has come to create a series of documents that reflect the continuous and fast changes of the current world.

Satellites GPS | celestiamotherlode.com

Already not only mapean territories. There exists an irrepressible will to express graphically actions, flows, situations, desires, etc.; all that that could form somehow the complex contemporary reality. In this respect, we have entered in the age of the massive information (Big Data), of the accumulation of absolutely interconnected information. From 1924, the discoveries of the quantum mechanics “destroyed forever the dream of the exhaustive and perfect measurement 3. The new paradigm of the complexity already does not look for the causal effects, renounces the positivist logic; gently accepted certain degree of imprecision and disorder in exchange for the possibility of correlating big quantities of information.

To half of 20th century irrumpe a will to obtain specific maps that were reflecting the human action. Social, ecological, subjective, emotional maps, etc. Maps that prefer the flows to the materiality of the city. A reality that it began to desmaterializarse across the vectors of desire, since it reflected Debord in “The naked City” (1957), where the urban morphology was literally erased in some zones of the city; or more recently, the planes of Twitter or Flickr that favour more the connections than the territoriality.

Map Tokyo of locations of Flickr and Twitter | metalocus.es

And in this attempt of mapear the reality, two new protagonists appear: Amazon and Google. On the one hand Amazon bets for the digitalization of documents, of containing the information. Google, nevertheless, bets for the datificación, the accumulation of information that, across his dense relations and numerous clicks, contain the key of the world.

From there, there arise a series of agencies (MarketPsych, Thomson Reuters..) that catch innumerable information to generate diverse indexes that they try to reflect, not already truths on the territory, but questions as ethereal as the optimism, the melancholy, the fear, the rage, the innovation, the conflict, etc. And this information already cannot be manipulated not assimilated by a human mind. They are powerful programmed machines those that search

 “inadvertent correlations that could be translated in benefits (…) The states of mind have stayed datificados”.4

Ignacio Grávalos – Patrizia Di Monte. Arquitectos  (estonoesunsolar)

Zaragoza-Venezia-Foggia. April 2015.

Notes:

1 Harley, Brian. “La nueva naturaleza de los mapas”. Fondo de Cultura Económica, 2005.

2 Calvino, Italo. El viandante en el mapa, en “Colección de arena”. Siruela, 2002.

3 Mayer-Schönberger, V; Cukier, K. “Big Data. La revolución de los datos masivos”. Turner, 2013.

4 Mayer-Schönberger, V; Cukier, K. Op. cit.

[:gl]

“Podo usar un espello, que mostran as cousas como se ven,

ou podo usar un mapa, que mostran as cousas como son pensadas.”

E. Gombrich

Un mundo de papel.

Os mapas constitúen unha representación gráfica do territorio. Pero, tamén á súa vez, sempre constituíron un instrumento de ideoloxía e poder. Responden á necesidade de situar procesos e feitos, tanto pasados coma futuros, fálannos dunha orde social nun tempo e nun espazo concreto.

J. B. Harley, en A nova natureza dos mapas1 defíneos como unha construción social do mundo expresada a través da cartografía. Non obstante, matiza, os mapas nunca son neutrais, nin sequera completamente científicos. Analiza as presións que comprometen a independencia do cartógrafo: limitacións financeiras, económicas ou políticas.

“Ao longo da historia o cartógrafo foi un monicreque vestido cunha linguaxe técnica, cuxos fíos eran manexados por outras persoas”.

O mapa convertíase así nun documento que ía máis alá da representación da imaxe física dun lugar. Neste fío discursivo, o autor considera o mapa como unha arma máis do imperialismo, xa que, en palabras do autor,

Na medida que os mapas se usaron na promoción colonial e se apoderaron das terras en papel, antes de ocupalas efectivamente, os mapas anticiparon o imperio”.

Este argumento é válido tanto para o que expresan os mapas coma para o que silencian. Convértense nun documento intermedio entre o que trata de dicir e o que procura omitir. Invita a analizar estes documentos como unha busca de silencios. Un mapa contiña o real; o que non se vía, non existía.

O propio sistema de representación manipulou a configuración do mundo. Neste aspecto, resulta ilustrativa a proxección terrestre de Mercator (1569), que se ben logrou crear un mapa que non distorsionase os ángulos para a navegación, reflectiu do mesmo modo unha imaxe do mundo cunha Europa central nunha posición privilexiada e hexemónica pero á vez deformada e afastada das altitudes altas. A partir do século XVII avanzouse cara a unha racionalización científica do mapa, nun intento de traducir verdades cartográficas cunha precisión matemática, independentes e obxectivas.

Comparación de representación de Mercator e Peters | commons.wikimedia.org

Unha imaxe do tempo e do espazo.

Italo Calvino, en O viandante no mapa2, subliña como a primeira necesidade do mapa a de fixar sobre o papel unha sucesión de percorridos, de viaxes. Este transcorrer de etapas, exprésase moi ben nas súas primeiras representacións, realizadas a través de rolos de pergameo que mostraban sucesivamente os fitos do percorrido. Son imaxes que non pretendían tanto de expresar unha verdade física e territorial como un sentido lineal. Trátanse de documentos que privilexian o percorrido terrestre: cidades, aldeas, distancias, etc. Así o testemuña a Tabula Peutingeriana, un mapa que reflicte as posesións, os percorridos e as conexións do Imperio Romano. Calvino ve nesas primeiras representacións cartográficas “a necesidade de abranguer nunha imaxe a dimensión do tempo xunto coa do espazo”.

Tabula Peutingeriana | doria.fi

Lonxe de fixar unha tradución literal do territorio, en diversas representacións aparecen uns mapas diagramáticos máis interesados nos fluxos que na morfoloxía terrestre ou mariña. É o caso dos mapas de madeira das Illas Marshall, composto por paus e cunchas. Estes artefactos constituían unha información encriptar e privilexiada sobre a disposición de centos de illotes, así como das correntes mariñas desa parte do océano que permitían a navegación das canoas polas illas da Polinesia.

Mapa Islas Marshall | tectonicablog.es

A partir do século XVII a elaboración de mapas adquiriu unha asombrosa precisión científica, impulsada por cartógrafos venecianos e holandeses, nun intento de reflectir un territorio onde, paradoxalmente, as fronteiras entre a terra e a auga eran incertas.

Un mundo dixital.

Xa en pleno século XX, a necesidade de clasificar o mundo derivou na creación en 1940 do sistema de coordenadas Universal Transversal de Mercator (UTM), que sectorizó o planeta en sesenta zonas de precisión. Posteriormente, en 1978, produciuse unha nova revolución ao lanzarse o primeiro satélite dos vinte e catro que ían configurar o Sistema de Posicionamento Global (GPS). Unha rede de satélites substituiría a visión cartográfica clásica a través dunha pel tecnolóxica que trataba de envolver ao planeta. A partir de entón, un mundo dixital composto pola precisión e a constante actualización dos datos veu a crear unha serie de documentos que reflicten os continuos e veloces cambios do mundo actual.

Satélites GPS | celestiamotherlode.com

Mapa Illas Marshall | Xa non só se mapean territorios. Existe unha vontade irreprimible de expresar graficamente accións, fluxos, situacións, desexos, etc.; todo aquilo que poida configurar dalgún modo a complexa realidade contemporánea. Neste sentido, entramos na era dos datos masivos (Big Data), da acumulación de información absolutamente interconectada. A partir de 1924, os descubrimentos da mecánica cuántica destruíron para sempre o sono da medición exhaustiva e perfecta”.3El novo paradigma da complexidade xa non busca os efectos causais, renega da lóxica positivista; acepta certo grao de imprecisión e desorde a cambio da posibilidade de correlacionar grandes cantidades de información.

A metade de século XX irrompe unha vontade de obter mapas específicos que reflectisen a acción humana. Mapas sociais, ecolóxicos, subxectivos, emocionais, etc. Mapas que antepoñen os fluxos á materialidade da cidade. Unha realidade que empezou a desmaterializarse a través dos vectores de desexo, como reflectiu Debord en “The naked City” (1957), onde a morfoloxía urbana era literalmente borrada nalgunhas zonas da cidade; ou máis recentemente, os planos de Twitter ou Flickr que privilexian máis as conexións que a territorialidade.

Mapa Tokio de ubicacións de Flickr y Twitter | metalocus.es

E neste intento de mapear a realidade, aparecen dous novos protagonistas: Amazon e Google. Por un lado Amazon aposta pola dixitalización de documentos, de conter a información. Google, non obstante, aposta pola datificación, a acumulación de datos que, a través das súas intricadas relacións e de numerosos clics, conteñen a chave do mundo.

A partir de alí, xorden unha serie de axencias (MarketPsych, Thomson Reuters..) que captan innumerables datos para xerar diversos índices que intentan reflectir, non xa verdades sobre o territorio, senón cuestións tan etéreas como o optimismo, a melancolía, o medo, a cólera, a innovación, o conflito, etc. E estes datos xa non poden ser manipulados nin asimilados por unha mente humana. Son potentes máquinas programadas as que buscan

correlacións inadvertidas que poidan traducirse en beneficios (…) Os estados de ánimo quedaron datificados.4

Ignacio Grávalos – Patrizia Di Monte. Arquitectos (estonoesunsolar)

Zaragoza-Venezia-Foggia. Abril 2015.

Notas:

1 Harley, Brian. “A nova natureza dos mapas”. Fondo de Cultura Económica, 2005.

2 Calvino, Italo. O viandante no mapa, en “Colección de arena”. Siruela, 2002.

3 Mayer-Schönberger, V; Cukier, K. “Big Data. A revolución dos datos masivos”. Turner, 2013.

4 Mayer-Schönberger, V; Cukier, K. Op. cit.

[:]

Procesos habitados. Las arquitecturas en las que vive el otro 90%Procesos habitados. As arquitecturas nas que vive o outro 90%Inhabited processes. Architectures where the other 90% lives

0

Acaba de salir de la imprenta este libro, que recoge las lecciones, debates y resultados del curso de verano del mismo título celebrado en la Escuela de Arquitectura de la Universidad de la Coruña en septiembre de 2014 como parte de las actividades del PROYECTO dHABITAT. Una iniciativa de un grupo de profesores de la ETSAC, consorciados con Arquitectura Sin Fronteras

PROCESOS HABITADOS fue un Curso Universitario, de apenas una semana de duración, que pretendió el análisis de las arquitecturas que no se estudian en las escuelas de arquitectura. La concurrencia de profesores del propio centro y de las Escuelas de Maputo y Caracas así como la participación de profesionales con gran experiencia en estos temas dio lugar a unas aportaciones relevantes. Con este curso, cuyos materiales y resultados aquí se publican, el PROYECTO dHÁBITAT se sitúa más allá de los objetivos pedagógicos tradicionales al servicio del ejercicio profesional altamente regulado.

El texto completo, libre para su descarga,  junto con otros materiales está la disposición general en la web de dHábitat.

Ven de saír do prelo este libro, que recolle as leccións, debates e resultados do curso de verán do mesmo título celebrado na Escola de Arquitectura da Universidade da Coruña en setembro de 2014 como parte das actividades do PROXECTO dHABITAT. Unha iniciativa dun grupo de profesores da ETSAC, consorciados con Arquitectura Sen Fronteiras.

PROCESOS HABITADOS foi un Curso Universitario, de apenas unha semana de duración, que pretendeu a análise das arquitecturas que non se estudan nas escolas de arquitectura. A concorrencia de profesores do propio centro e das Escolas de Maputo e Caracas así como a participación de profesionais con grande experiencia nestes temas deu lugar a unhas achegas relevantes. Con este curso, cuxos materiais e resultados aquí se publícan, o PROXECTO dHÁBITAT sitúase máis aló dos obxectivos pedagóxicos tradicionais ao servizo do exercicio profesional altamente regulado.

O texto completo, libre para a súa descarga, xunto con outros materiais está a disposición xeral na web de dHábitat.

There has just gone out of the press this book, which gathers the lessons, debates and results of the summer course of the same title celebrated in the School of Architecture of the University of the Corunna in September, 2014 as part of the activities of the dHABITAT PROJECT. An initiative of a group of teachers of the ETSAC,  and Arquitectura Sin Fronteras

INHABITED PROCESSES it was a University Course, of only a week of duration, which claimed the analysis of the architectures that are not studied in the schools of architecture. The teachers’ concurrence of the own center and of the Schools of Maputo and Caracas as well as the professionals’ participation with great experience in these topics gave place to a few relevant contributions. With this course, which materials and proved here they are published, the dHÁBITAT PROJECT places beyond the pedagogic traditional aims to the service of the professional highly regular exercise.

The complete text, free for his unload, together with other materials is the general disposition in the web of dHábitat.

[:es]Casa en Mondoi | bals arquitectos[:gl]Casa en Mondoi | bals arquitectos[:en]House in Mondoi | bals arquitectos[:]

[:es]

Nos encontramos (una vez más) al comenzar a pensar en el diseño de esta vivienda unifamiliar con la realidad del paisaje disperso y difuso fruto del crecimiento de los núcleos gallegos, ya no basado en aspectos que si caracterizaban a los asentamientos originales y a partir de los cuales se produce dicha realidad.

Lo que antes era sensato, o cuanto menos justificado y cuyas relaciones tenían su reflejo en la manera de asentarse y en las arquitecturas edificadas; modestas, pero precisas y económicas, deviene en una realidad cuyo balance arrojado no es optimista.

Casa en Mondoi | bals arquitectos
Casa en Mondoi | bals arquitectos
El caso del terreno sobre el que se actúa no es una excepción

Heredero del desarrollismo rural, la parcela se asienta en un escenario donde la categoría de rural y urbano da paso a ese escenario cuyos límites reales ya no son de carácter natural, sino delineados a partir de la concentración parcelaria o bien derivados de la división administrativa del suelo con el trazado de pistas asfaltadas.

Como tal, el soporte natural que nos encontramos, pegado a un vial rodado de gran tránsito, con un fuerte desnivel de acceso provocado por el desmonte (cuneta) de dicha carretera, no produce sugerencias interesantes para el movimiento cercano o la orientación. Las referencias inmediatas son las propias de la actividad del hombre en forma de infraestructuras y edificaciones o murallas forestales.

La identidad del entorno es clara heredera de la inserción en un paisaje definido por los elementos antedichos y ante lo cual hemos de definir nuestra postura y línea de actuación.

COTIDIANO-CUALIFICADO

El planteamiento de programa y vivienda que se nos plantea por parte de los clientes responde al que podríamos definir como el «típico» del área que nos ocupa.

Se trata un entorno nacido al amparo del vial rodado y dominado por construcciones a dos y cuatro aguas con construcciones de apoyo.

Con un presupuesto muy ajustado, (y que se habría de ajustar nuevamente durante el proceso de construcción), decidimos plantear una propuesta que nos permitiera trabajar en el estudio de una tipología característica (vivienda de 10×10, cubierta a cuatro aguas, construcción adjetiva…), para generar una Arquitectura de calidad dentro del marco en el que se integra.

Se trata de cualificar lo cotidiano.

Pensamos que existen elementos todavía válidos para producir una inflexión respecto del modelo generalizado, sensibles a lo construido, y que pueden ser aprovechados para trabajar sobre un paisaje tan agredido y con medios tan limitados.

EL ESPACIO CENTRAL

Con las referencias que nos encontramos , decidimos posicionarnos de modo que el desnivel del terreno nos permite hacer desaparecer la «construcción de servicio».

El garaje y los cuartos de instalaciones desaparecen y pasan a formar parte del territorio.

Esta operación nos permite generar una barrera visual y sonora de la vivienda respecto a la carretera y simultáneamente provocar la reducción de la escala del volumen principal que además se ubica como pieza individual y central dentro de la parcela.

Se trata de trabajar una geometría cuadrada (12.30 x 12.30) que queremos que se manifieste como tal.

Casa en Mondoi | bals arquitectos
Casa en Mondoi | bals arquitectos

La vivienda se piensa con la vocación de refugio, pero se introduce un elemento de variabilidad, un acontecimiento que provoca que la vivienda sea cambiante cada día. La percepción e incidencia de la luz natural en la vivienda.

Todo el proyecto se genera a partir de un espacio central conectado al exterior en sus cuatro orientaciones a través de espacios de transición que protegen y delimitan filtros entre el interior y el exterior.

El umbral de entrada, el unido al dormitorio principal y la zona de juegos, el porche del salón hacia la masa vegetal , el lucernario y el comedor (que está ya en el interior), todos ellos, están buscando la distinta gradación entre el ámbito doméstico y privado y la revelación de los estímulos externos.

Ese espacio central se piensa como un vacío que extiende los ejes horizontal y vertical y explora las posibilidades volumétricas y perceptivas a través de la incidencia de la luz y la contemplación del exterior.

Hay una fuerte voluntad en este proyecto de definir los límites en la vivienda, y entenderlos como tal, tanto desde el interior como desde el exterior.

Desde los croquis iniciales, entendimos que la propuesta no nacería de un proceso intelectual y abstracto de plasmación de la geometría en dibujos y planos. En primer y último término fuimos conscientes de que los vacíos y las masas nacieron desde la definición constructiva de los mismos. Es el material, su percepción, su tacto, el que nos va a acotar esos umbrales y el que definirá los grados de privacidad de los espacios.

Casa en Mondoi | bals arquitectos
Casa en Mondoi | bals arquitectos

El exterior, la vivienda se entiende en su totalidad como filtro, hacia o desde el interior.

Entendimos que la identidad de la vivienda había de construirse y definirse a partir de los elementos habituales de las viviendas del desarrollismo en Galicia. Fachada de ladrillo enfoscada y pintada, tonos apagados, cubierta de teja, canalones, porches…

La madera (pino melis, en interior, iroko tintado negro en los umbrales) es un material orgánico, vibrante con la incidencia de la luz y cuyo progresivo envejecimiento controlado aportará la variabilidad necesaria a la experiencia cambiante del espacio principal, aportándole el tacto y calidez que buscamos en los espacios domésticos.

Obra: Casa en Mondoi
Autores: bals arquitectos (Belén Salgado + Antonio López)
Año: 2012-2015
Emplazamiento: Santa Cruz de Mondoi, Ayuntamiento de Oza-Cesuras, A Coruña, España.
Superficie: Útil 256.50m2; Construida:293.20m2
Fotografía: Héctor Santos-Díez | BISimages
+ bals.es

[:en]

Nos encontramos (una vez más) al comenzar a pensar en el diseño de esta vivienda unifamiliar con la realidad del paisaje disperso y difuso fruto del crecimiento de los núcleos gallegos, ya no basado en aspectos que si caracterizaban a los asentamientos originales y a partir de los cuales se produce dicha realidad.

What before was sensible, or the less well-taken and whose relations had his reflection in the way of settling itself and in the built-up architectures; modest, but precise and economic, it develops into a reality which brave balance sheet is not optimistic.

The case of the area on the one that is operated is not an exception.

Heredero del desarrollismo rural, la parcela se asienta en un escenario donde la categoría de rural y urbano da paso a ese escenario cuyos límites reales ya no son de carácter natural, sino delineados a partir de la concentración parcelaria o bien derivados de la división administrativa del suelo con el trazado de pistas asfaltadas.

As such, the natural support that we meet, stuck to a road vehicle of great traffic, a strong difference of access provoked by the felling (gutter) of the above mentioned road, does not produce interesting suggestions for the nearby movement or the orientation. The immediate references are the own ones of the activity of the man in the shape of infrastructures and buildings or forest walls.

The identity of the environment is a clear inheritor of the insertion in a landscape defined by the aforesaid elements and before which we have to define our position and line of action.

DAILY – QUALIFIED

The exposition of program and housing that appears us on the part of the clients answers whom we might define as the «typical one» of the area that occupies us.

There treats itself an environment born under the protection of the road vehicle and dominated by constructions to two and four waters with constructions of support.

With a very exact budget, (and that should adjust again during the process of construction), we decide to raise an offer that was allowing us to be employed at the study of a typical typology (housing of 10×10, covered to four waters, construction modifies …), to generate a Qualit architecture inside the frame which it joins.

It is a question of qualifying the daily thing.

We think that still valid elements exist to produce an inflexion respect of the widespread model, sensitive to the constructed, and that can be taken advantage to work on such an attacked landscape and with so limited means.

THE CENTRAL SPACE

With the references that we are, we decide to position ourselves so that the difference of the area allows us to make eliminate the «construction of service».

The garage and the quarters of facilities disappear and happen to form a part of the territory.

This operation allows us to generate a visual and sonorous barrier of the housing with regard to the road and simultaneously to provoke the reduction of the scale of the principal volume that in addition is located as individual and central piece inside the plot.

One is a question to work a square geometry (12.30 x 12.30) that we want that it demonstrates as such.

The housing is thought by the vocation of refuge, but there interferes an element of variability, an event that provokes that the housing is changeable every day. The perception and incident of the natural light in the housing.

The whole project is generated from a central space connected on the outside in his four orientations across spaces of transition that protect and delimit filters between the interior and the exterior.

The threshold of entry, joined the principal bedroom and the zone of games, the porch of the lounge towards the vegetable mass, the lucernario and the dining room (that is already in the interior), all of them, are looking for the different gradation between the domestic and private area and the revelation of the external stimuli.

This central space is thought as an emptiness that extends the axes horizontally and vertically and explores the volumetric and perceptive possibilities across the incident of the light and the contemplation of the exterior.

There is a strong will in this project to define the limits in the housing, and to understand them both from the interior and from the exterior.

From the initial sketches, we understood that the offer would not be born of an intellectual and abstract process of plasmación of the geometry in drawings and planes. In the first and last term we were conscious that the emptinesses and the masses were born from the constructive definition of the same ones. It is the material, his perception, his tact, which is going to annotate these thresholds and the one that will define the degrees of privacy of the spaces.

The exterior, the housing is understood in its entirety as filter, towards or from the interior.

We understood that the identity of the housing had to be constructed and to be defined from the habitual elements of the housings of the desarrollismo in Galicia. Front of brick filled with mortar and painted, subdued tones, cover of tile, canalones, porches…

The wood (pine melis, in interior, iroko dyed black in the thresholds) is an organic, vibrant material with the incident of the light and whose progressive controlled aging will contribute the necessary variability to the changeable experience of the principal space, contributing the tact and warmth for that we look in the domestic spaces.

Work: House i Mondoi
Authors: bals arquitectos (Belén Salgado + Antonio López)
Year: 2012-2015
Location: Santa Cruz de Mondoi, Ayuntamiento de Oza-Cesuras, A Coruña, Spain
Surface: Useful 256.50m2; Constructed:293.20m2
Photography: Héctor Santos-Díez | BISimages
+ bals.es

[:gl]

Encontrámonos (unha vez máis) ao comezar a pensar no deseño desta vivenda unifamiliar coa realidade da paisaxe dispersa e difuso froito do crecemento dos núcleos galegos, xa non baseado en aspectos que se caracterizaban aos asentamentos orixinais e a partir dos cales se produce a devandita realidade.

O que antes era sensato, ou canto menos xustificado e cuxas relacións tiñan o seu reflexo no xeito de asentarse e nas arquitecturas edificadas; modestas, pero precisas e económicas, devén nunha realidade cuxo balance botado non é optimista.

O caso do terreo sobre o que se actúa non é unha excepción.

Herdeiro da política de desenvolvemento rural, a parcela asíntase nun escenario onde a categoría de rural e urbano dá paso a ese escenario cuxos límites reais xa non son de carácter natural, senón delineados a partir da concentración parceira ou ben derivados da división administrativa do chan co trazado de pistas asfaltadas.

Como tal, o soporte natural que nos encontramos, pegado a un vial rodado de gran tránsito, cun forte desnivel de acceso provocado polo desmonte (cuneta) da devandita estrada, non produce suxestións interesantes para o movemento próximo ou a orientación. As referencias inmediatas son as propias da actividade do home en forma de infraestruturas e edificacións ou murallas forestais.

A identidade do ámbito é clara herdeira da inserción nunha paisaxe definida polos elementos anteditos e ante o cal habemos de definir a nosa postura e liña de actuación.

COTIÁN-CUALIFICADO

A formulación de programa e vivenda que se nos formula por parte dos clientes responde ao que poderiamos definir como o «típico» da área que nos ocupa.

Trátase un ámbito nacido ao abeiro do vial rodado e dominado por construcións a dous e catro augas con construcións de apoio.

Cun presuposto moi axustado, (e que se habería de axustar novamente durante o proceso de construción), decidimos formular unha proposta que nos permitise traballar no estudo dunha tipoloxía característica (vivenda de 10 x 10, cuberta a catro augas, construción adxectiva…), para xerar unha Arquitectura de calidade dentro do marco no que se integra.

Trátase de cualificar o cotián.

Pensamos que existen elementos aínda válidos para producir unha inflexión respecto do modelo xeneralizado, sensibles ao construído, e que poden ser aproveitados para traballar sobre unha paisaxe tan agredida e con medios tan limitados.

O ESPAZO CENTRAL

Coas referencias que nos encontramos, decidimos posicionarnos de modo que o desnivel do terreo nos permite facer desaparecer a «construción de servizo».

O garaxe e os cuartos de instalacións desaparecen e pasan a formar parte do territorio.

Esta operación permítenos xerar unha barreira visual e sonora da vivenda respecto á estrada e simultáneamente provocar a redución da escala do volume principal que ademais se sitúa como peza individual e central dentro da parcela.

Trátase de traballar unha xeometría cadrada (12.30 x 12.30) que queremos que se manifeste como tal.

A vivenda pénsase coa vocación de refuxio, pero introdúcese un elemento de variabilidade, un acontecemento que provoca que a vivenda sexa cambiante cada día. A percepción e incidencia da luz natural na vivenda.

Todo o proxecto se xera a partir dun espazo central conectado ao exterior nas súas catro orientacións a través de espazos de transición que protexen e delimitan filtros entre o interior e o exterior.

O albor de entrada, o unido ao dormitorio principal e a zona de xogos, o soportal do salón cara á masa vexetal, o lucernario e o comedor (que está xa no interior), todos eles, están a buscar a distinta gradación entre o ámbito doméstico e privado e a revelación dos estímulos externos.

Ese espazo central pénsase como un baleiro que estende os eixes horizontal e vertical e explora as posibilidades volumétricas e perceptivas a través da incidencia da luz e a contemplación do exterior.

Hai unha forte vontade neste proxecto de definir os límites na vivenda, e entendelos como tal, tanto dende o interior como dende o exterior.

Dende os esbozos iniciais, entendemos que a proposta non nacería dun proceso intelectual e abstracto de plasmación da xeometría en debuxos e planos. En primeiro e último termo fomos conscientes de que os baleiros e as masas naceron dende a definición construtiva destes. É o material, a súa percepción, o seu tacto, o que nos vai acoutar eses albores e o que definirá os graos de privacidade dos espazos.

O exterior, a vivenda enténdese na súa totalidade como filtro, cara a ou dende o interior.

Entendemos que a identidade da vivenda había de construírse e definirse a partir dos elementos habituais das vivendas da política de desenvolvemento en Galicia. Fachada de ladrillo enfoscada e pintada, tons apagados, cuberta de tella, caneiros, soportais…

A madeira (piñeiro melis, en interior, iroko tintado negro nos albores) é un material orgánico, vibrante coa incidencia da luz e cuxo progresivo envellecemento controlado achegará a variabilidade necesaria á experiencia cambiante do espazo principal, achegándolle o tacto e calidez que buscamos nos espazos domésticos.

Obra: Casa en Mondoi
Autores: bals arquitectos (Belén Salgado + Antonio López)
Ano: 2012-2015
Emprazamento: Santa Cruz de Mondoi, Concello de Oza-Cesuras, A Coruña, España.
Superficie: Útil 256.50m2; Construida:293.20m2
Fotografía: Héctor Santos-Díez | BISimages
+ bals.es

[:]