[:es]
Comenzamos el año en la sección baliza charlando con Luis Lope de Toledo, arquitecto por la Escuela Técnica Superior de Arquitectura de Madrid (ETSAM) y creador en twitter del hashtag #JuevesDeArquitectura en el que cada semana cientos de usuarios, entre los que nos incluimos, comparten a través de esta red social diferentes obras arquitectónicas desde diferentes enfoques e inquietudes.
A priori podría ser una iniciativa más enfocada para arquitectos, pero ha conseguido enganchar a numerosos usuarios no-arquitectos que muestran y aportan su punto de vista, que confrontan en hilos muy interesantes.
«Proyectar se parece mucho a escribir: somos capaces de crear lugares que no existen utilizando solo nuestra mente y la tinta que sale de la estilográfica.»
Por eso desde hace años comparte la actividad arquitectónica con la escritura, colaborando con diversos medios como El País o Jot Down Magazine, aportando su personal punto de vista en diferentes viajes realizados o escritos relacionados con el mundo de la arquitectura.
¡Sin más preámbulos les dejamos con la entrevista!¡Esperamos que disfruten!

¿Cómo se definiría Lope de Toledo?
La pregunta del millón. Nunca he sabido cómo hacerlo, así que supongo que eso mismo cuenta como definición. Podría decirse que soy alguien a quien le gusta mirar por la ventana de su vagón y ver cómo cambian los paisajes a lo largo del viaje. Y observar la gente que se sube en su estación, permanece a tu lado hasta que llegas a tu destino o se baja del tren antes de tiempo.
Creo que cada uno de ellos tiene algo que aportarte, si eres capaz de encontrarlo.
¿Cuál ha sido tu formación y trayectoria profesional?
Cuando salí del colegio tuve un breve romance con la informática, pero ambos nos dimos cuenta de que aquello no funcionaba. Ella me pedía más de lo que podía darle y yo en ese momento no estaba preparado para relaciones serias. Después de pasar por dos escuelas de arquitectura, terminé mis estudios en la Universidad Politécnica de Madrid, completamente enamorado de mi profesión. Aunque mi formación como arquitecto ya había comenzado mucho antes sin yo saberlo: descubrí que de pequeño, el cuarto de baño de casa que más utilizaba era el único que tenía ventana e iluminación natural.
En cuanto a mi trayectoria profesional, he pasado por numerosos trabajos que no tenían nada que ver con la arquitectura (o más bien pasaron ellos por encima de mí) hasta que comencé a colaborar con algún estudio. En 2013 salí de España con destino Japón para trabajar con el arquitecto Riken Yamamoto, donde cambió mi concepción del espacio. Eso y los 20 metros cuadrados de apartamento en los que llegamos a vivir hasta 4 personas, supongo que ayudaron.
¿Qué te llevó a compaginar la labor de arquitecto con la de escritor? ¿Por qué compaginarlas?
Lo cierto es que siempre me ha gustado escribir, desde que he sido capaz de sostener un lápiz sin comerme la goma. Supongo que es una de esas espinas que he llevado clavadas desde que decidí estudiar arquitectura, sin darme cuenta de que ambas podían encajar perfectamente.
En Japón se abrió mi mente creativamente hablando, y tuve la sensación de que todo lo que estaba aprendiendo debía compartirlo de alguna manera. Comencé así a escribir artículos para ‘El País’ relacionados con la cultura japonesa y las experiencias que estaba viviendo allí, a la vez que publiqué para ‘Jot Down’ otros textos de carácter arquitectónico. Compaginar estas dos disciplinas me servía para hacer llegar la arquitectura a un público no especializado de manera que ellos fueran capaces de comprenderla sin perderse por el camino con detalles técnicos menos relevantes.
¿Consideras que estudiar Arquitectura ha sido un pasaporte fundamental para haber llegado a tu trabajo actual?
Si hubiese seguido friendo patatas Deluxe en el McDonald’s te diría que no, pero es inevitable. Actualmente tengo la suerte de vivir gracias al trabajo que desempeño como arquitecto y, teniendo en cuenta cómo están las cosas, es muy de agradecer.
No tengo la menor idea de dónde acabaré dentro de unos años, pero creo que cada paso que das te sirve para afianzar mucho más el terreno que pisas.

¿Qué le movió a crear el hashtag #JuevesDeArquitectura hace 3 años?
Entré a Twitter como todo el mundo, sin saber bien cómo funcionaba y abandonándolo unos meses después. Con el paso del tiempo comprendí el potencial que tenía como herramienta de comunicación y pensé en compartir con la gente que me seguía, uno de los pedazos que llevo dentro.
Por lo menos en nuestro país, el 90% de proyectos edificados responden al interés de ciertos promotores en enriquecerse gracias a la inversión inmobiliaria, en vez de dar respuesta a una serie de necesidades habitables que varían con cada usuario. Dicho de otro modo, en España se construye para ganar dinero, no para que la gente disfrute verdaderamente de su vivienda.
Gracias a los #JuevesDeArquitectura podía enseñar que existe vida más allá de los bloques de ladrillo y hormigón en los que vivimos casi todos nosotros.
¿Ha alcanzado los objetivos principales de esta iniciativa?
Cuando comencé con la etiqueta mi principal objetivo era el de convertirme en alguien rico y famoso, y no volver a tener que madrugar nunca más. A pesar de no haberlo logrado, cada día más gente participa en la iniciativa y hay muchos jueves en los que se cuela dentro de los Trending Topics de nuestro país. Todavía me sorprende que algo que comenzase de la manera más inocente pueda aportar un granito de cultura a una red social tan saturada de chiste y crítica política.
¿Cree que haber salido en un medio generalista favorece a la difusión de la arquitectura?
Con los arquitectos pasa una cosa muy curiosa. Seguramente debido a nuestra formación, consumimos una gran cantidad de material divulgativo especializado y dedicado a nuestra profesión. La gran mayoría de nosotros, sobretodo en su periodo universitario, está al tanto de las obras que se están creando y cuenta con una gran cantidad de referencias a la hora de proyectar.
Pero cuando hablas con cualquiera ajeno a nuestra ocupación, descubres que saben muy poco sobre arquitectura. Y lo poco que llega a sus oídos, no son precisamente buenas noticias. Al final te das cuenta de que somos nosotros los que vivimos dentro de una burbuja, con famosos que no lo son para el espectador medio y con un consumo de material educativo completamente diferente.
Considero que existe un “vacío” en cuanto a difusión de la arquitectura para el público general, a pesar de que haya mucha gente interesada en esta disciplina.
¿A fecha de hoy qué valoración puede hacernos de los #JuevesDeArquitectura?
Para mí es positiva. Pienso que enseñar proyectos diferentes y de calidad, aunque sea de una manera muy ingenua con dos o tres fotos y algún plano, sirve para generar interés en quienes este tipo de arte ha sido siempre un gran desconocido. Evidentemente los procesos son mucho más complejos y aunque hayan tenido que enfrentarse a una serie de variables previas como ubicación, programa o materialidad, la visualización de la obra terminada puede incitar que se busque más información sobre el mismo.
¿Cómo evolucionarán #JuevesDeArquitectura?
No lo sé. Es muy complicado predecir el futuro y más en lo referente al mundo de la tecnología.
Twitter es una red social que puede haber desaparecido de aquí a dos años, o evolucionar y seguir mucho tiempo con nosotros. Depende de tantos factores que tiene que ser un quebradero de cabeza para sus propios creadores.
A mí lo que me interesa es el concepto. La capacidad de difundir arquitectura de una manera amena a quienes no la llegan a comprender o incluso conseguir conectar gente con los mismos intereses dentro del sector. Y en ese sentido sí que puede decirse que ha funcionado con creces.

La arquitectura, tiene abiertos muchos frentes de batalla (LSP, Bolonia, paro, precariedad laboral, COAs, ETSAs, emigración, comunicación, etc), ¿no serán demasiados para la polarización existente dentro de la misma?
El principal problema es que nos estamos cargando la arquitectura los propios arquitectos. Eso engloba muchas acciones, desde no saber defender nuestros derechos hasta aceptar cualquier trabajo por cuatro duros, porque no tenemos otra cosa mejor que hacer. Una profesión técnica que acarrea tantas responsabilidades civiles debería verse recompensada de cierta manera, y da la sensación de que a medida que pasan los años, retrocedemos en todos estos aspectos.
¿Cómo ve el futuro de la arquitectura? ¿Y el de la profesión?
Me gusta pensar que la arquitectura debe pertenecer a los que más la necesitan. Esto significa trabajar en lugares devastados por catástrofes, en poblaciones donde sus habitantes han perdido su vivienda y tampoco tienen dónde ir. También significa buscar nuevos métodos de financiación o atender a modelos de crecimiento impulsados por micro acciones dentro del tejido social y económico de la población afectada, lo que implica una colaboración directa de la arquitectura con otras disciplinas.
Parece que la tendencia de estos últimos años es la de premiar el trabajo de los arquitectos que han dedicado gran parte de su tiempo en este tipo de acciones colaborativas, renunciando a elevados honorarios con tal de aportar su pequeño grano de arena a regiones que necesitan de su trabajo y no se pueden permitir pagarlo.
Tras su experiencia propia, ¿qué opina de los que se han ido a trabajar al extranjero?
Salir de tu país es absolutamente recomendable.
No solo te sirve para aprender de otra cultura, conocer gente o salir de tu zona de confort. También es necesario para ver las cosas con otra perspectiva y apreciar lo que tenemos aquí. Trabajar en el extranjero te ayuda a desenvolverte en un ambiente que no es el tuyo y a adaptarte a todos los inconvenientes con los que no contabas en un principio.
Y lo más importante de todo, te sirve para conocerte a ti mismo y descubrir que eres una persona diferente que nunca habías imaginado.

¿Qué opina de los arquitectos que emprenden en nuevos campos?
Fredy Masad lo explica muy bien. Las circunstancias actuales no permiten el mismo desarrollo de la profesión que existía hace 15 años, pero las dificultades debemos transformarlas en oportunidades. Tenemos un perfil muy polivalente y existen ramas (muchas de ellas incluso sin desarrollar) en las que con otro enfoque y cierta reconversión nos acogerían con los brazos abiertos. Cada vez es más frecuente encontrar arquitectos dedicados al cine, la programación de videojuegos o el mundo online…
¿Por qué marcarse límites?
¿Está contento con su trayectoria profesional? ¿Qué proyectos de futuro le esperan?
Esta pregunta tendría que responderla dentro de veinte años. Ahora mismo acabo de salir del cascarón, y todavía me queda muchísimo por delante para echar a volar. Es necesario terminar la carrera con muchas ganas, sobretodo de aprender de todo lo que te rodea.
Tengo un proyecto personal en mente para el que me estoy preparando, ya que requiere cierto dominio de una técnica que no controlo lo suficiente y creo que puede funcionar. Está relacionado con esa idea que tengo de hacer llegar la arquitectura a un mayor público, siguiendo la línea del #JuevesDeArquitectura. Mi plan es darle lanzamiento a lo largo de este año, aunque todavía haya muchas dudas en mi cabeza que espero ir resolviendo cuanto antes. Prometo manteneros informados.
Para acabar, ¿qué le aconsejaría a los actuales estudiantes y futuros profesionales de arquitectura?
Lo primero de todo, que disfruten la carrera.
Existe una tendencia generalizada a pensar que ya se disfrutará una vez se tenga el título, y me parece un error. La universidad es un periodo perfecto para conocerse a uno mismo, explorar tus habilidades y descubrir hacia dónde quieres enfocar tu trayectoria profesional. Es cierto que con tanta entrega, examen y práctica no queda tiempo para nada más, pero quizás sea necesario replantearse de alguna manera la formación que recibimos.
Y por último, que se dediquen a lo que más les llene. Nuestra profesión pasa por un reciclaje casi obligado, desde las instituciones hasta los métodos de enseñanza; que parecen anclados en una sociedad de hace cien años y han evolucionado muy poco o nada.

Luis Lope de Toledo · #JuevesDeArquitectura
Enero 2017
Entrevista realizada por Ana Barreiro Blanco y Alberto Alonso Oro. Agradecer a Luis su tiempo y predisposición con este pequeño espacio.
[:gl]
Comezamos o ano na sección baliza charlando con Luis Lope de Toledo, arquitecto pola Escola Técnica Superior de Arquitectura de Madrid (ETSAM) e creador en twitter do hashtag #JuevesDeArquitectura no que cada semana centos de usuarios, entre os que nos incluímos, comparten a través desta rede social diferentes obras arquitectónicas desde diferentes enfoques e inquietudes.
A priori podería ser unha iniciativa máis enfocada para arquitectos, pero conseguiu enganchar a numerosos usuarios non-arquitectos que mostran e achegan o seu punto de vista, que confrontan en fíos moi interesantes.
«Proxectar parécese moito a escribir: somos capaces de crear lugares que non existen utilizando só a nosa mente e a tinta que sae da estilográfica.»
Por iso desde hai anos comparte a actividade arquitectónica coa escritura, colaborando con diversos medios como El País ou Jot Down Magazine, achegando o seu persoal punto de vista en diferentes viaxes realizadas ou escritos relacionados co mundo da arquitectura.
Sen máis preámbulos deixámoslles coa entrevista!Esperamos que gocen!

Como se definiría Lope de Toledo?
A pregunta do millón. Nunca souben como facelo, así que supoño que iso mesmo conta como definición. Podería dicirse que son alguén a quen lle gusta mirar pola xanela do seu vagón e ver como cambian as paisaxes ao longo da viaxe. E observar a xente que se sobe na súa estación, permanece ao teu lado ata que chegas ao teu destino ou se baixa do tren antes de tempo.
Creo que cada un deles ten algo que achegarche, se es capaz de atopalo.
Cal foi a túa formación e traxectoria profesional?
Cando saín do colexio tiven un breve romance coa informática, pero ambos nos demos conta de que aquilo non funcionaba. Ela pedíame máis do que podía darlle e eu nese momento non estaba preparado para relacións serias. Despois de pasar por dúas escolas de arquitectura, terminei os meus estudos na Universidade Politécnica de Madrid, completamente namorado da miña profesión. Aínda que a miña formación como arquitecto xa comezara moito antes sen eu sabelo: descubrín que de pequeno, o cuarto de baño de casa que máis utilizaba era o único que tiña xanela e iluminación natural.
En canto á miña traxectoria profesional, pasei por numerosos traballos que non tiñan nada que ver coa arquitectura (ou máis ben pasaron eles por encima de min) ata que comecei a colaborar con algún estudo. En 2013 saín de España con destino Xapón para traballar co arquitecto Riken Yamamoto, onde cambiou a miña concepción do espazo. Iso e os 20 metros cadrados de apartamento nos que chegamos a vivir ata 4 persoas, supoño que axudaron.
Que che levou a compaxinar o labor de arquitecto coa de escritor? Por que compaxinalas?
O certo é que sempre me gustou escribir, desde que fun capaz de soster un lapis sen comerme a goma. Supoño que é unha desas espiñas que levei cravadas desde que decidín estudar arquitectura, sen darme conta de que ambas podían encaixar perfectamente.
En Xapón abriuse a miña mente creativamente falando, e tiven a sensación de que todo o que estaba a aprender debía compartilo dalgunha maneira. Comecei así a escribir artigos para ‘El País’ relacionados coa cultura xaponesa e as experiencias que estaba a vivir alí, á vez que publiquei para ‘Jot Down’ outros textos de carácter arquitectónico. Compaxinar estas dúas disciplinas servíame para facer chegar a arquitectura a un público non especializado de maneira que eles fosen capaces de comprendela sen perderse polo camiño con detalles técnicos menos relevantes.
Consideras que estudar Arquitectura foi un pasaporte fundamental para chegar ao teu traballo actual?
Se seguise fritindo patacas Deluxe no McDonald’s diríache que non, pero é inevitable. Actualmente teño a sorte de vivir grazas ao traballo que desempeño como arquitecto e, tendo en conta como están as cousas, é moi de agradecer.
Non teño a menor idea de onde acabarei dentro duns anos, pero creo que cada paso que dás sérveche para afianzar moito máis o terreo que pisas.

Que lle moveu a crear o hashtag #JuevesDeArquitectura hai 3 anos?
Entrei a Twitter como todo o mundo, sen saber ben como funcionaba e abandonándoo uns meses despois. Co paso do tempo comprendín o potencial que tiña como ferramenta de comunicación e pensei en compartir coa xente que me seguía, un dos pedazos que levo dentro.
Polo menos no noso país, o 90% de proxectos edificados responden o interese de certos promotores en enriquecerse grazas ao investimento inmobiliario, no canto de dar resposta a unha serie de necesidades habitables que varían con cada usuario. Dito doutro xeito, en España constrúese para gañar diñeiro, non para que a xente gozar verdadeiramente da súa vivenda.
Grazas aos #JuevesDeArquitectura podía ensinar que existe vida máis aló dos bloques de ladrillo e formigón nos que vivimos case todos nós.
Alcanzou os obxectivos principais desta iniciativa?
Cando comecei coa etiqueta o meu principal obxectivo era o de converterme en alguén rico e famoso, e non volver ter que madrugar nunca máis. A pesar de non logralo, cada día máis xente participa na iniciativa e hai moitos xoves nos que se coa dentro dos Trending Topics do noso país. Aínda me sorprende que algo que comezase da maneira máis inocente poida achegar un granito de cultura a unha rede social tan saturada de chiste e crítica política.
Cre que saír nun medio xeneralista favorece á difusión da arquitectura?
Cos arquitectos pasa unha cousa moi curiosa. Seguramente debido á nosa formación, consumimos unha gran cantidade de material divulgativo especializado e dedicado á nosa profesión. A gran maioría de nós, abrigo no seu período universitario, está ao tanto das obras que se están creando e conta cunha gran cantidade de referencias á hora de proxectar.
Pero cando falas con calquera alleo á nosa ocupación, descobres que saben moi pouco sobre arquitectura. E o pouco que chega aos seus oídos, non son precisamente boas noticias. Ao final te dás conta de que somos nós os que vivimos dentro dunha burbulla, con famosos que non o son para o espectador medio e cun consumo de material educativo completamente diferente.
Considero que existe un “baleiro” en canto a difusión da arquitectura para o público xeral, a pesar de que haxa moita xente interesada nesta disciplina.
A data de hoxe que valoración pode facernos dos #JuevesDeArquitectura?
Para min é positiva. Penso que ensinar proxectos diferentes e de calidade, aínda que sexa dunha maneira moi inxenua con dúas ou tres fotos e algún plano, serve para xerar interese en quen este tipo de arte foi sempre un gran descoñecido. Evidentemente os procesos son moito máis complexos e aínda que tivesen que enfrontarse a unha serie de variables previas como localización, programa ou materialidad, a visualización da obra terminada pode incitar que se busque máis información sobre o mesmo.
Como evolucionarán #JuevesDeArquitectura?
Non o sei. É moi complicado predicir o futuro e máis no referente ao mundo da tecnoloxía.
Twitter é unha rede social que pode desaparecer de aquí a dous anos, ou evolucionar e seguir moito tempo connosco. Depende de tantos factores que ten que ser un quebradizo de cabeza para os seus propios creadores.
A min o que me interesa é o concepto. A capacidade de difundir arquitectura dunha maneira amena a quen non a chegan a comprender ou mesmo conseguir conectar xente cos mesmos intereses dentro do sector. E nese sentido si que pode dicirse que funcionou con fartura.

A arquitectura, ten abertos moitas frontes de batalla (LSP, Bolonia, paro, precariedade laboral, COAs, ETSAs, emigración, comunicación, etc), non serán demasiados para a polarización existente dentro da mesma?
O principal problema é que nos estamos cargando a arquitectura os propios arquitectos. Iso engloba moitas accións, desde non saber defender os nosos dereitos ata aceptar calquera traballo por catro duros, porque non temos outra cousa mellor que facer. Unha profesión técnica que carrexa tantas responsabilidades civís debería verse recompensada de certa maneira, e dá a sensación de que a medida que pasan os anos, retrocedemos en todos estes aspectos.
Como ve o futuro da arquitectura? E o da profesión?
Gústame pensar que a arquitectura debe pertencer aos que máis a necesitan. Isto significa traballar en lugares devastados por catástrofes, en poboacións onde os seus habitantes perderon a súa vivenda e tampouco teñen onde ir. Tamén significa buscar novos métodos de financiamento ou atender a modelos de crecemento impulsados por micro acciones dentro do tecido social e económico da poboación afectada, o que implica unha colaboración directa da arquitectura con outras disciplinas.
Parece que a tendencia destes últimos anos é a de premiar o traballo dos arquitectos que dedicaron gran parte do seu tempo neste tipo de accións colaborativas, renunciando a elevados honorarios con tal de achegar o seu pequeno gran de area a rexións que necesitan do seu traballo e non se poden permitir pagalo.
Tras a súa experiencia propia, que opina dos que se foron a traballar ao estranxeiro?
Saír do teu país é absolutamente recomendable.
Non só sérveche para aprender doutra cultura, coñecer xente ou saír da túa zona de confort. Tamén é necesario para ver as cousas con outra perspectiva e apreciar o que temos aquí. Traballar no estranxeiro axúdache a desenvolverche nun ambiente que non é o teu e a adaptarche a todos os inconvenientes cos que non contabas nun principio.
E o máis importante de todo, sérveche para coñecerche a ti mesmo e descubrir que es unha persoa diferente que nunca imaxinaras.

Que opina dos arquitectos que emprenden en novos campos?
Fredy Masad explícao moi ben. As circunstancias actuais non permiten o mesmo desenvolvemento da profesión que existía hai 15 anos, pero as dificultades debemos transformalas en oportunidades. Temos un perfil moi polivalente e existen ramas (moitas delas mesmo sen desenvolver) nas que con outro enfoque e certa reconversión acolleríannos cos brazos abertos. Cada vez é máis frecuente atopar arquitectos dedicados ao cinema, a programación de videoxogos ou o mundo online?
Por que marcarse límites?
Está contento coa súa traxectoria profesional? Que proxectos de futuro espéranlle?
Esta pregunta tería que respondela dentro de vinte anos. Agora mesmo acabo de saír do cascarón, e aínda me queda moitísimo por diante para botar a voar. É necesario terminar a carreira con moitas ganas, abrigo de aprender de todo o que che rodea.
Teño un proxecto persoal en mente para o que me estou preparando, xa que require certo dominio dunha técnica que non controlo o suficiente e creo que pode funcionar. Está relacionado con esa idea que teño de facer chegar a arquitectura a un maior público, seguindo a liña do #JuevesDeArquitectura. O meu plan é darlle lanzamento ao longo deste ano, aínda que aínda haxa moitas dúbidas na miña cabeza que espero ir resolvendo canto antes. Prometo mantervos informados.
Para acabar, que lle aconsellaría aos actuais estudantes e futuros profesionais de arquitectura?
O primeiro de todo, que gocen a carreira.
Existe unha tendencia xeneralizada a pensar que xa se gozará unha vez téñase o título, e paréceme un erro. A universidade é un período perfecto para coñecerse a un mesmo, explorar as túas habilidades e descubrir cara a onde queres enfocar a túa traxectoria profesional. É certo que con tanta entrega, exame e práctica non queda tempo para nada máis, pero quizais sexa necesario reformularse dalgunha maneira a formación que recibimos.
E por último, que se dediquen ao que máis lles encha. A nosa profesión pasa por unha reciclaxe case obrigada, desde as institucións ata os métodos de ensino; que parecen ancorados nunha sociedade de fai cen anos e evolucionaron moi pouco ou nada.

Luis Lope de Toledo · #JuevesDeArquitectura
Xaneiro 2017
Entrevista realizada por Ana Barreiro Branco e Alberto Alonso Ouro. Agradecer a Luís o seu tempo e predisposición con este pequeno espazo.
[:en]
We begin the year in the section marks with beacons chatting with Luis Lope de Toledo, architect for the Technical Top School of Architecture of Madrid (ETSAM) and creator in twitter about the hashtag #JuevesDeArquitectura in that every week hundreds of users, between whom we include ourselves, share across this social network different architectural works from different approaches and worries.
A priori it might be an initiative more focused for architects, but it has managed to hook numerous users non-architects who show and contribute his point of view, which they confront in very interesting threads.
«To project looks alike greatly to writing: we are capable of creating places that do not exist using only our mind and the ink that goes out of the fountain-pen.»
Because of it for years he shares the architectural activity with the writing, collaborating with diverse means as El País newspaper or Jot Down Magazine, contributing his personal point of view in different realized trips or writings related to the world of the architecture.
Ado we them leave preambles with the interview! We hope that they enjoy!

How would Lope of Toledo be defined?
The question of the million. I have never known how to do it, so I suppose that it itself counts as definition. It might be said that I am someone at whom it likes to look for the window of his coach and see how they change the landscapes along the trip. And observe the people who is raised on his station, it remains to your side until you come to your destination or stoops the train before time.
I think that each of them has something that you to contribute, if you are capable of finding it.
Which has been your formation and professional path?
When I went out of the college I had a brief romance with the computer science, but both we realized that that one was not working. She was asking myself more than she could give him and I in this moment was not prepared for serious relations. After happening for two schools of architecture, I finished my studies in the Technical University of Madrid, completely in love with my profession. Though my formation like architect already had begun very much before without me to know it: I discovered that of small, the bathroom of house that more it was using was the only one that had window and natural lighting.
As for my professional path, I have happened for numerous works that did not have anything to see with the architecture (or rather they happened over me) until I began to collaborate with some study. In 2013 I went out of Spain with target Japan to work with the architect Riken Yamamoto, where it changed my conception of the space. It and 20 square meters of apartment in which we manage to live up to 4 persons, I suppose that they helped.
What did lead you to reconciling the architect’s labor with that of writer? Why to arrange them?
The certain thing is that always I have liked to write, since I have been capable of supporting a pencil without eating up the rubber. I suppose that it is one of these thorns that I have taken fixed since I decided to study architecture, without realizing that both could fit perfectly.
In Japan my mind was opened creativamente speaking, and I had the sensation that everything what he was learning had to share it somehow. I began to write this way articles for ‘El País’ related to the Japanese culture and the experiences through that it was living there, simultaneously that I published for ‘Jot Down’ other texts of architectural character. To arrange these two disciplines was served the architecture to make to come to a not specialized public so that they were capable of understanding it without getting lost for the way with less relevant technical details.
Do you think that to study Architecture has been a fundamental passport to have come to your current work?
If it had continued frying potatoes Deluxe in the McDonald’s he would say to you that not, but it is inevitable. Nowadays I am lucky to live thanks to the work that I recover as architect and, bearing in mind how the things are, it is very of being grateful.
I do not have the minor idea wherefrom I will finish in a few years, but I think that every step that you give serves you to guarantee much more the area on that you tread.

What did move him to create the hashtag #JuevesDeArquitectura 3 years ago?
I entered Twitter as the whole world, without knowing well how it was working and leaving it a few months later. With the passage of time I understood the potential that had as tool of communication and thought of sharing with the people who was following me, one of the pieces that I take inside.
At least in our country, 90 % of built-up projects answers to the interest of certain promoters to prosper thanks to the real-estate investment, instead of giving response to a series of inhabitable needs that change with every user. Said differently, in Spain it is constructed to gain money, not in order that the people enjoy really his housing.
Thanks to them #JuevesDeArquitectura could teach that life exists beyond the blocks of brick and concrete in which all of us live almost.
Has it reached the principal aims of this initiative?
When I began with the label my principal aim it was of turning into rich and famous someone, and not to return to have to get up early nevermore. In spite of not having achieved it, every day more people take part in the initiative and are on many Thursdays in which he slips past inside the Trending Topics of our country. Still I surprise that something that began in a most innocent way could contribute a granite of culture to a social network so saturated of joke and political critique.
Does he think that to have gone out in a general way it favors to the diffusion of the architecture?
With the architects a very curious thing happens. Surely due to our formation, we consume a great quantity of divulgative material specialized and dedicated to our profession. The great majority of we, overcoat in his university period, is to so much of the works that are created and possesses a great quantity of references at the moment of projecting.
But when you speak with anyone foreign to our occupation, you discover that they know very little on architecture. And the little that comes to his ears, it is not precisely good news. Ultimately you realize that we are we through those that we live inside a bubble, with famous that are not for the average spectator and with a consumption of educational completely different material.
I think that a «emptiness» exists as for diffusion of the architecture for the general public, in spite of the fact that great beech people been interested in this discipline.
To date of today what valuation can it do to us of them #JuevesDeArquitectura?
For it me is positive. Fodder that to teach different projects and of quality, though it is in a very ingenuous way with two or three photos and some plane, serves to generate interest in whom this type of art has been always a great stranger. Evidently the processes are much more complex and though they have had face a series of previous variables as location, program or materiality, the visualization of the finished work can incite that more information about the same one should be looked.
How will they evolve #JuevesDeArquitectura?
I don’t know. It is very complicated to predict the future and more in what concerns the world of the technology.
Twitter is a social network that can have disappeared of here to two years, or to evolve and to continue a lot of time with us. It depends on so many factors that it has to be a quebradero of head for his own creators.
To me what I am interested is the concept. The aptitude to spread architecture of a pleasant way to whom they her do not manage to understand or even to manage to connect people with the same interests inside the sector. And in this sense yes that it can be said that it has worked fully.

The architecture, it has opened many fronts of battle (LSP, Bologna, unemployment, labor precariousness, Spades, ETSAs, emigration, communication, etc), will not they be too much for the existing polarization inside the same one?
The principal problem is that we us are loading the architecture the own architects. It includes many actions, from not being able to defend our rights up to accepting any work for four hard, because we do not have another best thing that to do. A technical profession that transports so many civil responsibilities should turn rewarded of certain way, and it gives the sensation that as the years happen, we move back in all these aspects.
How does it see the future of the architecture? And that of the profession?
I like to think that the architecture must belong to those who more need it. This means to be employed at places devastated by catastrophes, at populations where his inhabitants have lost his housing and they do not also have where to go. Also it means to seek for new methods of financing or to attend to models of growth stimulated by mike drive inside the social and economic fabric of the affected population, which implies a direct collaboration of the architecture with other disciplines.
It seems that the trend of the latter years is it of rewarding the work of the architects who have dedicated great part of his time in this type of collaborative actions, resigning high fees so as to contribute his small grain of sand to regions that they need from his work and cannot allow pay it.
After his own experience, what does think of those that they have been going to work abroad?
To go out of your country is absolutely advisable.
Not only it serves you to learn of another culture, to know people or to go out of your zone of comfort. Also it is necessary to see the things with another perspective and to estimate what we have here. To work abroad helps yourself unroll in an environment that is not yours and to adapt to all the disadvantages which you were not possessing in a beginning.
And the most important thing of everything, it serves you to know yourself you itself and to discover that you are a different person that you had never imagined.

What does think of the architects who undertake in new fields?
Fredy Masad explains it very well. The current circumstances do not allow the same development of the profession that existed 15 years ago, but the difficulties we must transform them into opportunities. We have a very polyvalent profile and there exist branches (many of them even without developing) in that with another approach and certain restructuring they would receive us with the opened arms. Every time it is more frequent find architects dedicated to the cinema, the programming of video games or the world online …
Why be limits to marked?
Is it satisfied with his professional path? What projects of future do wait?
This question would have to answer it in twenty years. Just now I have just gone out of the shell, and still I still have very much ahead to begin to fly. It is necessary to stop the career with many desire, overcoat learning of everything what surrounds you.
I have a personal project in mind for the one that I am preparing for me, since certain domain of a technology needs that I do not control the sufficient thing and think that it can work. It is related to this idea that I have of the architecture making come to a major public, following the line of #JuevesDeArquitectura. My plan is to give him launch throughout this year, though still there are many doubts in my head that I expect to be solving as soon as possible. I promise to keep you informed.
To finish, what would him advise the current students and future professionals of architecture?
The first thing of everything, that they enjoy the career.
It exists a trend generalized to thinking that already it will be enjoyed once has the title, and it looks like to me a mistake. The university is a perfect period one itself to be known, to explore your skills and to discover towards where you want to focus your professional path. It is true that with so many delivery, examination and practice time does not stay for anything any more, but probably it is necessary to rethink somehow the formation that we receive.
And finally, that devote themselves what more fills them. Our profession happens for an almost obliged recycling, from the institutions up to the methods of education; that seem to be anchored in a company of hundred years ago and have evolved very little or at all.

Luis Lope de Toledo · #JuevesDeArquitectura
January 2017
Interview realized by Ana Barreiro Blanco and Alberto Alonso Oro. To be grateful for Luis his time and predisposition with this small space.
[:]




