[:es]https://veredes.es/blog/dominio-problema-fundamental-fisico-los-fenomenos-limite-frontera-luis-gil/

Al hablar de límite o frontera, los vocablos de quiebra o separación se añaden instantáneamente a la conversación. Un primer acercamiento a la definición de espacios de límite o frontera, los acotaría como aquellas zonas de vacío u obstáculo que se conforman o estructuran como naturaleza poco o nada practicable, en la que el movimiento se ralentiza o para por la dificultad del tránsito. El origen de su lógica está en el accidente geográfico que separa mundos distintos, ordenando el medio de una forma natural.
Más tarde, a través lo cultural y político, surge un nuevo sentido para lo fronterizo en el que sus características innatas como espacio de peligro se aportan de forma artificial, bien aprovechando el accidente natural al que se añaden normas o leyes artificiales o bien construyendo un limite ex-novo. Definir el límite en función de su procedencia natural o artificial y de los usos derivados de esta diferenciación es imprescindible para poder posteriormente interpretar las diferentes formas de vida que sobre este espacio indeterminado se generan.
Los espacios fronterizos, como obstáculos a salvar o en los que sobrevivir, pueden ser por tanto naturales o artificiales, o bien naturales usados con fines artificiales, debido al enfoque político introducido por el hombre. En origen y tal como antes referíamos el limite natural es el accidente geográfico que impide la fácil circulación de los habitantes del ecosistema, convirtiendo al río, la montaña o el mar en limes más que en frontera tal como explica Eugenio Trías.1

El concepto de frontera es por tanto posterior y derivaría entonces del limes, superponiendo el hombre a la interpretación natural del límite una adjetivización o cualidad cultural, la separación como añadido político. Es una especialización del concepto límite basado en un uso artificial de lo natural. El accidente o limite natural aprovechado como frontera aporta un primer indicio sobre la delimitación de los lugares a habitar, sobre los espacios a dominar.
El uso del río, de la loma u otro accidente geográfico como elemento de acotación por una sociedad o grupo es el primer paso para el control y segregación del territorio por medios artificiales. Desde esta perspectiva podríamos pensar en una de las más primitivas nociones de arquitectura, la delimitación del espacio natural sobre el que se desarrolla la supervivencia individual o colectiva de los seres vivos. Marcar, señalar y acotar las áreas y espacios usados a través de señales propias, desde la segregación de olores y humores a otras referencias más elaboradas hasta llegar a un grado superior de artificialidad que el hombre introduce en el territorio al construir.
Todo ello no es más que separar, enseñar qué es lo propio y lo ajeno, lo natural a una especie y lo bárbaro para ella, en fin delimitar. Desde la antropología esa delimitación, esas formas de acotación del espacio propio no serían menos arquitectura que la separación más elaborada que el hombre urbano termina por hacer entre lo público y lo privado, a través del cerramiento entre su casa y la calle.
Luis Gil Pita, arquitecto
Santiago de Compostela, Noviembre 2019
Notas:
1 Trías, Eugenio. Lógica del límite, Ensayos destino. Edt Destino, Barcelona 1991.
Capítulo del artículo Alegoría de la frontera y el límite, publicado originalmente en la revista Obradoiro nº34, invierno de 2009.
[:gl]

Ao falar de límite ou fronteira, os vocábulos de quebra ou separación engádense instantaneamente á conversación. Un primeiro achegamento á definición de espazos de límite ou fronteira, acoutaríaos como aquelas zonas sen carga ou obstáculo que se conforman ou estruturan como natureza pouco ou nada practicable, na que o movemento se retarda ou para pola dificultade do tránsito. A orixe da súa lóxica está no accidente xeográfico que separa mundos distintos, ordenando o medio dunha forma natural.
Máis tarde, a través o cultural e político, xorde un novo sentido para o fronteirizo no que as súas características innatas como espazo de perigo achéganse de forma artificial, ben aproveitando o accidente natural ao que se engaden normas ou leis artificiais ou ben construíndo un limite ex- novo. Definir o límite en función da súa procedencia natural ou artificial e dos usos derivados desta diferenciación é imprescindible para poder posteriormente interpretar as diferentes formas de vida que sobre este espazo indeterminado xéranse.
Os espazos fronteirizos, como obstáculos a salvar ou nos que sobrevivir, poden ser por tanto naturais ou artificiais, ou ben naturais usados con fins artificiais, debido ao enfoque político introducido polo home. En orixe e tal como antes referiamos o limite natural é o accidente xeográfico que impide a fácil circulación dos habitantes do ecosistema, convertendo ao río, a montaña ou o mar en limes máis que en fronteira tal como explica Eugenio Trías.1

O concepto de fronteira é por tanto posterior e derivaría entón do limes, superpoñendo o home á interpretación natural do límite unha adjetivización ou calidade cultural, a separación como engadido político. É unha especialización do concepto límite baseado nun uso artificial do natural. O accidente ou limite natural aproveitado como fronteira achega un primeiro indicio sobre a delimitación dos lugares para habitar, sobre os espazos para dominar.
O uso do río, da lomba ou outro accidente xeográfico como elemento de anotación por unha sociedade ou grupo é o primeiro paso para o control e segregación do territorio por medios artificiais. Desde esta perspectiva poderiamos pensar nunha das máis primitivas nocións de arquitectura, a delimitación do espazo natural sobre o que se desenvolve a supervivencia individual ou colectiva dos seres vivos. Marcar, sinalar e acoutar as áreas e espazos usados a través de sinais propios, desde a segregación de cheiros e humores a outras referencias máis elaboradas ata chegar a un grao superior de artificialidade que o home introduce no territorio ao construír.
Todo iso non é máis que separar, ensinar que é o propio e o alleo, o natural a unha especie e o bárbaro para ela, en fin delimitar. Desde a antropoloxía esa delimitación, esas formas de anotación do espazo propio non serían menos arquitectura que a separación máis elaborada que o home urbano termina por facer entre o público e o privado, a través do cerramento entre a súa casa e a rúa.
Luis Gil Pita, arquitecto
Santiago de Compostela, Novembro 2019
Notas:
1 Trías, Eugenio. Lóxica do límite, Ensaios destino. Edt Destino, Barcelona 1991.
Capítulo do artigo Alegoría da fronteira e o límite, publicado orixinalmente na revista Obradoiro nº34, inverno de 2009.
[:en]

When talking about limit or border, the words of bankruptcy or separation are instantly added to the conversation. A first approach to the definition of boundary or border spaces, would limit them as those areas of emptiness or obstacle that are shaped or structured as a nature that is little or not practicable, in which the movement slows down or stops due to the difficulty of the traffic. The origin of its logic is in the geographical accident that separates different worlds, ordering the environment in a natural way.
Later, through the cultural and political, a new sense for the border arises in which its innate characteristics as a danger space are contributed artificially, taking advantage of the natural accident to which artificial norms or laws are added or building a limit ex-novo. Defining the limit based on its natural or artificial origin and the uses derived from this differentiation is essential to be able to later interpret the different life forms that are generated on this indeterminate space.
Border spaces, as obstacles to be saved or in which to survive, can therefore be natural or artificial, or natural used for artificial purposes, due to the political approach introduced by man. In origin and as we mentioned before the natural limit is the geographical accident that prevents the easy movement of the inhabitants of the ecosystem, turning the river, the mountain or the sea into limes rather than a border as explained by Eugenio Trías.1

The concept of border is therefore later and would then derive from limes, man overlapping with the natural interpretation of the limit an adjectivization or cultural quality, separation as a political addition. It is a specialization of the limit concept based on an artificial use of the natural. The accident or natural limit used as a border provides a first indication on the delimitation of the places to inhabit, on the spaces to dominate.
The use of the river, the hill or another geographical accident as an element of measurement by a society or group is the first step for the control and segregation of the territory by artificial means. From this perspective we could think of one of the most primitive notions of architecture, the delimitation of the natural space on which the individual or collective survival of living beings develops. Mark, mark and limit the areas and spaces used through their own signals, from the segregation of odors and moods to other more elaborate references to reach a higher degree of artificiality that man introduces into the territory when building.
All this is nothing more than separating, teaching what is proper and alien, natural to a species and barbaric to it, in order to delimit. From the anthropology that delimitation, those forms of dimensioning of the own space would not be less architecture than the more elaborate separation that the urban man ends up doing between the public and the private, through the enclosure between his house and the street.
Luis Gil Pita, architect
Santiago de Compostela, November 2019
Notes:
1 Trías, Eugenio. Lógica del límite, Ensayos destino. Edt Destino, Barcelona 1991.
Article chapter Allegory of the border and the limit, originally published in the Obradoiro magazine nº34, winter 2009.
[:]




