A arquitectura pública en Madrid e no inicio do século XXI (VI) | Antón Capitel

Concello de Madrid. Espazo principal restaurado. Equipo de Francisco Rodríguez de Partarroyo

Como creo que o está tamén no caso do novo Concello, polo menos no que fai ao arquitectónico, e sen que aquí se vaia rozar en absoluto nin o político nin sequera o tema das actividades ou dos contidos.

O equipo de Francisco Rodríguez de Partearroyo (“Arquimática”) gañou o concurso para a conversión en novo Concello e en Centro cultural municipal o edificio que foi Pazo de Comunicacións, casa central de Correos, dos arquitectos Palacios e Otamendi.

Non é este o único caso no que a arquitectura de Antonio Palacios terxiversa un tanto o carácter do edificio. Xa o Banco do Río da Prata, logo Banco Central, na rúa de Alcalá, resultaba paradoxalmente idóneo, polo menos dende o punto de vista figurativo, para ter sido a sede do Tribunal Constitucional, como nun principio se pensou, aínda que logo se convertese en sede do Instituto Cervantes, non tan apropiada para ocupalo, dende o punto de vista do carácter. As xigantes columnas corintias e as cariátides facían esperar un contido máis apropiado.

O Pazo de Comunicacións, en cambio, chegou a ser o Concello de Madrid que sempre parecera ser, coa despregada e institucional ocupación do gran chafrán da praza de Cibeles, o centro da cidade, e a presenza da monumental torre do reloxo. A ningún visitante de Madrid se lle ocorrerá xa nunca que ese edificio puidese ser outra cousa que o Concello da Vila e Corte. Neste sentido, a operación municipal paréceme moi acertada, máis alá do que poida ser razoable ou non en canto a política de investimentos, ou a outros asuntos de carácter político e administrativo.

Creo que o arquitecto Rodriguez de Partearroyo e o seu equipo fixeron unha obra lóxica, pulcra, bela e axeitadamente sistemática, e a el tanto no que esta ten de recuperación e de restauración dos espazos orixinais, como naquelas operacións de transformación que foron necesarias, como é a do novo Salón de sesións da Casa do concello ou a conversión nun interior cuberto do patio de cartería, por falar tan só das dúas transformacións máis importantes, entre as múltiples, delicadas e dificultosas que esta gran rehabilitación tivo.

O que me parece algo ridículo é que no edificio non se puxese o letreiro de “Casa Consistorial”, e teña o parvo de “Centro-centro”, aludindo tan só á condición de institución cultural e non á municipal. Coma se se lle tivese medo a esa confesión e seguindo unha moda moi contemporánea de edificios ágrafos ou analfabetos.

Interior dunha nave no antiguo Matadero de Madrid

A rehabilitación do antigo matadoiro municipal, construído polo arquitecto do Concello Luis Bellido e González (de 1907 a 1925) é outra das operacións municipais importantes, neste caso, sobre todo, polo seu gran tamaño. Hai que dicir que, en moi boa medida, o feito de que esta operación saíse adiante de modo positivo, débese á intelixente xestión do arquitecto Carlos Baztán Lacasa, que tamén interveu moi directamente no tema da transformación do edificio de Correos en Casa Consistorial, así como na xestión do concurso dos Teatros da Canle. Baztán, cuxa meritoria e brillante xestión comezou, xa hai moito tempo, na Dirección Xeral de Belas Artes do Ministerio de Cultura, traballou tamén na Comunidade de Madrid, e despois na Concellaría das Artes do Concello; e, recentemente, foi despedido do seu posto, o que se fixo, sen dúbida, para agradecerlle os servizos prestados. O Concello de Madrid é así.

A rehabilitación do matadoiro para centro cultural -case poderiamos dicir que para sistema de centros culturais- formula ao Concello e á propia cidade o reto de que adquira unha verdadeira vitalidade, de que se produza, verdadeiramente, unha ocupación real de tan grande cantidade de recintos. Isto é, que a conservación destas arquitecturas eclécticas de meritorio valor non quede nunha cuestión pura ou abstracta, de simple salvagarda patrimonial, senón que o uso real poida ser capaz de xustificar por si mesmo a pertinencia da operación. O tempo iránolo dicindo.

Unha calidade interesante do matadoiro é a de que a súa grande área se uniu agora, con certa naturalidade, á operación do parque “Madrid Río”, e de modo que ambos os dous elementos, gran recinto cultural e parque, se apoien e contribúan ao feito dunha cidade urbanisticamente máis rica e de maior e atractiva complexidade. Doutro lado, algunhas das obras de rehabilitación concretas foron bastante interesantes, tales como a de Arturo Franco nalgúns dos pavillóns, e a de José María de Churtichaga e Cayetana de la Quadra-Salcedo, na realización da Sala de Cine, e aumentaron así satisfactoriamente os valores do conxunto.

(continuará…)

Antonio González-Capitel Martínez · Doutor arquitecto · catedrático en ETSAM

Madrid · marzo 2013

Es arquitecto y catedrático de Proyectos de la Escuela de Arquitectura de Madrid, fue director de la revista Arquitectura (COAM) de 1981-86 y de 2001-09. Historiador, ensayista y crítico, ha publicado numerosos artículos en revistas españolas y extranjeras sobre arquitectura española e internacional. Entre sus libros destacan diferentes monografías sobre arquitectos.

follow me

Arquivado en: Antón Capitel, artigos

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,