Alegoría da fronteira e o límite | Luís Gil

Muro de Berlín | Fotografía de Oliver Reuther para la agencia Cordon Press
Muro de Berlín | Fotografía de Oliver Reuther para a axencia Cordon Press

A actualidade neoliberal que nos tocou vivir dificulta como ningunha outra anterior o poder referir comportamentos, sucesos e actitudes a un horizonte estable, un marco concreto que sirva de articulador, de elemento de diálogo e fondo á análise dunha contemporaneidade dificilmente acotable, nada definida e dun rápido baleirado de contidos, cuxo fin último parece non ser outro que a realización material dun mercado da máxima escala cuantitativa. Os horizontes físicos e as pautas clásicas de comportamento desvanecéronse nas últimas décadas do s. XX devaluándose como puntos de referencia na dinámica clásica dos comportamentos culturais de occidente. Paradoxalmente esa tan banalizada, polos medios, disolución cotiá da corporeidade do bordo, do marco de referencia, é unha das poucas características que por ausencia define a época en que habitamos.

A referida disolución física do bordo e do liminar xeográfico alcanzou a súa concreción metafórica e o seu referente simbólico a través da caída do muro de Berlín tal como describiuno Francisco Jarauta.1 Pero ademais a súa caída serviu como referente simbólico a unha serie de desaparicións e fins longamente labrados no pensamento e a arte, durante todo o s. XX, aínda que xa apuntadas desde o s. XIX, por parte dos estudos e teorías que coincidiron alegoricamente co fin de calendario de bimilenio, entre elas, A morte de Deus anunciada por Friedrich W. Nietzsche, a da arte a mans de Marcel Duchamp e o criticable Fin da Historia tal como referiuna Francis Fukuyama en compañía temporal do explícito Fin das Ideoloxías apuntado por Daniel Bell.2

Roto
Roto

Case como resumo, das desaparicións anteriores, e como constatación figurada, fin das fronteiras á economía transnacional e á información tal como apuntan repetitivamente os medios de comunicación. Con esta envolvente de fondo, mentres que ata hai pouco os acontecementos e comportamentos sociais, económicos e culturais, mantiñan un argumento lineal (incluíndo os seus derivados o movemento cíclico ou pendular ) cuxa raíz era a noción de guión ou progresión, agora, móstranse (non podemos dicir que se estruturen) nun movemento de natureza performántica no que a improvisación e o aleatorio ao servizo do mercado xoga un papel fundamental. Así contra estes novos comportamentos de natureza mutable resulta moi difícil contrapoñer os argumentos de previsión que se adecuaban ao control de estruturas máis definidas.

Nesa constante referencia ao fin as palabras desdibujamiento, disolución, transvasamento, permeabilidade forman parte xa do novo vocabulario común a moi diversas áreas, en especial ao comercio e a información. Aínda que moi ao contrario do publicitado e asumido tópicamente, o bordo, o limite e a separación entre ámbitos económicos e sociais non só non se debilita senón que parece manterse e reafirmarse, diluíndose ben é certo determinados certos aspectos físicos, ao mesmo tempo que se reforzan os conceptos abstractos que xeran dita separación.

Con esta perda de estrutura ou de contorno está a producirse un desequilibrio na conciencia social e do individuo aínda non o suficientemente valorado, indicada e anticipada de forma clara nos estudos de Pierre Bordieu,3 que será marcante da sociedade e cultura das próximas décadas.

Luis Gil Pita, arquitecto
Santiago de Compostela, Novembro 2019

Notas:

Jarauta Francisco.”Presentación introducción” Outra mirada sobre a época. pg 9. Edt F Jarauta, Librería Yerba. Murcia 1994.

Nun espazo temporal onde é difícil determinar se os comportamentos neoliberais forman parte dunha ideoloxía en si ou simplemente trátase de actitudes que paradógicamente necesitan da ausencia de calquera outra ideoloxía.

Que describen como os comportamentos neoliberais teñen unha única visión, deshistorizada e deshistorizante, atomizada e atomizante.

Capítulo do artigo Alegoría da fronteira e o límite, publicado orixinalmente na revista Obradoiro nº34, inverno de 2009.

Luis Gil Pita

Arquitecto por la ETSA de A Coruña en 1997, desde ese año colabora en el estudio de Manuel Gallego Jorreto hasta 1999. Becado de investigación en Holanda en 2000-1, con un estudio sobre lo fronterizo y liminar en arquitectura, por la Diputación de A Coruña, fue posteriormente Profesor invitado en el área de proyectos de la Facultad de Arquitectura de Guimaráes, Universidade do Minho, del 2001 hasta el 2007. Desde el inicio de su carrera ha publicado asíduamente artículos y ha participado como editor en diferentes publicaciones alrededor de la arquitectura.

follow me

Arquivado en: artigos, Luis Gil Pita

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,