[:es]
Hace unas semanas charlábamos con Xavier Campos sobre arquitectura e ilustración, hoy damos un salto de la mano de Enrique Parra y Manuel Saga para conocer un poco más el proyecto MetaSpace una aventura sobre la relación entre los videojuegos y la arquitectura. Ambos se definen como
“ante todo jugadores desde la infancia y grandes aficionados a la cultura freak. Pensamos en el espacio digital como una manifestación cultural más, que establece lazos con lo urbano, lo arquitectónico, lo artístico, lo antropológico… Lo digital no es ni mejor ni peor que lo físico: Tiene distintos tiempos, distintos objetivos, utiliza distintos recursos. La arquitectura de lo físico y la arquitectura de lo digital son corrientes complementarias pero para nada paralelas. No puede estudiarse una sin la otra, pero tampoco son comparables en términos similares”.
Pero ¿qué es Metaspace? Pues según sus creadores es
“un proyecto de difusión digital dedicado exclusivamente a la relación de la arquitectura y el urbanismo con los lenguajes audiovisuales, es decir, al espacio digital que podemos explorar mientras jugamos o que nos es mostrados a través del cine. MetaSpace, espacios dentro de espacios, digitales en lugar de físicos pero no por ello menos reales. Con la palabra Metaespacio nos gusta referirnos a la parte del Metaverso (la realidad digital) que se recorre, que se experimenta, que tiene espacio, atmósfera.”
¿El Metaespacio?
“es una categoría muy amplia, casi podríamos decir que infinita. Para nosotros es al arquitecto del siglo XXI lo que el cine para el arquitecto de la primera mitad del siglo XX. ¿Por qué no existe entonces un espacio dedicado completamente a ello? Una búsqueda rápida en google arroja muchos resultados, es un tema que interesa, pero que siempre aparece como parte de un proyecto de difusión más amplio y general.”
Actualmente operan desde su propia plataforma MetaSpaceblog, pero surgió como un “spin-off” de Pedacicos Arquitectónicos hace algo más de un año. En ella se publican textos sobre espacios digitales, reseñas de videojuegos, sobre películas y series que tienen una alta dosis de arquitectura. Como todo proyecto digital si quieres recibir información diaria, puedes seguirlos a través de su twitter @metaspaceblog, que describen como
“¡cápsulas de información constante!”
De forma paralela funcionan sus páginas de Facebook y Tumblr, como archivos de imágenes de arquitectura y videojuegos.
Ahora… Let’s play.
¿Cuál ha sido vuestra formación y trayectoria profesional previa a “MetaSpace”?
Enrique Parra (EP): La verdad es que tanto Manuel como yo hemos tenido una trayectoria muy parecida. Él es arquitecto por la Universidad de Granada y Magíster por la Universidad de Los Andes (Colombia); mientras que yo por mi parte me titulé en arquitectura técnica y posteriormente en el Grado en Arquitectura en la UCAM. Antes de terminar nuestros estudios comenzamos a escribir en diferentes blogs y a tener una presencia digital bastante fuerte dentro de los círculos arquitectónicos, dándonos la posibilidad de indagar en esos aspectos tangenciales a la arquitectura que no siempre caben en los planes de estudios.
¿Qué os llevó a pensar en arquitectura y videojuegos?
Manuel Saga (MS): Nosotros nos conocíamos por nuestro trabajo en las redes y en diversos blogs. Pedacicos Arquitectónicos ya venía publicando contenido sobre videojuegos desde hace tiempo, en forma de “¿Lo Reconoces?” y artículos de reflexión. Yo por mi parte me había referido al tema en varias ocasiones y había escrito un post corto para StepienyBarno. Ese fue nuestro punto de encuentro; a partir de ahí comencé a colaborar con Enrique en Pedacicos, y tras nuestros primeros textos sobre Bioshock, Final Fantasy VII, Arkham City y The Banner Saga decidimos montar un proyecto propio centrado en la arquitectura y los videojuegos.
¿Por qué un proyecto de difusión digital para “MetaSpace”?
EP: Pues de alguna manera nos gustaba la idea de entrar un poco más en profundidad en un tema que se menciona muchas veces pero muy por encima. La relación de la arquitectura con el cine, la televisión o el teatro es algo muy estudiado y que está muy presente; sin embargo apenas existe material sobre arquitectura y videojuegos, al igual que con el cine más fantástico, cuando la arquitectura deja ser un contexto y se vuelve un instrumento. Nos apetecía mucho volver a jugar algunos de esos videojuegos clásicos (y no tan clásicos), volver a ver algunas de nuestras películas favoritas o incluso analizar otras que están pegando fuerte en la actualidad, mirándolo todo ahora desde una óptica arquitectónica.
MetaSpace Blog es nuestra pequeña aportación a la divulgación de un tema en el que hay muchísimos profesionales trabajando y que parece que al fin se empieza a considerar como una salida laboral real.
¿Teníais alguna experiencia previa en el mundo digital?
MS: Sí, pertenecemos al mundillo desde hace ya bastante tiempo. Enrique es uno de los fundadores de Pedacicos Arquitectónicos, un blog de estudiantes de arquitectura nacido en 2011, con mucha variedad de contenidos y un tono muy muy personal. Yo por mi parte entré al mundo digital por una vía más académica, a través de URBS Revista de Estudios Urbanos y Ciencias Sociales en 2010 y su proyecto asociado blogURBS en 2013, ambos espacios construidos desde las ciencias sociales y la psicología ambiental. Por otro lado tanto Enrique como yo somos corresponsales de Blog Fundación ARQUIA y hemos colaborado con otras publicaciones como Periódico CA: Cine y Arquitectura, The AAAA Magazine, y recientemente en Plataforma Arquitectura.
¿Os encontrasteis con muchas dificultades? ¿Cuáles fueron las más problemáticas?
EP: Lo cierto es que no demasiadas. En un primer momento la dificultad más grande era que Manuel reside Bogotá (Colombia) y yo en Lorca (Murcia); por lo que hay algunas actividades que tenemos previstas para el proyecto y hemos tenido que posponerlas. Pero también es verdad que el hecho de estar en dos países diferentes nos ha permitido estar presentes en eventos que de otra forma hubiese sido impensable.
Por otra parte, el desafío más grande al que nos queremos enfrentar es llegar al público gamer y freak tanto como al arquitectónico; una de esas cosas que, en general, todas las publicaciones de arquitectura deberían plantearse seriamente.
¿Estáis contentos con los objetivos alcanzados?
MS: Por ahora nuestros números no son muy altos, pero nos gusta pensar que es porque tenemos una audiencia muy selecta (risas). La verdad es que el tema “arquitectura, cine y videojuegos” es muy específico y eso provoca que tengamos más impacto a causa de esa singularidad que por número bruto de lectores. Nos gusta cuando nuestra propuesta se queda grabada en la memoria de la gente, incluso en arquitectos que no tienen especial interés en los videojuegos ni en la cultura freak pero que cuentan con nosotros. De hecho hemos recibido varias llamadas de medios y universidades tradicionales que nos buscan para organizar actividad o seminarios sobre estos temas.
Es precisamente en ese contexto donde nos sentimos más satisfechos con el resultado: El público se implica mucho, todo el mundo tiene recuerdos con uno u otro título que marcó su infancia, sobre todo la gente más joven. Resulta emocionante cuando hay personas que participan contando sus propias experiencias con los videojuegos y reflexionando sobre ellas a partir de los temas que proponemos.
¿Qué expectativas y proyectos de futuro tenéis para “MetaSpace”?
EP: ¿De los que podamos hablar? Casi ninguno (guiño). Hay muchas cosas en el aire, muchas ofertas “deshonestas” que estaríamos encantados de aceptar pero que aún tienen que fraguarse un poco más. De momento tenemos organizada la mitad de esta temporada, que con el caos de vida que ambos llevamos ya es decir bastante…
Algo que sí tenemos cada vez más presente es la necesidad de continuar nuestra formación y orientarla hacia este tema. Nosotros a día de hoy no somos especialistas, al menos sobre el papel, simplemente hemos juntado dos de nuestra pasiones para compartirlas con gente inquieta como nosotros.
¿Son rentables este tipo de iniciativas?
MS: Podrían serlo, pero la nuestra por ahora no lo es.
¿Os sentís bien remunerados por la labor que realizáis?
MS: No, al menos económicamente. MetaSpace es para nosotros una apuesta a largo plazo. Por ahora nuestros principales objetivos han sido construir nuestra marca y sentar un precedente. Muy poca gente mira los videojuegos desde la arquitectura, y desde luego nadie lo hace del mismo modo que nosotros; cuando hablamos de cine es diferente, es un interés mucho más asentado, aunque a menudo los títulos a los que hacemos referencia tamoco son los más «sonados». Eso ha sido una ventaja para MetaSpace como proyecto pero también para nosotros en nuestras carreras profesionales. Enrique por ejemplo ha presentado varios concursos muy influenciados por la estética del art design de juegos como Bioshock o LIMBO. A mi me ha servido mucho en el ámbito académico, tanto a la hora de trabajar en la difusión de actividades de la universidad como para colaborar las clases de distintos profesores. MetaSpace me da cierta autoridad para poder hablar de videojuegos en clases de historia de la arquitectura o de expresión gráfica
¡y que no me tomen por loco!

¿Compagináis o complementáis esta actividad con otras labores o en otros campos?
EP: Claro, porque de momento vivir de esto es muy complicado. Ambos mantenemos activos el resto de blogs en los que participamos, además de continuar nuestros caminos profesionales. En mi caso esto se ha traducido en la apertura de un estudio orientado a temas de Arquitectura y Comunicación mientras que Manuel es profesor e investigador en la Facultad de Arquitectura y Diseño de la Universidad de Los Andes, en Bogotá.
¿Cómo veis el futuro del mundo “MetaSpace”? ¿Y el de la arquitectura y los videojuegos?
MS: El futuro de MetaSpace pasa necesariamente por su crecimiento, tanto en variedad de contenido como en alcance y financiación. Lo cierto es que la industria del videojuego ha llegado a un punto en el que el art design tiene una importancia trascendental. Sin una buena dirección de arte un juego se queda en algo insulso y poco atractivo, por muy buen motor gráfico que tenga. Si además su gameplay no está bien diseñado, entonces apaga y vámonos. Esto afecta directamente a los juegos con grandes producciones o “AAA”, con ejemplos como Assassin’s Creed, Uncharted o World of Warcraft, que invierten enormes sumas de dinero en sus equipos de art design.
De forma paralela a estas producciones tenemos los juegos llamados indie o independientes, que al no tener grandes medios ni personal fundamentan sus propuestas en la innovación sobre el gameplay y el diseño visual. En este sentido tenemos propuestas como FEZ, Brütal Legend o Prison Architect, juegos con una gran carga arquitectónica que brillan por su sencillez y su capacidad de inmersión.
En cualquier caso, la relación entre videojuegos y cine es tan estrecha que los cada vez hay más cosas de cada una de esas disciplinas en la otra. Va a ser muy interesante descubrir cuál es el papel que juega la arquitectura en ese intercambio.
¿Consideráis que estudiar Arquitectura ha sido un pasaporte fundamental para haber llegado a vuestro trabajo actual?
EP: Obviamente. Pero tenemos que destacar aquí que no nos referimos exclusivamente a la formación que hemos recibido en nuestras respectivas escuelas, sino a todas esas actividades complementarias que hemos ido haciendo paralelamente: conferencias, talleres, viajes… y por supuesto a esa gran Escuela de Arquitectura en que se han convertido las redes sociales de un tiempo a esta parte (siempre y cuando tengas suficiente criterio a la hora de elegir a quién escuchas).
¿Qué opináis sobre la formación recibida? ¿Actualmente qué modelos o métodos de formación empleáis?
MS: Como dice Enrique la formación no se limita a lo que nos da la universidad. Para nosotros el mejor método de formación es vivir al día, salir a la calle, a la red y participar de todas las actividades que nos interesan aunque eso a veces nos quite tiempo de “lo que se supone que deberíamos estar haciendo”. Personalmente pienso que hacer un blog es construir nuestro propio posgrado, así que en sí mismo ya constituye un método de formación.
Aparte de esto siempre estamos haciendo cursos y actividades, nos gusta mucho el momento en el que estamos en el que resulta natural ser estudiantes y profesores al mismo tiempo. Nos gustaría mencionar especialmente dos cursos que nos han influido especialmente: el curso de Idenditad Digital impartido por Stepienybarno y el workshop LABLAX’15 con la Universidad de Los Andes (Bogotá) y el SCI-Arc (Los Angeles).
¿Animarías a otros arquitectos a seguir vuestros pasos? ¿Qué pasos consideráis que deberían dar? ¿Cómo completar sus estudios? ¿Qué otros consejos les darías?
EP: Hace poco escribía en Fundación Arquia un artículo que se llamaba “Nos sobran los motivos… para hacer un blog de arquitectura”, en él hacía una pequeña reflexión sobre lo que ha supuesto para mi llevar un blog de estudiantes de arquitectura como Pedacicos Arquitectónicos junto a Antonio Navarro y Juan Francisco Martínez (y más recientemente con Manuel Saga). Creo que lo mejor que les podría decir a los estudiantes es que sean conscientes de lo que quieren aprender. Los planes de estudios son muy genéricos, pero el periodo académico ofrece muchas alternativas para formarnos en aquellas áreas que más nos interesen.
En nuestro caso concreto ha tenido mucho peso la parte comunicativa de la arquitectura, para otros el ámbito social o el económico… Creo que es fundamental cultivar desde un comienzo un espíritu crítico con todo, especialmente con nosotros mismos. La formación en este país es muy generalista por cómo está enfocada la profesión una vez finalizan los estudios, por lo que depende en gran medida de los estudiantes encontrar su rasgo diferenciador.
¿Creéis que los arquitectos en España deberíamos seguir abriendo nuevas vías de trabajo para salir de la casilla más «tradicional» de proyectar dada la actual situación de la construcción en nuestro país?
MS: Totalmente, de hecho creo que somos especímenes de “diversificación por necesidad”. La precaria situación laboral que vivimos en España cerró las oportunidades laborales (remuneradas) en grandes oficinas de arquitectura, o al menos en las que más nos interesan. Aún así, si trabajáramos en un puesto de ese tipo dejaríamos nuestros proyectos en la red que nos han hecho ser como somos hoy en día. Yo de hecho vivo en Bogotá, trabajo como investigador en una universidad donde mi mayor aporte suele estar basado en la facilidad para encontrar ciertas informaciones en la red, para contactar con otros investigadores o para proponer proyectos editoriales. Por otro lado Enrique bebe de su trabajo en Pedacicos y hasta su mismo PFC tiene ese sabor que tan bien han sabido cocinar a lo largo de los años.
A ambos nos gustaría poder desempeñarnos en algún momento como arquitectos “tradicionales”, responder a un encargo, diseñar espacios que la gente va a vivir, pero para ello proponemos un camino muy diferente al que nos intentaron enseñar. Proponemos un producto con un carácter propio, muy personal.
¿Qué opináis de los que se han ido a trabajar al extranjero?
EP: Pues que es una pena que tanta gente válida se tenga que ir fuera porque aquí no hay nada para ellos. Una cosa sí que tenemos clara y es que ni las condiciones de pseudo esclavitud que ofrecen muchos estudios ni las “facilidades” que da el estado para comenzar nuevos proyectos ayudan a frenar esta hemorragia que sufre la arquitectura española.
La arquitectura, tiene abiertos muchos frentes de batalla (LSP, Bolonia, paro, precariedad laboral, COAs, ETSAs, emigración, comunicación, etc), ¿no serán demasiados para la polarización existente dentro de la misma?
MS: “El que mucho abarca poco aprieta”. Muchas veces nos planteamos estas batallas como enfrentamientos puramente políticos o gremiales, donde nuestros recursos son la asociación gremial, los comunicados y las manifestaciones. En mi opinión contamos con otra arma muy importante que son las buenas prácticas, es decir, no sólo pedir unos COAs ejemplares sino ser también justos nosotros en nuestras propias asociaciones de pequeña escala. Reivindicar un trato laboral digno al tiempo que denunciamos y evitamos los “chanchullos” en nuestra rutina profesional.
En cuanto a la emigración es un tema que me toca de cerca. En ese sentido la comunidad digital ha funcionado como un ancla que me sigue conectando con España a pesar de vivir al otro lado del océano. Esta misma entrevista es prueba de ello. Creo que el estado y la sociedad no son los únicos responsables de impedir la “fuga de cerebros”, también nosotros podemos poner un poquito de nuestra parte.
¿Cómo veis el futuro de la profesión?
EP: Pues que probablemente todo cambiará para quedarse exactamente igual que estaba antes. Tenemos muchas dudas de que exista realmente una voluntad de cambio más allá del “quítate tu que me pongo yo”. Aunque el modelo de “lo que se lleva” es diferente, los roles son exactamente los mismos de siempre.
En cuanto al día a día, a la arquitectura de trinchera, probablemente si que se produzca un cambio. En nuestra opinión poco a poco se irá hacia dos caminos bien diferenciados: el modelo de colaboración entre profesionales independientes o el modelo de consultora de arquitectura al más puro estilo de las grandes firmas americanas.

Enrique Parra – Manuel Saga · difusión digital | MetaSpace
Marzo 2016
Entrevista realizada por Ana Barreiro Blanco y Alberto Alonso Oro. Agradecer tanto a Manuel como a Enrique su tiempo y predisposición con este espacio.
[:en]
A few weeks ago we were chatting with Xavier Campos on architecture and illustration, today we give a jump of the hand of Enrique Parra and Manuel Saga to know a bit more the MetaSpace project an adventure on the relation between the video games and the architecture. Both are defined like
“First of all players from the infancy and big fans of the culture freak. We think about the digital space as one more cultural manifestation, which establishes bows with the urban thing, the architectural thing, the artistic thing, the anthropologic thing … The digital thing is not not better not worse than the physical thing: It has different times, different aims, uses different resources. The architecture of the physical thing and the architecture of the digital thing are complementary currents but for nothing parallel bars. One cannot be studied without other one, but they are not comparable in similar terms either”.
But what is Metaspace? Since according to his creators it is
“A project of digital diffusion dedicated exclusively to the relation of the architecture and the urbanism with the audio-visual languages, that is to say, the digital space that we can explore while we play or that is showed us across the cinema. MetaSpace, spaces inside spaces, foxgloves instead of physicists but not for it less royal. With the word Metaespacio we us like to say to the part of the Metaverso (the digital reality) that there is crossed, that is experienced, that has space, atmosphere.”
The Metaspace?
“It is a very wide category, almost we might say that infinite. For us it is to the architect of the 21st century what the cinema for the architect of the first half of the 20th century. Why there does not exist then a space dedicated completely to it? A rapid search in google throws many results, is a topic that is interested, but that always appears as part of a more wide and general project of diffusion.”
Nowadays they operate from his own platform MetaSpaceblog, but it arose as Pedacicos Arquitectónicos‘ “spin-off”»spin-off» it does slightly more than one year. In her texts are published on digital spaces, reviews of video games, on movies and series that have a high dose of architecture. As any digital project if you want to receive daily information, you can follow across his twitter @metaspaceblog, that they describe like
“capsules of constant information!”
Of parallel form there work his pages of Facebook and Tumblr, as files of images of architecture and video games. Now… Let’s play.
Which has been your formation and professional path before “MetaSpace”?
Enrique Parra (EP): The truth is that so much Manuel since me we have had a very similar path. He is an architect for the University of Granada and Magíster for the University of The Andes (Colombia); whereas I for my part was entitled in technical architecture and later in the Degree in Architecture in the UCAM. Before finishing our studies we begin to write in different blogs and to have a digital strong enough presence inside the architectural circles, giving us the possibility of investigating in these tangential aspects to the architecture that not always they fit in the study plans.
¿Qué os llevó a pensar en arquitectura y videojuegos?
Manuel Saga (MS): We knew ourselves for our work in the networks and in diverse blogs. Architectural Pedacicos already it was coming publishing content on video games for time, in the shape of “Do you recognize it?” And articles of reflection. I for my part had referred to the topic in several occasions and had written a short post for StepienyBarno.This it was our point of meeting; from there I began to collaborate with Enrique in Pedacicos, and after our first texts on Bioshock, Final Fantasy VII, Arkham City and The Banner Saga we decide to mount an own project centred on the architecture and the video games.
For what project of digital diffusion for “MetaSpace”?
EP: Since somehow we liked the idea of entering a bit more depth a topic that is mentioned often but very above. The relation of the architecture with the cinema, the television or the theatre is something very studied and that is very present; nevertheless scarcely material exists on architecture and video games, as with the most fantastic cinema, when the architecture stops to be a context and an instrument turns. We liked to return to play very much some of these classic video games (and not so classic), to return to see some of our favorite movies or even to analyze others that are sticking loudly at present, looking at everything now from an architectural optics.
MetaSpace Blog is our small contribution to the spreading of a topic in which there are many professionals working and that seems that to the end it is started considering to be a labor royal exit.
Had you some previous experience in the digital world?
MS: Yes, we belong to the world for already enough time. Enrique is one of the founders of Pedacicos Arquitectónicos,, a students’ blog of architecture born in 2011, with a lot of variety of contents and a very very personal tone. I for my part entered to the digital world for a more academic route, across URBS Revista de Estudios Urbanos y Ciencias Sociales in 2010 and his associate project blogURBS in 2013, both spaces constructed from the social sciences and the environmental psychology. On the other hand so much Enrique since me we are correspondents of Blog Fundación ARQUIA and have collaborated with other publications as Periódico CA: Cine y Arquitectura, The AAAA Magazine and recently in Plataforma Arquitectura.
Did you meet many difficulties? Which were the most problematic?
EP: The certain thing is that not too much. In the first moment the biggest difficulty was that Manuel resides Bogota (Colombia) and I in Lorca (Murcia); for what there are some activities that we have foreseen for the project and have them had postpone. But also it is true that the fact of being in two different countries has allowed us to be present in events that of another form it had been unthinkable.
On the other hand, the biggest challenge which we want to face is to come to the public gamer and freak so much like to the architectural one; one of these things that, in general, all the publications of architecture should appear seriously.
Are you satisfied with the reached aims?
MS: For the present our numbers are not very high, but we like to think that it is because we have a very select hearing (laughs). The truth is that the topic “architecture, cinema and video games” is very specific and it provokes that we have more impact because of this singularity that for brute number of readers. We like when our offer remains recorded in the memory of the people, even in architects who have special interest neither in the video games nor in the culture freak but who possess us. In fact we have received several calls of means and traditional universities that look for us to organize activity or seminars on these topics.
It is precisely in this context where we feel more satisfied with the result: The public is implied very much, the whole world has recollections with one or another title that marked his infancy, especially the youngest people. It turns out to be exciting when there are persons who take part counting his own experiences with the video games and thinking about them from the topics that we propose.
What expectations and projects of future have you for “MetaSpace”?
EP: About that we could speak? Almost none… (wink). There are many things in the air, many “dishonest” offers that we would be been charmed with of agreeing but that still they have to blow up a bit more. At the moment we have organized the half of this season, which with the chaos of life that we take both already is to say enough …
Something that yes we bear in mind increasingly is the need to continue our formation and to orientate her towards this topic. We a today are not specialists, at least on the paper, simply we have joined two of our passions to share them with anxious people as us.
Are this type of initiatives profitable?
MS: They it might be, but ours for the present it is not.
¿Os sentís bien remunerados por la labor que realizáis?
MS: Not, at least economically. MetaSpace is for us a long-term bet. For the present our principal aims have been to construct our brand and a precedent sat. Very few people look at the video games from the architecture, and certainly nobody it does in the same way that we; when we speak about cinema it is different, is a much more based interest, though often the titles to which we refer are not «the most famous» either. It has been an advantage for MetaSpace as project but also for us in our professional careers. Enrique for example has presented several contests very influenced by the aesthetics of the art design of games as Bioshock or LIMBO. It has served my me very much in the academic area, so much at the moment of being employed at the diffusion of activities of the university as to collaborate the classes of different teachers. MetaSpace gives me certain authority to be able to speak about video games in classes of history of the architecture or of graphical expression
and that do not take me as a madman!

Do you arrange or complement this activity with other labors or in other fields?
EP: Clear, because at the moment to live of this is very complicated. Both we keep active the rest of blogs in which we take part, beside continuing our professional ways. In my case this has been translated in the opening of a study orientated to topics of Architecture and Communication whereas Manuel is teacher and investigator in the Faculty of Architecture and Design of the University of Los Andes, in Bogota-
How do you see the future of the world “MetaSpace”? And that of the architecture and the video games?
MS: The future of MetaSpace happens necessarily for his growth, both in variety of content and in scope and financing. The certain thing is that the industry of the video game has come to a point in which the art design has a transcendental importance. Without a good direction of art a game remains in slightly insipidly and slightly attractivly, for very good graphical engine that has. If in addition his gameplay is not designed well, then it extinguishes and vámonos. This concerns directly the games with big productions or “AAA”, with examples like Assassin’s Creed, Uncharted or World of Warcraft, who invest enormous sums of money in his equipments of art design.
Of form parallel to these productions we have the games so called indie or independent, that on not having had big average or personal base his offers on the innovation on the gameplay and the visual design. In this respect we take offers as FEZ, Brütal Legend or Prison Architect, , games with a great architectural load that they shine for his simplicity and his capacity of dip.
In any case, the relation between video games and cinema is so narrow that every time there are more things of each one of these disciplines in other one. It is going to be very interesting to discover which is the paper that plays the architecture in this exchange.
Do you think that to study Architecture has been a fundamental passport to have come to your current work?
EP: Obviously. But we have to emphasize here that we do not say exclusively to the formation that we have received in our respective schools, but to all these complementary activities that we have been doing parallel: conferences, workshops, trips … and certainly to this great School of Architecture into which the social networks of a time have turned to this part (as long as have sufficient criterion at the moment of choosing whom you listen).
What do you think about the received formation? Nowadays what models or methods of formation do you use?
MS: As Enrique says the formation does not limit itself what gives us the university. For us the best method of formation is to live from one day to the next, to go out to the street, to the network and to take part of all the activities in that we are interested though it sometimes takes from us time of “what one supposes that we should be doing”. Personally I think that to do a blog is to construct our own posgrado, so in yes same already it constitutes a method of formation.
Apart from this always we are doing courses and activities, we like much the moment in which we are in that it turns out to be natural to be students and teachers at the same time. We would like to mention specially two courses that have influenced us specially: Idenditad Digital’s course given by Stepienybarno and the LABLAX’15 workshop with the University of The Andes (Bogota) and the SCI-Arc (The Angels).
Would you encourage other architects to follow your steps? What steps do you consider that they should give? How to complete his studies? What other advices would you give them?
EP: It does little he was writing in Foundation Arquia an article that was calling “They exceed the motives Us … to do a blog of architecture”, in him it was doing a small reflection on what he has supposed for my to take a students’ blog of architecture as Pedacicos Arquitectónicos together with Antonio Navarro and Juan Francisco Martínez (and more recently with Manuel Saga). I think that the better thing that it might say to the students is that they are conscious of what they want to learn. The study plans are very generic, but the academic period offers many alternatives to be formed in those areas in that more we are interested.
In our concrete case it has had very much I weigh the communicative part of the architecture, for others the social area or the economic one … I Think that it is fundamental to cultivate from a beginning a critical spirit with everything, specially with us themselves. The formation in this country is very general by how the profession is focused once they finish the studies, for what it depends to a great extent on the students to find his feature diferenciador.
Do you think that the architects in Spain we should continue opening new routes of work to go out of the «most «traditional» cabin of projecting given the current situation of the construction in our country?
MS: Totally, in fact I think that we are specimens of “diversification for need”. The precarious labor situation that we live in Spain closed the labor opportunities (remunerated) in big offices of architecture, or at least in in those that more we are interested. Nonetheless, if we were employed at a position of this type we would leave our projects in the network that they have made us be since we are nowadays. I of alive fact in Bogota, work like investigator in a university where my major contribution is in the habit of being based on the facility to find certain information in the network, to contact other investigators or to propose publishing projects. On the other hand Enrique drinks from his work in Pedacicos and up to the same PFC it has this flavor that so well they have could cook throughout the years.
Us it would like to be able to recover both in some moment as “traditional” architects, answer to an order, design spaces through that the people are going to live, but for it we propose a way very different from the one that they tried to teach us. We propose a product with an own, very personal character.
What do you think of those that they have been going to work abroad?
EP: So that is a shame that so many valid people have to go away out because here there is nothing for them. A thing yes that we have white of egg and it is that not even the conditions of pseudo slavery that many studies offer the “facilities” that the condition gives to begin new projects help to stop this hemorrhage that suffers the Spanish architecture.
The architecture, it has opened many fronts of battle (LSP, Bologna, unemployment, labor precariousness, Spades, ETSAs, emigration, communication, etc), will not they be too much for the existing polarization inside the same one?
MS: “The one that much includes little it is too tight”. Often we appear these battles as purely political or trade-union clashes, where our resources are the trade-union association, the communiqués and the manifestations. In my opinion we rely on another very important weapon that they are the good practices, that is to say, not only some ask For exemplary Spades but to be also just we in our own associations of small scale. To claim a labor worthy treatment at the time that we denounce and avoid the “grafts” in our professional routine.
As for the emigration it is a topic that I touch closely. In this sense the digital community has worked as an anchor that continues connecting me with Spain in spite of living to another side of the ocean. The same interview is a test of it. I think that the condition and the company are not the responsible only ones of the “brain drain” prevents, also we can put a bit of our part.
How do you see the future of the profession?
EP: So that probably quite will change to remain exactly like it was before. We have many doubts that a will of change exists really beyond “take from yourself your on that I put”. Though the model from “what removes” is different, the roles are exactly the same ones of always.
As for day after day, to the architecture of trench, probably if that produces a change to himself. In our opinion little by little it will go away towards two differentiated well ways: the model of collaboration between independent professionals or the model of consulting from architecture to the purest style of the big American signatures.

Enrique Parra – Manuel Saga · digital diffusion | MetaSpace
March 2016
Interview realized by Ana Barreiro Blanco and Alberto Alonso Oro. To be grateful both for Manuel and for Enrique his time and predisposition with this space.
[:gl]
Hai unhas semanas charlabamos con Xavier Campos sobre arquitectura e ilustración hoxe damos un salto da man de Enrique Parra e Manuel Saga para coñecer un pouco máis o proxecto MetaSpace unha aventura sobre a relación entre os videoxogos e a arquitectura. Ambos se definen como
“ante todo xogadores desde a infancia e grandes afeccionados á cultura freak. Pensamos no espazo dixital como unha manifestación cultural máis, que establece lazos co urbano, o arquitectónico, o artístico, o antropolóxico… O dixital non é nin mellor nin peor que o físico: Ten distintos tempos, distintos obxectivos, utiliza distintos recursos. A arquitectura do físico e a arquitectura do dixital son correntes complementarias pero para nada paralelas. Non pode estudarse unha sen a outra, pero tampouco son comparables en termos similares”.
Pero que é Metaspace? Pois segundo os seus creadores é
“n proxecto de difusión dixital dedicado exclusivamente á relación da arquitectura e o urbanismo coas linguaxes audiovisuais, é dicir, ao espazo dixital que podemos explorar mentres xogamos ou que nos é mostrados a través do cinema. MetaSpace, espazos dentro de espazos, dixitais en lugar de físicos pero non por iso menos reais. Coa palabra Metaespacio gústanos referirnos á parte do Metaverso (a realidade dixital) que se percorre, que se experimenta, que ten espazo, atmosfera.”
O Metaespacio?
“é unha categoría moi ampla, case poderiamos dicir que infinita. Para nós é ao arquitecto do século XXI o que o cinema para o arquitecto da primeira metade do século XX. Por que non existe entón un espazo dedicado completamente a iso? Unha procura rápida en google arroxa moitos resultados, é un tema que interesa, pero que sempre aparece como parte dun proxecto de difusión máis amplo e xeral.”
Actualmente operan desde a súa propia plataforma MetaSpaceblog, pero xurdiu como un “spin-off” de Pedacicos Arquitectónicos fai algo máis dun ano. Nela publícanse textos sobre espazos dixitais, reseñas de videoxogos, sobre películas e series que teñen unha alta dose de arquitectura. Como todo proxecto dixital se queres recibir información diaria, podes seguilos a través da súa MetaSpaceblog, @metaspaceblog, que describen como
“cápsulas de información constante!”
De forma paralela funcionan as súas páxinas de Facebook e Tumblr, como arquivos de imaxes de arquitectura e videoxogos.
Agora… Let’s play.
Cal foi vosa formación e traxectoria profesional previa a “MetaSpace”?
Enrique Parra (EP): A verdade é que tanto Manuel como eu tivemos unha traxectoria moi parecida. El é arquitecto pola Universidade de Granada e Magíster pola Universidade dos Andes (Colombia); mentres que eu pola miña banda tituleime en arquitectura técnica e posteriormente no Grao en Arquitectura na UCAM. Antes de terminar os nosos estudos comezamos a escribir en diferentes blogues e a ter unha presenza dixital bastante forte dentro dos círculos arquitectónicos, dándonos a posibilidade de indagar neses aspectos tangenciales á arquitectura que non sempre caben nos plans de estudos.
Que vos levou a pensar en arquitectura e videoxogos?
Manuel Saga (MS): Nós coñeciámonos/coñeciámosnos polo noso traballo nas redes e en diversos blogues. Pedacicos Arquitectónicos xa viña publicando contido sobre videoxogos desde hai tempo, en forma de “Recoñécelo?” e artigos de reflexión. Eu pola miña banda referíame ao tema en varias ocasións e escribira un post curto para StepienyBarno. Ese foi o noso punto de encontro; a partir de aí comecei a colaborar con Enrique en Pedacicos, e tras os nosos primeiros textos sobre Bioshock, Final Fantasy VII, Arkham City e The Banner Saga decidimos montar un proxecto propio centrado na arquitectura e os videoxogos.
Por que un proxecto de difusión dixital para “MetaSpace”?
EP: Pois dalgunha maneira gustábanos a idea de entrar un pouco máis en profundidade nun tema que se menciona moitas veces pero moi por encima. A relación da arquitectura co cinema, a televisión ou o teatro é algo moi estudado e que está moi presente; con todo apenas existe material sobre arquitectura e videoxogos, do mesmo xeito que co cinema máis fantástico, cando a arquitectura deixa ser un contexto e vólvese un instrumento. Apetecíanos moito volver xogar algúns deses videoxogos clásicos (e non tan clásicos), volver ver algunhas das nosas películas favoritas ou mesmo analizar outras que están a pegar forte na actualidade, mirándoo todo agora desde unha óptica arquitectónica.
MetaSpace Blogue é a nosa pequena achega á divulgación dun tema no que hai moitísimos profesionais traballando e que parece que ao fin se empeza a considerar como unha saída laboral real.
Tiñades algunha experiencia previa no mundo dixital?
MS: Si, pertencemos ao mundo desde fai xa bastante tempo. Enrique é un dos fundadores de Pedacicos Arquitectónicos, un blogue de estudantes de arquitectura nacido en 2011, con moita variedade de contidos e un ton moi moi persoal. Eu pola miña banda entrei ao mundo dixital por unha vía máis académica, a través de URBS Revista de Estudios Urbanos y Ciencias Sociales en 2010 e o seu proxecto asociado blogURBS en 2013, ambos os espazos construídos desde as ciencias sociais e a psicoloxía ambiental. Doutra banda tanto Enrique como eu somos correspondentes de Blog Fundación ARQUIA e colaboramos con outras publicacións como Periódico CA: Cine y Arquitectura, The AAAA Magazine, e recentemente en Plataforma Arquitectura.
Atopástesvos con moitas dificultades? Cales foron as máis problemáticas?
EP: O certo é que non demasiadas. Nun primeiro momento a dificultade máis grande era que Manuel reside Bogotá (Colombia) e eu en Lorca (Murcia); polo que hai algunhas actividades que temos previstas para o proxecto e tivemos que pospoñelas. Pero tamén é verdade que o feito de estar en dous países diferentes permitiunos estar presentes en eventos que doutra forma fose impensable.
Por outra banda, o desafío máis grande ao que nos queremos enfrontar é chegar ao público gamer e freak tanto como ao arquitectónico; unha desas cousas que, en xeral, todas as publicacións de arquitectura deberían exporse seriamente.
Estades contentos cos obxectivos alcanzados?
MS: Por agora os nosos números non son moi altos, pero gústanos pensar que é porque temos unha audiencia moi selecta (risas). A verdade é que o tema “arquitectura, cinema e videoxogos” é moi específico e iso provoca que teñamos máis impacto por mor desa singularidade que por número bruto de lectores. Gústanos cando a nosa proposta queda gravada na memoria da xente, mesmo en arquitectos que non teñen especial interese nos videoxogos nin na cultura freak pero que contan connosco. De feito recibimos varias chamadas de medios e universidades tradicionais que nos buscan para organizar actividade ou seminarios sobre estes temas.
É precisamente nese contexto onde sentimos máis satisfeitos co resultado: O público implícase moito, todo o mundo ten recordos cun ou outro título que marcou a súa infancia, sobre todo a xente máis nova. Resulta emocionante cando hai persoas que participan contando as súas propias experiencias cos videoxogos e reflexionando sobre elas a partir dos temas que propoñemos.
Que expectativas e proxectos de futuro tedes para “MetaSpace”?
EP: Dos que podamos falar? Case ningún (chiscadela). Hai moitas cousas no aire, moitas ofertas “deshonestas” que estariamos encantados de aceptar pero que aínda teñen que fraguarse un pouco máis. De momento temos organizada a metade desta tempada, que co caos de vida que ambos levamos xa é dicir bastante…
Algo que si temos cada vez máis presente é a necesidade de continuar a nosa formación e orientala cara a este tema. Nós a día de hoxe non somos especialistas, polo menos sobre o papel, simplemente xuntamos dous da nosa paixóns para compartilas con xente inquieta como nós.
Son rendibles este tipo de iniciativas?
MS: Poderían selo, pero a nosa por agora non o é.
Sentides ben remunerados polo labor que realizades?
MS: Non, polo menos economicamente. MetaSpace é para nós unha aposta a longo prazo. Por agora os nosos principais obxectivos foron construír a nosa marca e sentar un precedente. Moi pouca xente mira os videoxogos desde a arquitectura, e desde logo ninguén o fai do mesmo xeito que nós; cando falamos de cinema é diferente, é un interese moito máis asentado, aínda que a miúdo os títulos aos que facemos referencia tamoco son os máis “soados”. Iso foi unha vantaxe para MetaSpace como proxecto pero tamén para nós nas nosas carreiras profesionais. Enrique por exemplo presentou varios concursos moi influenciados pola estética do art design de xogos como Bioshock ou LIMBO.. Ao meu serviume moito no ámbito académico, tanto á hora de traballar na difusión de actividades da universidade como para colaborar as clases de distintos profesores. MetaSpace dáme certa autoridade para poder falar de videoxogos en clases de historia da arquitectura ou de expresión gráfica
e que non me tomen por tolo!

Compaxinades ou complementades esta actividade con outros labores ou noutros campos?
EP: Claro, porque de momento vivir disto é moi complicado. Ambos mantemos activos o resto de blogues nos que participamos, ademais de continuar os nosos camiños profesionais. No meu caso isto traduciuse na apertura dun estudo orientado a temas de Arquitectura e Comunicación mentres que Manuel é profesor e investigador na Facultade de Arquitectura e Deseño da Universidade dos Andes, en Bogotá.
Como vedes o futuro do mundo “MetaSpace”? E o da arquitectura e os videoxogos?
MS: O futuro de MetaSpace pasa necesariamente polo seu crecemento, tanto en variedade de contido como en alcance e financiamento. O certo é que a industria do videoxogo chegou a un punto no que o art design ten unha importancia transcendental. Sen unha boa dirección de arte un xogo queda en algo insulso e pouco atractivo, por moi bo motor gráfico que teña. Se ademais o seu gameplay non está ben deseñado, entón apaga e vamos. Isto afecta directamente os xogos con grandes producións ou “AAA”, con exemplos como Assassin’s Creed, Uncharted ou World of Warcraft, que invisten enormes sumas de diñeiro nos seus equipos de art design.
De forma paralela a estas producións temos os xogos chamados indie ou independentes, que ao non ter grandes medios nin persoal fundamentan as súas propostas na innovación sobre o gameplay e o deseño visual. Neste sentido temos propostas como FEZ, Brütal Legend ou Prison Architect, xogos cunha gran carga arquitectónica que brillan pola súa sinxeleza e a súa capacidade de inmersión.
En calquera caso, a relación entre videoxogos e cinema é tan estreita que os cada vez hai máis cousas de cada unha desas disciplinas na outra. Vai ser moi interesante descubrir cal é o papel que xoga a arquitectura nese intercambio.
Considerades que estudar Arquitectura foi un pasaporte fundamental para chegar ao voso traballo actual?
EP: Obviamente. Pero temos que destacar aquí que non nos referimos exclusivamente á formación que recibimos nas nosas respectivas escolas, senón a todas esas actividades complementarias que fomos facendo paralelamente: conferencias, talleres, viaxes? e por suposto a esa gran Escola de Arquitectura en que se converteron as redes sociais dun tempo para acó (a condición de que teñas suficiente criterio á hora de elixir a quen escoitas).
Que opinades sobre a formación recibida? Actualmente que modelos ou métodos de formación empregades?
MS: Como di Enrique a formación non se limita ao que nos dá a universidade. Para nós o mellor método de formación é vivir ao día, saír á rúa, á rede e participar de todas as actividades que nos interesan aínda que iso ás veces quítenos tempo de “o que se supón que deberiamos estar a facer”. Persoalmente penso que facer un blogue é construír o noso propio posgrao, así que en si mesmo xa constitúe un método de formación.
Á parte disto sempre estamos a facer cursos e actividades, gústanos moito o momento no que estamos no que resulta natural ser estudantes e profesores ao mesmo tempo. Gustaríanos mencionar especialmente dous cursos que nos influíron especialmente: o curso de Idenditad Dixital impartido por Stepienybarno e o workshop LABLAX’15 coa Universidade dos Andes (Bogotá) e o SCI-Arc (Os Angeles).
¿Animarías a otros arquitectos a seguir vuestros pasos? ¿Qué pasos consideráis que deberían dar? ¿Cómo completar sus estudios? ¿Qué otros consejos les darías?
EP: Hai pouco escribía en Fundación Arquia un artigo que se chamaba “Sóbrannos os motivos… para facer un blogue de arquitectura”, nel facía unha pequena reflexión sobre o que supuxo para a miña levar un blogue de estudantes de arquitectura como Pedacicos Arquitectónicos xunto a Antonio Navarro e Juan Francisco Martínez (e máis recentemente con Manuel Saga). Creo que o mellor que lles podería dicir aos estudantes é que sexan conscientes do que queren aprender. Os plans de estudos son moi xenéricos, pero o período académico ofrece moitas alternativas para formarnos naquelas áreas que máis nos interesen.
No noso caso concreto ha tido moito peso a parte comunicativa da arquitectura, para outros o ámbito social ou o económico? Creo que é fundamental cultivar desde un comezo un espírito crítico con todo, especialmente connosco mesmos. A formación neste país é moi xeneralista por como está enfocada a profesión unha vez finalizan os estudos, polo que depende en gran medida dos estudantes atopar o seu trazo diferenciador.
Creedes que os arquitectos en España deberiamos seguir abrindo novas vías de traballo para saír da casa máis «tradicional» de proxectar dada a actual situación da construción no noso país?
MS: Totalmente, de feito creo que somos especímenes de “diversificación por necesidade”. A precaria situación laboral que vivimos en España pechou as oportunidades laborais (remuneradas) en grandes oficinas de arquitectura, ou polo menos nas que máis nos interesan. Aínda así, se traballásemos nun posto dese tipo deixariamos os nosos proxectos na rede que nos fixeron ser como somos hoxe en día. Eu de feito vivo en Bogotá, traballo como investigador nunha universidade onde a miña maior achega adoita estar baseado na facilidade para atopar certas informacións na rede, para contactar con outros investigadores ou para propoñer proxectos editoriais. Doutra banda Enrique bebe do seu traballo en Pedacicos e ata o seu mesmo PFC ten ese sabor que tan ben souberon cociñar ao longo dos anos.
A ambos nos gustaría poder desempeñarnos nalgún momento como arquitectos “tradicionais”, responder a un encargo, deseñar espazos que a xente vai vivir, pero para iso propoñemos un camiño moi diferente ao que nos tentaron ensinar. Propoñemos un produto cun carácter propio, moi persoal.
Que opinades dos que se foron a traballar ao estranxeiro?
EP: Pois que é unha pena que tanta xente válida téñase que ir fose porque aquí non hai nada para eles. Unha cousa si que temos clara e é que nin as condicións de pseudo escravitude que ofrecen moitos estudos nin as “facilidades” que dá o estado para comezar novos proxectos axudan a frear esta hemorraxia que sofre a arquitectura española.
A arquitectura, ten abertos moitas frontes de batalla (LSP, Bolonia, paro, precariedade laboral, COAs, ETSAs, emigración, comunicación, etc), non serán demasiados para a polarización existente dentro da mesma?
MS: “O que moito abarca pouco aperta”. Moitas veces expómonos estas batallas como enfrontamentos puramente políticos ou gremiais, onde os nosos recursos son a asociación gremial, os comunicados e as manifestacións. Na miña opinión contamos con outra arma moi importante que son as boas prácticas, é dicir, non só pedir uns COAs exemplares senón ser tamén xustos nós nas nosas propias asociacións de pequena escala. Reivindicar un trato laboral digno á vez que denunciamos e evitamos os “chanchullos” na nosa rutina profesional.
En canto á emigración é un tema que me toca de preto. Nese sentido a comunidade dixital ha funcionado como unha áncora que me segue conectando con España a pesar de vivir alén do océano. Esta mesma entrevista é proba diso. Creo que o estado e a sociedade non son os únicos responsables de impedir a “fuga de cerebros”, tamén nós podemos poñer un pouquiño da nosa parte.
Como vedes o futuro da profesión?
EP: Pois que probablemente todo cambiará para quedar exactamente igual que estaba antes. Temos moitas dúbidas de que exista realmente unha vontade de cambio máis aló do “quítache o teu que me poño eu”. Aínda que o modelo de “o que leva” é diferente, os roles son exactamente os mesmos de sempre.
En canto ao día a día, á arquitectura de trincheira, probablemente se que se produza un cambio. Na nosa opinión aos poucos irase cara a dous camiños ben diferenciados: o modelo de colaboración entre profesionais independentes ou o modelo de consultora de arquitectura ao máis puro estilo das grandes firmas americanas.

Enrique Parra – Manuel Saga · difusión dixital | MetaSpace
Marzo 2016
Entrevista realizada por Ana Barreiro Branco e Alberto Alonso Ouro. Agradecer tanto a Manuel como a Enrique o seu tempo e predisposición con este espazo.
[:]








