InicioartículosLas arquitectas pioneras: la presencia de la ausencia (II) | Cristina García-RosalesAs...

[:es]Las arquitectas pioneras: la presencia de la ausencia (II) | Cristina García-Rosales[:gl]As arquitectas pioneiras: a presenza da ausencia (II) | Cristina García-Rosales[:en]The pioneering arquitect women: the presence of the absence (II) | Cristina García-Rosales[:]

[:es]

Las arquitectas pioneras: la presencia de la ausencia (I) | Cristina García-Rosales

Después de esta pequeña introducción deseo brindar un homenaje a las arquitectas pioneras, mujeres que supieron vivir su vida con imaginación y entusiasmo, que fueron capaces de romper moldes y costumbres, permitiéndonos a las arquitectas actuales recorrer nuestro camino con mayor facilidad.

Su historia no ha sido escrita y su trabajo no ha sido nunca reconocido. Es por ello por lo que ni siquiera han podido ser olvidadas.

Aunque en 1923  el escritor Walter Bejamin afirmaba que no existía una cultura propia de la mujer, la memoria hoy nos enseña que los ideales estas mujeres vanguardistas siguen siendo los nuestros, los de las arquitectas actuales, como veremos en los ejemplos que a continuación voy a mostrar.

Tradicionalmente, la arquitectura, así como otras carreras técnicas y científicas, eran profesiones masculinas. La mujer era relegada a la artesanía, a la domesticidad, a lo privado; es decir, al mundo del interior. No existían vocaciones universitarias, entre otras cosas, porque las mujeres tenían prohibido el acceso a las aulas.

Recordemos, como ejemplo, que en España, Concepción Arenal, tuvo que disfrazarse de varón para acceder a la carrera de derecho en el año 1841.

Pabellón de la Mujer, de Sophia Haydn

En la Exposición Mundial de Chicago de 1893, diferentes grupos de mujeres construyeron juntas, por primera  vez en la historia de la arquitectura occidental, un Pabellón: el de la Mujer. Este pabellón fue diseñado por Sophia Haydn, joven titulada en arquitectura por el Instituto de Tecnología de Massachusetts. (Aunque no fue la primera arquitecta americana, sino Jennie Louise Blanchard, nacida en 1856).

De este pabellón la crítica dijo: “Si alguna vez la suavidad y dulzura han sido expresadas en la arquitectura, lo percibimos en el edificio de la Srta. Haydn”. Suavidad y dulzura no son, sin embargo, adjetivos normalmente aplicados en la arquitectura.

El bello edifico de Sophia Haydn, era uno más dentro del estilo neoclásico Beaux Arts, estilo que predominó en el resto de los pabellones de la Exposición. Su intención era demostrar que las realizaciones de las mujeres eran equivalentes a las de los hombres.

Sophia Haydn

Mientras tanto en Europa, es Elisabeth Siddal la única mujer que se relaciona con el diseño y la arquitectura en el siglo XIX.  Debido a “su encantadora figura y magnífico cuello, así como a su fisonomía delicada y perfectamente formada” fue adoptada por el grupo de los pre-Rafaelistas como modelo y en 1860 se casó con Dante Gabriel Rosetti. No creo estos atributos se pudieran decir en el caso de haber sido hombre. Fue de origen humilde, escritora y poeta, y realizó también bocetos de arquitectura.

A principios del siglo XX, en la sociedad occidental –y concretamente en Europa – irrumpe un modelo nuevo modelo de mujer.

Compañeras de viaje de las vanguardias, generosas y entusiastas, aparecen las arquitectas pioneras.

Así podemos citar:
– A la irlandesa Eileen Grey que trabajó con Jean Badovicci.
– A la finlandesa Aino Marsio Aalto que trabajó con su marido Alvar Aalto.
– A la escocesa Margaret Mc Donald que trabajó con Charles Rennie Mackintosh.
–  A la inglesa Allison Smithson que lo hizo con Peter Smithson.
–  O a la norteamericana Ray Eames, que trabajó con Charles Eames.
– La arquitecta alemana Lily Reich o la francesa Charlotte Perriand que trabajaron con Mies Van der Rohe y Le Corbusier respectivamente, eran simples compañeros y no estaban casados.

Todos los arquitectos conocen  a Le Corbusier, Mies van der Rohe o Alvar Aalto. Pero muy pocos han oído hablar de sus compañeras de estudio, esposas o colaboradoras.

Arquitectas pioneras

Otras arquitectas que trabajaron en solitario, como Maïja Isola, y Marianne Brandt, pertenecientes a la Bauhaus, así como Margaret Kropoholler Staal, Grethe Meyer, Nana Ditzel, Grethe Schutte-Lihotzy, Lina Bo Bardi o la española Matilde Ucelay  -que fue a primera que terminó los estudios de arquitectura en nuestro país-, han tenido menos reconocimiento, si cabe, que la anteriores citadas.

No voy a tratar de realizar una recopilación exhaustiva de todas las arquitectas de este período, aunque si de algunas de ellas, intentando seguir una exposición más o menos cronológica. Información muy difícil de conseguir puesto que, salvo raras excepciones, no son mencionadas en los libros de Historia del Arte ni en las Enciclopedias de Arquitectura.

Cristina García-Rosales. Arquitecta
Madrid. Febrero 2014

Las arquitectas pioneras: la presencia de la ausencia (III) | Cristina García-Rosales

[:gl]

As arquitectas pioneiras: a presenza da ausencia (I) | Cristina García-Rosales

Despois desta pequena introdución desexo brindar unha homenaxe ás arquitectas pioneiras, mulleres que souberon vivir a súa vida con imaxinación e entusiasmo, que foron capaces de romper moldes e costumes, permitíndonos ás arquitectas actuais percorrer o noso camiño con maior facilidade.

A súa historia non foi escrita e o seu traballo non foi nunca recoñecido. É por iso polo que nin sequera puideron ser esquecidas.

Aínda que en 1923 o escritor Walter Bejamin afirmaba que non existía unha cultura propia da muller, a memoria hoxe ensínanos que os ideais estas mulleres vangardistas seguen sendo os nosos, os das arquitectas actuais, como veremos nos exemplos que a continuación vou mostrar.

Tradicionalmente, a arquitectura, así como outras carreiras técnicas e científicas, eran profesións masculinas. A muller era relegada á artesanía, á domesticiade, ao privado; é dicir, ao mundo do interior. Non existían vocacións universitarias, entre outras cousas, porque as mulleres tiñan prohibido o acceso ás aulas.

Recordemos, como exemplo, que en España, Concepción Areal, tivo que disfrazarse de varón para acceder á carreira de dereito no ano 1841.

Pavillón da Muller, de Sophia Haydn

Na Exposición Mundial de Chicago de 1893, diferentes grupos de mulleres construíron xuntas, por primeira vez na historia da arquitectura occidental, un Pavillón: o da Muller. Este pavillón foi deseñado por Sophia Haydn, nova titulada en arquitectura polo Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts. (Aínda que non foi a primeira arquitecta americana, senón Jennie Louise Blanchard, nacida en 1856).

Deste pavillón a crítica dixo: “Se algunha vez a suavidade e dozura foron expresadas na arquitectura, percibímolo no edificio da Srta. Haydn”. Suavidade e dozura non son, non obstante, adxectivos normalmente aplicados na arquitectura.

O belo edifico de Sophia Haydn, era un máis dentro do estilo neoclásico Beaux Arts, estilo que predominou no resto dos pavillóns da Exposición. A súa intención era demostrar que as realizacións das mulleres eran equivalentes ás dos homes.

Sophia Haydn

Mentres tanto en Europa, é Elisabeth Siddal a única muller que se relaciona co deseño e a arquitectura no século XIX. Debido a “a súa encantadora figura e magnífico colo, así como á súa fisionomía delicada e perfectamente formada foi adoptada polo grupo dos pre-Rafaelistas como modelo e en 1860 casou con Dante Gabriel Rosetti. Non creo estes atributos puidéranse dicir no caso de ter sido home. Foi de orixe humilde, escritora e poeta, e realizou tamén bosquexos de arquitectura.

A principios do século XX, na sociedade occidental -e concretamente en Europa – irrompe un modelo novo modelo de muller.

Compañeiras de viaxe das vangardas, xenerosas e entusiastas, aparecen as arquitectas pioneiras.

Así podemos citar:

– Á irlandesa Eileen Grey que traballou con Jean Badovicci.

– Á finlandesa Aino Marsio Aalto que traballou co seu marido Alvar Aalto.

– Á escocesa Margaret Mc Donald que traballou con Charles Rennie Mackintosh.

– Á inglesa Allison Smithson que o fixo con Peter Smithson.

– O á norteamericana Ray Eames, que traballou con Charles Eames.

– A arquitecta alemá Lily Reich ou a francesa Charlotte Perriand, que traballaron con Mies Van der Rohe e Le Corbusier respectivamente, eran simples compañeiros e non estaban casados.

Todos los arquitectos conocen a Le Corbusier, Mies van der Rohe o Alvar Aalto. Pero muy pocos han oído hablar de sus compañeras de estudio, esposas o colaboradoras.

Arquitectas pioneiras

Outras arquitectas que traballaron en solitario, como Maïja Isola, e Marianne Brandt, pertencentes á Bauhaus, así como Margaret Kropoholler Staal, Grethe Meyer, Nana Ditzel, Grethe Schutte-Lihotzy, Lina Bo Bardi ou a española Matilde Ucelay -que foi a primeira que rematou os estudos de arquitectura no noso país-, tiveron menos recoñecemento, se cabe, que a anteriores citadas.

Non vou tratar de realizar unha recompilación exhaustiva de todas as arquitectas deste período, aínda que se dalgunhas delas, intentando seguir unha exposición máis ou menos cronolóxica. Información moi difícil de conseguir posto que, salvo raras excepcións, non son mencionadas nos libros de Historia da Arte nin nas Enciclopedias de Arquitectura.

Cristina García-Rosales. Arquitecta

Madrid. Febreiro 2014

As arquitectas pioneiras: a presenza da ausencia (III) | Cristina García-Rosales[:en]

The pioneering arquitect women: the presence of the absence (I) | Cristina García-Rosales

After this small introduction I want to offer an honoring to the pioneering woman architects, women who could live through his life with imagination and enthusiasm, which they were capable of breaking molds and customs, allowing the current arquitectas to cross our way with major facility.

His history has not been written and his work has never been recognized. It is for it for what at least they could have been forgotten.

Though in 1923 the writer Walter Bejamin was affirming that an own culture of the woman did not exist, the memory today teaches us that ideal these ultramodern women continue being ours, those of the current arquitectas, since we will see in the examples that later I am going to show.

Traditionally, the architecture, as well as other technical and scientific careers, they were masculine professions. The woman was relegated to the crafts, to the domesticity, to the private thing; it is to say, to the world of the interior. University vocations did not exist, among other things, because the women had no admittance to the classrooms.

Let’s remember, as example, that in Spain, Concepción Arenal, had to disguise as male to accede to the career of right in the year 1841.

Woman Pavilion, by Sophia Haydn

In the World Exhibition of Chicago of 1893, different groups of women constructed together, for the first time in the history of the western architecture, a Pavilion: that of the Woman. This pavilion was designed by Sophia Haydn, young woman titled in architecture by the Institute of Technology of Massachusetts. (Though it was not the first American woman architect, but Jennie Louise Blanchard,  she was born in 1856).

Of this pavilion the critique said: “If at some time the smoothness and sweetness have been expressed in the architecture, we perceive it in the building of Miss. Haydn”. Smoothness and sweetness are not, nevertheless, adjectival normally applied in the architecture.

The Sophia Haydn´s beautiful build , it was one more inside the neoclassic style Beaux Arts, style that prevailed in the rest of the pavilions of the Exhibition. His intention was to demonstrate that the accomplishments of the women were equivalent to those of the men.

Sophia Haydn

Meanwhile in Europe, she is Elisabeth Siddal the only woman who relates to the design and the architecture in the 19th century. Due to “his magician appears and magnificent neck, as well as to his physiognomy delicate and perfectly formed” it was adopted by the group of the pre-Rafaelistas as model and in 1860 he married Dante Gabriel Rosetti. I do not believe these attributes they could be said in case of having been a man. It was of humble origin, writer and poet, and realized also sketches of architecture.

At the beginning of the 20th century, in the western company – and concretely in Europe – irrumpe a new model I shape of woman.

Companions of trip of the forefronts, generous and enthusiasts, appear the pioneering woman architects.

This way we can mention:

– To the irish Eileen Grey who worked with Jean Badovicci.

– To the finn Aino Marsio Aalto who worked with his husband Alvar Aalto.

– To the scot Margaret Mc Donald who worked with Charles Rennie Mackintosh.

– Sidesaddle Allison Smithson who did it with Peter Smithson.

– Or to the north american Ray Eames, who worked with Charles Eames.

– The German arquitecta Lily Reich or the french Charlotte Perriand who worked with Mies Van der Rohe and Him Corbusier respectively, were simple companions and were not married.

All the architects know to Him Corbusier, Mies van der Rohe or Alvar Aalto. But very few ones have heard speaking about his companions of study, wives or collaborators.

Pioneering woman architects

Other arquitectas that worked in solitarily, as Maïja Isola, and Marianne Brandt, belonging to the Bauhaus, as well as Margaret Kropoholler Staal, Grethe Meyer, Grandma Ditzel, Grethe Schutte-Lihotzy, Lina Bo Bardi or the spanish woman Matilde Ucelay – who was to first that finished the studies of architecture in our country-, have had less recognition, if it fits, that her previous mentioned.

I am not going to try to realize an exhaustive summary of all the arquitectas of this period, though if of some of them, trying to follow a more or less chronological exhibition. Information very difficult to obtain since, except rare exceptions, they are mentioned neither in the books of History of the Art nor in the Encyclopedias of Architecture.

Cristina García-Rosales. Architect

Madrid. February 2014

The pioneering arquitect women: the presence of the absence (III) | Cristina García-Rosales[:]

Cristina García-Rosales
Cristina García-Rosaleshttps://arquiplaneo.wixsite.com/arquiplaneo
Soy arquitecta (1980). Mis proyectos son muy diversos. En 1995 fundo el grupo La Mujer Construye, en el que ocupo la Presidencia. Con LMC he realizado diversas actividades, entre ellas la coordinación de Encuentros en Alcalá y Madrid y la edición de libros y catálogos de las exposiciones. He participado en más de 250 conferencias, debates, seminarios y congresos, tanto nacionales como internacionales y he comisariado y diseñado la exposición "Construir desde el Interior”, 75 obras realizadas por mujeres. Estoy escribiendo mi tesis doctoral "Aino Marsio Aalto, arquitecta finlandesa".
ARTÍCULOS RELACIONADOS
ARTÍCULOS DEL AUTOR
0 0 votos
Article Rating
Suscribirse
Notificarme
guest
0 Comments
Los más recientes
Los más viejos Los más votados

Espónsor

Síguenos

23,683FansMe gusta
5,321SeguidoresSeguir
1,844SeguidoresSeguir
23,782SeguidoresSeguir

Promoción

También:

feedly

Columnistas destacados

Íñigo García Odiaga
87 Publicaciones0 COMENTARIOS
Antonio S. Río Vázquez
57 Publicaciones0 COMENTARIOS
José del Carmen Palacios Aguilar
54 Publicaciones0 COMENTARIOS
Aldo G. Facho Dede
50 Publicaciones0 COMENTARIOS