Arquitecturas no límite e a fronteira | Luis Gil

Búnker del muro atlántico | Fotografía: Paul Virilio, Bunker Archéologie, 1975.
Búnker do muro atlántico | Fotografía: Paul Virilio, Bunker Archéologie, 1975.

Se o bordo, como limite ou fronteira, só se pode abordar mediante a forza (a enerxía en estado puro sen cultivar) ou a estratexia unida á súa concreción a técnica (o invento que permite actuar enganando á adversidade), a historia as arquitecturas xestadas na fronteira tamén se concretou nunha dobre formalización. Desta maneira ao espazo de liminar e fronteirizo só conseguen sobrevivir por unha banda as construcións rotundas, de masa, pechadas sobre si mesmas ou ben no extremo oposto as arquitecturas fráxiles, lixeiras e que son susceptibles da mobilidade, do cambio rápido e a adaptación flexible.

Unhas achegan a súa masa, a súa corporeidade e a súa intención de ser corpos inamovibles. Obxectos pesados cuxa densidade é mostra e proba irrefutable da súa inaccesibilidade. Así se entenden os cubos que fortalecen os lenzos de muralla e noutra escala, as fortalezas en avanzada protexendo a enseada marítima. Da mesma forma os búnqueres de costa que controlan amplas zonas de costa cubrindo coa física do radio de tiro1 o espazo interior do territorio ou dominio a protexer. Son todas elas arquitecturas de fronteira, de loita aberta.

As outras, as do límite, como obstáculo natural, son as nómades, as do movemento circunstancial ou constante, arquitecturas que teñen o dobre de arquitectura se así puidésemos falar, que aos conceptos básicos do recinto e a protección engaden o da lixeireza e a racionalidade na súa construción e desmonte que fai que sexan transportables2 mostrándose de natureza dura, pero non ríxida. Son flexibles en distintos sentidos, no físico propiamente devandito, soportando as mesmas inclemencias que as construcións fixas, ou as aínda máis duras destes espazos desasosegados que son os límites, e o son tamén no sentido de que admiten a variación e a adaptación do sistema en función da paisaxe en que se atopen. Ser flexibles procurando diferentes opcións é condición imprescindible para sobrevivir no espazo de confusión e agresión continua liminar.

Bunker Archeology | Paul Virilio
Bunker Archéologie | Paul Virilio

Arquitecturas do camiño adáptanse tamén ás distintas culturas contemporáneas, como as de casas que se alixeiran e adáptanse á estrada producindo unha optimización que xa era común ás construcións nómades clásicas anteriormente descritas. A lixeireza que lle é propia a priori, a estas arquitecturas, vai unida a outras nocións inherentes como a aerodinámica, o almacenamento e apilamiento.

Cando hoxe en día observamos as máis elaboradas arquitecturas nómades da viaxe, as últimas máquinas a habitar que son o tren, o barco e o avión de pasaxeiros nas que Lle corbusier e Buckmister Fuller inspiráronse parécennos só pasos intermedios cara ao crebo que a intelixencia do cabalo de Troia fíxolle ao límite como barreira artificial.

Luis Gil Pita, arquitecto
Santiago de Compostela, Novembro 2019

Notas:

Ver. Bunker Archéologie de Paul Virilio. Edt Centre Georges Pompidou, Paris 1975

Ver. Transportable Enviroments editado por Robert Kronenburg, Londres 1997 y Light-ness, The inevitable renaissance of minimum energy structures, edt 010, Rotterdam 1999.

Capítulo do artigo Alegoría da fronteira e o límite, publicado orixinalmente na revista Obradoiro nº34, inverno de 2009.

Luis Gil Pita

Arquitecto por la ETSA de A Coruña en 1997, desde ese año colabora en el estudio de Manuel Gallego Jorreto hasta 1999. Becado de investigación en Holanda en 2000-1, con un estudio sobre lo fronterizo y liminar en arquitectura, por la Diputación de A Coruña, fue posteriormente Profesor invitado en el área de proyectos de la Facultad de Arquitectura de Guimaráes, Universidade do Minho, del 2001 hasta el 2007. Desde el inicio de su carrera ha publicado asíduamente artículos y ha participado como editor en diferentes publicaciones alrededor de la arquitectura.

follow me

Arquivado en: artigos, Luis Gil Pita

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,