InicioartículosLa arquitectura pública en Madrid y en el inicio del siglo XXI...

[:es]La arquitectura pública en Madrid y en el inicio del siglo XXI (IV) | Antón Capitel[:gl]A arquitectura pública en Madrid e no inicio do século XXI (IV) | Antón Capitel[:en]The public architecture in Madrid and in the beginning of the 21st century (IV) | Antón Capitel[:]

[:es]

La arquitectura pública en Madrid y en el inicio del siglo XXI (III) | Antón CapitelA arquitectura pública en Madrid e no inicio do século XXI (III) | Antón CapitelThe public architecture in Madrid and in the beginning of the 21st century (III) | Antón Capitel

La arquitectura pública en Madrid y en el inicio del siglo XXI (IV) | Antón Capitel. Ciudad de la Justicia. Detalle del proyecto ganador, del equipo de Frechilla y López-Peláez
Ciudad de la Justicia. Detalle del proyecto ganador, del equipo de Frechilla y López-Peláez

Dentro de las grandes obras de nueva planta están las que, probablemente por ambiciosas, han sido interrumpidas por falta de financiación a causa de la crisis económica. La principal de ellas es la llamada “Ciudad de la Justicia”, a construir en unos terrenos muy periféricos, contiguos a la última ampliación del aeropuerto de Barajas, la terminal “T-4”.

El hecho mismo de la “Ciudad de la Justicia” me ha parecido siempre una idea muy mala precisamente por este emplazamiento periférico, que evita todas las ventajas que la ciudad significa, sobre todo las ligadas al transporte público, aunque no sólo, desde luego. No se entiende por qué la administración de la Justicia pensó en esta posibilidad, ni tampoco por qué el Colegio de Arquitectos la aceptó y colaboró con ella.

La administración del Estado tiene en Madrid importantes edificios abandonados, o en uso parcial o innecesario, que hubieran podido evitar esta idea periférica de la “Ciudad de la Justicia”. Completamente abandonado se encuentra lo que fue el Hospital Militar “Generalísimo Franco” (resulta un fastidio, dicho sea de paso, tener que referirse todavía a nombres como éste), que ocupa nada menos que una manzana del ensanche (la de Isaac Peral, Joaquín María López, Hilarión Eslava y Donoso Cortés), teniendo incluso algo de espacio libre sin edificar. Éste podría haber sido una de las bases de la nueva “Ciudad de la Justicia”, y está en un emplazamiento extraordinario.

Pero, además, muy cerca (a diez minutos andando) está el semi-ocupado (o el fingidamente ocupado) Parque Móvil, en otra espléndida situación, con fachada principal a Cea Bermúdez. Creo que en este caso, y aunque el frente no es tan grande, la superficie en planta es mayor que una manzana, pues en realidad coge dos. Y resulta bastante fácil buscarle sitio en la periferia a un garaje para los coches oficiales, suponiendo que esa cuestión sea necesaria. Con ello tendríamos más de dos manzanas del ensanche, y muy cercanas, para dedicarlas a los espacios madrileños de la Justicia. Es muy probable que fuera suficiente.

Pero, si no, queda todavía una importante posibilidad, la del antiguo “Ministerio del Aire”, hoy Cuartel General (?) del Ejército del Aire, que podemos imaginar ocupado tan sólo en parte, y que si no, tanto da. Cuando los tres ministerios franquistas del ejército se convirtieron en uno, el de Defensa, ganaron, insólitamente, un cuarto edificio, el que fue Información y Turismo en la dictadura y luego Cultura, en la democracia, en la prolongación de la Castellana. Pues ahora sería bien sencillo obligar al ejército a replegarse a 3 edificios, o a buscar otro cualquiera entre los múltiples que tiene abandonados y sin uso. Eso, suponiendo que el ejército siga siendo necesario y no una ficción.

El viejo edificio franquista de Gutiérrez Soto tiene bastante carácter para recibir el letrero “Palacio de Justicia”, bastante más que para el uso actual. Parecería incluso hecho en origen para ese nuevo uso, si así fuera. Se vería bastante, y hasta nos convencería, quizá, de que la Justicia podría funcionar. Sea como fuere, ya ven: más de tres manzanas, en el mismo barrio, muy cerca, que podrían haber soportado la “Ciudad de la Justicia”, en vez de llevársela a la periferia. Debemos a la crisis económica alguna ventaja, y no sólo inconvenientes, como es ésta de haberse cargado la “Ciudad de la Justicia”. Todavía estaríamos a tiempo para que se hiciese algo de lo que digo, o cosas semejantes.

La forma circular

Pero, como es sabido, no acaba aquí la cosa. Se celebró un importante concurso destinado a los terrenos de la periferia, auspiciado por el Ministerio de Justicia, la Comunidad de Madrid y por el Colegio de Arquitectos, organismos todos ellos que habían aceptado, y hasta inventado, la disparatada situación fuera de la ciudad. Pero encima, un jurado que prefiero no recordar dio el premio a una propuesta del equipo de los arquitectos Frechilla y López-Peláez, buenos y cultos profesionales, que propusieron, como es bien sabido, y sin embargo, una “Ciudad de la Justicia” compuesta por edificios obligadamente ¡de planta circular!

La locura del emplazamiento se completó con esta otra de la forma planimétrica. Los edificios no son casi nunca redondos, salvo que sean plazas de toros, iglesias centrales, y, acaso algunos otros, en casos muy especiales. Incluso las iglesias centrales nunca fueron muy convincentes y se hicieron muy poco.

La forma circular no es muy propia de las edificaciones, aunque, tercamente, haya arquitectos, supuestamente buenos, que la sigan empleando en algunas ocasiones. Puede recordarse que Sáenz de Oíza, Carvajal, Higueras, Navarro Baldewg, Fernández Alba, Moneo,… hicieron o proyectaron edificios redondos, pero eran al menos singulares y aislados. Lo que nunca había propuesto nadie era una sistemática completa de edificios no singulares y todos ellos de planta circular. Pero lo cual no quiere decir que no sea una propuesta bella –los dibujos del concurso eran muy bonitos; si no, no lo hubieran ganado-, o que los edificios redondos no sean bellos. Aunque lo malo es que además de bellos son absurdos y, además, un poco tontos. Al menos, tomados en su conjunto.

Lo cierto es que, también desde este punto de vista, la recesión económica nos ha librado, al menos de momento, de un notable disparate.

(continuará…)

[:es]La arquitectura pública en Madrid y en el inicio del siglo XXI (V) | Antón Capitel[:gl]A arquitectura pública en Madrid e no inicio do século XXI (V) | Antón Capitel[:en]The public architecture in Madrid and in the beginning of the 21st century (V) | Antón Capitel[:]

Antonio González-Capitel Martínez · Doctor arquitecto · catedrático en ETSAM
Madrid · marzo 2013[:en]

 City of the Justice. Detail of the winning project, of the equipment Frechilla and López-Peláez

Inside the big works of new plant there are those who, probably for ambitious, have been interrupted for lack of financing because of the economic crisis. The principal one of them is so called “City of the Justice”, to constructing in a few very peripheral areas, contiguous to the last extension of the airport of Cards, the terminus “T-4”.

The fact itself of the “City of the Justice” it has looked like to me always a very bad idea precisely for this peripheral emplacement, which avoids all the advantages that the city means, especially the tied ones to the public transport, though not only, certainly. He does not also understand himself why the administration of the Justice thought about this possibility, not why the Architects’ College her agreed and collaborated with her.

The administration of the State has in Madrid important left buildings, or in partial or unnecessary use, which they could have avoided this peripheral idea of the “City of the Justice”. Completely left one finds what was the “Most general Franco” Military Hospital (it turns out to be a nuisance, saying is of step, to have to say still to names as this one), that it occupies nothing less than an apple of the widening (that of Isaac Peral, Joaquín Maria Lopez, Hilarión Eslava and Graceful Polite), having something enclosed of free space without building. This one might have been one of the bases of new “City of the Justice”, and it is in an extraordinary emplacement.

But, in addition, closely together (to ten minutes walking) there is the semi-busy one (or the feignedly busy one) Vehicle fleet, in another splendid situation, with main face to Cea Bermúdez. I believe that in this case, and though the front is not so big, the surface in plant is major that an apple, since actually it takes two. And it turns out easy enough to look for site in the periphery to a garage for the official cars, supposing that this question is necessary. With it we would have more than two apples of the widening, and very nearby, to dedicate them to the spaces of Madrid de la Justicia. It is very probable that it was sufficient.

But, if not, there stays still an important possibility, that of former “Department of the Air”, today Headquarters (?) of the Army of the Air, which we can imagine occupied only partly, and that if not, so much it gives. When three pro-Franco departments of the army turned into one, that of Defense, they gained, unusually, a fourth building, which was Information and Tourism in the dictatorship and then Culture, in the democracy, in the prolongation of the Castilian one. Since now it would be simple well to force the army to withdraw to 3 buildings, or when other one looks for anyone between the multiple ones that it has left and without use. It, supposing that the army continues being necessary and not a fiction.

Gutiérrez Soto’s old pro-Franco building has enough character to receive the sign “Courthouse”, more enough than for the current use. He would seem to be even done in origin for this new use, if this way out. One would see enough, and even it us would convince, probably, that the Justice might work. Be since it will be, already come: more than three apples, in the same neighborhood, closely together, that might have supported the “City of the Justice”, instead of taking her to him to the periphery. We owe to the economic crisis some advantage, and not only disadvantages, since it is this one of there having been loaded the “City of the Justice”. Still we would be in time in order that there was done something of what I say, or similar things.

But, since it is known, it does not end here the thing. There was celebrated an important contest destined for the areas of the periphery, supported by the Department of Justice, the Community of Madrid and by the Architects’ College, organisms all of them who had accepted, and up to invented, the ludicrous situation out of the city. But it raises, a juror that I prefer not reminding gave the prize to an offer of the equipment of the architects Frechilla and Lopez-Peláez, good and educated professionals, who proposed, since it is known well, and nevertheless, a “City of the Justice” composed by buildings obligadamente of circular plant!

The madness of the emplacement was completed by different this one of the planimetric form. The buildings are never almost round, except that they are bullrings, central churches, and, perhaps different any, in very special cases. Even the central churches were never very convincing and became very small. The circular form is not very own of the buildings, though, stubbornly, there are architects, supposedly good, that continue using it in some occasions. There can be remembered that Sáenz de Oíza, Oak grove, Fig trees, Navarrese one Baldewg, Fernandez Alba, I Clown around, … they did or projected round buildings, but they were at least singular and isolated. What he had never proposed anybody was the systematic complete one of not singular buildings and all of them of circular plant. Which does not want to say that it is not a beautiful offer – the drawings of the contest were very nice; if not, they had not gained it-, or that the round buildings are not beautiful. The bad thing is that besides beautiful they are absurd and, in addition, little idiots. At least, taken in his set.

The certain thing is that, also from this point of view, the economic recession has freed us, at least at the moment, of a notable silly thing.

(to be continued…)

Antonio González-Capitel Martínez · Doctor architect · professor in ETSAM

Madrid · marzch 2013

[:gl]

Cidade da Xustiza. Detalle do proxecto gañador, do equipo de Frechilla e López-Peláez

Dentro das grandes obras de nova planta están as que, probablemente por ambiciosas, foron interrompidas por falta de financiamento a causa da crise económica. A principal delas é a chamada “Cidade da Xustiza”, a construír nuns terreos moi periféricos, contiguos á última ampliación do aeroporto de Barajas, a terminal “T-4”.

O feito mesmo da “Cidade da Xustiza” me pareceu sempre unha idea moi mala precisamente por esta localización periférica, que evita todas as vantaxes que a cidade significa, sobre todo as ligadas ao transporte público, aínda que non só, dende logo. Non se entende por que a administración da Xustiza pensou nesta posibilidade, nin tampouco por que o Colexio de Arquitectos a aceptou e colaborou con ela.

A administración do Estado ten en Madrid importantes edificios abandonados, ou en uso parcial ou innecesario, que tivesen podido evitar esta idea periférica da “Cidade da Xustiza”. Completamente abandonado encóntrase o que foi o Hospital Militar “Xeneral Franco” (resulta un fastío, dito sexa de paso, ter que referirse aínda a nomes como este), que ocupa nada menos que unha mazá do ensanche (a de Isaac Peral, Joaquín María López, Hilarión Eslava e Donoso Cortés), tendo mesmo algo de espazo libre sen edificar. Este podería ter sido unha das bases da nova “Cidade da Xustiza”, e está nunha localización extraordinaria.

Pero ademais moi preto (a dez minutos andando) está o semi-ocupado (ou o finxidamente ocupado) Parque Móbil, noutra espléndida situación, con fachada principal a Cea Bermúdez. Creo que neste caso, e aínda que a fronte non é tan grande, a superficie en planta é maior que unha mazá, pois en realidade colle dous. E resulta bastante doado buscalo sitio na periferia a un garaxe para os coches oficiais, supoñendo que esa cuestión sexa necesaria. Con iso teriamos máis de dúas mazás do ensanche, e moi próximas, para dedicalas aos espazos madrileños da Xustiza. É moi probable que fose suficiente.

Pero, se non, queda aínda unha importante posibilidade, a do antigo “Ministerio do Aire”, hoxe Cuartel Xeral (?) do Exército do Aire, que podemos imaxinar ocupado tan só en parte, e que se non, tanto dá. Cando os tres ministerios franquistas do exército se converteron nun, o de Defensa, gañaron, insolitamente, un cuarto edificio, o que foi Información e Turismo na ditadura e logo Cultura, na democracia, na prolongación da Castelá. Pois agora sería ben sinxelo obrigar o exército a repregarse a 3 edificios, ou a buscar outro calquera entre os múltiples que ten abandonados e sen uso. Iso, supoñendo que o exército siga sendo necesario e non unha ficción.

O vello edificio franquista de Gutiérrez Soto ten bastante carácter para recibir o letreiro “Pazo de Xustiza”, bastante máis que para o uso actual. Parecería mesmo feito en orixe para ese novo uso, se así fóra. Veríase bastante, e ata nos convencería, quizais, de que a Xustiza podería funcionar. Sexa como for, xa ven: máis de tres mazás, no mesmo barrio, moi preto, que poderían ter soportado a “Cidade da Xustiza”, en vez de levársea á periferia. Debemos á crise económica algunha vantaxe, e non só inconvenientes, como é esta de terse cargado a “Cidade da Xustiza”. Aínda estariamos a tempo para que se fixese algo do que digo, ou cousas semellantes.

Pero, como é sabido, non remata aquí a cousa. Celebrouse un importante concurso destinado aos terreos da periferia, auspiciado polo Ministerio de Xustiza, a Comunidade de Madrid e polo Colexio de Arquitectos, organismos todos eles que aceptaran, e ata inventado, a disparatada situación fóra da cidade. Pero enriba, un xurado que prefiro non recordar deu o premio a unha proposta do equipo dos arquitectos Frechilla e López-Peláez, bos e cultos profesionais, que propuxeron, como é ben sabido, e, non obstante unha “Cidade da Xustiza” composta por edificios obrigadamente ¡de planta circular!

A loucura da localización completouse con esta outra da forma planimétrica. Os edificios non son case nunca redondos, salvo que sexan prazas de touros, igrexas centrais, e, acaso algúns outros, en casos moi especiais. Mesmo as igrexas centrais nunca foron moi convincentes e fixéronse moi pouco. A forma circular non é moi propia das edificacións, aínda que, testanamente, haxa arquitectos, supostamente bos, que a sigan empregando nalgunhas ocasións. Pode recordarse que Sáenz de Oíza, Carvajal, Figueiras, Navarro Baldewg, Fernández Alba, Moneo,… fixeron ou proxectaron edificios redondos, pero eran polo menos singulares e illados. O que nunca propuxera ninguén era unha sistemática completa de edificios non singulares e todos eles de planta circular. O cal non quere dicir que non sexa unha proposta bela -os debuxos do concurso eran moi bonitos; se non, non o terían gañado-, ou que os edificios redondos non sexan belos. O malo é que ademais de belos son absurdos e, ademais, un pouco parvos. Polo menos, tomados no seu conxunto.

O certo é que, tamén dende este punto de vista, a recesión económica nos librou, polo menos de momento, dun notable disparate.

(continuará…)

Antonio González-Capitel Martínez · Doutor arquitecto · catedrático en ETSAM

Madrid · marzo 2013

[:]

Antón Capitel
Antón Capitelhttp://acapitel.blogspot.com.es/
Es arquitecto y catedrático de Proyectos de la Escuela de Arquitectura de Madrid, fue director de la revista Arquitectura (COAM) de 1981 a 1986 y de 2001 a 2009. Historiador, ensayista y crítico, ha publicado numerosos artículos en revistas españolas y extranjeras sobre arquitectura española e internacional. Entre sus libros destacan diferentes monografías sobre arquitectos.
ARTÍCULOS RELACIONADOS
ARTÍCULOS DEL AUTOR
0 0 votos
Article Rating
Suscribirse
Notificarme
guest
0 Comments
Los más recientes
Los más viejos Los más votados

Espónsor

Síguenos

23,683FansMe gusta
5,321SeguidoresSeguir
1,844SeguidoresSeguir
23,782SeguidoresSeguir

Promoción

También:

feedly

Columnistas destacados

Íñigo García Odiaga
87 Publicaciones0 COMENTARIOS
Antonio S. Río Vázquez
57 Publicaciones0 COMENTARIOS
José del Carmen Palacios Aguilar
54 Publicaciones0 COMENTARIOS
Aldo G. Facho Dede
50 Publicaciones0 COMENTARIOS