
Hacia una arquitectura informacional.
O cómo hacer lo mismo de una manera completamente distinta.
Llevo tiempo dando la tabarra con lo de la arquitectura informacional. Tanto que no pude dejar de recoger el órdago de Alberto cuando me pidió que lo explicara aquí.
El salto que podría producirse en los modos de hacer arquitectura me parece tan importante como el que en su día se produjo con la transición entre la delineación manual y el CAD. Lo interesante es que no tarde tanto en producirse, y por eso tratamos de aclarar el asunto.
¿Qué es lo informacional?
Simplificando la definición de Manuel Castells hasta límites casi absurdos:
«lo informacional es todo aquello que usa la información como recurso productivo.» 1
Entonces, si el ser humano funciona en sociedad comunicándose información ¿no han sido informacionales todas las actividades sociales del ser humano durante toda su existencia ?
No. Por el simple hecho de que, hasta ahora, la información no era lo trascendente. En la prehistoria lo trascendente no era cómo se hacía el fuego si no poseerlo. En el medievo lo importante no era lo que decían los libros si no poseerlos. En los cincuenta, para McLuhan lo importante no era la programación de la tele si no que existía la tele y nos podía comunicar a distancia.2
Fijaos que eso esa forma de ver la realidad le llevó a acuñar su famosa frase de:
«El medio es el masaje»
(Y aquí debo ratificar que no es una errata, dice el masaje y creo que la afirmación fue intencionada).
¿Qué ha cambiado? Pues por no liarme y en aras de la claridad, lo mejor será usar ejemplos, que hay muchos:
El genoma humano, en el que sin saber todavía qué hace cada gen, hemos conseguido leerlos, y podemos anticipar que sabremos usarlos.
Los documentos de wikileaks en el que lo importante no es la forma que tienen, sino que se han distribuido y han roto mordazas.
Los portales de transparencia que pese a que nos abruman con ingentes cantidades de datos en los que será difícil encontrar lo que buscamos, sabemos que podemos encontrarlo.
La Wikipedia, en la que parece que vamos a encontrar la respuesta a cualquier duda que podamos tener…
Y ahora –y más con el último ejemplo, que está llevando a que los trabajos escolares se conviertan cada vez más en un copiapega– me decís que el exceso de información nos está estupidizando3, pero, para mi, la potencia no está en la accesibilidad de esa información, ya casi universal.
La potencia está en el uso productivo de esa información.
Entonces ¿cómo se usa la información cuando hablamos de diseño o de proyecto de arquitectura?
¿Cómo se diseña informacionalmente?
Todavía no puedo dar recetas. Muy posiblemente no haya recetas. Pero si hay dinámicas que creo que son factibles.
· Podemos explicitar las decisiones que tomamos a lo largo del proceso.
Verbalizar cada acción de proyecto, documentando gráfica o textualmente la cuestión y las distintas opciones.
· Construir las relaciones.
Desde el conjunto de acciones explicitadas anteriormente, realizar el esfuerzo de evidenciar las relaciones que cada una de ellas tiene con las demás, especialmente si hay afecciones.
· Ajustar de forma iterativa.
En tanto que estamos hablando de arquitectura, huelga decir que los dos procesos anteriores deberían tomar forma de espacio ¿no? La discretización de la toma de decisiones y la construcción de la relacionalidad entre ellas, debería formar una suerte de metaproyecto. Algo similar a una variación matemática o en términos de metodología de diseño, eso que tanta urticaria produce a muchos compañeros, un escenario de diseño.
Aquí es donde, manque me pese, introducimos las máquinas. He desarrollado experimentos docentes en los que hemos hecho ejercicios de diseño informacional mediante métodos analógicos, lápiz y mucho papel mayoritariamente, y os puedo decir que los resultados se parecen mucho al cálculo matricial de estructuras cuando algunos profesores veteranos nos contaban que se tendían en el suelo sobre sábanas de papel… Con máquinas es otra cosa.
Sobre el software no me voy a extender mucho –porque mi interés está en el campo del proyecto como proceso abstracto de pensamiento que trata de producir espacios– pero hay herramientas muy potentes: Grasshopper, plugin de Rhinoceros y Dynamo–el clon de Grasshopper– que trabaja como plugin de casi todos los programas del gigante Autodesk.
Estos programas se han popularizado sobre todo porque posibilitan una gran capacidad de generación formal que posibilitan –el mal llamado parametricismo (aquí el manifiesto parametricismo como estilo de Patrick Schumacher) ha hecho estragos en una línea con un enorme potencial propositivo– pero mi interés va más allá de lo plástico, así que me permitís que no entre a tratar el diseño paramétrico, sería limitar demasiado las implicaciones de nuestra propuesta.
¿No trabajamos con espacio antes que con formas?
¿Por qué no tratar de descender a estados previos de la arquitectura para usar estos modelos de pensamiento? Ya hay grupos de trabajo dentro de las comunidades de conocimiento que trabajan sobre la sintaxis espacial. Si comparamos esta apertura con las claras limitaciones que suponía el trabajo con las gramáticas formales resulta interesante ¿verdad?
¿Cómo empezar con lo informacional?
Creo que una de las direcciones puede ser trabajar por analogía. El BIM(Building Information Modelling) lleva mucho en desarrollo y ya está alcanzando cotas de madurez importantes.
¿Por qué no empezar a hacer PIM?
Quizás por que el acrónimo suena ridículo, pero se me antoja la vía: Project Information Modelling. Un modo de proyectar que sea capaz de manejar la realidad convertida en información, que construya redes relacionales sólidas y coherentes, que nos permitirán armar estructuras de conocimiento: metaproyectos.
Miguel Villegas, arquitecto
Editor en arquitextónica
Sevilla, enero 2015
Notas:
1 Castells, M. «La Era de la Información«. Ed. Alianza. Madrid, 2001. pág 51 (cita no literal).
2 McLuhan, Marshall and Quentin Fiore. El Medio Es El Masaje :[Un Inventario de Efectos]. Paidós Studio. Vol. 65. Barcelona: Paidós, 2007.
3 cf. Enrique Dans “perdiendo el tren”
Towards an informational architecture.
Or how to do the same of a completely different way.
I go time giving the tabarra with it of the informational architecture. So much that I could not stop gathering Alberto’s all or nothing when he asked me to explain it here.
The jump that might produce to him in the manners of making myself architecture seems to be so important as the one that in his day took place with the transition between the manual delineation and the CAD. The interesting thing is that it is not late so much in taking place, and because of it we try to clarify the matter.
What is informational?
Simplifying Manuel Castells’s definition up to almost absurd limits:
«Informational is all that that uses the information as productive resource.» 1
Then, if the human being works in company communicating to him information there have not been informationals all the social activities of the human being during all his existence?
Not. For the simple fact of which, till now, the information was not the transcendent thing. In the prehistory the transcendent thing was not how the fire was done if not to possess it. In the medievo the important thing was not what the books were saying if not to possess them. In the fifties, for McLuhan the important thing was not the programming of the TV if not that existed the TV and it could report to us distantly.2
You fix that it this way of seeing the reality led him to coining his famous phrase of:
«The way is the massage»
(And here I must confirm that it is not a misprint, he says the massage and I think that the affirmation was meaningful).
What has changed? So for not getting involved and in altars of the clarity, the better thing will be to use examples, which there are many:
The human genome, in which without knowing still what does every gene, we have managed to read them, and we can anticipate that we will be able to use.
The documents of wikileaks in that the important thing is not the form that they have, but they have distributed and broken gags.
The portals of transparency that in spite of that they overwhelm us with enormous quantities of information in which it will be difficult to find for what we look, we know that we can find it.
The Wikipedia, in which it seems that we are going to find the response to any doubt that we could have …
And now – and more with the last example, which is leading that the school works turn increasingly into a copypaste – you say to me that the excess of information us is stupidding3, but, for my, the power is not in the accessibility of this information, already almost universal.
The power is in the productive use of this information.
Then how is information used when we speak about design or about project of architecture?
How is it designed informational?
Still I cannot give recipes. Very possibly there are not recipes. But if there are dynamics that I think that they are feasible.
· We can explain the decisions that we take along the process.
To verbalize every action of project, documenting graph or textually the question and the different options.
· Constructing the relations.
From the set of actions explicitadas previously, to realize the effort to demonstrate the relations that each of them has with other, specially if there are affections.
· Fitting of iterative form.
While we are speaking about architecture, strike to say that both previous processes should take form of space not? The discretización of the capture of decisions and the construction of the relacionalidad between them, should form a luck of metaproject. Slightly similar to a mathematical variation or in terms of methodology of design, it that so many nettle-rash produces to many companions, a scene of design.
Here it is where, it cripples weigh me, we introduce the machines. I have developed educational experiments in which we have done exercises of informational design by means of analogical methods, pencil and very much paper for the most part, and can say to you that the results look like greatly the matrix calculation of structures when some veteran teachers were telling us that they were having a tendency in the soil on sheets of paper … With machines it is another thing.
On the software I me do not go to extending very much – because my interest is in the field of the project as abstract process of thought that tries to produce spaces – but there are very powerful tools: Grasshopper, plugin of Rhinoceros and Dynamo – The clown of Grasshopper – who works like plugin of almost all the programs of the giant Autodesk.
These programs have become popular especially because they make possible a great capacity of formal generation that they make the evil possible – so called parametricisme (here the manifest parametricismo as Patrick Schumacher’s style) it has done devastations in a line with an enormous potential propositivo – but my interest goes beyond the plastic thing, so you allow me that not between to treating the parametric design paramétrico, it would be to limit too much the implications of our offer.
We do not work with I spread before that with forms?
Why not to try to descend to previous conditions of the architecture to use these models of thought? Already there are workgroups inside the communities of knowledge that work on the spatial syntax. If we compare this opening with the clear limitations that the work supposed with the formal grammars it turns out to be interesting truth?
How to begin with informational?
I think that one of the directions can be work for analogy. The BIM (Building Information Modelling) goes very much in development and already it is reaching important levels of maturity.
Why not to start doing PIM?
Probably for that the acronym sounds ridiculously, but me the route takes a fancy: Project Information Modelling. A way of projecting that it is capable of handling the reality turned into information, which constructs relational solid and coherent networks, which will allow us to arm structures of knowledge: metaprojects.
Miguel Villegas, architect
Editor in arquitextónica
Sevilla, january 2015
Notes:
1 Castells, M. «La Era de la Información«. Ed. Alianza. Madrid, 2001. pag 51 (Not literal appointment).
2 McLuhan, Marshall and Quentin Fiore. El Medio Es El Masaje :[Un Inventario de Efectos]. Paidós Studio. Vol. 65. Barcelona: Paidós, 2007.
3 cf. Enrique Dans “perdiendo el tren”

Cara a unha arquitectura informacional.
Ou como facer o mesmo dun xeito completamente distinta.
Levo tempo dando a lata co da arquitectura informacional. Tanto que non puiden deixar de recoller o órdago de Alberto cando me pediu que o explicase aquí.
O salto que podería producirse nos modos de facer arquitectura paréceme tan importante como o que no seu día se produciu coa transición entre a delineación manual e o CAD. O interesante é que non tarde tanto en producirse, e por iso tratamos de aclarar o asunto.
¿Que é o informacional?
Simplificando a definición de Manuel Castells ata límites case absurdos:
«o informacional é todo aquilo que usa a información como recurso produtivo.» 1
Entón, si o ser humano funciona en sociedade comunicándose información ¿non foron informacionais todas as actividades sociais do ser humano durante toda a súa existencia?
Non. Polo simple feito de que, ata agora, a información non era o trascendente. Na prehistoria o trascendente non era como se facía o lume si non posuílo. No medievo o importante non era o que dicían os libros si non posuílos. Nos cincuenta, para McLuhan o importante non era a programación da tele si non que existía a tele e podíanos comunicar a distancia.2
Fixádevos que iso esa forma de ver a realidade levoulle a acuñar a súa famosa frase de:
«O medio é a masaxe»
(E aquí debo ratificar que non é unha errata, di o masaxe e creo que a afirmación foi intencionada).
¿Que mudou? Pois por non learme e en aras da claridade, o mellor será usar exemplos, que hai moitos:
O genoma humano, no que sen saber aínda que fai cada xene, conseguimos lelos, e podemos anticipar que saberemos usalos.
Os documentos de wikileaks no que o importante non é a forma que teñen, senón que se distribuíron e romperon mordazas.
Os portais de transparencia que pese a que nos abruman con ingentes cantidades de datos nos que será difícil atopar o que buscamos, sabemos que podemos atopalo.
A Wikipedia, na que parece que imos atopar a resposta a calquera dúbida que podamos ter…
E agora -e máis co último exemplo, que está levando a que os traballos escolares convértanse cada vez máis nun copiapega– dicídesme que o exceso de información estanos estupidizando3, pero, para o meu, a potencia non está na accesibilidad desa información, xa case universal.
A potencia está no uso produtivo desa información.
Entón ¿como se usa a información cando falamos de deseño ou de proxecto de arquitectura?
¿Como se deseña informacionalmente?
Aínda non podo dar receitas. Moi posiblemente non haxa receitas. Pero si hai dinámicas que creo que son factibles.
· Podemos explicitar as decisións que tomamos ao longo do proceso.
Verbalizar cada acción de proxecto, documentando gráfica ou textualmente a cuestión e as distintas opcións.
· Construir as relacións.
Dende o conxunto de accións explicitadas anteriormente, realizar o esforzo de evidenciar as relacións que cada unha delas ten coas demais, especialmente si hai afecciones.
· Axustar de forma iterativa.
En tanto que estamos falando de arquitectura, folga dicir que os dous procesos anteriores deberían tomar forma de espazo ¿non? A discretización de tómaa de decisións e a construción da relacionalidad entre elas, debería formar unha sorte de metaproxecto. Algo similar a unha variación matemática ou en términos de metodoloxía de deseño, iso que tanta urticaria produce a moitos compañeiros, un escenario de deseño.
Aquí é onde, manque péseme, introducimos as máquinas. desenvolvín experimentos docentes nos que fixemos exercicios de deseño informacional mediante métodos analógicos, lápiz e moito papel mayoritariamente, e pódovos dicir que os resultados parécense moito ao cálculo matricial de estruturas cando algúns profesores veteranos contábannos que se tendían no chan sobre sabas de papel… Con máquinas é outra cousa.
Sobre o software non me vou a estender moito -porque o meu interese está no campo do proxecto como proceso abstracto de pensamento que trata de producir espazos- pero hai ferramentas moi potentes: Grasshopper, plugin de Rhinoceros e Dynamo -o clon de Grasshopper– que traballa como plugin de case todos os programas do xigante Autodesk.
Estes programas popularizáronse sobre todo porque posibilitan unha gran capacidade de xeración formal que posibilitan -o mal chamado parametricismo (aquí o manifesto parametricismo como estilo de Patrick Schumacher) fixo estragos nunha liña cun enorme potencial propositivo- pero o meu interese vai máis aló do plástico, así que me permitides que non entre a tratar o deseño paramétrico, sería limitar demasiado as implicaciones da nosa proposta.
¿Non traballamos con espazo antes que con formas?
¿Por que non tratar de descender a estados previos da arquitectura para usar estes modelos de pensamento? Xa hai grupos de traballo dentro das comunidades de coñecemento que traballan sobre a sintaxis espacial. Si comparamos esta apertura coas claras limitacións que supoñía o traballo coas gramáticas formais resulta interesante ¿verdade?
¿Como comezar co informacional?
Creo que unha das direccións pode ser traballar por analogía. O BIM (Building Information Modelling) leva moito en desenvolvemento e xa está alcanzando cotas de madurez importantes.
¿Por que non comezar a facer PIM?
Se cadra por que o acrónimo soa ridículo, pero se me antoja a vía: Project Information Modelling. Un modo de proxectar que sexa capaz de manexar a realidade convertida en información, que constrúa redes relacionales sólidas e coherentes, que nos permitirán armar estruturas de coñecemento: metaproxectos.
Miguel Villegas, arquitecto
Editor en arquitextónica
Sevilla, xaneiro 2015
Notas:
1 Castells, M. «A Era da Información«. Ed. Alianza. Madrid, 2001. pág 51 (cita non literal).
2 McLuhan, Marshall and Quentin Fiore. El Medio Es El Masaje :[Un Inventario de Efectos]. Paidós Studio. Vol. 65. Barcelona: Paidós, 2007.





el futuro es la informacion de los metadata a la filosofia BIM, este es
un gran articulo sobre los procesos proyectuales en los que la
tecnologia se pone al servicio del diseño, no tanto formal…como el
diseño funcional espacial y programatico.
¡¡Contestado!!
Muchas gracias!! te he escrito un email a la dirección de correo que aparece en tu pagina web pero no se si habr’a ido directamente a la carpeta de spam…
Hola, María.
Me alegra de que te interesa el tema y te haya parecido didáctico.
No tengo la traducción hecha, pero si me das unos días, te la preparo. Puedes ponerte en contacto con nosotros a través de nuestra web http://arquitextonica.net
Personalmente me interesa mucho este tema…el peso del proyecto recae en el proceso y la forma final acaba pasando a un segundo plano y siendo el resultado de la manipulaci’on y/o optimizaci’on de cierta parcela de informaci’on. Me parece que lo expones de una forma muy didactica y me gustar’ia compartir tu articulo con mis estudiantes de cuarto de Arquitectura en KRVIA en India…el proyecto en el que estamos trabajando este semestre se mueve por los mismos campos…tendr’ias una copia del articulo en ingles? Gracias por adelantado! Mar’ia