A cidade simulada | Marc Chalamanch


Marc Chalamanch, New York, 2010)
Marc Chalamanch, Nova Iork, 2010

“Un lugar pode definirse como lugar de identidade, relacional e histórico, un espazo que non pode definirse como espazo de identidade nin como relacional nin como histórico, definirá un non lugar.. (…)” 

“Os no lugares, espazos de anonimato,  Marc Augé

As cidades maquíllanse, convertidas en imaxes perfectas, para poder finxir o que a sociedade espera delas.  Camúflanse detrás dunha aparente e desexada desinfección, ocultando o feito de que a vida é e non se simula. Loitan insaciablemente para conservar a pureza dos seus muros grises, limpos e mudos, que din son reflexo do progreso, fronte a paredes que falan do que os seus cidadáns desexan, uns muros que buscan outro “progreso”.

El Muro de Berlín, en Bethaniendamm (1986)
O Muro de Berlín, en Bethaniendamm (1986)

As cidades son pensadas para cidadáns imaxinarios en mundos protexidos de males e malos, que elas mesmas procrean; unhas cidades que buscan unha visión esterilizada dos espazos compartidos para esconder a diferenza e desarticular as iniciativas non-controladas xurdidas da propia sociedade. Cidades para uns cidadáns que son sometidos a un constante bombardeo de intencionalidades que lles impiden tomar a iniciativa, deixándoos como espidos espectadores do que tería que ser a súa propia realidade. Estes cidadáns son convertidos en simples actores dunha cidade simulada.

"Tower, Landscapes and contemplations", Kate Kataila
“Tower, Landscapes and contemplations”, Kate Kataila

A simulación é a marca repetida ata a saciedade do que aspiran os que dirixen “as súas” cidades, como o foi a de Barcelona: “a mellor tenda do mundo”. Os seus habitantes só pódense mover nelas baixo a ameaza dun gran libro de instrucións, prohibicións e castigos que pretenden protexelos, todo baixo o eufemismo do civismo convertido, ás veces, en cinismo. É a cidade onde se exclúe o de todos para convertelo no negocio duns poucos, e así poder construír a cidade de “eles”. Unha cidade que parte da exclusión, que é invadida por ollos que o ven todo para prometernos a nosa seguridade,  ollos que vixían aos “malos”  -que non coñecen-  e de paso a ti que se saben ben quen es. Unha cidade “orde-ada”, sen darnos conta, por un sentido político destinado a neutralizar a capacidade do espazo público para crear relacións sociais xeradoras de cidadáns.

“A simulación non corresponde a un territorio, a unha referencia, a unha sustancia, senón que é a xeración dos modelos de algo real sen orixe nin realidade: o hiperreal. O territorio xa non precede ao mapa nin lle sobrevive. En diante será o mala o que preceda ao territorio – precisión dos simulacros- e o que o procree, e se fose preciso retomar a fábula, hoxe serían os girones do territorio os que podrecerían lentamente sobre a superficie do mapa. Son os vestixios do real, non os do mapa, os que aínda subsisten esparexidos por uns desertos que xa non son os do Imperio, senón o noso deserto. O propio deserto do real.”

Jean Braudillard

Unha nova, vella, cidade énchese de zombis que non miran aos ollos, que non saben de “bos días”. Unha cidade de persoas convertidas en GPS dunha xeografía urbana muda. A cidade da ditadura do curto tempo, das urxencias dun presente que se escapa, dun territorio desintegrado capitaneado pola soidade. É a cidade onde nos convertemos en individuos públicos protexidos polas nosas máscaras de roles codificados.

“Hoxe en día, a nosa contorna está Ileno dunha brillantez vacua. AI igual que os electrodomésticos que poboan os estantes dunha tenda de oportunidades, as nosas cidades secáronse e estan ermas. Durante o últimos dez anos, ás cidades privóuselles da humidade coma se botásenas nunha xigantesca secadora. Aínda que estamos rodeados de infinidade de produtos,vivimos unha atmosfera enteiramente homoxénea. A nosa opulencia sostense só con ese anaco de película transparente.

A vida simulada está formada sobre a base da película transparente que cobre a sociedade. Por exemplo, homes e mulleres detéñense en certos lugares, antes de ir a casa despois do traballo, co fin para comer, cantar, bailar, charlar, ver películas, ir ao teatro, practicar xogos ou ir de compras. EI tempo e o espazo dispoñibles nalgún lugar entre a oficina e o fogar-para facer exercicio, por exemplo, nun club deportivo -son totalmente ficticios. A xente cómese calquera cousa que lle sirvan coma se aqueles pratos fosen preparados pola súa propia nai; cantan e bailan coma se fosen estrelas de cinema; debaten temas con quen queira que estea ao seu ao redor coma se fosen íntimos amigos; van de compras para ter bos soños, e actúan nun espazo artificial coma se realmente estivesen a correr polo campo ou nadando no mar. Todo iso son simulacións, desde o espazo e as accións ata calquera cousa que poidan obter alí. Máis aínda, esta vida e este espazo simulados han invadido as oficinas e as casas en lugar de permanecer modestamente nunha zona neutra como é o centro da cidade. As nosas familias e os nosos traballos son agora todos simulados. Actualmente non podemos distinguir a realidade da irrealidad.

Perdemos non só o sentido da vista, senón tamén o do gusto, o oído, o tacto e outros sentidos relacionados coa realidade. Xa non estamos seguros do que é realmente saboroso, do que oímos, do que realmente sentimos, etcétera. O noso corpo cambiou, aínda que non nos deamos conta diso. Isto é así porque os sistemas de comunicación entre nós, ou entre os bens de consumo e nós, sufriron cambios radicais. Transformamos o noso corpo de tal modo que podemos investir a relación entre realidade e irrealidad co simple movemento dunha imaxe.” 

Arquitectura en nunha cidade simulada“, Toyo Ito traducción de Jorge Sainz

Cando unha cidade esconde a súa propia realidade e aos seus propios cidadáns, convértese no carcelero de consumidores, no canto de convertelos nos seus protagonistas. A cidade é cidade cando ten cidadáns, e estes son cidadáns cando dispoñen das ferramentas para apropiarse dela ata facela súa. Se a cidade é un espellismo do que a algúns lles gustaría que fóra, entón esta vólvese unha cidade simulada que sinxelamente esconde, detrás dun fino espello, a súa propia realidade. Unha realidade que ao ser ignorada e esquecida vai empeorando ata converterse na verdadeira e desgraciada protagonista da cidade.

"Chantier Barbès-Rochechouart Billboard", Pierre Huyghe, Paris 1994
“Chantier Barbès-Rochechouart Billboard”, Pierre Huyghe, Paris 1994

“Estou máis intrigado pola maneira en como se produce o acontecemento que no mesmo acontecemento”. Pierre Huyghe analiza en gran parte dos seus traballos a importancia da visión, os seus procesos e construcións, nunha sociedade do espectáculo onde o suxeito está constantemente hostigado pola vertixe voyertista provocado pola multitude de imaxes que se lle propoñen. As súas obras tratan de poñer de manifesto de que maneira as persoas poden reaccionar a todo tipo de intentos de homogenización ou estandarización dos comportamentos e actitudes (para convertelos en pasivos consumidores) mediante a construción e reconstrución da mirada que permita escapar do control e a pasividade da sociedade contemporánea.”

A cidade cautiva, control imperceptible, control permanente“, José Miguel G. Cortés (páx.159)

Sumar é o único camiño para unha cidade real, para que unha cidade creza cos seus cidadáns e atope a súa propia verdade, no canto de simular a que o mundo espera dela. Unha cidade que saiba atopar nos seus cidadáns o potencial para ser o que en realidade é e o que ningunha outra cidade pode chegar a ser. Unha cidade que confíe en se mesma e nos seus cidadáns, máis que reflectirse no éxito enganoso doutras cidades. Unha cidade pensada para a súa propia realidade, máis que deseñada segundo a copia doutra realidade afastada.

 “A longo prazo, a vida entre os edificios é máis importante e tamén máis interesante de observar que calquera combinación de formigón colorado e formas edificatorias impactantes.”

A humanización do espazo urbano“, Jan Gehl

Puesta de sol en una pantalla de leds gigante en la plaza de Tiananmen el 16 de Enero del 2014, en un día de alerta por alta contaminación en Beijing, China.
Posta de sol nunha pantalla de leds xigante na praza de Tiananmen o 16 de Xaneiro do 2014, nun día de alerta por alta contaminación en Beijing, China..

Marc Chalamanch · Arquitecto
Barcelona. Febreiro 2014

Marc Chalamanch

Es co-fundador del estudio de arquitectura y urbanismo ARCHIKUBIK Arquitecto y Urbanista licenciado por la ETSA de Barcelona, Universitat Politècnica de Catalunya. Máster universitario «Sociedad de la Información y el Conocimiento» en la UOC (Universidad Abierta de Catalunya).

Su investigación académica, apoyada en su experiencia profesional, va dirigida al análisis de la transformación de la ciudad con sus actores, problemáticas y retos en la Sociedad Red.

 
follow me

Arquivado en: artigos, Marc Chalamanch

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,