Ariel Cavilli-Fabiana Palmero-Núria Oliver e Paz Molinari · Percorridos e actividades de arquitectura | Architour

5 (100%) 1 vote[s]

Hoxe desprazámonos ata Barcelona, para coñecer aos integrantes de Architour, Ariel Cavilli, Fabiana Palmero, Núria Oliver e Paz Molinari, un despacho de arquitectos que dende 2010 realiza diversas actividades en relación coa arquitectura e a cidade. Principalmente céntranse en organizar percorridos guiados de arquitectura pola cidade. Actualmente están presentes en Barcelona, Vic, Madrid e Tarragona. Estes percorridos, están destinados a todos aqueles viaxeiros que queiran descubrir e explorar as cidades dende un xeito antropolóxico, interactivo e docente.

“¿De que xeito un edificio afecta á cidade e viceversa? ¿Que lle achega e que lle quita? ¿Dende que lugar se concibiu un edificio? ¿A que intereses arquitectónicos, ideológicos…responde?”

Os edificios son testamenteiros da cidade, actúan como fío condutor que nos internan nas interioridades da evolución e relacións que se producen no marco das cidades.

Ao final do percorrido realízase unha posta en común, normalmente dende un punto elevado, para extraer conclusións, xerar unha reflexión e unha crítica.

“Architour aspira á inmersión na cidade para inducir a reflexión e a reacción dos participantes”.

Sen máis dilación deixámosvos coa entrevista que lles realizamos para que sexan os propios autores, explíquennos con detalle o seu proxecto cultural.

Architour: Ruta el barrio Gótico (Barcelona)

¿Cal foi a vosa formación e traxectoria profesional previa a “architour”?

Ariel. A pregunta contéstase en parte no apartado do “Equipo creador do proxecto”.. Cabe, non obstante, engadir que no meu caso sempre traballei e sigo traballando facendo proxectos de arquitectura, hai 20 anos. O concepto de proxectar unha ruta de arquitectura non é nada alleo ao fenómeno de proxectar, e liga de cheo co ADN das nosas competencias. Neste caso, trátase de explicar e promover a cidade como un ben cultural, como unha produción cultural. Isto non nos debería ser alleo, o problema é que a sociedade só nos asocia con aqueles que fan casas… Resulta paradojal e inquieta que (como colectivo) tivésemos que reivindicar este rol social e esta mirada, cando o noso pastel -xa decimado pola crise da burbulla inmobiliaria- estivese en xogo coa LSP. Parecese que a partir dese momento tivésemos descuberto algo importante: que a arquitectura vai moito máis alá dun encargo liberal, e isto é unha obviedade, aínda que escondida! Claro, isto necesita ser explicado, e architour proporciónanos un megáfono para ese activismo. Trátase de explicar a cidade, de interpelala como actor central, de entender que a fixo posible, como historia. Os edificios seleccionados (nas rutas) son entón a coartada para penetrar, para internarnos no fenómeno da cidade.

Paz. A miña formación profesional aseméllase en raíz bastante á de Ariel, formeime como Arquitecta na Facultade de Arquitectura, Deseño e Urbanismo na Universidade de Bos Aires, dende os 21 anos ademais de cursar a carreira e durante un período de oito anos dediqueime a complementar e incrementar a miña formación como axudante e docente de materias como Introdución á Arquitectura Contemporánea e Historia da Arquitectura Contemporánea. En arquitectura traballei en Bos Aires, Vic (Barcelona) e Madrid, en distintas áreas profesionais e con diversos equipos dos que sempre aprendín moito.

¿Que vos levou a poñer en marcha este proxecto? ¿Por que neste sector?

Ariel. Xorde Como unha continuidade do meu doutorado en Teoría e Historia da Arquitectura na ETSAB en 2010. O meu interese na investigación nesta área, onde a aproximación a partir da biblioteca é inicial, inevitable e fundamental para logo construír un relato propio: a ruta ou actividade en cuestión, é determinante no proxecto de architour. Os dossiers -en realidade son uns libros- que sempre entregamos a cada participante rematan nunha copiosa bibliografía. Esta é a materia prima que posibilita a construción, o proxecto das rutas e actividades. Hai unha evidente sintonía con este enfoque histórico, de ir a buscar as causas duns fenómenos urbanos e arquitectónicos.

É certo tamén que se suma a isto o derrubamento da economía unha cousa que, como se sabe, ten un impacto elevado no mundo da construción e evidentemente na arquitectura. Son da idea que as crises poden ser oportunidades para repensar ou redefinir direccións. En tal sentido, a produción intelectual é paradigmática. Temos á historia para entender estes procesos: haberá por exemplo arquitectos que quedan e outros que emigran, cos fascismos europeos do século XX. En ambos os dous casos, a súa produción é moi potente, non se puxeron a hibernar ou a lamentarse… Fixeron activismo coa arquitectura porque querían transformar a realidade, facela mellor, e para iso serve tamén a arquitectura.

En canto ao do sector, é múltiple, aínda que architour nace apuntado aos viaxeiros. ¿Por que? Porque son un viaxeiro, porque todo o equipo de architour o é. Compartimos esta sede, esta mirada, esta disposición de exploradores. Isto é o que fai que un turista sexa o oposto a un viaxeiro. Se ben a economía do turismo pode estar superposta coa dos viaxeiros, tiñamos claro que son dúas sociologías moi distintas, dous públicos ben diferenciados. Os viaxeiros representan un espectro moito máis pequeno mentres que o turismo ten que ver co consumo de masas, con sacar as fotos dos puntos que marca a guía de turismo. Iso é absolutamente o oposto ao que nos interesa.

Co tempo sumamos outras dúas ramas de públicos diferentes. Por un lado, o das escolas de arquitectura de universidades estranxeiras e tamén o de arquitectos viaxeiros. Por outro lado, abrimos a fronte das escolas primarias e secundarias. O discurso, que chamamos “guión”, é o traballo de investigación para construír as rutas. Os guións -que son moi arduos e moi vastos, e como os proxectos levan meses de preparación, porque son proxectos- son a materia prima que utilizamos para estas outras dúas liñas. Os intereses que moven a cousa: os historiográficos, os ideolóxicos… son os mesmos para os tres públicos. O tema é adaptar logo a materia da ruta. A primeira medida é a selección, é abrir uns determinados caixóns e pechar outros do propio guión. O segundo é imprimir unhas intencionalidades direccionar.

¿Tíñades algunha experiencia previa?

Ariel. Xa mencionei o tema do doutorado e a do viaxeiro empedernido. Nisto segundo, evidentemente para viaxar, hai que preparar a viaxe, estudalo, diseccionalo. Pero logo, hai que desmontalo todo, porque a viaxe é unha experiencia antropolóxica, unha inmersión total, hai que mollarse na mesma auga, somerxerse. Isto é o oposto ás postais, é algo que detesto. O interesante é resgar en todos os estratos históricos e sociais, porque iso é a cidade, sobre todo a europea: un palimpsesto de estratos, de intereses! Descreo niso da experiencia como algo pechado. A experiencia é algo que ten que ver coa bagaxe, coa rodaxe pero fundamentalmente é algo que se constrúe.

Paz. Non teño ningunha experiencia previa, máis que a formación docente que tiven na Universidade mentres me formaba. O feito de poder transferir información, intentar emocionar ou provocar curiosidade naquelas persoas coas que dialogas é algo fundamental cando estás a ensinar. Aínda que architour non sexa un curso docente, creo que a formación do relato e o dialogo ten que estar aberto e moi depurado para que os que fagan as rutas connosco poidan gozalas en cada momento, deixando neles a pegada dunha experiencia diferente.

¿Encontrástesvos con moitas dificultades? ¿Cales foron as máis problemáticas?

Ariel. As dificultades son máis ben sociolóxicas, a de lidar con parámetros culturais que fatigan: os padriños, as inercias, as endogamias, a abulia. Chamar por teléfono dez veces a un mesmo contacto (o luns porque ninguén contesta, o martes porque diso se ocupa Marta e chega máis tarde, o mércores porque Marta se enfermou e porque non hai ninguén máis que se ocupe…) cansa, pero tamén desenvolve unha actitude de perseveranza infinita.

¿Estades contentos cos obxectivos alcanzados?

Moito.

Architour: Ruta Vic

¿Considerades que estudar Arquitectura foi un pasaporte fundamental para chegar ao voso traballo actual?

Ariel. ¡Sen dúbidas! O interesante da arquitectura é que é un pensamento moi xeralista e transversal.

Paz. Entendo que se, considero que é unha carreira bela, pero máis aínda nos dá a oportunidade de poder ver globalmente e puntualmente case calquera tipo de problemática, creo que é un punto de vista privilexiado que foi desenvolvido e deseñado na Universidade. É un punto de partida que se transforma en ferramenta de traballo, e como tal debe ser posta ao servizo da sociedade. O arquitecto debe entender ou re-entender o seu traballo. Propoñerse, dende a sinceridade e capacidade proyectual; somos moi bos directores de orquestra, pero de nada servimos se non hai traballo en equipo e comunicación. Debemos escoitar, detectar, interpretar e propoñer.

¿Que expectativas e proxectos de futuro tedes para “architour”?

Ariel. Ampliar o que xa facemos. Traballar coas viaxes de arquitectos. O que é posible cara a aquí é igual de válido ao revés, por exemplo cara a Bos Aires, que é un ámbito moi coñecido e estudado e igualmente querido por nós.

Paz. Creo que como proposta é moi enriquecedora, porque vai máis alá dun percorrido por diferentes cidades, que coñecemos, vivido e estudado con detemento. Persoalmente gustaríame que architour fose crecendo en diferentes formatos, hoxe por hoxe preocúpanos e ocupa a súa identidade dixital, a súa pegada na web, o seu alcance, e que poida ser interpretada do xeito que a deseñamos. Outra vez volvemos á preocupación, ou mellor dito ocupación do relato.

Para o futuro, pois nos gustaría transformala a papel, facela tanxible, e por outro lado facer crecer o seu proxecto cultural, propoñendo architour como programa alternativo en colexios ou institutos, xa tivemos unha pequena experiencia ao respecto.

¿Compaxinades ou complementades esta actividade con outros labores ou noutros campos?

Ariel. Eu complementariamente fago algúns proxectos de arquitectura, sempre o fixen e non podería deixar de facelo. Non obstante, Architour dende o 2010, converteuse nun núcleo moi importante. Architour desenvolveu tamén unha renovada mirada en min. E así adoita ser cos proxectos, con eles queremos cambiar ou mellorar o mundo, pero eles tamén nos cambian a nós.

Paz. Si, persoalmente compleméntoo dando clases de inglés todas as tardes, por iso a práctica do relato en dous idiomas non me resulta allea, é algo que exerzo e ocúpame constantemente. A interpretación das emocións cando contas, ou insignias algo novo é fundamental. Por outro lado e como sigo tendo o meu título de arquitecta estranxeiro estou a homologalo ao título español na ETSAM, e a el dedico case todo o meu tempo libre.

¿Son rendibles este tipo de iniciativas? ¿Sentídesvos ben remunerados polo labor que realizades?

Ariel. Considero que toda a profesión do arquitecto está mal remunerada, claro, se non es Foster. Fórmannos como elitistas, baixo a mitoloxía do xenio romántico e baixo o molde do encargo do cliente liberal. Isto entrou tamén en crise, como tantas cousas… acaso a crise debe ser algo consubstancial á nosa modernidade e ao sistema económico-social no que vivimos.

Architour: Ruta a nova Barcelona (Barcelona)

¿Animarías outros arquitectos a seguir os vosos pasos? ¿Que pasos considerades que deberían dar? ¿Como completar os seus estudos? ¿Que outros consellos lles darías?

Ariel. É moi difícil dar consellos con isto. Recomendaría que cada cual encontre as súas potencialidades e intereses e sígaos con perseveranza. Pero isto excede á arquitectura, é totalmente vocacional. Ao final, facemos mellor o que máis nos gusta.

¿Credes que os arquitectos en España deberiamos seguir abrindo novas vías de traballo para saír da casa máis “tradicional” de proxectar dada a actual situación da construción no noso país?

Ariel. A verdade é que non me sinto representado niso dos “arquitectos españois”. Vivo en Cataluña onde os investimentos (en arquitectura, en infraestruturas ou no que sexa) do Estado español son ínfimas. Non me estendo no proceso que estamos a vivir, pero sería deshonesto escondelo. O marco cultural e sociolóxico, o político, o marco histórico e lingüístico son ben distintos. O marco económico xeral é, non obstante, bastante compartido. É difícil polo tanto contestar a pregunta dende uns marcos de actuación distintos porque a arquitectura non só é un feito económico, e aínda así neste campo hai matices diferenciais.

Baixo outra análise, creo que a arquitectura non se ensina ben. Coñecín dúas universidades: a UBA (Bos Aires) onde me graduei e a ETSAB (Barcelona) onde homologuei o meu título e onde dediquei tres anos ao meu doutorado. Fórmannos engordando o mito do xenio creador. A formación é elitista e a sociedade venos como elitistas. Eu creo que a arquitectura ten un ADN moi e moi transversal e xeralista. O noso lida coa creación e a arte, coa tecnoloxía, co sociolóxico, co económico, co fenómeno da cidade, coa política, e non esquezamos que política vén de Polis! Isto reflíctese nas nosas competencias legais e en noso facer polifónico. Hai arquitectos que se dedican á investigación ou ao académico, outros deseñan exposicións, outros fan edificios revestidos de titanio, outros fan edificios sociais, outros dedícanse ao urbanismo, outros, á cooperación… Non obstante, a sociedade enténdenos como os que soamente facemos casas, e como casas se fan moi poucas, entón que somos? Eu igualmente creo que se de facer casas se tratase, hai aquí un déficit enorme, pensemos que algo así como a metade do mundo non ten auga potable e que dicir de casas… Agora ben, se aceptamos isto último (e é unha obviedade) deberiamos entender que a arquitectura non só é unha lóxica de encargo liberal, é unha preocupación social. Aos arquitectos tamén nos interesa mellorar e cambiar a realidade. Le Corbusier tamén o di explicitamente.

Paz. ¡Sen dúbida! ¡Temos o dereito e a obriga de pelexar polo que nos apaixona! Non podemos afundirnos nós mesmos, pero trátase do que comentaba anteriormente, verse e propoñerse. ¿Quen mellor que un mesmo para iso?

¿Que opinades dos que se foron a traballar ao estranxeiro?

Ariel. É unha opción válida. Pero se se te remata logo o traballo “alá”, ¿volves ou que fas?

Paz. Son experiencias de vida, nin ben nin mal, necesidades persoais, eu tamén o fixen e aquí estou agora, aprendendo a cada paso que dou, pero moi contenta da miña decisión.

¿Como vedes o futuro da profesión?

Ariel. O papel dos colexios de arquitectos e esta formación académica á que me refiro xeran moitos escepticismos. Pero nós somos tamén, no meu caso, o COAC… ha que sentirse partícipes e non observadores se queremos cambiar as cousas. Non ten sentido e é contraproducente a queixa e as lamentacións. Creo que é urxente construír un novo rol social do arquitecto, e iso é unha grande oportunidade.

Paz. Vexo que está mergullada nun campo nos custa moito ao que acceder e por ende modificar, que é o campo global ou a famosa crise, pero non obstante encontro moitos colegas facendo cousas valiosas, valiosas, quizais a outra escala, dun xeito diferente ao que coñeciamos con grande esforzo, pero me parece que o rumbo é ese, o dunha actuación local, cunha visión global. Temos ferramentas, e eu o futuro véxoo sempre en positivo. Non podo co meu xenio.

Architour: Ruta a Barceloneta e a fachada marítima

Ariel Cavilli-Fabiana Palmero-Núria Oliver y Paz Molinari · Percorridos e actividades de arquitectura | Architour

Decembro 2014

Entrevista realizada por Ana Barreiro Blanco e Alberto Alonso Oro. Agradecer a Ariel, Fabiana, Núria e Paz o seu tempo e predisposición con este espazo.

Alberto Alonso Oro

Arquitecto y editor en veredes, arquitectura y divulgación. Invernalia es un buen lugar. A veces escribo en Fundacion Arquia.

follow me

Arquivado en: Alberto Alonso Oro, Ana Barreiro Blanco, baliza

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,