[:es]
Al entrar en el Museo Universitario del Chopo aparecen tres pequeñas casas. Decimos casas porque las reconocemos como tales: unos volúmenes de madera con cubiertas inclinadas de un aspecto pintoresco, propio de los dibujos de lo que para un niño podría ser una casa. Su concepción, sin embargo, dista por completo de los cánones de la arquitectura: su tamaño es escaso, su espacio interior casi mínimo como para poder desarrollar en ellas alguna actividad y apenas caben unas pocas personas — entre dos y cuatro — ; en resumen, distan mucho de ser funcionales.

La primera — la Casa de Alicia — tiene dos puertas, una en cada extremo de la casa en una simetría espejada; cada puerta da acceso a una escalera al final del cual aparece una pequeña ventana — o puerta, según se mire — . Remitiendo al texto de Lewis Carroll, Alicia en el país de las maravillas, desde la escalera se juega la perspectiva: el acceso generoso de la puerta se reduce conforme asciende hasta que el espacio es tan pequeño como lo era la casa del conejo blanco para Alicia después de que esta se comiera ese dulce — “Eat me” — que le permitía hacerse gigante. Junto a ella, una segunda casa, con una planta de cruz y dos puertas de acceso, una enfrente de otra, permiten entrar a un lugar donde corre el viento de forma cuanto menos singular: de dentro hacia afuera: seis ventiladores impulsan el aire al exterior, haciendo que dentro del espacio siempre habite una generosa y fresca corriente. Por último, una casa, que recuerda a construcciones propias de zonas tropicales, aparece sólo habitada por agua: llueve dentro pero no se trata de goteras: ésa es la idea original, invertir la clásica relación de refugio interior frente a las inclemencias, trasladadas ahora al cálido interior e impidiendo que nadie pueda entrar, al tiempo que el olor a madera mojada impregna de forma cálida y por completo la atmósfera en torno a ella.

Tres casas “de cuento” imaginadas por el escultor japomexicano Kiyoto Ota, nacido en Sasebo, Nagasaki, en 1948 y profesor en la FAD-UNAM, quien, como apunta al describirlas no son casas sino que son como esculturas, o en todo caso, esculturas que, en nuestra memoria infantil, se nos muestran como casas. Estas tres mismas casas se completan en la exposición con otras tres piezas que pertenecen a su serie Úteruz, desarrollada desde 2006, y que permite establecer de forma más clara las intenciones buscadas por Ota: a medio camino entre el nido, el huevo o el útero, esta serie nos muestra unas construcciones realizadas en maderas como encino, pino y cedro que invitan a experimentar con los sentidos en un esfuerzo por crear un lugar — que no espacio, en las propias palabras del escultor — cálido y acogedor que recuerda al útero materno.
Como respuesta, las tres casas extraordinarias se antojan más extrañas y menos acogedoras: permiten acceder a ellas pero no pueden ser habitadas por mucho tiempo: o son demasiado pequeñas o demasiado incomodas o ya tienen su interior ocupado: son “contraúteruz”, refugios que niegan esa condición de refugio.
“No son lugares”,
nos dice.
Pero las construcciones de Ota, vistas no ya desde el campo de la escultura, sino desde la arquitectura, ofrecen una lectura radical e interesante, incluso más allá de las pretensiones de su autor: la de devolver a la arquitectura su capacidad de crear nuevos mundos posibles, no necesariamente funcionales o utilitarios, sí mucho más mágicos, propios de un universo infantil que años de disciplina han relatado al olvido y que nos recuerde que eso de la arquitectura no es sino esa cosa de organizar componentes materiales para construir con ellos nuevos sentidos sobre la realidad.

Pedro Hernández · arquitecto
Madrid. Febrero 2019[:gl]
Ao entrar no MMuseo Universitario do Chopo aparecen tres pequenas casas. Dicimos casas porque as recoñecemos como tales: uns volumes de madeira con cubertas inclinadas dun aspecto pintoresco, propio dos debuxos do que para un neno podería ser unha casa. A súa concepción, con todo, dista por completo dos canons da arquitectura: o seu tamaño é escaso, o seu espazo interior case mínimo como para poder desenvolver nelas algunha actividade e apenas caben unhas poucas persoas — entre dúas e catro — ; en resumo, distan moito de ser funcionais.

A primeira — a Casa de Alicia — ten dúas portas, unha en cada extremo da casa nunha simetría espejada; cada porta dá acceso a unha escaleira ao final do cal aparece unha pequena xanela — ou porta, segundo mírese — . Remitindo ao texto de Lewis Carroll, Alicia no país das marabillas, desde a escaleira xógase a perspectiva: o acceso xeneroso da porta redúcese conforme ascende ata que o espazo é tan pequeno como o era a casa do coello branco para Alicia despois de que esta comésese ese doce — “Eat me” — que lle permitía facerse xigante. Xunto a ela, unha segunda casa, cunha planta de cruz e dúas portas de acceso, unha enfronte doutra, permiten entrar a un lugar onde corre o vento de forma canto menos singular: de dentro cara a fóra: seis ventiladores impulsan o aire ao exterior, facendo que dentro do espazo sempre habite unha xenerosa e fresca corrente. Por último, unha casa, que lembra a construcións propias de zonas tropicais, aparece só habitada por auga: chove dentro pero non se trata de pingueiras: esa é a idea orixinal, investir a clásica relación de refuxio interior fronte ás inclemencias, trasladadas agora ao cálido interior e impedindo que ninguén poida entrar, á vez que o cheiro a madeira mollada impregna de forma cálida e por completo a atmosfera ao redor dela.

Tres casas “de conto” imaxinadas polo escultor japomexicano Kiyoto Ota, nacido en Sasebo, Nagasaki, en 1948 e profesor na FAD- UNAM, quen, como apunta ao describilas non son casas senón que son como esculturas, ou en todo caso, esculturas que, na nosa memoria infantil, móstransenos como casas. Estas tres mesmas casas complétanse na exposición con outras tres pezas que pertencen á súa serie Úteruz, desenvolta desde 2006, e que permite establecer de forma máis clara as intencións buscadas por Ota: a medio camiño entre o niño, o ovo ou o útero, esta serie móstranos unhas construcións realizadas en madeiras como encino, piñeiro e cedro que convidan a experimentar cos sentidos nun esforzo por crear un lugar — que non espazo, nas propias palabras do escultor — cálido e acolledor que lembra ao útero materno.
Como resposta, as tres casas extraordinarias antóllanse máis estrañas e menos acolledoras: permiten acceder a elas pero non poden ser habitadas por moito tempo: ou son demasiado pequenas ou demasiado incomodas ou xa teñen o seu interior ocupado: son “ contraúteruz”, refuxios que negan esa condición de refuxio.
“Non son lugares”,
nos dice.
Pero as construcións de Ota, vistas non xa desde o campo da escultura, senón desde a arquitectura, ofrecen unha lectura radical e interesante, mesmo máis aló das pretensións do seu autor: a de devolver á arquitectura a súa capacidade de crear novos mundos posibles, non necesariamente funcionais ou utilitarios, si moito máis máxicos, propios dun universo infantil que anos de disciplina relataron ao esquecemento e que nos lembre que iso da arquitectura non é senón esa cousa de organizar compoñentes materiais para construír con eles novos sentidos sobre a realidade.

Pedro Hernández · arquitecto
Madrid. Febreiro 2019[:en]
Upon entering the Chopo University Museum appear three small houses. We say houses because we recognize them as such: wooden volumes with sloping roofs of a picturesque appearance, typical of the drawings of what for a child could be a house. Its conception, however, is completely outside the canons of architecture: its size is scarce, its interior space almost minimal to be able to develop in them any activity and hardly fit a few people – between two and four -; In short, they are far from functional.

The first – the Alicia´s House – has two doors, one at each end of the house in a mirrored symmetry; Each door gives access to a staircase at the end of which a small window – or door, depending on how you look – appears. Referring to the text by Lewis Carroll, Alice in Wonderland, from the ladder the perspective is played: the generous access of the door is reduced as it ascends until the space is as small as the house of the white rabbit was for Alice after she ate that candy -“Eat me”- that allowed her to become a giant. Next to it, a second house, with a cross plan and two access doors, one in front of another, allow to enter a place where the wind runs in a unique way: from the inside out: six fans drive the air to the outside, making a fresh and generous current always inhabit the space. Finally, a house, reminiscent of constructions typical of tropical areas, appears only inhabited by water: it rains inside but it is not a question of leaks: that is the original idea, to invert the classic relationship of inner refuge against the inclemencies, transferred now to the warm interior and preventing anyone from entering, while the smell of wet

Three “story houses” imagined by the Japanese sculptor Kiyoto Ota, born in Sasebo, Nagasaki, in 1948 and a professor at the FAD-UNAM, who, as he points out when describing them, are not houses but are like sculptures, or in any case, sculptures that, in our childhood memory, are shown as houses. These three same houses are completed in the exhibition with three other pieces that belong to his series Úteruz, developed since 2006, and that allows to establish more clearly the intentions sought by Ota: halfway between the nest, the egg or the uterus , this series shows us some constructions made of woods such as oak, pine and cedar that invite you to experiment with the senses in an effort to create a place – not space, in the words of the sculptor – warm and cozy that reminds the mother’s womb .
In response, the three extraordinary houses seem stranger and less welcoming: they allow access to them but they can not be inhabited for a long time: either they are too small or too uncomfortable or they already have their interior occupied: they are “contraúteruz”, refuges that deny that condition of refuge.
“They are not places”,
he tells us.
But the constructions of Ota, seen no longer from the field of sculpture, but from architecture, offer a radical and interesting reading, even beyond the pretensions of its author: the return to architecture its ability to create new worlds possible, not necessarily functional or utilitarian, yes much more magical, typical of a children’s universe that years of discipline have related to oblivion and that reminds us that architecture is nothing but that thing of organizing material components to build new meanings with them about reality.

Pedro Hernández · architect
Madrid. February 2019[:]




