[:es]
Las arquitectas pioneras: la presencia de la ausencia (V) | Cristina García-Rosales

Pasamos ahora a una etapa algo posterior -1924-1949- y nos vamos a Finlandia, el llamado país de los mil lagos.
Aino Marsio Aalto, fue una arquitecta finlandesa graduada en 1924 en Helsinki, compañera del arquitecto Alvar Aalto.
Aino e Alvar Aalto. AAA. La firma de las tres aes en todos sus proyectos permanecerá siempre hasta la muerte por cáncer de Aino en 1949. Sin embargo, la discreta compañera brilla por su ausencia en la mayoría de los textos y en las enciclopedias. Tampoco ha sido reconocida en su justa dimensión, su figura se ha silenciado y olvidado como si pudiera temerse que hiciera sombra a Alvar Aalto.
Si Eileen Grey era la sofisticación y el glamour, Aino, podría ser la sencillez y la funcionalidad.

Dotada de gusto innato, no aceptaba la moda, utilizaba su propia sensibilidad vanguardista, apreciando los materiales y técnicas naturales finlandesas tanto en la fabricación de muebles como en el diseño de espacios y objetos.
Fueron, ella y su marido, una excepcional pareja de arquitectos que trabajaron activamente como asociados durante 25 años, anticipándose a su momento histórico, no sólo en sus proyectos sino en su modo de trabajar, formando una pareja fuera de época. Hasta que ella falleció y él se volvió a casar con Elsa, arquitecta también, que se ciñó a los deseos arquitectónicos de su compañero, limitándose a dibujarlos.
Aino y Alvar acometieron en su joven treintena primeros encargos de arquitectura de tanta envergadura como el Sanatorio Antituberculoso de Paimio en 1929, la Biblioteca de Viipuri, con sus techos ondulantes, o el Pabellón de la Feria Mundial de París en 1938, todo un adelanto a la modernidad. Juntos también se implicaron en el diseño de muebles y objetos que fabricaron en serie y distribuyeron por medio de la firma Artek (junto con sus amigos, el matrimonio Gullichsen). Firma que contribuyó a lanzarles al estrellato internacional.
Sus obras de arquitectura conjuntas tenían algo de collage tridimensional, de composición por partes, de complejidad evidente o de falta de unidad generadora, características propias de la obra de Alvar Aalto, pero también características de las obras realizadas por dos manos diferentes.
En este sentido, su máximo exponente es, sin duda, la Villa Mairea construida entre 1937 y 1939, y en la que se evidencia la acumulación de diferentes ideas que se superponen, dando un bellísimo resultado repleto de matices.
La Villa Mairea es una vivienda de lujo situada en un claro del bosque, no lejana al mar, diseñaba para la pareja Gullichsen, sus amigos multimillonarios con los que se unieron empresarialmente a través de la firma Artek y con los que les unía unos mismos ideales. Una vivienda que se ha convertido en un emblema de la arquitectura contemporánea finlandesa. Una casa, entendida por los Aalto como un laboratorio experimental.
Una casa compleja con rasgos modernos y un planteamiento vernáculo o tradicional. Moderna por la composición en distintos elementos diferenciados en planta. Y tradicional por la manera de asentarse en el terreno y por muchos de sus múltiples detalles y formas constructivas: las láminas superpuestas de pizarra negra bajo las ventanas, que entonan con sus bastidores de madera de teca o la banda amarilla de abedul que se extiende a todo lo largo, en su parte superior.

De esta villa el historiador Sigfried Giedion escribió:
“Es como una pieza de música de cámara en la que, solamente con la máxima atención, se percibe la finura de sus soluciones e intenciones. Las amplias ventanas permiten la interpenetración de los espacios interior y exterior, parece como si el bosque penetrara en la casa y como si hallara su correspondiente eco en las sutiles columnas de madera, envueltas en cuerdas, que los representan.”
Alvar y Aino Alto se complementaban como ocurre con muchas parejas de arquitectos. Y el secreto de su éxito se basaba, tal vez, en una profunda relación integradora entre cualidades humanas y artísticas complementarias. Si Alvar era inquieto, ardoroso e imprevisible, Aino era constante, perseverante y reposada; si él era extrovertido, mundano y gran comunicador, ella valoraba su mundo interior y actuaba firme, pero entre bastidores; si él prefería dejar volar su fantasía e imaginación y dibujar “free hand”, ella era práctica, moderada, hábil delineante y profesional eficiente, cuidando hasta el más mínimo detalle. “Tal vez”, escribe Giedion,
“le sea beneficioso a un volcán, que la mole de la montaña se halle circundada por las tranquilas aguas de un río…”
No hay duda que la práctica mente de Aino se combinaba -con singular maestría- con la intuitiva y espontánea imaginación de Alvar. Pero tampoco hay duda que, mientras él ha sido internacionalmente reconocido, ella ha sido ninguneada y silenciada.
Cristina García-Rosales. Arquitecta
Madrid. Marzo 2014
Las arquitectas pioneras: la presencia de la ausencia (VII) | Cristina García-Rosales
[:gl]
As arquitectas pioneiras: a presenza da ausencia (V) | Cristina García-Rosales

Pasamos agora a unha etapa algo posterior -1924-1949- e ímonos a Finlandia, o chamado país dos mil lagos.
Aino Marsio Aalto, foi unha arquitecta finlandesa graduada en 1924 en Helsinki, compañeira do arquitecto Alvar Aalto.
Aino e Alvar Aalto. AAA. A firma das tres aes en todos os seus proxectos permanecerá sempre ata a morte por cancro de Aino en 1949. Non obstante, a discreta compañeira brilla pola súa ausencia na maioría dos textos e nas enciclopedias. Tampouco foi recoñecida na súa xusta dimensión, a súa figura silenciouse e esquecido coma se puidese temerse que fixese sombra a Alvar Aalto.
Se Eileen Grey era a sofisticación e o glamour, Aino, podería ser a sinxeleza e a funcionalidade.

Dotada de gusto innato, non aceptaba a moda, utilizaba a súa propia sensibilidade vangardista, apreciando os materiais e técnicas naturais finlandesas tanto na fabricación de mobles coma no deseño de espazos e obxectos.
Foron, ela e o seu marido, unha excepcional parella de arquitectos que traballaron activamente como asociados durante 25 anos, anticipándose ao seu momento histórico, non só nos seus proxectos senón no seu modo de traballar, formando unha parella fóra de época. Ata que ela faleceu e el volveu casar con Elsa, arquitecta tamén, que se ciñó aos desexos arquitectónicos do seu compañeiro, limitándose a debuxalos.
Aino e Alvar acometeron na súa nova trintena primeiros encargos de arquitectura de tanta envergadura como o Sanatorio Antituberculoso de Paimio en 1929, a Biblioteca de Viipuri, cos seus teitos ondulantes, ou o Pavillón da Feira Mundial de París en 1938, todo un adianto á modernidade. Xuntos tamén se implicaron no deseño de mobles e obxectos que fabricaron en serie e distribuíron por medio da firma Artek (xunto cos seus amigos, o matrimonio Gullichsen). Firma que contribuíu a lanzarlles o éxito internacional.
As súas obras de arquitectura conxuntas tiñan algo de colaxe tridimensional, de composición por partes, de complexidade evidente ou de falta de unidade xeradora, características propias da obra de Alvar Aalto, pero tamén características das obras realizadas por dúas mans diferentes.
Neste sentido, o seu máximo expoñente é, sen dúbida, a Vila Mairea construída entre 1937 e 1939, e na que se evidencia a acumulación de diferentes ideas que se superpoñen, dando un belo resultado repleto de matices.
A Villa Mairea é unha vivenda de luxo situada nun claro do bosque, non afastada ao mar, deseñaba para a parella Gullichsen, os seus amigos multimillonarios cos que se uniron empresarialmente a través da firma Artek e cos que lles unía uns mesmos ideais. Unha vivenda que se converteu nun emblema da arquitectura contemporánea finlandesa. Unha casa, entendida polos Aalto como un laboratorio experimental.
Unha casa complexa con trazos modernos e unha formulación vernácula ou tradicional. Moderna pola composición en distintos elementos diferenciados en planta. E tradicional polo xeito de asentarse no terreo e por moitos dos seus múltiples detalles e formas construtivas: as láminas superpostas de lousa negra baixo as ventás, que entoan cos seus bastidores de madeira de teca ou a banda amarela de bidueiro que se estende a todo o longo, na súa parte superior.

Desta vila o historiador Sigfried Giedion escribiu:
“É como unha peza de música de cámara na que, soamente coa máxima atención, se percibe a finura das súas solucións e intencións. As amplas ventás permiten a interpenetración dos espazos interior e exterior, parece coma se o bosque penetrase na casa e coma se achase o seu correspondente eco nas sutís columnas de madeira, envolvidas en cordas, que os representan.”
Alvar e Aino Alto complementábanse como acontece con moitas parellas de arquitectos. E o segredo do seu éxito baseábase, talvez, nunha profunda relación integradora entre calidades humanas e artísticas complementarias. Se Alvar era inquedo, ardoroso e imprevisible, Aino era constante, perseverante e repousada; se el era extrovertido, mundano e gran comunicador, ela valoraba o seu mundo interior e actuaba firme, pero entre bastidores; se el prefería deixar voar a súa fantasía e imaxinación e debuxar “free hand”, ela era práctica, moderada, hábil delineante e profesional eficiente, coidando ata o máis mínimo detalle. “Tal vez”, escribe Giedion,
“séxalle beneficioso a un volcán, que a mole da montaña se ache circundada polas tranquilas augas dun río…”
Non hai dúbida que a práctica mente de Aino se combinaba -con singular mestría- coa intuitiva e espontánea imaxinación de Alvar. Pero tampouco hai dúbida que, mentres el foi internacionalmente recoñecido, ela foi ninguneada e se silenciou.
Cristina García-Rosales. Arquitecta
Madrid. Abril 2014
As arquitectas pioneiras: a presenza da ausencia (VII) | Cristina García-Rosales[:en]
The pioneering arquitect women: the presence of the absence (V) | Cristina García-Rosales

We spend now to a slightly later stage-1924-1949-and go away to Finland, the so called country of thousand lakes.
Aino Marsio Aalto, was a Finnish arquitecta classified in 1924 in Helsinki, companion of the architect Alvar Aalto.
Aino and Alvar Aalto. AAA. The signature of the three aes in all his projects will remain always up to the death for Aino’s cancer in 1949. Nevertheless, the discreet companion shines for his absence in the majority of the texts and in the encyclopedias. Neither it has been recognized in his just dimension, his figure has hushed up and forgotten as if one could be afraid that it was doing shade to Alvar Aalto.
If Eileen Grey was the sophistication and the glamour, Aino, might be the simplicity and the functionality.

Endowed with innate taste, he was not accepting the mode, his own ultramodern sensibility was using, estimating the materials and natural Finnish technologies both in the manufacture of furniture and in the design of spaces and objects.
They were, she and his husband, an exceptional pair of architects who worked actively as partners for 25 years, being anticipated to his historical moment, not only in his projects but in his way of working, forming a pair out of epoch. Until she expired and he returned to marry Elsa, arquitecta also, that was limited to the architectural desires of his companion, limiting itself to drawing them.
Aino and Alvar attacked in his young woman treintena the first orders of architecture of so many importance as Paimio’s Anti-tuberculosis Sanatorium in 1929, Viipuri’s Library, with his undulating ceilings, or the Pavilion of the World Fair of Paris in 1938, the whole advance to the modernity. Together also they were involved in the design of furniture and objects that made of series and distributed by means of the signature Artek (together with his friends, the marriage Gullichsen). Signature that it they helped to throw to the international stardom.
His joint works of architecture had something of three-dimensional collage, of composition on parts, of evident complexity or of lack of generating unit, own characteristics of Alvar Aalto’s work, but also characteristics of the works realized by two different hands.
In this respect, his maximum exponent is, undoubtedly, the Villa Mairea constructed between 1937 and 1939, and in that there is demonstrated the accumulation of different ideas that are superposed, giving the most beautiful result replete with shades.
The Villa Mairea is a housing luxury placed in the clear one of the forest, not distant to the sea, he was designing for the pair Gullichsen, his multimillionaire friends with those who joined empresarialmente across the signature Artek and with that it was joining them the ideal some themselves. A housing that has turned into an emblem of the contemporary Finnish architecture. A house understood by the Aalto as an experimental laboratory.
A complex house with modern features and a vernacular or traditional exposition. Modern for the composition in different elements differentiated in plant. And traditional for the way of settling itself in the area and for many of his multiple details and constructive forms: the sheets superposed of black slate under the windows, which they intone with his frames of wood of teak or the yellow band of birch that spreads to everything long, in his top part.

Of this villa the historian Sigfried Giedion wrote:
“It is like a piece of chamber music in which, only with the maximum attention, there is perceived the delicacy of his solutions and intentions. The wide windows allow the interior and exterior interpenetration of the spaces, it seems as if the forest was penetrating in the house and as if it was finding his corresponding echo in the subtle columns of wood, wrapped in ropes, which represent them.”
Alvar and Aino Alto were complementing each other since it happens with many pairs of architects. And the secret of his success was based, maybe, on a deep of integration relation between human and artistic complementary qualities. If Alvar was anxious, burning and unforseeable, Aino was constant, persevering and quiet; if he was an extrovert, mundane and great communicator, she was valuing his interior world and was operating road surface, but backstage; if he preferred stopping demolishing his fantasy and imagination and drawing “free hand”, she was practical, moderate, a skilful draughtsman and efficient professional, taking care even of the most minimal detail. “Maybe”, he writes Giedion,
“him be beneficial to a volcano, that the mass of the mountain is surrounded by the calm waters of a river …”
There is no doubt that Aino’s practical mind was combining – with singular mastery – with Alvar’s intuitive and spontaneous imagination. Neither but is doubt that, while he has been internationally recognized, she has been ninguneada and silenced.
Cristina García-Rosales. Architect
Madrid. April 2014
The pioneering arquitect women: the presence of the absence (VII) | Cristina García-Rosales[:]




