IniciobalizaArkitente. Programa de pedagogía urbana para niños | Zaramari Arkitente. Programa de...

[:es]Arkitente. Programa de pedagogía urbana para niños | Zaramari [:gl]Arkitente. Programa de pedagoxía urbana para nenos | Zaramari [:en]Arkitente. Program of urban pedagogy for children | Zaramari[:]

[:es]

Si en la primera entrevista María Arana y Gorka Rodríguez, Zaramari, nos explicaban el proyecto cultural BAT, hoy nos esbozarán otra de sus iniciativas, Arkitente, un proyecto que se sumerge en el campo de la pedagogía urbana.

Arkitente es una plataforma para acercar la arquitectura a las escuelas. Un programa para que los escolares se relacionen con la arquitectura, aprendiendo, investigando y generando contenidos sobre su entorno más cercano.

Arkitente. Programa de pedagogía urbana para niños | Zaramari
Arkitente. Programa de pedagogía urbana para niños | Zaramari

Una red donde escolares de distintos lugares compartan sus trabajos y reflexiones sobre la arquitectura y la ciudad. Una herramienta para que los profesores compartan experiencias y metodologías sobre la enseñanza de la arquitectura en las aulas. Un proyecto de pedagogía urbana abierto a la participación ciudadana.

Arkitente se dirige especialmente al alumnado y al profesorado del 3º ciclo de Educación Primaria y 1º ciclo de Educación Secundaria, aunque su flexibilidad en los planteamientos de investigación y publicación pueden ser adaptables a otros ciclos educativos.

Las actividades propuestas en este programa se pueden realizar en las asignaturas de ciencias de la Naturaleza, Ciencias Sociales, Geografía e historia, en tecnología y en educación plástica. (Implementación del programa)

Arkitente es una herramienta flexible con capacidad de implementarse en cualquier proceso de (re)conocimiento de la ciudad:

Como guía arquitectónica de código abierto.
Como herramienta para trabajar dinámicas colaborativas de exploración y dateo de la arquitectura de los barrios.
Como instrumento para trabajar el conocimiento del medio en las aulas.
Como herramienta para los procesos de participación ciudadana en los planes generales de ordenación urbana….

Arkitente. Programa de pedagogía urbana para niños | Zaramari
Por Arkitente

¿Qué os llevó a abriros camino en este campo?

La universidad nos conectó con la arquitectura desde un aprendizaje especializado, dirigido hacia una disciplina técnica, donde en muy contadas ocasiones nos relacionábamos con otras  áreas de conocimiento. Desde entonces  nos ha interesado investigar sobre las relaciones y vinculaciones entre la arquitectura y otras disciplinas y aspectos sociales. Nos costaba entender como un campo tan relacionado con la vida y la sociedad estuviese tan poco conectada con las personas.

Los propios colegios y asociaciones de arquitectos reconocen actualmente que la arquitectura y el urbanismo se encuentran alejados de la sociedad y que en muchos casos construimos y planificamos arquitectura y territorio de espaldas al ciudadano. De modo que pocas personas acaban comprendiendo las características arquitectónicas y urbanísticas de la ciudades en las que viven. Ignoramos la forma en la que la arquitectura condiciona y conforma nuestra forma de vida, las relaciones sociales y la construcción de identidades colectivas. Desconocemos también las enormes posibilidades del uso y disfrute de los espacios públicos y de su arquitectura y no llegamos a hacer uso pleno de su derecho a utilizar la ciudad.

Es difícil habitar y disfrutar plenamente una ciudad que no se comprende. Nos mostramos indiferentes con casi todo lo público, mientras bajo esa ignorancia vamos cediendo terreno, consciente o inconscientemente,  a nuestro derecho a disfrutar de la ciudad.

Arkitente nace como una herramienta para acercar la arquitectura y el diseño de las ciudades a los niños. Como un paso más en la búsqueda de fórmulas que permitan implementar el estudio y conocimiento del medio en el sistema escolar. Un proyecto educativo que pone en contacto la arquitectura con las escuelas, para que mediante el uso de las tecnologías digitales de comunicación, los niños y niñas exploren el espacio urbano y generen sus propios contenidos en diversos formatos y soportes (texto, foto, vídeo, mapas…) de modo que puedan ser compartidos y completados a través de una web social que se pueda integrar dentro del plan estratégico de digitalización escolar.

Como en Internet y sus plataformas sociales, las ciudades se adaptan al nuevo significado de participación, para propiciar espacios de construcción de contenidos de manera colaborativa. Todo esto le da a la web un valor adicional: el usuario no está solo para buscar y recibir información sino para emitirla, construirla y (re)pensarla.

Con esta nueva forma de comunicación y de generación de conocimiento que nos ofrecen las  herramientas de comunicación digital y las redes sociales, hemos ido dando nueva forma al modo en el que podríamos prototipar y poner en marcha una herramienta que permitiese acercar de un modo más atractivo, creativo, flexible y pedagógico la arquitectura tanto a niños/niñas y como al profesorado.

¿Por qué enfocado a niños?

Para alcanzar una mayor comprensión de la arquitectura y la ciudad y llegar a conformar una conciencia colectiva que valore el carácter esencialmente público de la ciudad y sus equipamientos, proponemos empezar desde la infancia, cuando se establecen los primeros esquemas de conocimiento y se asientan los primeros recuerdos. En esta búsqueda de una renovada conciencia colectiva, nos parece importante comenzar por la etapa en la que se configuran la personalidad y el sentido de muchas cosas.

Una buena forma de que los más pequeños empiecen a relacionarse con la arquitectura puede ser a través de sus realidades cercanas, desde lo que ven, lo que tocan y lo que perciben de forma directa. Se trata de ir  despertando su curiosidad por los espacios construidos que habitan y favorecer el desarrollo de una actitud activa en el cuidado y la  transformación de su entorno.

Es significativo, que los niños, cuando piensan en el diseño de espacios públicos, además de en usos y equipamientos para sus juegos, piensan en las necesidades de las personas con las que comparten sus vidas: sus amigos, hermanos más pequeños, padres, abuelos…de forma que en esos espacios acaban favoreciendo usos diversos, en los que entre unos y otros, terminan incluyendo a gran parte de la sociedad.

Por otro lado, la arquitectura y el urbanismo se convierten en una importante vía para la construcción de conocimientos de muy diversa índole y en un medio para el tratamiento interdisciplinar y transversal del currículum escolar. Además permite trabajar la educación en valores y la educación en ciudadanía.

¿Teníais alguna experiencia previa?

Nuestra experiencia con niños comienza en el 2010 con la realización de una serie de talleres de arquitectura en los que empezamos a trabajar sobre construcciones efímeras y construcción vernácula y sostenible (aquella que se construye con materiales cercanos y disponibles). Continuamos trabajando con ellos la idea de la intencionalidad del diseño de las ciudades y  su repercusión en el medioambiente y en la vida de las personas. Con esta idea trabajamos dos formatos, uno más plástico y otro en donde implementamos el uso de los videojuego para reflexionar sobre el diseño de las ciudades.

En 2011, las  IV Jornadas de Transformaciones Urbanas de Bilbao La Vieja, cuyo objetivo fue acercar el urbanismo a los ciudadanos tratando de favorecer reflexiones participativas sobre la ciudad, nos sirvió de contexto perfecto para trabajar sobre el micro-territorio, sobre el barrio. Contactamos con la escuela de Bilbao La Vieja y realizamos un taller que consistió en aprender a identificar los elementos espaciales más definitorios del barrio a través de la lectura de mapas, la geolocalización y una exploración física del territorio, en el que se mezclaban la deriva con la búsqueda de pistas en códigos QR, conformando un juego entre lo físico y lo digital. En el itinerario también identificamos algunos espacios sobre los que imaginar nuevas posibilidades de uso que después se materializaron en maquetas construidas por los niños. Enlace al video

Posteriormente hemos trabajado en proyectos participativos como Getxoberpiztu! en el que buscar soluciones conjuntas para diseñar y equipar un solar público en desuso en el municipio de Getxo. El grupo motor contactó con nosotros para diseñar y realizar el proceso de trabajo con los niños de la escuela cercana al solar. Utilizando como “excusa” el diseño colaborativo del terreno, trabajamos las relaciones afectivas e intergeneracionales como aspectos determinantes en su vinculación con el espacio público.

La arquitectura y los espacios urbanos determinan en muchas ocasiones la forma de relacionarnos con los demás, nos ayudan a mejorar la convivencia vecinal o por el contrario pueden generar espacios de exclusión social. Otro de los talleres, AuzoKIDeak, fue un ejercicio de reconocimiento de aquellos espacios públicos y privados que los niños de Bilbao la Vieja utilizan para relacionarse con sus amigos y vecinos. En esta ocasión utilizamos el espacio público como parte fundamental de la metodología pedagógica.

¿Os encontrasteis con muchas dificultades en su puesta en marcha?

Hace muy pocos meses que activamos la herramienta web de Arkitente, aunque hace un par de años que comenzamos a gestar y desarrollar el proyecto. Actualmente estamos en beta y tratando de darla a conocer. Uno de los retos que nos planteamos para esta fase, es encontrar a docentes que tengan interés, tiempo y un mínimo de conocimiento informático para que se animen a utilizar la web de forma autónoma y puedan testar y aportar conocimiento y retorno.  Hasta ahora nuestro trabajo consistía en impartir los talleres junto con  los profesores. Nos gustaría generar autonomía para que sean los propios docentes los que utilicen la web en sus aulas. Para ello hemos diseñado un taller dirigido a todos aquellos profesores que tengan interés en conocer el manejo y la utilidad de la web.

Otro de los grandes retos que nos planteamos para este año es buscar mayor implicación y apoyo institucional para que apuesten por este tipo de proyectos pedagógicos.

¿Habéis tenido que realizar alguna formación complementaria para iniciar el proyecto?

En Arkitente trabajamos profesionales de la arquitectura y de la pedagogía, un programador informático y un diseñador. Un equipo multidisciplinar que permite cubrir las características y necesidades de un proyecto complejo.

Arkitente. Programa de pedagogía urbana para niños | Zaramari
Por Arkitente

¿Estáis contentos con los objetivos alcanzados?

Hasta la fecha hemos recibido muy buena acogida por parte de los centros escolares con los que hemos trabajado y en ese aspecto estamos muy motivados. Durante el ultimo taller que hemos realizado en la escuela pública García Ribero de Atxuri, en Bilbao,  los profesores han mostrado interés en implementar esta metodología de forma continua en sus clases y por tanto estamos contentos por empezar a ver cumplido a pequeña escala uno de los objetivos que nos habíamos planteado a corto plazo. Entendemos este proyecto como un proyecto de largo recorrido  que necesita de tiempo para saber cual es su verdadero interés y si la comunidad educativa está dispuesta a apoyar su desarrollo y un despliegue mayor. Seguimos en construcción.

 ¿Animarías a otros arquitectos a seguir vuestros pasos? ¿Qué pasos consideráis que deberían dar? ¿Qué otros consejos les darías?

Animaríamos a arquitectos y arquitectas a que conecten con las necesidades de los ciudadanos, a que se mezclen con otras disciplinas para tratar de buscar de forma conjunta soluciones a las complejas demandas sociales de la actualidad, a que pongan su conocimiento y sus habilidades a trabajar para tratar de mejorar nuestro maltrecho mundo. Para buscar esos espacios, es necesario experimentar con otras formas de hacer. Para ello tiene que darse un cambio cultural importante. Y en ese proceso de cambio, tanto la enseñanza obligatoria como la enseñanza universitaria, y por supuesto la de la arquitectura, deben cambiar de paradigma. Entendemos que es un proceso que llevará tiempo aunque ya están sucediendo cosas muy interesantes.

¿Qué otros proyectos tenéis en mente relacionados con la arquitectura?

Continuamos con el diseño de la programación de la próxima edición del BAT_2014, un proyecto cultural que pretende explorar las posibilidades de aprendizajes múltiples que ofrece la ciudad para la formación de una ciudadanía participe en la transformación de su entorno. BAT_2014 seguirá colaborando en el comisariado y producción de contenidos para las sesiones sobre Innovación urbana y gestión del territorio Think Cities que dirige Domenico di Siena.

En breve y dentro de  BAT vamos a activar la segunda edición del PLAY DAY una convocatoria de ideas y posterior intervención urbana para convertir la calle en un espacio para el juego de forma temporal.

Arkitente. Programa de pedagogía urbana para niños | Zaramari
Por Arkitente

María Arana y Gorka Rodríguez · programa de pedagogía urbana para niños | Arkitente
Marzo 2014

Entrevista realizada por Ana Barreiro Blanco y Alberto Alonso Oro. Agradecer a María y Gorka su tiempo y predisposición con este espacio.

[:en]

If in the first interview María Arana and Gorka Rodríguez, Zaramari, was explaining the cultural project to us BAT, today they us will outline other one of his initiatives, Arkitente, a project that submerges in the field of the urban pedagogy.

Arkitente is a platform to bring the architecture over to the schools. A program in order that the students relate to the architecture, learning, investigating and generating contents on his more nearby environment.

A network school where of different places they share his works and reflections on the architecture and the city. A tool in order that the teachers share experiences and methodologies on the education of the architecture in the classrooms. A project of urban pedagogy opened for the civil participation.

Arkitente directs for itself specially the student body and the professorship of 3 º cycle of Primary Education and 1 º cycle of Secondary Education, though his flexibility in the expositions of investigation and publication they can be adaptable to other educational cycles.

The activities proposed in this program can be realized in the subjects of sciences of the Nature, Social Sciences, Geography and history, in technology and in plastic education. (Implementation of the program)

Arkitente is a flexible tool with aptitude to (re) knowledge of the city be implemented in any process of :

As architectural guide of opened code.

As tool to work collaborative dynamics of exploration and dateo of the architecture of the neighborhoods.

As instrument to be employed the knowledge of the way at the classrooms.

As tool for the processes of civil participation in the general plans of urban arrangement….

By Arkitente

¿What did you lead to opening way you in this field?

The university connected us with the architecture from a specialized learning directed to a technical discipline, where in very few occasions we were relating to other areas of knowledge. Since then we have been interested in investigating on the relations and entails between the architecture and other disciplines and social aspects. It was difficult to us to deal as a field so related to the life and the company it was connected so little by the persons.

The own colleges and architects’ associations admit nowadays that the architecture and the urbanism are removed from the company and that in many cases we construct and plan architecture and territory of backs to the citizen. So that few persons end up by understanding the architectural and urban development characteristics of the ciudades in which they live. We ignore the form in which the architecture determines and shapes our form of life, the social relations and the construction of collective identities. We do not know also the enormous possibilities of the use and enjoyment of the public spaces and of his architecture and do not manage to do full use of his right to use the city.

It is difficult to live and to enjoy fullly a city that is not understood. We prove to be indifferent with almost everything public, while under this ignorance we are yielding area, consciously or unconsciously, to our right to enjoy the city.

Arkitente is born as a tool to bring over the architecture and the design of the cities to the children. As one more step in the search of formulae that allow to implement the study and knowledge of the way in the school system. An educational project that contacts the architecture with the schools, in order that by means of the use of the digital technologies of communication, the children and girls explore the urban space and generate his own contents in diverse formats and supports (text, photo, video, maps …) so that they could be shared and completed across a social web that could join inside the strategic plan of school digitalization.

Since in Internet and his social platforms, the cities adapt to the new meaning of participation, to propitiate spaces of construction of contents of a collaborative way. All that gives him to the web an additional value: the user is not alone to seek and to receive information but to issue it, to construct it and to (re) think it.

With this new form of communication and of generation of knowledge that there offer us the tools of digital communication and the social networks, we have been giving new form to the way in which we might prototipar and start a tool that was allowing to bring the architecture over in a more attractive, creative, flexible and pedagogic way so much to children and as to the professorship.

Why does it focused on children?

To reach a major comprehension of the architecture and the city and to manage to shape a collective conscience that values the essentially public character of the city and his equipments, we propose to begin from the infancy, when the first schemes of knowledge are established and they agree the first recollections. In this search of a renewed collective conscience, it seems to us to be important to begin for the stage in which there are formed the personality and the sense of many things.

A good form of which the smallest start relating to the architecture can be across his nearby realities, from what they see, which they touch and what they perceive of direct form. It tries of being waking his curiosity up for the constructed spaces that they live and favoring the development of an active attitude in the care and the transformation of his environment.

It is significant, that the children, when they think about the design of public spaces, besides about uses and equipments for his games, think about the needs of the persons with those who share his lives: his friends, smaller brothers, parents, grandparents … so that in these spaces they end up by favoring diverse uses, in which between some and others, they end up by including to great part of the company.

On the other hand, the architecture and the urbanism turn into an important route for the construction of knowledge of very diverse nature and into a way for the treatment to interdiscipline and cross street of the school curriculum. In addition the education allows to be employed at values and the education at citizenship.

Had you some previous experience?

NOur experience with children begins in 2010 with the accomplishment of a series of workshops of architecture at which we start being employed on ephemeral constructions and vernacular and sustainable construction (that one that is constructed by nearby and available materials). We continue being employed with them the idea of the premeditation of the design of the cities and his repercussion at the environment and at the life of the persons. With this idea we work two formats, one more plastic and other one where we implement the use of the videojuego to think about the design of the cities.

In 2011, the IV Jornadas de Transformaciones Urbanas de Bilbao La Vieja, formations of Bilbao La Vieja, whose aim was to bring the urbanism over to the citizens trying to favor participative reflections on the city, it used us as perfect context to work on the micro-territory, on the neighborhood. We contact the school of Bilbao La Vieja and realize a workshop that consisted of learning to identify the spatial elements more definitorios of the neighborhood across the reading map, the geolocalización and a physical exploration of the territory, in which the drift was mixed by the search of tracks in codes QR, shaping a game between the physical thing and the digital thing. In the itinerary also we identify some spaces on which to imagine new possibilities of use that later materialized in models constructed by the children. Link to video

Later we have been employed at participative projects as Getxoberpiztu! In that to look for joint solutions to design and to equip a public lot in disuse in Getxo’s municipality. The motive group contacted us to design and to realize the process of work with the children of the school near to the lot. Using as «it» «excuses» the collaborative design of the area, we are employed the affective and intergenerational relations as determinant aspects at his entail with the public space.

The architecture and the urban spaces determine in many occasions the way of relating to the others, help us to improve the local conviviality or on the contrary they can generate spaces of social exclusion. Other one of the workshops, AuzoKIDeak, was an exercise of recognition of those public and private spaces that the children of Bilbao the Old woman use to relate to his friends and neighbors. In this occasion we use the public space as fundamental part of the pedagogic methodology.

Did you meet many difficulties in his putting in march?

Very a for few months we activate Arkitente’s web tool, though a couple of years does that we begin to prepare and develop the project. Nowadays we are in thread and trying to announce her. One of the challenges that we appear for this phase, is to find teachers who have interest, time and a minimum of IT knowledge in order that they encourage to use the web of autonomous form and could test and contribute knowledge and return. Till now our work was consisting of giving the workshops together with the teachers. We would like to generate autonomy in order that they are the own teachers those who use the web in his classrooms. For it we have designed a workshop directed all those teachers who have interest to know the managing and the usefulness of the web.

Other one of the big challenges that we appear for this year is to look for major implication and institutional support in order that they bet for this type of pedagogic projects.

Have you had to realize some complementary formation to initiate the project?

At Arkitente we are employed professionals of the architecture and of the pedagogy, an IT programmer and a designer. A multidisciplinary equipment that allows to cover the characteristics and needs of a complex project.

By Arkitente

Are you satisfied with the reached aims?

Up to the date we have received very good reception on the part of the school centers with which we have worked and in this aspect we are very motivated. During the last workshop that we have fulfilled in the public school Atxuri’s García Ribero, in Bilbao, the teachers have showed interest to implement this methodology of constant form in his classes and therefore we are satisfied to start seeing compliment on a small scale one of the aims that we had appeared in the short term. We understand this project as a project of crossed length that he needs from time to know which is his real interest and if the educational community is ready to support his development and a major deployment. We continue in construction.

Would you encourage other architects to follow your steps? What steps do you consider that they should give? What other advices would you give them?

We would encourage architects and arquitectas to that they connect with the needs of the citizens, that mix with other disciplines to try to search of joint form solve to the complex social demands of the current importance, to which they put his knowledge and his skills to working to try to improve our injured world. To look for these spaces, it is necessary to experiment with other ways of doing. For it one has to give a cultural important change. And in this process of change, both the compulsory education and the university education, and certainly that of the architecture, must change paradigm. We understand that it is a process that will go time though already very interesting things are happening.

What other projects have you in mind related to the architecture?

We continue with the design of the programming of the near edition of BAT_2014, one cultural project that tries to explore the possibilities of multiple learnings that the city offers for the formation of a citizenship take part in the transformation of his environment. BAT_2014 there will continue collaborating in the comisariado and production of contents for the meetings on urban Innovation and management of the territory Think Cities that Domenico di Siena directs.

Shortly and inside  BAT e are going to activate the second edition of the PLAY DAY a summons of ideas and later urban intervention to turn the street into a space for the game of temporary form.

Por Arkitente

María Arana y Gorka Rodríguez · Program of urban pedagogy for children | Arkitente

March 2014

Interview realized by Ana Barreiro Blanco and Alberto Alonso Oro. To be grateful for Maria and Gorka his time and predisposition with this space.

[:gl]

Se na primeira entrevista María Arana e Gorka Rodríguez, Zaramari, explicábannos o proxecto cultural BAT, hoxe esbozarannos outra das súas iniciativas, Arkitente, un proxecto que se somerxe no campo da pedagoxía urbana.

Arkitente é unha plataforma para achegar a arquitectura ás escolas. Un programa para que os escolares se relacionen coa arquitectura, aprendendo, investigando e xerando contidos sobre o seu ámbito máis próximo.

Unha rede onde escolares de distintos lugares compartan os seus traballos e reflexións sobre a arquitectura e a cidade. Unha ferramenta para que os profesores compartan experiencias e metodoloxías sobre o ensino da arquitectura nas aulas. Un proxecto de pedagoxía urbana aberto á participación cidadá.

Arkitente diríxese especialmente ao alumnado e ao profesorado do 3º ciclo de Educación Primaria e 1º ciclo de Educación Secundaria, aínda que a súa flexibilidade nas formulacións de investigación e publicación poden ser adaptables a outros ciclos educativos.

As actividades propostas neste programa pódense realizar nas materias de ciencias da Natureza, Ciencias Sociais, Xeografía e historia, en tecnoloxía e en educación plástica. (Implementación do programa)

Arkitente é unha ferramenta flexible con capacidade de implementarse en calquera proceso de (re)conocimiento da cidade:

Como guía arquitectónica de código aberto.

Como ferramenta para traballar dinámicas colaboradoras de exploración e dateo da arquitectura dos barrios.

Como instrumento para traballar o coñecemento do medio nas aulas.

Como ferramenta para os procesos de participación cidadá nos plans xerais de ordenación urbana….

Por Arkitente

¿Que vos levou a abrirvos camiño neste campo?

A universidade conectounos coa arquitectura dende unha aprendizaxe especializada, dirixido cara a unha disciplina técnica, onde en moi contadas ocasións nos relacionabamos con outras áreas de coñecemento. Dende entón interesounos investigar sobre as relacións e vinculacións entre a arquitectura e outras disciplinas e aspectos sociais. Custábanos entender como un campo tan relacionado coa vida e a sociedade estivese tan pouco conectada coas persoas.

Os propios colexios e asociacións de arquitectos recoñecen actualmente que a arquitectura e o urbanismo se encontran afastados da sociedade e que en moitos casos construímos e planificamos arquitectura e territorio de costas ao cidadán. De modo que poucas persoas acaban comprendendo as características arquitectónicas e urbanísticas da cidades nas que viven. Ignoramos a forma na que a arquitectura condiciona e conforma a nosa forma de vida, as relacións sociais e a construción de identidades colectivas. Descoñecemos tamén as enormes posibilidades do uso e desfrute dos espazos públicos e da súa arquitectura e non chegamos a facer uso pleno do seu dereito a utilizar a cidade.

É difícil habitar e gozar plenamente unha cidade que non se comprende. Mostrámonos indiferentes con case todo o público, mentres baixo esa ignorancia imos cedendo terreo, consciente ou inconscientemente, ao noso dereito a gozar da cidade.

Arkitente nace como unha ferramenta para achegar a arquitectura e o deseño das cidades aos nenos. Como un paso máis na busca de fórmulas que permitan implementar o estudo e coñecemento do medio no sistema escolar. Un proxecto educativo que pon en contacto a arquitectura coas escolas, para que mediante o uso das tecnoloxías dixitais de comunicación, os nenos e nenas exploren o espazo urbano e xeren os seus propios contidos en diversos formatos e soportes (texto, foto, vídeo, mapas…) de modo que poidan ser compartidos e completados a través dunha web social que se poida integrar dentro do plan estratéxico de dixitalización escolar.

Como en Internet e as súas plataformas sociais, as cidades adáptanse ao novo significado de participación, para propiciar espazos de construción de contidos de xeito colaborador. Todo isto dálle á web un valor adicional: o usuario non está só para buscar e recibir información senón para emitila, construíla e (re)pensarla.

Con esta nova forma de comunicación e de xeración de coñecemento que nos ofrecen as ferramentas de comunicación dixital e as redes sociais, fomos dando nova forma ao modo no que poderiamos prototipar e poñer en marcha unha ferramenta que permitise achegar dun modo máis atractivo, creativo, flexible e pedagóxico a arquitectura tanto a nenos/nenas e como ao profesorado.

¿Por que enfocado a nenos?

Para alcanzar unha maior comprensión da arquitectura e a cidade e chegar a conformar unha conciencia colectiva que valore o carácter esencialmente público da cidade e os seus equipamentos, propoñemos empezar dende a infancia, cando se establecen os primeiros esquemas de coñecemento e se asentan os primeiros recordos. Nesta busca dunha renovada conciencia colectiva, parécenos importante comezar pola etapa na que se configuran a personalidade e o sentido de moitas cousas.

Unha boa forma de que os máis pequenos empecen a relacionarse coa arquitectura pode ser a través das súas realidades próximas, dende o que ven, o que tocan e o que perciben de forma directa. Trátase de ir espertando a súa curiosidade polos espazos construídos que habitan e favorecer o desenvolvemento dunha actitude activa no coidado e a transformación do seu ámbito.

É significativo, que os nenos, cando pensan no deseño de espazos públicos, ademais de en usos e equipamentos para os seus xogos, pensan nas necesidades das persoas coas que comparten as súas vidas: os seus amigos, irmáns máis pequenos, pais, abuelos…de forma que neses espazos acaba favorecendo usos diversos, nos que entre uns e outros, rematan incluíndo a gran parte da sociedade.

Por outro lado, a arquitectura e o urbanismo convértense nunha importante vía para a construción de coñecementos de moi diversa índole e nun medio para o tratamento interdisciplinar e transversal do currículo escolar. Ademais permite traballar a educación en valores e a educación en cidadanía.

¿Tiñades algunha experiencia previa?

A nosa experiencia con nenos comeza no 2010 coa realización dunha serie de obradoiro de arquitectura nos que empezamos a traballar sobre construcións efémeras e construción vernácula e sostible (aquela que se constrúe con materiais próximos e dispoñibles). Continuamos traballando con eles a idea da intencionalidade do deseño das cidades e a súa repercusión no medioambiente e na vida das persoas. Con esta idea traballamos dous formatos, un máis plástico e outro onde implementar o uso dos videoxogo para reflexionar sobre o deseño das cidades.

En 2011, as IV Xornadas de Transformacións Urbanas de Bilbao A Vella, cuxo obxectivo foi achegar o urbanismo aos cidadáns tratando de favorecer reflexións participativas sobre a cidade, serviunos de contexto perfecto para traballar sobre o micro-territorio, sobre o barrio. Contactamos coa escola de Bilbao A Vella e realizamos un taller que consistiu en aprender a identificar os elementos espaciais máis definitorios do barrio a través da lectura de mapas, a geolocalización e unha exploración física do territorio, no que se mesturaban a deriva coa busca de pistas en códigos QR, conformando un xogo entre o físico e o dixital. No itinerario tamén identificamos algúns espazos sobre os que imaxinar novas posibilidades de uso que despois se materializaron en maquetas construídas polos nenos. Enlace o video

Posteriormente traballamos en proxectos participativos como Getxoberpiztu! no que buscar solucións conxuntas para deseñar e equipar un soar público en desuso no municipio de Getxo. O grupo motor contactou connosco para deseñar e realizar o proceso de traballo cos nenos da escola próxima ao soar. Utilizando como «escusa» o deseño colaborador do terreo, traballamos as relacións afectivas e interxeracionais como aspectos determinantes na súa vinculación co espazo público.

A arquitectura e os espazos urbanos determinan en moitas ocasións a forma de relacionarnos cos demais, axúdannos a mellorar a convivencia veciñal ou pola contra poden xerar espazos de exclusión social. Outro dos obradoiros, AuzoKIDeak,  foi un exercicio de recoñecemento daqueles espazos públicos e privados que os nenos de Bilbao a Vella utilizan para relacionarse cos seus amigos e veciños. Nesta ocasión utilizamos o espazo público como parte fundamental da metodoloxía pedagóxica.

¿Encontrástesvos con moitas dificultades na súa posta en marcha?

Hai moi poucos meses que activamos a ferramenta web de Arkitente, aínda que hai un par de anos que comezamos a xerar e desenvolver o proxecto. Actualmente estamos en beta e tratando de dala a coñecer. Un dos retos que nos formulamos para esta fase, é encontrar docentes que teñan interese, tempo e un mínimo de coñecemento informático para que se animen a utilizar a web de forma autónoma e poidan testar e achegar coñecemento e retorno. Ata agora o noso traballo consistía en impartir os talleres xunto cos profesores. Gustaríanos xerar autonomía para que sexan os propios docentes os que utilicen a web nas súas aulas. Para iso deseñamos un taller dirixido a todos aqueles profesores que teñan interese en coñecer o manexo e a utilidade da web.

Outro dos grandes retos que nos formulamos para este ano é buscar maior implicación e apoio institucional para que aposten por este tipo de proxectos pedagóxicos.

¿Tivestes que realizar algunha formación complementaria para iniciar o proxecto?

En Arkitente traballamos profesionais da arquitectura e da pedagoxía, un programador informático e un deseñador. Un equipo multidisciplinar que permite cubrir as características e necesidades dun proxecto complexo.

Por Arkitente

¿Estades contentos cos obxectivos alcanzados?

Ata a data recibimos moi boa acollida por parte dos centros escolares cos que traballamos e nese aspecto estamos moi motivados. Durante o ultimo taller que realizamos na escola pública García Ribero de Atxuri, en Bilbao, os profesores mostraron interese en implementar esta metodoloxía de forma continua nas súas clases e polo tanto estamos contentos por empezar a ver cumprido a pequena escala un dos obxectivos que nos formularamos a curto prazo. Entendemos este proxecto como un proxecto de longo recorrido que necesita de tempo para saber cual é o seu verdadeiro interese e se a comunidade educativa está disposta a apoiar o seu desenvolvemento e un despregamento maior. Seguimos en construción.

¿Animarías outros arquitectos a seguir os vosos pasos? ¿Que pasos considerades que deberían dar? ¿Que outros consellos lles darías?

Animariamos arquitectos e arquitectas a que conecten coas necesidades dos cidadáns, a que se mesturen con outras disciplinas para tratar de buscar de forma conxunta solucións ás complexas demandas sociais da actualidade, a que poñan o seu coñecemento e as súas habilidades a traballar para tratar de mellorar o noso maltreito mundo. Para buscar eses espazos, é necesario experimentar con outras formas de facer. Para iso ten que darse un cambio cultural importante. E nese proceso de cambio, tanto o ensino obrigatorio coma o ensino universitario, e por suposto a da arquitectura, deben cambiar de paradigma. Entendemos que é un proceso que levará tempo aínda que xa están a suceder cousas moi interesantes.

¿Que outros proxectos tedes en mente relacionados coa arquitectura?

Continuamos co deseño da programación da próxima edición do BAT_2014, un proxecto cultural que pretende explorar as posibilidades de aprendizaxes múltiples que ofrece a cidade para a formación dunha cidadanía participe na transformación do seu ámbito. BAT_2014 seguirá colaborando no comisariado e produción de contidos para as sesións sobre Innovación urbana e xestión do territorio Think Cities que dirixe Domenico di Siena.

En breve e dentro de BAT imos activar a segunda edición doPLAY DAY unha convocatoria de ideas e posterior intervención urbana para converter a rúa nun espazo para o xogo de forma temporal.

Por Arkitente

María Arana e Gorka Rodríguez · Programa de pedagoxía urbana para nenos | Arkitente

Marzo 2014

Entrevista realizada por Ana Barreiro Blanco e Alberto Alonso Oro. Agradecer a María e Gorka ou seu tempo e predisposición con este espazo.

[:]

Ana Barreiro Blanco
Ana Barreiro Blancohttps://tallerabierto.gal/gl/
Arquitecta y socia fundadora de gestión cultural taller abierto
ARTÍCULOS RELACIONADOS
ARTÍCULOS DEL AUTOR
0 0 votos
Article Rating
Suscribirse
Notificarme
guest
0 Comments
Los más recientes
Los más viejos Los más votados

Espónsor

Síguenos

23,683FansMe gusta
5,321SeguidoresSeguir
1,844SeguidoresSeguir
23,782SeguidoresSeguir

Promoción

También:

feedly

Columnistas destacados

Íñigo García Odiaga
87 Publicaciones0 COMENTARIOS
Antonio S. Río Vázquez
57 Publicaciones0 COMENTARIOS
José del Carmen Palacios Aguilar
54 Publicaciones0 COMENTARIOS
Aldo G. Facho Dede
50 Publicaciones0 COMENTARIOS