[:es]
“Sed fugit interea, fugit irreparabile tempus”.1
Un recorrido por el Canal de Castilla pone trasfondo a estas reflexiones sobre el tiempo. Un tiempo de lento discurrir entre el rumor del agua.
El Canal de Castilla es el gran esfuerzo de la ingeniería hidráulica española de finales del XVIII. Hijo tardío de la ilustración y víctima temprana de la revolución industrial nace ya casi obsoleto y refleja bien el concepto de tiempo al que me quiero referir. El Canal une al hombre con su industria y a ambos con el territorio. Agua y tiempo hilvanan y ponen en evidencia las relaciones entre todos ellos.
En el Canal se hace patente, tangible y visible, esa interdependencia que une tiempo y agua en un transcurrir constante. Un transcurrir lento y atemporal como sólo la unión de esta tierra sin horizonte y el discurrir del agua pueden hacer. La artificial geometría de su trazado conduce al agua en un constante movimiento que contrasta con la aparente inmovilidad del campo por el que discurre. La meseta y los campos de cereal, los ríos y el canal que los árboles delimitan, el silencio y el horizonte, la luz y el murmullo del agua, todo nos habla del tiempo.
Alguien dijo una vez, parafraseando el titulo del libro de Giedion, que
“la arquitectura conlleva un gran espacio de tiempo”,
y es verdad, una gran e irrefutable verdad. El tiempo condiciona a la arquitectura y acompaña y conduce su percepción y disfrute. Pero la arquitectura también precisa de su tiempo para reflexión, para permitir el poso necesario para su decantación y para el trabajo que conlleva su elaboración. Todo es cuestión de tiempo y a cada cosa el suyo propio.
No es mi intención reclamar ahora para la arquitectura el exagerado tiempo geológico que lleva a la piedra a cristalizarse ni al cauce del río a formarse, pero si el tiempo equivalente al que emplea un carpintero en trabajar la madera, a un cantero en dar forma a la piedra o a un herrero en forjar el metal. El tiempo del aprendizaje y el tiempo del trabajo. Tiempo necesario para pensar y hacer. Pero reclamar el tiempo de toda una vida y reclamar el tiempo de la artesanía que permite pensar y no el de la máquina que nos lo evita es, hoy en día una utopía obsoleta. El bueno de Bauman nos hablaba de los “tiempos líquidos”, pero mucho me temo que hemos cambiado de estado y de líquidos hemos pasado a “gaseosos”. Imparable proceso químico. Pero no me resigno.
Hoy todo es veloz, la rapidez y la inmediatez son el lema. Pero no aquella velocidad futurista que Marinettiy compañía exponían en su manifiesto, no, hablamos de la novedad por la novedad. Ser distinto y nuevo son ya valores en si mismos independientemente de su calidad. Los plazos se acortan y todo se sucede sin digestión ni poso. Todo es efímero y pasajero en tiempo de récord olímpico, lo dicho, “gaseoso”.
El tiempo que me interesa es el del agua, el tiempo que se mide por su transcurrir, ese que discurre rápido o lento, ese que salta o se remansa, ese que se mueve, se arremolina o se estanca. El tiempo de la arquitectura que me gusta es como el tiempo que se mide por el discurrir del agua por el Canal de Castilla.
La dimensión temporal y el discurrir del agua establecen una perfecta interdependencia en un juego dinámico constante, cuyos efectos se hacen visibles por medio de su resonancia en el agua. La memoria del Canal, de su historia y de su arquitectura, es evocada continuamente en este juego de relaciones y el tiempo que el Canal evoca nos recuerda su valor, inmutable y cambiante a la vez.
Es el tiempo, junto con la gravedad y la luz, uno de esos valores inmutables que nos permiten el necesario anclaje en esta contemporaneidad de tiempos de obsolescencia programada y valores mercantilizados de inmediatez y reposición constante. El Canal evoca una necesaria memoria pausada frente a la desmemoria frenética de la constante novedad.
El tiempo de la arquitectura es el tiempo del agua.
Jorge Meijide . Arquitecto
Palencia. Julio 2019
Notas:
1 “Pero huye entretanto, huye irreparablemente el tiempo”. Virgilio, Geórgicas III, 2, 84[:gl]
“Sed fugit interea, fugit irreparabile tempus”.1
Un percorrido pola Canle de Castela pon transfondo a estas reflexións sobre o tempo. Un tempo de lento discorrer entre o rumor da auga.
A Canle de Castela é o gran esforzo da enxeñería hidráulica española de finais do XVIII. Fillo tardío da ilustración e vítima temperá da revolución industrial nace xa case obsoleto e reflicte ben o concepto de tempo ao que me quero referir. A Canle une ao home coa súa industria e a ambos co territorio. Auga e tempo ganduxan e poñen en evidencia as relacións entre todos eles.
Na Canle faise patente, tanxible e visible, esa interdependencia que une tempo e auga nun transcorrer constante. Un transcorrer lento e atemporal como só a unión desta terra sen horizonte e o discorrer da auga poden facer. A artificial xeometría do seu trazado conduce á auga nun constante movemento que contrasta coa aparente inmobilidade do campo polo que discorre. A meseta e os campos de cereal, os ríos e a canle que as árbores delimitan, o silencio e o horizonte, a luz e o murmurio da auga, todo nos fala do tempo.
Alguén dixo unha vez, parafraseando o titulo do libro de Giedion, que
“a arquitectura conleva un gran espazo de tempo”,
e é verdade, unha gran e irrefutable verdade. O tempo condiciona á arquitectura e acompaña e conduce a súa percepción e goce. Pero a arquitectura tamén precisa do seu tempo para reflexión, para permitir o pouso necesario para a súa decantación e para o traballo que conleva a súa elaboración. Todo é cuestión de tempo e a cada cousa o seu propio.
Non é a miña intención reclamar agora para a arquitectura o esaxerado tempo xeolóxico que leva á pedra para cristalizarse nin ao leito do río para formarse, pero se o tempo equivalente ao que emprega un carpinteiro en traballar a madeira, a un canteiro en dar forma á pedra ou a un ferreiro en forxar o metal. O tempo da aprendizaxe e o tempo do traballo. Tempo necesario para pensar e facer. Pero reclamar o tempo dunha vida e reclamar o tempo da artesanía que permite pensar e non o da máquina que nolo evita é, hoxe en día unha utopía obsoleta. O bo de Bauman falábanos dos “tempos líquidos”, pero moito témome que cambiamos de estado e de líquidos pasamos a “ gaseosos”. Imparable proceso químico. Pero non me resigno.
Hoxe todo é veloz, a rapidez e a inmediatez son o lema. Pero non aquela velocidade futurista que Marinetti e compañía expoñían no seu manifesto, non, falamos da novidade pola novidade. Ser distinto e novo son xa valores en se mesmos independentemente da súa calidade. Os prazos acúrtanse e todo se sucede sen dixestión nin pouso. Todo é efémero e pasaxeiro en tempo de récord olímpico, o devandito “ gaseoso”.
O tempo que me interesa é o da auga, o tempo que se mide polo seu transcorrer, ese que discorre rápido ou lento, ese que salta ou se remansa, ese que se move ou se estanca. O tempo da arquitectura que me gusta é como o tempo que se mide polo discorrer da auga pola Canle de Castela.
A dimensión temporal e o discorrer da auga establecen unha perfecta interdependencia nun xogo dinámico constante, cuxos efectos se fan visibles por medio da súa resonancia na auga. A memoria da Canle, da súa historia e da súa arquitectura, é evocada continuamente neste xogo de relacións e o tempo que a Canle evoca lémbranos o seu valor, inmutable e cambiante á vez.
É o tempo, xunto coa gravidade e a luz, un deses valores inmutables que nos permiten a necesaria ancoraxe nesta contemporaneidade de tempos de obsolescencia programada e valores mercantilizados de inmediatez e reposición constante. A Canle evoca unha necesaria memoria pausada fronte á desmemoria frenética da constante novidade.
O tempo da arquitectura é o tempo da auga.
Jorge Meijide . Arquitecto
Palencia. Xullo 2019
Notas:
1 Virgilio, Geórgicas. Catedra. Colección: Letras Universales, 2012.[:en]
“Sed fugit interea, fugit irreparabile tempus”.1
A tour of the Canal de Castilla puts background to these reflections on time. A time of slow discourse between the sound of water.
The Canal de Castilla is the great effort of Spanish hydraulic engineering at the end of the 18th century. The late son of the Enlightenment and early victim of the industrial revolution is already almost obsolete and reflects well the concept of time that I want to refer to. The Canal unites man with his industry and both with the territory. Water and time baste and highlight the relationships between all of them.
In the Canal, that interdependence that unites time and water in a constant passage becomes patent, tangible and visible. A slow and timeless passage as only the union of this land without horizon and the flow of water can do. The artificial geometry of its layout leads to water in a constant movement that contrasts with the apparent immobility of the field through which it runs. The plateau and the cereal fields, the rivers and the channel that the trees delimit, the silence and the horizon, the light and the murmur of the water, all tell us about time.
Someone once said, paraphrasing the title of Giedion‘s book, that
“Architecture takes a long time”,
and it is true, a great and irrefutable truth. Time conditions the architecture and accompanies and conducts its perception and enjoyment. But architecture also needs time for reflection, to allow the necessary sediment for its decantation and for the work that entails its elaboration. Everything is a matter of time and everything is your own.
It is not my intention now to demand for architecture the exaggerated geological time that leads to the stone to crystallize or to the channel of the river to be formed, but if the time equivalent to that used by a carpenter to work the wood, to a stonemason to shape the stone or a blacksmith in forging the metal. The time of learning and the time of work. Time needed to think and do. But to reclaim the time of a life and to claim the time of craftsmanship that allows us to think and not that of the machine that avoids us is, nowadays, an obsolete utopia. The good guy from Bauman talked to us about “liquid times”, but I’m afraid that we have changed our state and liquids have become “gaseous”. Unstoppable chemical process. But I do not resign.
Today everything is fast, speed and immediacy are the motto. But not that futuristic speed that Marinetti and company exhibited in their manifesto, no, we talk about novelty because of novelty. Being different and new are already values in themselves regardless of their quality. The terms are shortened and everything happens without digestion or sediment. Everything is ephemeral and passenger in Olympic record time, what is said “gaseous”.
The time that interests me is that of water, the time that is measured by its passing, the one that runs fast or slow, the one that jumps or rests, the one that moves or stagnates. The time of the architecture that I like is like the time that is measured by the flow of water through the Canal de Castilla.
The temporal dimension and the flow of water establish a perfect interdependence in a constant dynamic game, whose effects are made visible by means of their resonance in the water. The memory of the Canal, its history and its architecture, is continually evoked in this game of relationships and the time that the Canal evokes reminds us of its value, immutable and changing at the same time.
Time, along with gravity and light, is one of those immutable values that allow us the necessary anchoring in this contemporaneity of programmed obsolescence and commodified values of immediacy and constant replenishment. The Canal evokes a necessary paused memory in front of the frenetic forgetfulness of constant novelty.
The time of the architecture is the time of the water.
Jorge Meijide . Architect
Palencia. July 2019
Notes:
1 Virgilio, Geórgicas. Catedra. Colección: Letras Universales, 2012.[:]




