[:es]
Tras el periodo vacacional retomamos las entrevistas en la sección Baliza. En esta ocasión nos desplazamos hasta Bilbao para charlar con Libe Fdez. Torróntegui, arquitecta con posgrado en «Rehabilitación y restauración arquitectónica» por la Universidad Politécnica de Cataluña (Barcelona, 2012) y fundadora de reharq*. Libe es una entusiasta de la comunicación que trabaja para que el patrimonio se experimente como lo que es: identidad, cultura, disfrute, tradición y futuro lo que la ha llevado a ser miembro del Consejo de Gobierno de UNESCO País Vasco y primera corresponsal de España para la plataforma social media de Europa Nostra y EHV.
Esta pasión por el patrimonio le ha llevado a fundar reharq*, consultoría creativa especializada en patrimonio cultural, una apuesta por un nuevo enfoque en la comunicación del patrimonio le ha hecho merecedora de varios reconocimientos empresariales internacionales. Este planteamiento puede verse reflejado en su publicación digital con formato de enternainment ya que vincula el conocimiento del patrimonio con experiencias más lúdicas.
Sin más preámbulos os dejamos con la entrevista que tuvimos la oportunidad de realizar.

¿Cómo se definiría Libe Fdez. Torróntegui?
Optimista y perseverante.
¿Cómo, cuándo y por qué surge reharq?
Hace ya casi 5 años de aquello… y surgió por pura necesidad, tanto personal como social. Por un lado, adoro comunicar y vi en la crisis la oportunidad para darme una licencia y probar en lo que siempre había deseado hacer: escribir. Por otro, me había pasado un año entero leyendo tratados y devorando textos sobre patrimonio. Documentos infumables para muchos pero con contenido de gran valor para todos.
Reharq nació para acercar el patrimonio, los aspectos más técnicos y la pasión de la historia de la arquitectura a los más profanos en la materia pero siendo sustancial para los especialistas. Creció siendo una de las publicaciones digitales referentes en el ámbito de la difusión del patrimonio. Se desarrolló mutando a consultoría creativa. Y hoy, además de formar parte de la estrategia de marketing de mi empresa, es por encima de todo un lugar, a veces virtual otras 1.0, donde confluye gente estupenda. Por si esto fuera poco, es también una actividad que me mantiene en constante enriquecimiento cultural y profesional.
¿Por qué te has enfocado en el patrimonio, un campo amplio de por sí?
En 2012 cursé un posgrado en «Rehabilitación y restauración arquitectónica» en la Universidad Politécnica de Cataluña. Lo recuerdo como un año brutal pese a viajar todas las semanas desde Bilbao a Barcelona. ¿Sabes cuando casi no duermes y estás a tope, pero lo gozas? Así fue aquel año para mí. Me especialicé y me reencontré con mi yo curioso, estudioso y disfrutón de la profesión. Feliz. Acababa de descubrir mi vocación dentro de la arquitectura.
¿Cuáles son tus referencias?
Personas brillantes con empresas normales. Recuerdo que mi primera referencia fue una arquitecta valenciana con un blog de lifestyle. Me parecen muy inspiradores los profesionales que a partir de la buena identidad digital de un blog han logrado vender servicios y productos. En materia de estrategias de comunicación, diseño… tienen modelos ya muy testados, por lo que los profesionales de otras disciplinas podemos guiarnos por su experiencia.

¿Cómo es el día a día en reharq?
Alegre, al fin y al cabo, estoy viviendo de lo que me he formado y mejor sé hacer. Y, tras este verano, con un nuevo propósito (creo que lo he cumplido dos días de 23, también te diré…): trabajar media jornada. Eso, siempre y cuando no esté viajando. Algo, por otro lado muy habitual.
Has recibido numerosos reconocimientos por tu labor en reharq ¿qué han supuesto para ti y para el proyecto?
Personalmente, cada premio ha sido reconfortante. En la anterior pregunta respondía que aspiro a trabajar media jornada, porque durante los años anteriores he perdido la cuenta de las horas, noches, fines de semana y vacaciones que he invertido en mi empresa. Como te decía, los premios siempre eran una palmadita en la espalda en forma de ‘vas bien’.
Profesionalmente, ganas en reconocimiento y, por ende, en popularidad, acceso a clientes y honorarios. Acabo de recordar un momentazo relacionado con un premio. Probablemente no es el que más repercusión tuvo pero fue inolvidable cuando acudí al Parlamento Europeo, en el marco de unos premios de emprendimiento, para hablar sobre cómo otras formas de comunicar el patrimonio y recalar en la sociedad son posibles.
¿Cómo desarrollas ese “nuevo enfoque para la difusión del patrimonio arquitectónico”?
La línea editorial elegida es sumamente entusiasta y se desmarca del tono rígido, gris y académico utilizado en este ámbito. Su objetivo: redescubrir el patrimonio yendo a la esencia de las personas y su vinculación con éste, y explicando los detalles más técnicos, desde el rigor pero con emoción.
A este nuevo enfoque yo le llamo di(ver)fusión del patrimonio, pues es contenido experiencial, propio, fresco y de calidad.
¿Cómo y para qué utilizas las “nuevas tecnologías”? ¿La “red” ha facilitado tu labor?
¿Que si la ha facilitado? El poder de alcance de la red es maravilloso. Primero porque te permite conocer a gente con la que conectas increíble. Segundo porque el abanico de ofertas profesionales se abre al mundo entero. Mi consultoría creativa especializa en patrimonio cultural es de ámbito internacional gracias a la inexistencia de fronteras en las nuevas tecnologías. Trabajar en La Habana, Uruguay o recientemente en Ecuador no entraba dentro del plan de desarrollo empresarial, sin embargo, la red me unió a personas que necesitaban mis servicios al otro lado del charco. No seré yo quien se niegue a estas oportunidades laborales tan vibrantes… ;-)

Como “emprendedora” ¿qué opinas de los arquitectos que “abren y/o recuperan” nuevos campos y/o enfoques de la profesión?
Fíjate que yo estos enfoques no los veo tan nuevos: ya en la carrera quería trabajar en el mundo editorial (a ver, y voy ya para los 40…). Al final, nuestra formación es muy amplia y puede dar pie a que se desarrollen nuestros talentos.
¿Estás contenta con la trayectoria realizada hasta ahora? ¿Qué proyectos de futuro te esperan?
Tu entrevista me ha debido de dar suerte pues mientras te escribía acaba de llegarme un mail con una noticia fantástica. Factoría Cultural Madrid me ha seleccionado para llevar a cabo un proyecto en el ámbito del turismo patrimonial. Y empiezo la próxima semana así que… esto es lo que me espera en mi futuro inmeditísimo.
Para acabar, ¿qué le aconsejarías a los actuales estudiantes y futuros profesionales de arquitectura?
Un consejo práctico. La arquitectura es una profesión preciosa y creativa pero es eso: una profesión y no un hobby, y como tal la remuneración ha de ser proporcional al trabajo realizado.
Si cuando digo yo que los blogs son armas de unión masiva de buena gente… Gracias Alberto por la propuesta.

Libe Fdez. Torróntegui · reharq | consultoría creativa especializada en patrimonio cultural
septiembre 2017
Entrevista realizada por Ana Barreiro Blanco y Alberto Alonso Oro. Agradecer a Libe su tiempo y predisposición con este pequeño espacio.
[:gl]
Tras o período vacacional retomamos as entrevistas na sección Baliza. Nesta ocasión desprazámonos ata Bilbao para charlar con Libe Fdez. Torróntegui, arquitecta con posgrao en «Rehabilitación e restauración arquitectónica» pola Universidade Politécnica de Cataluña (Barcelona, 2012) e fundadora de reharq*. Libe é unha entusiasta da comunicación que traballa para que o patrimonio experiméntese como o que é: identidade, cultura, gozar, tradición e futuro o que a levou a ser membro do Consello de Goberno de UNESCO País Vasco e primeira correspondente de España para a plataforma social media de Europa Nostra e EHV.
Esta paixón polo patrimonio levoulle a fundar reharq*, consultoría creativa especializada en patrimonio cultural, unha aposta por un novo enfoque na comunicación do patrimonio fíxolle merecedora de varios recoñecementos empresariais internacionais. Esta formulación pode verse reflectido na súa publicación dixital con formato de enternainment xa que vincula o coñecemento do patrimonio con experiencias máis lúdicas.
Sen máis preámbulos deixámosvos coa entrevista que tivemos a oportunidade de realizar.

Como se definiría Libe Fdez. Torróntegui?
Optimista e perseverante.
Como, cando e por que xorde reharq?
Fai xa case 5 anos daquilo… e xurdiu por pura necesidade, tanto persoal como social. Por unha banda, adoro comunicar e vi na crise a oportunidade para darme unha licenza e probar no que sempre desexara facer: escribir. Por outro, pasárame un ano enteiro lendo tratados e devorando textos sobre patrimonio. Documentos infumables para moitos pero con contido de gran valor para todos.
Reharq naceu para achegar o patrimonio, os aspectos máis técnicos e a paixón da historia da arquitectura aos máis profanos na materia pero sendo substancial para os especialistas. Creceu sendo unha das publicacións dixitais referentes no ámbito da difusión do patrimonio. Desenvolveuse mutando a consultoría creativa. E hoxe, ademais de formar parte da estratexia de márketing da miña empresa, é por encima de todo un lugar, ás veces virtual outras 1.0, onde conflúe xente estupenda. Por se isto fose pouco, é tamén unha actividade que me mantén en constante enriquecemento cultural e profesional.
Por que che enfocaches no patrimonio, un campo amplo de seu?
En 2012 cursei un posgrao en «Rehabilitación e restauración arquitectónica» na Universidade Politécnica de Cataluña. Lémbroo como un ano brutal a pesar de viaxar todas as semanas desde Bilbao a Barcelona. Sabes cando case non dormes e estás a lume de biqueira, pero gózalo? Así foi aquel ano para min. Especialiceime e reencontreime co meu eu curioso, estudioso e disfrutón da profesión. Feliz. Acababa de descubrir a miña vocación dentro da arquitectura.
Cales son as túas referencias?
Persoas brillantes con empresas normais. Recordo que a miña primeira referencia foi unha arquitecta valenciana cun blogue de lifestyle. Parécenme moi inspiradores os profesionais que a partir da boa identidade dixital dun blogue lograron vender servizos e produtos. En materia de estratexias de comunicación, deseño… teñen modelos xa moi testados, polo que os profesionais doutras disciplinas podemos guiarnos pola súa experiencia.

Como é o día a día en reharq?
Alegre, á fin e ao cabo, estou a vivir do que me formei e mellor se facer. E, tras este verán, cun novo propósito (creo que o cumprín dous días de 23, tamén che direi…): traballar media xornada. Iso, a condición de que non estea a viaxar. Algo, doutra banda moi habitual.
Recibiches numerosos recoñecementos polo teu labor en reharq, que supuxeron para ti e para o proxecto?
Persoalmente, cada premio foi reconfortante. Na anterior pregunta respondía que aspiro a traballar media xornada, porque durante os anos anteriores hei perdido a conta das horas, noites, fins de semana e vacacións que investín na miña empresa. Como che dicía, os premios sempre eran unha palmadita nas costas en forma de ‘vas ben’.
Profesionalmente, ganas en recoñecemento e, polo tanto, en popularidade, acceso a clientes e honorarios. Acabo de lembrar un momentazo relacionado cun premio. Probablemente non é o que máis repercusión tivo pero foi inesquecible cando acudín ao Parlamento Europeo, no marco duns premios de emprendemento, para falar sobre como outras formas de comunicar o patrimonio e recalar na sociedade son posibles.
Como desenvolves ese “novo enfoque para a difusión do patrimonio arquitectónico”?
A liña editorial elixida é sumamente entusiasta e desmárcase do ton ríxido, gris e académico utilizado neste ámbito. O seu obxectivo: redescubrir o patrimonio indo á esencia das persoas e a súa vinculación con este, e explicando os detalles máis técnicos, desde o rigor pero con emoción.
A este novo enfoque eu chámolle di(ver)fusión do patrimonio, pois é contido experiencial, propio, fresco e de calidade.
Como e para que utilizas as “novas tecnoloxías”? A “rede” facilitou o teu labor?
Que se a facilitou? O poder de alcance da rede é marabilloso. Primeiro porque che permite coñecer a xente coa que conectas incrible. Segundo porque o abanico de ofertas profesionais ábrese ao mundo enteiro. A miña consultoría creativa especializa en patrimonio cultural é de ámbito internacional grazas á inexistencia de fronteiras nas novas tecnoloxías. Traballar na Habana, Uruguai ou recentemente en Ecuador non entraba dentro do plan de desenvolvemento empresarial, con todo, a rede uniume a persoas que necesitaban os meus servizos alén do charco. Non serei eu quen se negue a estas oportunidades laborais tan vibrantes… ;-)
Alegre, al fin y al cabo, estoy viviendo de lo que me he formado y mejor sé hacer. Y, tras este verano, con un nuevo propósito (creo que lo he cumplido dos días de 23, también te diré…): trabajar media jornada. Eso, siempre y cuando no esté viajando. Algo, por otro lado muy habitual.
La línea editorial elegida es sumamente entusiasta y se desmarca del tono rígido, gris y académico utilizado en este ámbito. Su objetivo: redescubrir el patrimonio yendo a la esencia de las personas y su vinculación con éste, y explicando los detalles más técnicos, desde el rigor pero con emoción.
A este nuevo enfoque yo le llamo di(ver)fusión del patrimonio, pues es contenido experiencial, propio, fresco y de calidad.

Como “emprendedora” que opinas dos arquitectos que “abren e/ou recuperan” novos campos e/ou enfoques da profesión?
Fíxache que eu estes enfoques non os vexo tan novos: xa na carreira quería traballar no mundo editorial (a ver, e vou xa para os 40…). Ao final, a nosa formación é moi ampla e pode dar pé a que se desenvolvan os nosos talentos.
Estás contenta coa traxectoria realizada ata agora? Que proxectos de futuro espéranche?
A túa entrevista debeume de dar sorte pois mentres che escribía acaba de chegarme un mail cunha noticia fantástica. Factoría Cultural Madrid seleccionoume para levar a cabo un proxecto no ámbito do turismo patrimonial. E empezo a próxima semana así que… isto é o que me espera no meu futuro inmeditísimo.
Para acabar, que lle aconsellarías aos actuais estudantes e futuros profesionais de arquitectura?
Un consello práctico. A arquitectura é unha profesión preciosa e creativa pero é iso: unha profesión e non un hobby, e como tal a remuneración ha de ser proporcional ao traballo realizado.
Se cando digo eu que os blogues son armas de unión masiva de boa xente… Grazas Alberto pola proposta.

Libe Fdez. Torróntegui · reharq | consultoría creativa especializada no patrimonio cultural
septiembre 2017
Entrevista realizada por Ana Barreiro Blanco e Alberto Alonso Oro. Agradecer a Libe o seu tempo e predisposición con este pequeno espazo.
[:en]
After the vacation period we take again the interviews in the section It marks with beacons. In this occasion we move up to Bilbao to chat with Libe Fdez. Torróntegui, arquitecta with posgrado in «Rehabilitation and architectural restoration» for the Technical University of Catalonia (Barcelona, 2012) and founder of reharq*. Drink she is an enthusiast of the communication who works in order that the heritage is experienced as what is: identity, culture, enjoyment, tradition and future what has led her to being a member of the Advice of Government of UNESCO Basque Country and first correspondent of Spain for the social average platform of Europa Nostra and EHV.
This passion for the heritage has led him to founding reharq*, creative consultancy specialized in cultural heritage, a bet for a new approach in the communication of the heritage has made him deserving of several managerial international recognitions. This exposition can turn reflected in his digital publication with format of enternainment since it links the knowledge of the heritage with more playful experiences.
Ado preambles we leave you with the interview that we had the opportunity to realize.

How it would be defined Libe Fdez. Torróntegui?
Optimistic and persevering.
How, when and why does it arise reharq?
It does already almost 5 years of that one … and it arose for pure need, both personal and social. On the one hand, I adore to report and I saw in the crisis the opportunity to give me a license and to try in what always it had wanted to do: to write. For other one, an entire year had happened to me reading agreements and devouring texts on heritage. Ungood for smoking documents for many but with content of great value for all.
Reharq was born to bring over the heritage, the most technical aspects and the passion of the history of the architecture to the most profane in the matter but being substantial for the specialists. It grew being one of the digital relating publications in the area of the diffusion of the heritage. It developed mutating to creative consultancy. And today, beside forming a part of the strategy of marketing of my company, it is over the whole place, sometimes virtually other 1.0, where marvellous people come together. For if this was small, it is also an activity that supports me in constant cultural and professional enrichment.
Why have you focused in the heritage, a wide field of for yes?
In 2012 I dealed a posgrado in «Rehabilitation and architectural restoration» in the Technical University of Catalonia. I remember it as a brutal year in spite of travelling every week from Bilbao to Barcelona. You know when almost you do not sleep and are to ceiling, but you enjoy it? This way it was that year for me. I specialized myself and met again with my curious, studious me and disfrutón of the profession. Happy. It had just discovered my vocation inside the architecture.
Which are your references?
Brilliant persons with normal companies. I remember that my first reference was a Valencian arquitecta with a blog of lifestyle. There seem to me to be very inspiring the professionals who from the good digital identity of a blog have managed to sell services and products. As for strategies of communication, design… they have already very tested models, for what the professionals of other disciplines we can guide by his experience.

How is it day after day in reharq?
Make happy, in the end, I am living of what I have been formed and better I know do. And, after this summer, with a new intention (I think that I have fulfilled it two days of 23, also I will say to you…): half a day works. It, as long as he is not travelling. A little, on the other hand very habitual.
Have you got numerous recognitions for your labor in reharq what have they supposed for you and for the project?
Personally, every prize has been recomforting. In the previous question it was answering that I aspire to work half a day, because during the previous years I have lost the account of the hours, nights, weekends and vacations that I have invested in my company. As he was saying to you, the prizes always were a pat in the back in the shape of ‘you are OK’.
Professionally, you win in recognition and, for ende, in popularity, I access to clients and fees. I have just remembered a great moment related to a prize. Probably it is not the fact that more repercussion had but was unforgettable when I came to the European Parliament, in the frame of a few prizes of emprendimiento, to speak on how other ways of communicating the heritage and of ending up at the company are possible.
How you develop this “new approach for the diffusion of the architectural heritage”?
The publishing chosen line is extremely an enthusiast and is unmarked of the rigid, gray tone and academician used in this area. His aim: to re-discover the heritage going to the essence of the persons and his entail with this one, and explaining the most technical details, from the rigor but emotionally.
To this new approach I call him say di(ver)fusión of the heritage, since it is contained experiencial, own, freshly and of quality.
How and why do you use the “new technologies”? Has “network” facilitated your labor?
That if it has facilitated it? The power of scope of the network is wonderful. First because it allows yourself to know people with whom you connect incredibly. I come second because the range of professional offers is opened for the entire world. My creative consultancy specializes in cultural heritage is of international area thanks to the nonexistence of borders in the new technologies. To be employed at Havana, Uruguay or recently Ecuador it was not entering inside the plan of managerial development, nevertheless, the network it me joined persons who needed my services to another side of the puddle. I will not be I who refuses to these labor so vibrant opportunities …;-)

Since “enterprising” what do you think of the architects who “open and / or recover” new fields and/or approaches of the profession?
Notice that I do not see these approaches so new: already in the career it wanted to be employed at the publishing world (to seeing, and I go already for the 40 …). Ultimately, our formation is very wide and can give course that develop our talents.
Are you satisfied with the path realized till now? What projects of future do wait?
Your interview has owed me of giving luck so while he was writing to you it finishes of me an e-mail comes with a fantastic news. Cultural factory Madrid has selected me to carry out a project in the area of the patrimonial tourism. And I begin next week so … this is what waits for me in my future inmediate.
Finishing, what would you advise the current students and future professionals of architecture?
A practical advice. The architecture is a precious and creative profession but it is it: a profession and not a hobby, and as such the remuneration has to be proportional to the realized work.
If when I say that the blogs are weapon of massive union of good people… Thank you Alberto for the offer.

Libe Fdez. Torróntegui · reharq | Creative consultancy specialized in cultural heritage
september 2017
Interview realized by Ana Barreiro Blanco and Alberto Alonso Oro. To be grateful to Libe his time and predisposition with this small space.
[:]




