[:es]
Esta obra recoge ocho entrevistas a las primeras mujeres dedicadas a la arquitectura en Galicia, y nos aporta el relato de las arquitectas en su contexto profesional y social (sin olvidar lo personal), construyendo una historia que va desde los años 40 a la actualidad. Se acompaña cada entrevista de una breve anotación biográfica, una fotografía y una obra de arquitectura representativa.
Los audios originales pueden consultarse en el repositorio de la UDC.

Los orígenes son precisos. Comenzar es examinar lo acaecido, recapitular, respirar y otear el horizonte, para emprender con la vista en la lejanía. Estas entrevistas forman parte de esa mirada hacia atrás para caminar hacia delante. En cada una de ellas se incorporan una breve anotación biográfica y una fotografía; como cierre, se ilustra el quehacer profesional con una obra de arquitectura.
Las prácticas arquitecturales de las ocho profesionales consideradas se enmarcan en cuatro fases: Antecedente, 1940; Inicio, 1958-1960; Continuidad, 1966-1975; y Consolidación, 1975 en adelante. Rita Fernández Queimadelos, titulada en 1940, es la primera gallega en estudiar Arquitectura, y se puede considerar la primera arquitecta española en ejercer profesionalmente. En la década de los años 60, Elena Arregui Cruz-López se asienta en Santiago de Compostela y Milagros Rey Hombre regresa a A Coruña. Las siguen Myriam Goluboff Scheps –argentina de nacimiento y formación, y docente en la Escuela de Arquitectura de A Coruña– y Mª Jesús Blanco Piñeiro –que se instala en Ourense–. Con posterioridad, Julia Fernández de Caleya Blankemeyer se incorpora a la mencionada escuela. Completan el elenco Pilar Rojo Noguera y Teresa Táboas Veleiro, quienes en la primera década del siglo XXI se visibilizan, además, en la vida política.
El texto identifica y da a conocer a estas primeras mujeres dedicadas a la arquitectura en Galicia, a la vez que conforma el relato de las arquitectas en su contexto profesional y social, es decir, construye su historia. A todas se las denomina pioneras, y han sido incorporadas a esta obra siguiendo un doble criterio: en primer lugar, su origen, su raíz; y en segundo su asentamiento, la vinculación laboral y profesional con el territorio gallego.
[:gl]
Esta obra recolle oito entrevistas ás primeiras mulleres adicadas á arquitectura en Galicia, e apórtanos o relato das arquitectas no seu contexto profesional e social (sen esquecer o persoal), construíndo unha historia que vai dende os anos 40 á actualidade. Acompáñase cada entrevista dunha breve anotación biográfica, unha fotografía e unha obra de arquitectura representativa.
Os audios orixinais poden consultarse no repositorio da UDC.

As orixes son precisos. Comezar é examinar o acaecido, recapitular, respirar e otear o horizonte, para emprender coa vista ao lonxe. Estas entrevistas forman parte desa mirada cara atrás para camiñar cara adiante. En cada unha delas incorpóranse unha breve anotación biográfica e unha fotografía; como peche, ilústrase o quefacer profesional cunha obra de arquitectura.
As prácticas arquitecturales das oito profesionais consideradas enmárcanse en catro fases: Antecedente, 1940; Inicio, 1958-1960; Continuidade, 1966-1975; e Consolidación, 1975 en diante. Rita Fernández Queimadelos, titulada en 1940, é a primeira galega en estudar Arquitectura, e pódese considerar a primeira arquitecta española en exercer profesionalmente. Na década dos anos 60, Elena Arregui Cruz-López aséntase en Santiago de Compostela e Milagres Rey Home regresa á Coruña. Séguenas Myriam Goluboff Scheps -arxentina de nacemento e formación, e docente na Escola de Arquitectura da Coruña- e Mª Jesús Branco Piñeiro -que se instala en Ourense-. Con posterioridade, Julia Fernández de Caleya Blankemeyer incorpórase á mencionada escola. Completan o elenco Pilar Rojo Noguera e Teresa Táboas Veleiro, quen na primeira década do século XXI visibilízanse, ademais, na vida política.
O texto identifica e dá a coñecer a estas primeiras mulleres dedicadas á arquitectura en Galicia, á vez que conforma o relato das arquitectas no seu contexto profesional e social, é dicir, constrúe a súa historia. A todas denomínallas pioneiras, e foron incorporadas a esta obra seguindo un dobre criterio: en primeiro lugar, a súa orixe, a súa raíz; e en segundo o seu asentamento, a vinculación laboral e profesional co territorio galego.
[:en]
This work gathers eight interviews to the first women dedicated to the architecture in Galicia, and the statement of the arquitectas contributes us in his professional and social context (without forgetting the personal thing), constructing a history that goes from the 40s to the current importance. There is accompanied every interview of a brief biographical annotation, a photography and a work of representative architecture.
The original audios can consult in the repository of the UDC.

The origins are precise. Beginning is to examine the happened, to summarize, to breathe and to look over the horizon, to undertake with the sight in the distance. These interviews form a part of this look backward to walk towards ahead. In each of them there join a brief biographical annotation and a photography; as closing, the professional occupation learns with a work of architecture.
The practices arquitecturales of eight professionals considered place in four phases: Precedent, 1940; I initiate, 1958-1960; Continuity, 1966-1975; and Consolidation, 1975 in forward. Rita Fernandez Queimadelos, titled in 1940, is the first Galician in studying Architecture, and it is possible to consider to be the first Spanish arquitecta in practising professionally. In the decade of the 60s, one agrees Elena Arregui Cruz-López in Santiago de Compostela and Miracles King Hombre returns to To Corunna. They are followed By Myriam Goluboff Scheps – Argentine of birth and formation, and teacher in the School of Architecture of To Corunna – and M ª Jesus Blanco Piñeiro – who establishes himself in Ourense-. With posteriority, Julia Fernandez de Caleya Blankemeyer joins to the mentioned school. Pilar Rojo Noguera and Teresa Táboas Veleiro complete the index, who in the first decade of the 21st century visibilizan, in addition, in the political life.
The text identifies and announces these first women dedicated to the architecture in Galicia, simultaneously that shapes the statement of the arquitectas in his professional and social context, that is to say, he constructs his history. All are named pioneers, and they have been incorporated into this work following a double criterion: first, his origin, his root; and in second his accession, the labor and professional entail with the Galician territory.
[:]




