Os paxaros | Jorge Meijide

O aviario del Zoo de Londres Cedric Pice en colaboración con Frank Newby e Lord Snowdon

Os paxaros

De cando en vez, e só de cando en vez, na arquitectura danse momentos estelares. Momentos deses que “brillan sobre a noite do efémero”. Momentos fugaces no tempo que desencadean accións máis importantes e duraderas que eles mesmos. Momentos similares aos desas miniaturas históricas como as que o escritor austríaco Stefan Zweig relata no seu libro Momentos estelares da humanidade en 1927. O mesmo escritor que decidiu, xunto coa súa segunda esposa, acabar coa súa vida no Brasil de 1942, angustiado e deprimido pola crenza de que o nazismo acabaría con todo aquilo polo que el respiraba e por iso sentíase incapaz de seguir facéndoo.

No breve prólogo que inicia o libro o insigne suicida dinos, case advertíndonos, que “todo o que de esencial, todo o que de duradero conséguese, dáse sempre nos poucos e extraordinarios momentos de inspiración”. Feitos que se preparan co tempo e que chegados ao seu momento de crise, de eclosión, se decantan en “ese único instante que todo determínao e todo o decide”, provocando unha sucesión de acontecementos nos que “cada un deses momentos estelares marca un rumbo durante décadas e séculos”.

Un deses momentos estelares arquitectónicos está construído no Parque Zoológico de Londres, e desde 1961 ata hoxe segue esperando contándonos unha historia que aínda non acabou. Trátase do recinto para as aves, máis coñecido como o Snowdon Aviary. A peculiar estrutura é obra do tan atípico como xenial arquitecto Cedric Price e foi realizada en colaboración co fotógrafo Antony Armstrong-Jones, naquel momento Lord Snowdon, e o enxeñeiro Frank Newby.

A bela estrutura, que o é, está realizada coa máis avanzada tecnoloxía do momento, en aluminio e aceiro inoxidable. Catro grandes tetraedros e dúas pezas en v sopórtanse, traccionadas, comprimidas e tensadas por cables, a modo de estrutura de tensegridad; unha extensa malla reúneas, envolvéndoas, contendo o máximo espazo posible para permitir o voo das aves. Unhas pequenas esclusas en cada extremo permiten o acceso de visitantes ao interior a través dun percorrido en zig-zag.

A obra do aviario, única de Price que a día de hoxe segue en pé tal cal se construíu, é un magnífico exemplo da súa arquitectura e do seu xeito de entender a arquitectura, e o feito de que aínda se manteña nese estado é sinal de que aínda non realizou o seu cometido. Price, que dicía “son radical porque a profesión de arquitecto perdeuse” e que continuaba “os arquitectos están embotados e están convencidos da súa propia importancia”, cría nunha calculada incerteza na que as construcións adaptables ou temporais eran máis útiles e cumprían mellor a súa función que outras máis estables, ríxidas ou permanentes. Así entendía que todos os edificios deben aceptar a súa propia desaparición ou a súa completa transformación. O arquitecto, dentro dese esquema, debe dar liberdade ao usuario para dar forma á súa contorna á vez que adaptarse e evolucionar coa sociedade.

Nada mellor que as palabras de Will Alsop, que traballou con el a principios dos anos 70, para explicar a obra do aviario: “O aviario foi proxectado para unha comunidade de aves e a súa idea era que unha vez a comunidade quedase establecida sería posible retirar a malla. A pel era algo temporal: só debía manterse o tempo suficiente para facer que os paxaros síntanse na súa casa e logo diso xa non quererán abandonala”. A malla que encerra o espazo encerra tamén toda unha declaración de intencións que falan dun modo de ver a arquitectura e a que debe responder esta.

O aviario é un gran momento ao Zweig, un que mostra unha actitude que transcende a súa propio feito constructivo. Non se trata únicamente dunha obra valorable por si mesma, illada e conclusa, é o inicio dunha acción, dunha proposta de acción que vai mais alá de si mesma. Por iso o aviario segue en pé, porque aínda non cumpriu a súa misión. O día que o faga desaparecerá ou se transformará como as outras obras Price. E non por iso será menos arquitectura que aquelas que permanecen.

No artigo póstumo escrito por Peter Cook en agosto de 2003, este inclúe un comentario de Rem Koolhaas, un dos arquitectos aos que influíu notablemente, que dicía: “Cedric é un príncipe que intenta converterse desesperadamente nunha ra”.

¿Qué é o que queremos construír, palacios ou estanques?

jorge meijide . arquitecto

a coruña. agosto de 2012

Arquitecto por la ETSA de A Coruña desde 1991. Colabora en el estudio de Juan Navarro Baldeweg entre 1991 y 1992. Máster de proyectos integrados por la fundación camuñas, madrid 1992. A la vuelta A Coruña se incorpora al estudio de su padre, Carlos E. Meijide Calvo con el que trabaja hasta 2001. Desde 2004 hasta 2009 colabora con los arquitectos Patricia de Marichalar y Fernando Martínez. En el año 2009 forma, junto con Patricia de Marichalar meijidedemarichalar arquitectos.

Desde 2014 trabaja en solitario colaborando con estudios y arquitectos amigos. Es profesor de proyectos arquitectónicos en la Escuela Técnica superior de Arquitectura de A Coruña desde 1997; es tutor de proyecto fin de carrera y ha sido presidente del tribunal de PFC. Colabora con blogs y publicaciones de arquitectura.

follow me

Arquivado en: artigos, Jorge Meijide

Tags: , , , , , , , , , , , ,