Hacia una arquitectura informacional | Miguel Villegas


Informational Москва | Foto CC by-nc-sa Villegas-Bueno

Cara a unha arquitectura informacional.

Ou como facer o mesmo dun xeito completamente distinta.

Levo tempo dando a lata co da arquitectura informacional. Tanto que non puiden deixar de recoller o órdago de Alberto cando me pediu que o explicase aquí.

O salto que podería producirse nos modos de facer arquitectura paréceme tan importante como o que no seu día se produciu coa transición entre a delineación manual e o CAD. O interesante é que non tarde tanto en producirse, e por iso tratamos de aclarar o asunto.

¿Que é o informacional?

Simplificando a definición de Manuel Castells ata límites case absurdos:

“o informacional é todo aquilo que usa a información como recurso produtivo.” 1

Entón, si o ser humano funciona en sociedade comunicándose información ¿non foron informacionais todas as actividades sociais do ser humano durante toda a súa existencia?

Non. Polo simple feito de que, ata agora, a información non era o trascendente. Na prehistoria o trascendente non era como se facía o lume si non posuílo. No medievo o importante non era o que dicían os libros si non posuílos. Nos cincuenta, para McLuhan o importante non era a programación da tele si non que existía a tele e podíanos comunicar a distancia.2

Fixádevos que iso esa forma de ver a realidade levoulle a acuñar a súa famosa frase de:

“O medio é a masaxe”

(E aquí debo ratificar que non é unha errata, di o masaxe e creo que a afirmación foi intencionada).

¿Que mudou? Pois por non learme e en aras da claridade, o mellor será usar exemplos, que hai moitos:

O genoma humano, no que sen saber aínda que fai cada xene, conseguimos lelos, e podemos anticipar que saberemos usalos.

Os documentos de wikileaks no que o importante non é a forma que teñen, senón que se distribuíron e romperon mordazas.

Os portais de transparencia que pese a que nos abruman con ingentes cantidades de datos nos que será difícil atopar o que buscamos, sabemos que podemos atopalo.

A Wikipedia, na que parece que imos atopar a resposta a calquera dúbida que podamos ter…

E agora -e máis co último exemplo, que está levando a que os traballos escolares convértanse cada vez máis nun copiapega– dicídesme que o exceso de información estanos estupidizando3, pero, para o meu, a potencia non está na accesibilidad desa información, xa case universal.

A potencia está no uso produtivo desa información.

Entón ¿como se usa a información cando falamos de deseño ou de proxecto de arquitectura?

¿Como se deseña informacionalmente?

Aínda non podo dar receitas. Moi posiblemente non haxa receitas. Pero si hai dinámicas que creo que son factibles.

· Podemos explicitar as decisións que tomamos ao longo do proceso.

Verbalizar cada acción de proxecto, documentando gráfica ou textualmente a cuestión e as distintas opcións.

· Construir as relacións.

Dende o conxunto de accións explicitadas anteriormente, realizar o esforzo de evidenciar as relacións que cada unha delas ten coas demais, especialmente si hai afecciones.

· Axustar de forma iterativa.

En tanto que estamos falando de arquitectura, folga dicir que os dous procesos anteriores deberían tomar forma de espazo ¿non? A discretización de tómaa de decisións e a construción da relacionalidad entre elas, debería formar unha sorte de metaproxecto. Algo similar a unha variación matemática ou en términos de metodoloxía de deseño, iso que tanta urticaria produce a moitos compañeiros, un escenario de deseño.

Aquí é onde, manque péseme, introducimos as máquinas. desenvolvín experimentos docentes nos que fixemos exercicios de deseño informacional mediante métodos analógicos, lápiz e moito papel mayoritariamente, e pódovos dicir que os resultados parécense moito ao cálculo matricial de estruturas cando algúns profesores veteranos contábannos que se tendían no chan sobre sabas de papel… Con máquinas é outra cousa.

Sobre o software non me vou a estender moito -porque o meu interese está no campo do proxecto como proceso abstracto de pensamento que trata de producir espazos- pero hai ferramentas moi potentes: Grasshopper, plugin de Rhinoceros e Dynamo -o clon de Grasshopper– que traballa como plugin de case todos os programas do xigante Autodesk.

Estes programas popularizáronse sobre todo porque posibilitan unha gran capacidade de xeración formal que posibilitan -o mal chamado parametricismo (aquí o manifesto parametricismo como estilo de Patrick Schumacher) fixo estragos nunha liña cun enorme potencial propositivo- pero o meu interese vai máis aló do plástico, así que me permitides que non entre a tratar o deseño paramétrico, sería limitar demasiado as implicaciones da nosa proposta.

¿Non traballamos con espazo antes que con formas?

¿Por que non tratar de descender a estados previos da arquitectura para usar estes modelos de pensamento? Xa hai grupos de traballo dentro das comunidades de coñecemento que traballan sobre a sintaxis espacial. Si comparamos esta apertura coas claras limitacións que supoñía o traballo coas gramáticas formais resulta interesante ¿verdade?

¿Como comezar co informacional?

Creo que unha das direccións pode ser traballar por analogía. O BIM (Building Information Modelling) leva moito en desenvolvemento e xa está alcanzando cotas de madurez importantes.

¿Por que non comezar a facer PIM?

Se cadra por que o acrónimo soa ridículo, pero se me antoja a vía: Project Information Modelling. Un modo de proxectar que sexa capaz de manexar a realidade convertida en información, que constrúa redes relacionales sólidas e coherentes, que nos permitirán armar estruturas de coñecemento: metaproxectos.

Miguel Villegas, arquitecto

Editor en arquitextónica

Sevilla, xaneiro 2015

Notas:

1 Castells, M. “A Era da Información“. Ed. Alianza. Madrid, 2001. pág 51 (cita non literal).

2 McLuhan, Marshall and Quentin Fiore. El Medio Es El Masaje :[Un Inventario de Efectos]. Paidós Studio. Vol. 65. Barcelona: Paidós, 2007.

3 cf. Enrique Dans “perdendo otren”

Arquitextonica.net es editada desde 2003 desde Sevilla por Lourdes Bueno Garnica y Miguel Villegas Ballesta. Desde hace un tiempo, decidimos sacar nuestra actividad profesional de aquí y trasladarla a villegasbueno arquitectura, así arquitextonica se quedó como nuestro espacio para la investigación, difusión y comunicación. Nos interesa dedicarnos a desarrollar e investigar en proyectos de arquitectura, con dos líneas fundamentales de trabajo.

La de vivienda social, alojamientos residenciales y arquitectura docente, que dirige Lourdes, y la diseño computacional y arquitectura para la sociedad de la información, que dirige Miguel. El trabajo que hemos venido desarrollando en arquitextonica.net desde el 2003 nos ha llevado también a trabajar por y para la difusión de la arquitectura y el diseño en internet, haciendo un énfasis especial en promocionar el talento de nuestro entorno. Lo llamamos #Ser_Red.

En la lista de etiquetas de la columna de la derecha puedes ver un registro más explícito de nuestros intereses. Si te interesa nuestro trabajo, no dudes en ponerte en contacto con nosotros.

follow me

Arquivado en: artigos, Lourdes Bueno - Miguel Villegas

Tags: , , , , , , , , , , , , ,