[:es]
Continuamos con la segunda parte de la entrevista a William J. R. Curtis con motivo de la reedición del libro “Le Corbusier. Ideas and Forms”.
Con respecto a la historia y a la posible continuidad hegeliana de la que hablábamos antes, en el contexto actual, ¿Cree que existe una posición comúnmente aceptada sobre la necesidad de conocerla, tal como afirmaba Le Corbusier en la cita anterior o, por el contrario, la práctica contemporánea de la arquitectura se inscribe -en general- en relatos autónomos, individuales o desconectados de ella?
Le Corbusier, y los otros “maestros modernos”, nos han dejado un legado muy rico y no ha habido una revolución mayor que iguale aquella del temprano movimiento moderno el siglo pasado. Ellos cambiaron las reglas y raíces de la arquitectura y de hecho a todo el mundo le ha afectado este cambio de paradigmas, incluso aquellos que afirmaban que están creando de la nada una nueva vanguardia. Al final lo único que cuenta es la calidad duradera. Sí, por supuesto que Le Corbusier continúa siendo relevante hoy, pero de maneras inesperadas. Uno no aboga por una academia corbusiana que copie el exterior de sus formas. En lugar de eso, uno debería penetrar en el proceso subyacente del pensamiento, de los principios generadores, y transformar estos en creaciones nuevas. Esa es la dinámica de una tradición moderna. Vuelvo a la nueva parte 4 del libro, especialmente al capitulo 17 donde hablo de “El alma de las Ideas Arquitectónicas”.
En el capítulo 13 “Sacral Forms, Ancient Associations”, usted hace referencia al shock que supuso para muchos críticos de la época la visita a Ronchamp. No obstante, en su opinión, no supone una ruptura tan brutal como algunos quieren leer o como podría parecer formalmente, y usted señala conexiones con las pinturas y las esculturas de Le Corbusier de años anteriores, así como edificios e incluso esquemas urbanos, incluso análisis de algunos edificios y estructuras monumentales del pasado. En Modern Architecture Since 1900 incluso se refiere al Pavillon Suisse. A pesar de todo ello, Ronchamp fue muy difícil de encajar en su época y aún hoy supone un notable desafío visual con respecto a la obra anterior de Le Corbusier. ¿Qué lectura podría hacerse en la actualidad, si es que es posible establecer un paralelismo con nuestro tiempo, de este acontecimiento?
Yo lo explicaré de otra forma diciendo que TODAS las obras de gran intensidad fracasaron al intentar encajar en su época y eso es precisamente parte de su fuerza y su longevidad. Por aquel tiempo, en los años veinte y treinta, historiadores y críticos intentaban encajar las obras de Le Corbusier en sus propias y limitadas agendas, tales como la muy superficial idea de un “Estilo Internacional”. Pero las obras de cierta profundidad evitan esas categorías y se deslizan en la historia a un nivel mucho más profundo.
En el libro me centro mucho en el orden individual y el significado de cada obra pero también con la investigación de Le Corbusier sobre tipos: lo único y lo típico, ambos están presentes, pero de hecho otro capitulo completamente nuevo se dedica a esta interacción en la parte 4 del libro, también nueva. Más que eso, estas obras individuales son releídas por otros muchos años después. Ronchamp, por ejemplo, fue el punto inicial para Frank Gehry en relación a sus curvas y a las interacciones espaciales de figura y fondo. Pero Ronchamp también era una fuente de inspiración primaria para alguien tan diferente como Tadao Ando en relación a su espacio contemplativo y a la luz. Esas es la complejidad de su obra en un orden superior.

Aún siendo Le Corbusier un arquitecto prolífico y que no sólo abordó la arquitectura o el urbanismo como prácticas posibles sino también la pintura y otros territorios, su obra podría considerarse que está dentro de los límites conocidos de la disciplina. ¿Cómo considera que la arquitectura está siendo re-definida en la actualidad en cuanto a sus posibilidades de ocupar o proponer más allá de los lugares que ya le son conocidos?
Le Corbusier pensaba que el dibujo era una forma de conocer el mundo y transformarlo, incluso fenómenos naturales y artificiales de todo tipo. Él era un mago que transformaba cosas de una categoría en otra y la pintura era una especie de laboratorio de formas e ideas para él. Obviamente él llevó el campo de la arquitectura a otros territorios en su época. Hoy hay muchos caminos en arquitectura, pero sea cual sea el elegido, sean cuales sean las analogías, sean cuales sean las teorías consideradas, siempre está el problema de que se alcance la condición de arquitectura en sí misma.

¿Cree que podría llegar a darse un genio o maestro como Le Corbusier que volviera a abrir nuevos caminos y lenguajes por la arquitectura o su excepcionalidad convierten su obra y legado en algo irrepetible por su enorme variedad propositiva y creativa y su indiscutible influencia en la contemporaneidad?
Soy un historiador de arquitectura y no un astralólogo que pretende ver el futuro. Después de Handel y Mozart, alguien podía imaginarse que habría un Beethoven? Probablemente no. Así que esperemos y veamos. ¿Por qué es Le Corbusier todavía importante hoy? ¿Por qué lo son Shakespeare, Beethoven, Picasso? Primero y sobre todo porque fueron grandes artistas cuyas obras continúan inspirándonos. Sus creaciones son como mitos colectivos que remueven nuestras imaginación a la vez que revelan aspectos universales de la condición humana. En el caso de Picasso uno debe también enfatizar que él pone los cimientos del arte moderno, que él cambió las reglas del juego, que él reveló nuevas formas de ver así como nuevas formas, y que él inventó modos de construir el espacio y lo hizo con significado. Al mismo tiempo él tenía un conocimiento profundo de las tradiciones universales del pasado desde la escultura africana hasta Velázquez, desde los las cuevas de Lascaux a Cezanne. Le Corbusier hizo algo parecido con la arquitectura.
¡Figuras así son bastante raras en la historia!

¿Qué cuatro o cinco obras de Le Corbusier cree que podrían ser las más didácticas y por tanto necesarias para un estudiante de arquitectura hoy en día? ¿Elegiría las mismas desde un punto de vista de su importancia histórica?
Esto es algo que debe decidir cada uno. Creo que se puede aprender mucho de la mayoría de los edificios de Le Corbusier, pero qué respuestas recibe cada cual dependen de alguna forma de las preguntas que cada cual haga. Yo sobre todo estoy a favor de animar a los estudiantes a visitar y experimentar los edificios de Le Corbusier en primera persona. Deberían gastar muchas horas dibujándolos y sobre todo apagando sus teléfonos móviles.
La arquitectura comunica en silencio y en sus propios términos. Por supuesto un profesor puede abrir los ojos del estudiante hasta un punto, pero al final la experiencia directa es la que pone la base del conocimiento.
En mi segunda edición he incluido más de ciento treinta fotografías propias y me he esforzado en evocar la experiencia de los edificios de Le Corbusier. Quizá por eso la mejor manera de transmitir las lecciones de Le Corbusier es dirigir cursos nómadas en los que todos los estudiantes viajen juntos y suban la rampa de la Villa Savoie o pasar la noche en el Monasterio de La Tourette, dibujando continuamente y viendo lo que haya que ver. Entonces poco a poco se animarán a penetrar en la anatomía que subyace por debajo de las intenciones. En mi opinión, esta es una de las mejores maneras de aprender arquitectura y de hecho es como yo enseño historia de la arquitectura. Observación, transformación, invención: esta fue la clave del método propio de Le Corbusier y todos podemos aprender de él.

Muchísimas gracias por su tiempo, Mr. Curtis y por hacernos disfrutar de una charla tan instructiva.
bRijUNi architects (Beatriz Villanueva y Francisco Javier Casas Cobo).
Riyadh (Arabia Saudí), Enero 2017
[:gl]
Continuamos coa segunda parte da entrevista a William J. R. Curtis con motivo da reedición do libro “Le Corbusier. Ideas and Forms”.
Con respecto á historia e á posible continuidade hegeliana da que falabamos antes, no contexto actual, Cre que existe unha posición comunmente aceptada sobre a necesidade de coñecela, tal como afirmaba Le Corbusier na cita anterior ou, pola contra, a práctica contemporánea da arquitectura inscríbese -en xeral- en relatos autónomos, individuais ou desconectados dela?
Le Corbusier, e os outros “mestros modernos”, deixáronnos un legado moi rico e non houbo unha revolución maior que iguale aquela de o temperán movemento moderno o século pasado. Eles cambiaron as regras e raíces da arquitectura e de feito a todo o mundo afectoulle este cambio de paradigmas, mesmo aqueles que afirmaban que están a crear da nada unha nova vangarda. Ao final o único que conta é a calidade duradeira. Si, por suposto que Le Corbusier continúa sendo relevante hoxe, pero de maneiras inesperadas. Un non avoga por unha academia corbusiana que copie o exterior das súas formas. En lugar diso, un debería penetrar no proceso subxacente do pensamento, dos principios xeradores, e transformar estes en creacións novas. Esa é a dinámica dunha tradición moderna. Volvo á nova parte 4 do libro, especialmente ao capitulo 17 onde falo de “A alma das Ideas Arquitectónicas”.
No capítulo 13 “Sacral Forms, Ancient Associations”, vostede fai referencia ao shock que supuxo para moitos críticos da época a visita a Ronchamp. Con todo, na súa opinión, non supón unha ruptura tan brutal como algúns queren ler ou como podería parecer formalmente, e vostede sinala conexións coas pinturas e as esculturas de Lle Corbusier de anos anteriores, así como edificios e mesmo esquemas urbanos, mesmo análises dalgúns edificios e estruturas monumentais do pasado. En Modern Architecture Since 1900 mesmo se refire ao Pavillon Suisse. A pesar de todo iso, Ronchamp foi moi difícil de encaixar na súa época e aínda hoxe supón un notable desafío visual con respecto á obra anterior de Le Corbusier. Que lectura podería facerse na actualidade, se é que é posible establecer un paralelismo co noso tempo, deste acontecemento?
Eu explicareino doutra forma dicindo que TODAS as obras de gran intensidade fracasaron ao tentar encaixar na súa época e iso é precisamente parte da súa forza e a súa lonxevidade. Por aquel tempo, nos anos vinte e trinta, historiadores e críticos tentaban encaixar as obras de Le Corbusier nas súas propias e limitadas axendas, tales como a moi superficial idea dun “Estilo Internacional”. Pero as obras de certa profundidade evitan esas categorías e deslízanse na historia a un nivel moito máis profundo.
No libro céntrome moito na orde individual e o significado de cada obra pero tamén coa investigación de Le Corbusier sobre tipos: o único e o típico, ambos están presentes, pero de feito outro capitulo completamente novo dedícase a esta interacción na parte 4 do libro, tamén nova. Máis que iso, estas obras individuais son relidas por outros moitos anos despois. Ronchamp, por exemplo, foi o punto inicial para Frank Gehry en relación ás súas curvas e ás interaccións espaciais de figura e fondo. Pero Ronchamp tamén era unha fonte de inspiración primaria para alguén tan diferente como Tadao Ando en relación ao seu espazo contemplativo e á luz. Esas é a complexidade da súa obra nunha orde superior.

Aínda sendo Le Corbusier un arquitecto prolífico e que non só abordou a arquitectura ou o urbanismo como prácticas posibles senón tamén a pintura e outros territorios, a súa obra podería considerarse que está dentro dos límites coñecidos da disciplina. Como considera que a arquitectura está a ser re-definida na actualidade en canto ás súas posibilidades de ocupar ou propoñer máis aló dos lugares que xa lle son coñecidos?
Le Corbusier pensaba que o debuxo era unha forma de coñecer o mundo e transformalo, mesmo fenómenos naturais e artificiais de todo tipo. El era un mago que transformaba cousas dunha categoría noutra e a pintura era unha especie de laboratorio de formas e ideas para el. Obviamente el levou o campo da arquitectura a outros territorios na súa época. Hoxe hai moitos camiños en arquitectura, pero sexa cal for o elixido, sexan cales sexan as analogías, sexan cales sexan as teorías consideradas, sempre está o problema de que se alcance a condición de arquitectura en si mesma.

Cre que podería chegar a darse un xenio ou mestre como Le Corbusier que volvese abrir novos camiños e linguaxes pola arquitectura ou a súa excepcionalidade converten a súa obra e legado en algo irrepetible pola súa enorme variedade propositiva e creativa e a súa indiscutible influencia na contemporaneidad?
Son un historiador de arquitectura e non un astralólogo que pretende ver o futuro. Despois de Handel e Mozart, alguén podía imaxinarse que habería un Beethoven? Probablemente non. Así que esperemos e vexamos. Por que é Le Corbusier aínda importante hoxe? Por que o son Shakespeare, Beethoven, Picasso? Primeiro e sobre todo porque foron grandes artistas cuxas obras continúan inspirándonos. As súas creacións son como mitos colectivos que removen as nosas imaxinación á vez que revelan aspectos universais da condición humana. No caso de Picasso uno debe tamén salientar que el pon os cimentos da arte moderno, que el cambiou as regras do xogo, que el revelou novas formas de ver así como novas formas, e que el inventou modos de construír o espazo e fíxoo con significado. Ao mesmo tempo el tiña un coñecemento profundo das tradicións universais do pasado desde a escultura africana ata Velázquez, desde os as covas de Lascaux a Cezanne. Le Corbusier fixo algo parecido coa arquitectura.
Figuras así son bastante raras na historia!

Que catro ou cinco obras de Le Corbusier cre que poderían ser as máis didácticas e por tanto necesarias para un estudante de arquitectura hoxe en día? Elixiría as mesmas desde un punto de vista da súa importancia histórica?
Isto é algo que debe decidir cada un. Creo que se pode aprender moito da maioría dos edificios de Le Corbusier, pero que respostas recibe cada cal dependen dalgunha forma das preguntas que cada cal faga. Eu sobre todo estou a favor de animar aos estudantes para visitar e experimentar os edificios de Le Corbusier en primeira persoa. Deberían gastar moitas horas debuxándoos e sobre todo apagando os seus teléfonos móbiles.
A arquitectura comunica en silencio e nos seus propios termos. Por suposto un profesor pode abrir os ollos do estudante ata un punto, pero ao final a experiencia directa é a que pon a base do coñecemento.
Na miña segunda edición incluín máis de cento trinta fotografas propias e esforceime en evocar a experiencia dos edificios de Le Corbusier. Quizá por iso a mellor maneira de transmitir as leccións de Le Corbusier é dirixir cursos nómades nos que todos os estudantes viaxen xuntos e suban a rampla da Vila Savoie ou pasar a noite no Monasterio de La Tourette,, debuxando continuamente e vendo o que haxa que ver. Entón aos poucos animaranse a penetrar na anatomía que subxace por baixo das intencións. Na miña opinión, esta é unha das mellores maneiras de aprender arquitectura e de feito é como eu ensino historia da arquitectura. Observación, transformación, invención: esta foi a clave do método propio de Le Corbusier e todos podemos aprender del.

Moitísimas grazas polo seu tempo, Mr. Curtis e por facernos gozar dunha charla tan instructiva.
bRijUNi architects (Beatriz Villanueva e Francisco Javier Casas Cobo).
Riyadh (Arabia Saudí), Xaneiro 2017
[:en]
We continue with the second part of the interview William J. R. Curtis on the occasion of the reissue of the book “Le Corbusier. Ideas and Forms”.
Con respecto a la historia y a la posible continuidad hegeliana de la que hablábamos antes, en el contexto actual, ¿Cree que existe una posición comúnmente aceptada sobre la necesidad de conocerla, tal como afirmaba Le Corbusier en la cita anterior o, por el contrario, la práctica contemporánea de la arquitectura se inscribe -en general- en relatos autónomos, individuales o desconectados de ella?
Le Corbusier, and the other ‘modern masters’, have bequeathed a very rich legacy and there has been no major revolution to equal that of the early modern movement in the last century. They all altered the ground rules of architecture and in fact everybody has been effected by this shift in paradigms, even those who protest that they are inventing ex nihilo as a new avant garde. In the end the only thing that counts is lasting quality. Yes of course Le Corbusier continues to be relevant today, but in unexpected ways. One does not advocate a Corbusian academy which copies the exterior of his forms. Rather one should penetrate to the underlying processes of thought, the generating principles, and transform these into fresh inventions. That is the dynamism of a modern tradition. I return to my new part 4 especially the Chapter 17 which deals with “The Realm of Architectural Ideas”.
En el capítulo 13 “Sacral Forms, Ancient Associations”, usted hace referencia al shock que supuso para muchos críticos de la época la visita a Ronchamp. No obstante, en su opinión, no supone una ruptura tan brutal como algunos quieren leer o como podría parecer formalmente, y usted señala conexiones con las pinturas y las esculturas de Le Corbusier de años anteriores, así como edificios e incluso esquemas urbanos, incluso análisis de algunos edificios y estructuras monumentales del pasado. En Modern Architecture Since 1900 incluso se refiere al Pavillon Suisse. A pesar de todo ello, Ronchamp fue muy difícil de encajar en su época y aún hoy supone un notable desafío visual con respecto a la obra anterior de Le Corbusier. ¿Qué lectura podría hacerse en la actualidad, si es que es posible establecer un paralelismo con nuestro tiempo, de este acontecimiento?
I would put this differently by saying that ALL works of high intensity fail to fit into their epoch and that is precisely part of their strength and their longevity. At the time, in the 1920s and 1930s, historians and critics tried to slot Le Corbusier’s works into their own limited agendas, such as the very superficial notion of an ‘International Style’. But works of any depth evade such categories and slip into history on a far deeper level.
In the book I am very concerned with the individual order and meaning of each work, but also with Le Corbusier’s research into types: the Unique and the Typical, both are present, and in fact another entirely new chapter is devoted to this interaction in my new part 4. More than that, these individual works are reread by others many years later. Ronchamp for example was the starting point for Frank Gehry on account of its curves and spatial interactions of figure and ground. But Ronchamp was also a primary inspiration for the very different Tadao Ando on account of the meditative space and light. Such is the complexity or the worek of a high order.

Aún siendo Le Corbusier un arquitecto prolífico y que no sólo abordó la arquitectura o el urbanismo como prácticas posibles sino también la pintura y otros territorios, su obra podría considerarse que está dentro de los límites conocidos de la disciplina. ¿Cómo considera que la arquitectura está siendo re-definida en la actualidad en cuanto a sus posibilidades de ocupar o proponer más allá de los lugares que ya le son conocidos?
Le Corbusier considered that drawing was a way of knowing the world and transforming it, including natural and artificial phenomena of all kinds. He was a magician who transformed things from one category to another and painting was a sort of laboratory of forms and ideas for him. Obviously he extended the field of architecture into new territories in his own time. Today there are numerous directions in architecture, but whatever path is chosen, whatever analogies are entertained, whatever theories are considered,there is still the problem of achieving the condition of architecture itself.

¿Cree que podría llegar a darse un genio o maestro como Le Corbusier que volviera a abrir nuevos caminos y lenguajes por la arquitectura o su excepcionalidad convierten su obra y legado en algo irrepetible por su enorme variedad propositiva y creativa y su indiscutible influencia en la contemporaneidad?
I am a historian of architecture not an astrologer who pretends to see into the future. After Handel and Mozart, could anyone have imagined Beethoven? Probably not. So let us wait and see. Why is Le Corbusier still relevant today? Why are Shakespeare, Beethoven, Picasso still relevant today? First and foremost because they were great artists whose works continue to inspire us. Their creations are like collective myths that stir our imaginations while revealing universal aspects of the human condition. In the case of Picasso one must also emphasise that he lay some of the foundations of modern art, that he changed the rules of the game, that he revealed new ways of seeing as well as new forms, that he invented ways of constructing space and dealing with meaning. At the same time he had a deep understanding of the universal traditions of the past from African sculpture to Velasquez, from the caves of Lascaux to Cézanne. Le Corbusier did something similar for architecture.
Such figures a relatively rare in history!

¿Qué cuatro o cinco obras de Le Corbusier cree que podrían ser las más didácticas y por tanto necesarias para un estudiante de arquitectura hoy en día? ¿Elegiría las mismas desde un punto de vista de su importancia histórica?
This is for each individual to decide!! I think that much can be learned from most of Le Corbusier’s buildings, but what answers one receives depends to some extent upon the questions that one poses. Above all I am in favour of encouraging students to visit and experience Le Corbusier’s buildings first hand. They should spend many hours sketching them and above all switch off their mobile phones.
Architecture communicates in silence and in its own terms. Of course an instructor may ‘open the eyes’ of the student to a degree, but in the end the direct experience is what lays the foundation of understanding.
In my second edition I have included over one hundred and thirty of my own photographs and have done more to evoke the experience of Le Corbusier’s buildings. So perhaps the best way to convey the lessons of Le Corbusier is to conduct nomadic courses in which the students all travel together and walk up the ramp of the Villa Savoye or spend the night in the Monstastery of La Tourette, constsnatly sketching and ‘seeing what they see’. Then bit by bit they can be encouraged to penetrate to the underlying anatomy of intentions. This is one of the best ways of learning architecture in my opinion and in fact that is how I teach the history of architecture. Observation, transformation, invention: this was central to Le Corbusier’s own method and we can all learn from it.

Many graces for his time, Mr. Curtis and for making ourselves enjoy such an instructive chat.
bRijUNi architects (Beatriz Villanueva and Francisco Javier Casas Cobo).
Riyadh (Saudi Arabia), January 2017
[:]




