[:es]
Al escuchar a profesores y alumnos hablar sobre el significado de nuestra carrera y los “métodos de diseño de vanguardia”, considero que se dejan varios vacíos que desmerecen nuestra profesión y que me interesa manifestar en este ensayo.
Es cierto que un genio como Le Corbusier puedo haber dicho que la arquitectura es:
“el juego sabio, correcto, magnífico de los volúmenes bajo la luz…”
o podemos leer muchas más definiciones de lo que significa la arquitectura para personajes importantes que forman parte la historia de la arquitectura… No obstante, como profesionales tenemos la obligación de discernir e identificar un significado coherente y completo. No es mi intención proporcionar un significado de lo que es la arquitectura, más bien mi intención es invitar a que el lector encuentre un significado propio, que englobe todo lo que ha estudiado, su propia trayectoria en diversos lugares y finalmente descubra una realidad y no un juego de palabras “bonitas” que le hicieron leer en la escuela.

¿Qué es la Arquitectura?
Como ejemplo presento mi caso: para mí la arquitectura (la interpretación personal del significado que engloba la palabra arquitectura1) es mucho más complejo en relación a todo lo que hemos estudiado y es muy complicado lograr describir los objetivos y consecuencias de nuestra profesión al 100%.
Para empezar, la arquitectura es un término concebido por el ser humano, hecho que lo diferencia de lo natural, lo orgánico, lo animal, todo ello en relación a nuestra praxis como personas. La arquitectura se puede identificar desde los inicios de la especie humana, la encontramos en lo esencial: para cobijarnos, cubrirnos o establecer límites. El usar una cueva como vivienda o espacio de protección ya es un uso “precario” de la profesión. Así como el inicio de las civilizaciones significó un gran avance arquitectónico, de la misma manera el pasar de los años ha demostrado una serie de mejoras y avances en cuanto al desarrollo de la arquitectura.
Durante muchos años se enfrascó la profesión en términos estéticos, estilos llamados clásicos, renacentistas, góticos, etc… En cada uno de ellos se observan diferencias, tanto en términos estéticos como tecnológicos. Si bien es cierto se ve una evolución, quedando “enfrascada” la arquitectura en “estilos” de tiempos determinados.
Al ir creciendo las ciudades, el interés de generar un orden da inicio a lo que conocemos como urbanismo, término que engloba a la arquitectura en general y busca organizarla para lograr «mejores urbes» en relación al crecimiento demográfico en las ciudades.
En cuanto a la historia de la arquitectura hay mucho por leer, estudiar y analizar; sin embargo, a finales del siglo XIX, podemos observar un detenimiento en el ámbito arquitectónico y grandes avances en otras profesiones. El renacimiento, la revolución industrial y finalmente las guerras mundiales han demostrado un abrumador avance tecnológico. Los grandes barcos, el automóvil, los aviones, las armas bélicas, entre otros, son ejemplos claros de este avance y que desde mi punto de vista forman parte de lo que podríamos, también, describir como arquitectura.

¿Qué diferencias hay entre una casa y un automóvil?
La única diferencia es la función, similar a las diferencias que podrían existir entre una casa y un hospital o un aeropuerto. Lo único añadido que podemos observar entre una vivienda y un automóvil es que este último sirve para desplazarse. Pero, para diseñar un automóvil hay que contemplar lo mismo que es considerado en la arquitectura, añadiéndole la cualidad de desplazamiento. Y es por ello que hay toda una revolución en cuanto a las “máquinas” y su relación con la arquitectura. Como también lo menciona Le Corbusier:
“…La casa es una máquina de habitar…”
y con ello evidenciaba lo que quiero demostrar en este párrafo.
El siglo XX es fundamental en cuanto a nuestra evolución tecnológica, es un intervalo de tiempo donde se aceleran todo tipo de avances tecnológicos, incentivado por las guerras mundiales y el conocimiento acumulado hasta el siglo XIX.
Si bien las artes pictóricas demuestran un cambio a inicios del Siglo XX, los orígenes de estos cambios se remontan a la segunda mitad del siglo XIX con el impresionismo. Siendo las vanguardias de inicios del siglo XX las que determinarán las posibilidades artísticas que conocemos hasta nuestros días.
En cuanto a la arquitectura en los inicios del siglo XX, no vemos cambios mayores. Los cambios en nuestra profesión tienen un ingreso tardío en relación a las artes y aparecerán consolidados recién a mediados de la década de 1920. El Movimiento Moderno, La Bauhaus, el Neoplasticismo, entre otros movimientos surgirán como sustento de una nueva manera de concebir la arquitectura. En busca de lograr una arquitectura coherente al avance tecnológico y las necesidades humanas… y es por ello que los “estilos académicos antiguos» quedan a un lado. Los materiales modernos como el concreto armado, el acero y el vidrio permiten lograr este avance arquitectónico y el enfoque funcional tendrá la mayor importancia en cuanto el diseño que rige al proyecto.

¿Qué es el Movimiento Moderno?
Una buena definición en cuanto a lo que concierne a la arquitectura la podemos encontrar en Wikipedia. Sin embargo el movimiento moderno aborda más temas, en realidad todos los temas que atañen al ser humano: Artísticos, Políticos, Urbanos, en fin: TODO y desde finales del siglo XIX (tomando más fuerza en siglo XX). Y para ello se basaban en cuatro principios que sustentaban el movimiento: Universalidad, Rigurosidad, Precisión y Economía.
En arquitectura podríamos enfocar el movimiento moderno de la siguiente manera:
“…Al final del siglo XIX, la incorporación de nuevos materiales y el desarrollo de nuevas técnicas, revolucionaron los modos tradicionales de construir.
El Movimiento Moderno en la historia de la arquitectura comprende un período situado entre las dos guerras mundiales, y su objetivo es la renovación del carácter, diseño y principios de la arquitectura, el urbanismo y el diseño. Los protagonistas fueron arquitectos que reflejaron en sus proyectos los nuevos criterios de funcionalidad y conceptos estéticos. El movimiento se identifica en el momento de su máxima expresión en los años veinte y treinta del siglo XX.
Un impulso decisivo para el movimiento estuvo a cargo del CIAM, promovido por Le Corbusier, y las conferencias internacionales, donde se desarrollaron muchas de las teorías y principios que luego se aplicaron en varias disciplinas. A estas pertenecen el movimiento De Stijl, la Bauhaus, el constructivismo y el racionalismo italiano. En 1936 se acuñó el término Estilo internacional en los EE.UU. y a menudo se llama así a todo el movimiento.
Aunque los orígenes de este movimiento pueden buscarse a finales del siglo XIX, con figuras como Peter Behrens. Sus mejores ejemplos se construyen a partir de la década de 1920, diseñados por arquitectos como Walter Gropius, Mies van der Rohe y Le Corbusier, seguir leyendo…

¿Qué es el “Post – Modernismo”?
En arquitectura, nada más ni nada menos que aquello que han tratado de hacer después y con intención de superar a la modernidad. Como ni siquiera encontraron un nombre adecuado, todo este afán de querer ser innovadores ha sido catalogado como Post-Moderno.
El inicio de esta etapa Post-Moderna se ubica en la segunda mitad de la década de 1960 y coincide con la tesis del arquitecto Robert Venturi, donde intenta generar un nuevo enfoque a raíz de interpretar la modernidad como algo aburrido. La frase de Mies:
“menos es más…”
Venturi la contesta:
“menos es aburrido…”
y ello representa el enfoque de su libro Complejidad y Contradicción en la Arquitectura. Que no es otra cosa que tratar de invalidar la arquitectura moderna en busca de “nuevos rumbos”. Hecho que el pasar de los años nos ha mostrado que no es verdad y que finalmente la arquitectura moderna lidera aun las óptimas posibilidades en cuanto a proyección y diseño en nuestro rubro profesional.
Por citar algún ejemplo, desde mi punto de vista, Ghery sería un valioso representante de lo que buscaba el Post-Modernismo: cualquier cosa que se alejase de los principios del movimiento moderno. Si analizamos una de sus obras, por ejemplo la Casa Danzante en Praga (1997) observamos que le da más importancia al resultado formal que a las necesidades espaciales y obviamente deja de ser un producto Universal, Preciso, Riguroso y Económico.

¿Cómo debemos Proyectar?
En este punto se pueden llegar a conclusiones debatibles y cuestionables, es por ello que es importante tener en cuenta que lo que se indicará proviene de fuentes personales y particulares, sustentadas por estudios y la trayectoria profesional experimentada.
El postmodernismo ha desgastado consigo una serie de planteamientos para la proyección arquitectónica, que han ido “pasando de moda” y que han dejado secuelas en la enseñanza actual de nuestra profesión.
En la mayoría de facultades, a nivel nacional, la forma como representación de un concepto o idea es lo que rige el diseño de un proyecto arquitectónico. Este hecho suele confundir al alumno y lo induce a elaborar una suerte de conceptos que le permitan aproximarse a una “inspiración inicial” para la proyección formal de sus trabajos académicos. Esta manera de orientar al alumno a una proyección arquitectónica conceptual, arroja como producción arquitectónica –la mayoría de las veces- formas escultóricas irrisorias y poco coherentes con el material y la función para la cual es concebida dicha edificación.
Para graficar la enseñanza actual, a continuación detallo una relación de términos que se emplean para sustentar un diseño arquitectónico: Idea y/o Concepto, Metáfora, Efímero, Etéreo, Sensorial (referido a las sensaciones emocionales), Poético, Piel, entre otros. Son algunos de los términos que se emplean para explicar la proyección arquitectónica y el sustento de la forma obtenida.
Calificándose la producción en relación a si el resultado formal se aproxima a la idea o concepto inicial, quedando en un segundo plano el sistema constructivo y la función del proyecto. La utilización de estos términos “facilita” el sustento de la forma obtenida y el procedimiento proyectual empleado. No obstante, se observa poca relación y hasta un mal uso de los términos empleados en relación a nuestra profesión.

Todo lo indicado líneas arriba evidencia la búsqueda de resultados formales novedosos e interesantes. Esta necesidad de búsquedas formales se origina en el inicio de la postmodernidad, creyéndose fielmente –con el pasar de los años- que el arquitecto es un artista que debe destacar como tal y buscar en todo momento la originalidad formal a fin de encontrar una “novedosa arquitectura”. La arquitectura no debería desarrollarse con el trivial fin de conseguir aplausos y reconocimientos temporales. La arquitectura no es obra de una persona, como podría suceder en el arte pictórico, musical, escultórico, literario, etcétera. La arquitectura contempla usuarios, funciones, lugares, tecnologías, culturas; en esencia contempla la firme misión de ofrecer soluciones para el desarrollo de las necesidades humanas en general. Sin embargo, el desenvolvimiento formal de la arquitectura podría ser considerada infinita; pero no por ello imprecisa.
A mi parecer debemos dejar de lado todo método que nos inducen -básicamente- en los primeros años en la universidad. El “concepto”, “la metáfora”, “la idea”, son términos que nos alejan de lo que realmente requiere ser abordado por la arquitectura. Quizás podrían utilizarse estas palabras en artes plásticas, pero no en arquitectura. Para proyectar en arquitectura se requieren términos y conocimientos sobre el espacio geográfico, las características climáticas, los materiales a utilizarse, las funciones a realizarse y la automatización requerida para una óptima solución. Todo ello contemplando el Reglamento Nacional de Edificaciones y en caso de ser una infraestructura innovadora, regirse de los ejemplos mejor logrados en el ámbito internacional.
Como ejercicio les dejo la revisión de proyectos seleccionados, donde se puede apreciar una proyección satisfactoria, lógica y coherente con los principios que sustentan al movimiento moderno. En el título de cada proyecto se puede hacer «click» para revisar a detalle cada proyecto.

Fernando Freire Forga · Doctor Arquitecto
Lima · mayo 2013 · Autor del Blog La Forma Moderna en Latinoamérica
Notas:
1 La arquitectura es el arte y técnica de proyectar y diseñar edificios, otras estructuras y espacios que forman el entorno humano. El término «arquitectura» proviene del griego arch, cuyo significado es ‘jefe’, ‘quien tiene el mando’, y tekton, es decir, ‘constructor’ o ‘carpintero’. Así, para los antiguos griegos el arquitecto es el jefe o el director de la construcción y la arquitectura es la técnica o el arte de quien realiza el proyecto y dirige la construcción de los edificios y estructuras, ya que la palabra techne significa ‘saber hacer alguna cosa’. De ella proceden las palabras «técnica» y también «tectónico» (‘constructivo’).
[:en]
When listening to professors and students speak on the meaning of our career and the “methods of design of avant-garde”, consider that they leave several empty that desmerecen our profession and that interests me manifest in this essay.
It is true that a genius as Le Corbusier can have said that the architecture is: “the wise game, correct, glorious of the volumes under the light…” or can read a lot of more definitions of what means the architecture for important characters that form part the history of the architecture… Nevertheless, like professionals have the obligation of discernir and identify a coherent and complete meaning. It is not my intention provide a meaning of what is the architecture, rather my intensión is to invite to that the reader find an own meaning, that englobe all what has studied, his own path in diverse places and finally discover a reality and no a game of beautiful “words” that did him read in the school.

- Unidad de habitación de Marsella, 1946, Le Corbusier. Marsella, Francia | laformamodernaenlatinoamerica.blogspot.com.es
What is the Architecture?
Like example present my case: for me the architecture (the personal interpretation of the meaning that engloba the word architecture[1]) is much more complex in relation to all what have studied and is very complicated to attain describe the aims and consequences of our profession to 100%.
To start with, the architecture is a term conceived by the human being, fact that differentiates it of the natural, the organic, the animal, all this in relation to our praxis like people. The architecture can identify from the starts of the human species, find it in the essential: to receive us, cover us or establish limits. The use a cave like house or space of protection already is a precarious “use” of the profession. As well as the start of the civilisations meant a big architectural advance, of the same way the happen of the years has showed a series of improvements and advances regarding the development of the architecture.
During a lot of years enfrascó the profession in aesthetic terms, classical called styles, renacentistas, Gothic, etc… In each one of them observe differences, so much in aesthetic terms like technological. Although it is true sees an evolution, remaining “enfrascada” the architecture in “styles” of determinate times.
When going growing the cities, the interest to generate an order gives start to what know like urbanism, term that engloba to the architecture in general and looks for to organise it to attain «better urbes» in relation to the demographic growth in the cities.
Regarding the history of the architecture there is a lot for reading, study and analyse; however, to finals of the 19th century, can observe a detenimiento in the architectural and big field advances in other professions. The renaissance, the industrial revolution and finally the world-wide wars have showed an overwhelming technological advance. The big ships, the car, the aeroplanes, the arms bélicas, amongst other, are clear examples of this advance and that from my point of view form part of what could, also, describe like architecture. Which differences there is between a house and a car? The only difference is the function, similar to the differences that could exist between a house and a hospital or an airport. The only addition that can observe between a house and a car is that this last serves to displace . But, to design a car it is necessary to contemplate the same that it is considered in the architecture, adding him the quality of trip. And it is thus that there is all a revolution regarding the “machines” and his relation with the architecture. As also it mentions it Le Corbusier: “…The house is a machine to inhabit…” and with this evidenciaba what want to show in this paragraph.
The 20th century is fundamental regarding our technological evolution, is an interval of time where accelerate all type of technological advances, incentivado by the world-wide wars and the knowledge accumulated until the 19th century.
Although the pictorial arts show a change to starts of the 20th century, the origins of these changes trace back to the second half of the 19th century with the impresionism. Being the avant-gardes of starts of the 20th century those that will determine the artistic possibilities that know until our days.
Regarding the architecture in the starts of the 20th century, do not see greater changes. The changes in our profession have a late entry in relation to the arts and will appear consolidated recently around the middle of the decade of 1920. The Modern Movement, The Bauhaus, the Neoplasticismo, amongst other movements will arise like sustento of a new way to conceive the architecture. In search to attain a coherent architecture to the technological advance and the human needs… and is thus that the “ancient academic styles» remain to a side. The modern materials like the concrete armed, the steel and the glass allow to attain this architectural advance and the functional approach will have the greater importance in what the design that governs to the project.
What is the Modern Movement?
A good definition regarding what concerns to the architecture can find it in Wikipedia. However the modern movement tackles more subjects, in reality all the subjects that atañen to the human being: Artistic, Politicians, Urban, anyway: EVERYTHING and from finals of the 19th century (taking more strength in 20th century). And for this based in four principles that sustentaban the movement: Universality, Rigurosidad, Precision and Economy.
In architecture could focus the modern movement of the following way:
“…At the end of the 19th century, the incorporation of new materials and the development of new technical, revolutionised the traditional ways to build.
The Modern Movement in the history of the architecture comprises a period situated between the two world-wide wars, and his aim is the renewal of the character, design and principles of the architecture, the urbanismo and the design. The protagonists were architects that reflected in his projects the new criteria of functionality and aesthetic concepts. The movement identifies in the moment of his maximum expression in the years twenty and thirty of the 20th century.
A decisive impulse for the movement was to charge of the CIAM, promoted by Him Corbusier, and the international conferences, where developed many of the theories and principles that afterwards applied in several disciplines. To these belong the movement Of Stijl, the Bauhaus, the constructivism and the Italian rationalism. In 1936 it coined the term international Style in the USA and often calls like this to all the movement.
Although the origins of this movement can look for to finals of the 19th century, with figures like Peter Behrens. His best examples build from the decade of 1920, designed by architects like Walter Gropius, Mies go der Rohe and Him Corbusier, follow reading…
What is the “Post – Modernism”?
In architecture, at all more neither at all less than that that have treated to do afterwards and with intensión to surpass to the modernity. As not even they found a suitable name, all this afán to want to be innovative has been cataloged like Post-Modern.
The start of this stage Post-Modern situates in the second half of the decade of 1960 and coincides with the thesis of the architect Robert Venturi, where tries to generate a new approach as a result of interpreting the modernity like something boring. The sentence of Mies: “less it is more…” Venturi answers it: “less it is boring…” and this represents the approach of his book Complexity and Contradiction in the Architecture. That it is not another thing that treat to invalidate the modern architecture in search of “new courses”. Fact that the happen of the years has showed us that it is not truth and that finally the modern architecture leads even the optimum possibilities regarding projection and design in our rubro professional.
For quoting some example, from my point of view, Ghery would be a valuable representative of what looked for the Post-Modernism: anything that moved away of the principles of the modern movement. If we analyse one of his works, for example the House Danzante in Prague (1997) observe that it gives him more importance to the formal result that to the space needs and obviously leaves to be a Universal product, Precise, Rigorous and Economic.
How have we to Project?
In this point can arrive to conclusions debatibles and questionable, is thus that it is important to take into account that what will indicate comes from of personal and particular sources, sustentadas by studies and the professional path experienced.
The postmodernism has worn out achieve a series of approaches for the architectural projection, that have gone “happening fashionable” and that have left sequelas in the current education of our profession.
In the majority of faculties, to national level, the form like representation of a concept or idea is what governs the design of an architectural project. This fact is used to to confuse to the student and induces it to elaborate a luck of concepts that allow him approximate to a “initial inspiration” for the formal projection of his academic works. This way to orient to the student to a conceptual architectural projection, launches like architectural production –the majority of the times- sculptural forms irrisorias and little coherent with the material and the function for which is conceived said building.
For graficar the current education, to continuation detail a relation of terms that employ for sustentar an architectural design: Idea and/or Concept, Metaphor, Ephemeral, Ethereal, Sensory (referred to the emotional feelings), Poetic, Skin, amongst other. They are some of the terms that employ to explain the architectural projection and the sustento of the form obtained.
Describing the production in relation to if the formal result approximates to the idea or initial concept, remaining in a second flat the constructive system and the function of the project. The utilisation of these terms “facilitates” the sustento of the form obtained and the procedure proyectual employee. Nevertheless, it observes little relation and until a bad use of the terms employed in relation to our profession.
All the indicated lines up evidence the research of new formal results and interesting. This need of formal researches originates in the start of the postmodernidad, believing faithfully –with the happen of the years- that the architect is an artist that has to stand out like such and look for at all times the formal originality to end to find a “new architecture”. The architecture would not have to develop with the trivial end to achieve applauses and temporary recognitions. The architecture is not work of a person, as it could suceder in the pictorial art, musical, sculptural, literary, etcetera. The architecture contemplates users, functions, places, technologies, cultures; in essence it contemplates the firm mission to offer solutions for the development of the human needs in general. However, the formal development of the architecture could be considered infinite; but no thus imprecise.
To my seem have to shelve all method that induce us -basically- in the first years in the university. The “concept”, “the metaphor”, “the idea”, are terms that move us away of what really requires to be tackled by the architecture. Perhaps they could use these words in plastic arts, but no in architecture. To project in architecture require terms and knowledges on the geographic space, the climatic characteristics, the materials to use , the functions to realise and the automation required for an optimum solution. All this contemplating the National Regulation of Edificaciones and in case to be an innovative infrastructure, govern of the better examples attained in the international field.
Like exercise leave them the review of projects selected, where can appreciate a satisfactory projection, logical and coherent with the principles that sustentan to the modern movement. In the title of each project can do «click» to review to detail each project.
Fernando Freire Forga · Doctor Archiitect
Lima · may 2013 · Author of the Blog La Forma Moderna en Latinoamérica
Notes:
[1] The architecture is the art and technical to project and design buildings, other structures and spaces that form the human surroundings. The term «architecture» comes from of the Greek arch, whose meaning is ‘boss’, ‘the one who has the control’, and tekton, that is to say, ‘constructor’ or ‘carpenter’. Like this, for the ancient Greeks the architect is the boss or the director of the construction and the architecture is the technician or the art of the one who realises the project and directs the construction of the buildings and structures, since the word techne means ‘to know do something’. Of her they proceed the technical «words» and also tectonic «» (‘constructive’).
[:gl]
Ao escoitar a profesores e alumnos falar sobre o significado da nosa carreira e os “métodos de deseño de vanguardia”, considero que se deixan varios baleiros que desmerecen a nosa profesión e que me interesa manifestar neste ensaio.
É certo que un xenio como Le Corbusier podo dicir que a arquitectura é: “o xogo sabio, correcto, magnífico dos volumes baixo a luz…” ou podemos ler moitas máis definicións do que significa a arquitectura para persoaxes importantes que forman parte a historia da arquitectura… No entanto, como profesionais temos a obrigación de discernir e identificar un significado coherente e completo. Non é a miña intención proporcionar un significado do que é a arquitectura, máis ben a miña intención é invitar a que o lector atope un significado propio, que englobe todo o que estudou, a súa propia traxectoria en diversos lugares e finalmente descubra unha realidade e non un xogo de palabras “bonitas” que lle fixeron ler na escola.

- Unidade de habitación de Marsella, 1946, Le Corbusier. Marsella, Francia | laformamodernaenlatinoamerica.blogspot.com.es
¿Qué é a Arquitectura?
Como exemplo presento o meu caso: para min a arquitectura (a interpretación persoal do significado que engloba a palabra arquitectura[1]) é moito máis complexo en relación a todo o que estudamos e é moi complicado lograr describir os obxectivos e consecuencias da nosa profesión ao 100%.
Para empezar, a arquitectura é un término concibido polo ser humano, feito que o diferencia do natural, o orgánico, o animal, todo iso en relación á nosa praxe como persoas. A arquitectura pódese identificar desde os inicios da especie humana, atopámola no esencial: para acubillarnos, cubrirnos ou establecer límites. O usar unha cueva como vivenda ou espazo de protección xa é un uso “precario” da profesión. Así como o inicio das civilizacións significou un gran avance arquitectónico, da mesma xeito o pasar dos anos demostrou unha serie de melloras e avances en canto ao desenvolvemento da arquitectura.
Durante moitos anos enfrascouse a profesión en términos estéticos, estilos chamados clásicos, renacentistas, góticos, etc… En cada un deles obsérvanse diferenzas, tanto en términos estéticos como tecnolóxicos. Aínda que é certo vese unha evolución, quedando “enfrascada” a arquitectura en “estilos” de tempos determinados.
Ao ir crecendo as cidades, o interese de xerar unha orde dá inicio ao que coñecemos como urbanismo, término que engloba á arquitectura en xeral e busca organizala para lograr «mellores urbes» en relación ao crecemento demográfico nas cidades.
En canto á historia da arquitectura hai moito por ler, estudar e analizar; con todo, a finais do século XIX, podemos observar un detenimiento no ámbito arquitectónico e grandes avances noutras profesións. O renacimiento, a revolución industrial e finalmente as guerras mundiais demostraron un abafador avance tecnolóxico. Os grandes barcos, o automóbil, os avións, as armas bélicas, entre outros, son exemplos claros deste avance e que desde o meu punto de vista forman parte do que poderiamos, tamén, describir como arquitectura. Que diferenzas hai entre unha casa e un automóbil? A única diferenza é a función, similar ás diferenzas que poderían existir entre unha casa e un hospital ou un aeroporto. O único engadido que podemos observar entre unha vivenda e un automóbil é que este último serve para desprazarse. Pero, para deseñar un automóbil hai que contemplar o mesmo que é considerado na arquitectura, engadíndolle a calidade de desprazamento. E é por iso que hai toda unha revolución en canto ás “máquinas” e a súa relación coa arquitectura. Como tamén o menciona Le Corbusier: “…A casa é unha máquina de habitar…” e con iso evidenciaba o que quero demostrar neste párrafo.
O século XX é fundamental en canto á nosa evolución tecnolóxica, é un intervalo de tempo onde se aceleran todo tipo de avances tecnolóxicos, incentivado polas guerras mundiais e o coñecemento acumulado ata o século XIX.
Aínda que as artes pictóricas demostran un cambio a inicios do Século XX, as orixes destes cambios remóntanse á segunda metade do século XIX co impresionismo. Sendo as vanguardias de inicios do século XX as que determinarán as posibilidades artísticas que coñecemos ata os nosos días.
En canto á arquitectura nos inicios do século XX, non vemos cambios maiores. Os cambios na nosa profesión teñen un ingreso tardío en relación ás artes e aparecerán consolidados recentemente a mediados da década de 1920. O Movemento Moderno, A Bauhaus, o Neoplasticismo, entre outros movementos xurdirán como sustento dun novo xeito de concibir a arquitectura. En busca de lograr unha arquitectura coherente ao avance tecnolóxico e as necesidades humanas… e é por iso que os “estilos académicos antigos» quedan ao carón. Os materiais modernos como o concreto armado, o aceiro e o vidro permiten lograr este avance arquitectónico e o enfoque funcional terá a maior importancia en canto o deseño que rexe ao proxecto.
¿Qué éa Movimento Moderno?
Unha boa definición en canto ao que concierne á arquitectura podémola atopar en Wikipedia. Con todo o movemento moderno aborda máis temas, en realidade todos os temas que incumben ao ser humano: Artísticos, Políticos, Urbanos, en fin: TODO e desde finais do século XIX (tomando máis forza en século XX). E para iso baseábanse en catro principios que sustentaban o movemento: Universalidad, Rigurosidad, Precisión e Economía.
En arquitectura poderiamos enfocar o movemento moderno do seguinte xeito:
“…Ao final do século XIX, a incorporación de novos materiais e o desenvolvemento de novas técnicas, revolucionaron os modos tradicionais de construír.
O Movemento Moderno na historia da arquitectura comprende un período situado entre as dúas guerras mundiais, e o seu obxectivo é a renovación do carácter, deseño e principios da arquitectura, o urbanismo e o deseño. Os protagonistas foron arquitectos que reflectiron nos seus proxectos os novos criterios de funcionalidad e conceptos estéticos. O movemento identifícase no momento da súa máxima expresión nos anos vinte e trinta do século XX.
Un impulso decisivo para o movemento estivo a cargo do CIAM, promovido por Lle Corbusier, e as conferencias internacionais, onde se desenvolveron moitas das teorías e principios que logo se aplicaron en varias disciplinas. A estas pertencen o movemento De Stijl, a Bauhaus, o constructivismo e o racionalismo italiano. En 1936 acuñouse o término Estilo internacional nos EE.UU. e a miúdo chámase así a todo o movemento.
Aínda que as orixes deste movemento poden buscarse a finais do século XIX, con figuras como Peter Behrens. Os seus mellores exemplos constrúense a partir da década de 1920, deseñados por arquitectos como Walter Gropius, Mies van der Rohe e Le Corbusier, seguir lendo…
¿Qué é o “Post – Modernismo”?
En arquitectura, nada máis nin nada menos que aquilo que trataron de facer despois e con intención de superar á modernidad. Como nin sequera atoparon un nome adecuado, todo este afán de querer ser innovadores foi catalogado como Post-Moderno.
O inicio desta etapa Post-Moderna sitúase na segunda metade da década de 1960 e coincide coa tese do arquitecto Robert Venturi, onde intenta xerar un novo enfoque a raíz de interpretar a modernidad como algo aburrido. A frase de Mies: “menos é máis…” Venturi contéstaa: “menos é aburrido…” e iso representa o enfoque do seu libro Complejidad e Contradición na Arquitectura. Que non é outra cousa que tratar de invalidar a arquitectura moderna en busca de “novos rumbos”. Feito que o pasar dos anos mostrounos que non é verdade e que finalmente a arquitectura moderna lidera aínda as óptimas posibilidades en canto a proxección e deseño no noso rubro profesional.
Por citar algún exemplo, desde o meu punto de vista, Ghery sería un valioso representante do que buscaba o Post-Modernismo: calquera cousa que se afastase dos principios do movemento moderno. Si analizamos unha das súas obras, por exemplo a Casa Danzante en Praga (1997) observamos que lle dá máis importancia ao resultado formal que ás necesidades espaciais e obviamente deixa de ser un produto Universal, Preciso, Rigoroso e Económico.
¿Cómo debemos Proxectar?
Neste punto pódense chegar a conclusións debatibles e cuestionables, é por iso que é importante ter en conta que o que se indicará provén de fontes persoais e particulares, sustentadas por estudos e a traxectoria profesional experimentada.
O postmodernismo desgastar consigo unha serie de formulacións para a proxección arquitectónica, que han ir “pasando de moda” e que deixaron secuelas no ensino actual da nosa profesión.
Na maioría de facultades, a nivel nacional, a forma como representación dun concepto ou idea é o que rexe o deseño dun proxecto arquitectónico. Este feito adoita confundir ao alumno e indúceo a elaborar unha sorte de conceptos que lle permitan aproximarse a unha “inspiración inicial” para a proxección formal dos seus traballos académicos. Este xeito de orientar ao alumno a unha proxección arquitectónica conceptual, arroxa como produción arquitectónica –a maioría das veces- formas escultóricas irrisorias e pouco coherentes co material e a función para a cal é concibida dita edificación.
Para graficar o ensino actual, a continuación detallo unha relación de términos que se empregan para sustentar un deseño arquitectónico: Idea e/ou Concepto, Metáfora, Efémero, Etéreo, Sensorial (referido ás sensacións emocionais), Poético, Pel, entre outros. Son algúns dos términos que se empregan para explicar a proxección arquitectónica e o sustento da forma obtida.
Cualificándose a produción en relación a si o resultado formal aproxímase á idea ou concepto inicial, quedando nun segundo plano o sistema constructivo e a función do proxecto. A utilización destes términos “facilita” o sustento da forma obtida e o procedemento proyectual empregado. No entanto, obsérvase pouca relación e ata un mal uso dos términos empregados en relación á nosa profesión.
Todo o indicado liñas arriba evidencia a procura de resultados formais novedosos e interesantes. Esta necesidade de procuras formais orixínase no inicio da postmodernidad, créndose fielmente –co pasar dos anos- que o arquitecto é un artista que debe destacar como tal e buscar en todo momento a originalidad formal a fin de atopar unha “novedosa arquitectura”. A arquitectura non debería desenvolverse co trivial fin de conseguir aplausos e recoñecementos temporais. A arquitectura non é obra dunha persoa, como podería suceder na arte pictórico, musical, escultórico, literario, etcétera. A arquitectura contempla usuarios, funcións, lugares, tecnoloxías, culturas; en esencia contempla a firme misión de ofrecer solucións para o desenvolvemento das necesidades humanas en xeral. Con todo, o desenvolvimiento formal da arquitectura podería ser considerada infinita; pero non por iso imprecisa.
Ao meu parecer debemos deixar de lado todo método que nos inducen -basicamente- nos primeiros anos na universidade. O “concepto”, “a metáfora”, “a idea”, son términos que nos afastan do que realmente require ser abordado pola arquitectura. Quizais poderían utilizarse estas palabras en artes plásticas, pero non en arquitectura. Para proxectar en arquitectura requírense términos e coñecementos sobre o espazo xeográfico, as características climáticas, os materiais a utilizarse, as funcións a realizarse e a automatización requirida para unha óptima solución. Todo iso contemplando o Reglamento Nacional de Edificaciones e en caso de ser unha infraestructura innovadora, rexerse dos exemplos mellor logrados no ámbito internacional.
Como exercicio déixolles a revisión de proxectos seleccionados, onde se pode apreciar unha proxección satisfactoria, lóxica e coherente cos principios que sustentan ao movemento moderno.
Fernando Freire Forga · Doutor Arquitecto
Lima · maio 2013 · Autor do Blogue La Forma Moderna en Latinoamérica
Notas:
[1] A arquitectura é a arte e técnica de proxectar e deseñar edificios, outras estruturas e espazos que forman a contorna humana. O término «arquitectura» provén do grego arch, cuxo significado é ‘xefe’, ‘quen ten o mando’, e tekton, é dicir, ‘constructor’ ou ‘carpintero’. Así, para os antigos gregos o arquitecto é o xefe ou o director da construción e a arquitectura é a técnica ou a arte de quen realiza o proxecto e dirixe a construción dos edificios e estruturas, xa que a palabra techne significa ‘saber facer algunha cousa’. Dela proceden as palabras «técnica» e tamén «tectónico» (‘constructivo’).
[:]












¿Cómo se hace un proyecto? | Santiago de Molina
“¿Cómo se hace un proyecto?”. Pregunta
que ningún arquitecto se hace ya a si mismo porque es una cuestión
genérica y lo genérico es lo contrario a su oficio. Pregunta cargada de
la inocencia del “aun no arquitecto”, que busca un atajo que le libre de
algo del imprescindible sobreesfuerzo que requiere averiguarlo.
Pregunta de voluntarioso “enseñante” por comunicar lo único importante,
aunque quizás lo único incomunicable.
Cuestión
imposible y no por ser oscura sino por ser de trasmisión inútil. Como
tampoco pueden transferirse las cicatrices dejadas por la propia vida, y
esperar que alteren un ápice la vida de los demás. (Quizá, a lo más, se
pueda narrar como se hizo arquitecto uno mismo. Y eso apenas tiene
importancia ni siquiera como inmodesto relato autobiográfico).
Hablar
de cómo se hace un proyecto lo deja todo, con suerte, en una hermosa
metáfora o en algo críptico y fantasmagórico, (aun sin serlo de ningún
modo).
No obstante puede
enseñarse el oficio. Puede aprenderse la técnica. Pueden trasmitirse las
herramientas y su digno manejo. Sabemos que “enseñar” es dar señales,
es decir, marcar direcciones. Así, el mejor docente sería tan sólo una
rigurosa y concienzuda guía de viaje.
“¿Cómo
se hace un proyecto?”. ¿Basta saber que cada nuevo proyecto hace esa
misma pregunta a su autor?. De lo demás, ¿vale la pena hablar?.
http://goo.gl/7blWn8
¿De dónde se sacan las ideas? | Santiago de Molina
Alphonse de Lamartine, extraordinario
poeta francés del siglo XIX, gustaba contestar a la pregunta referida al
origen de sus ideas describiendo las circunstancias en que había
escrito uno sus mejores poemas: una noche que paseaba por un bosque el
poema en cuestión le fue revelado en un súbito destello. Tal cual,
completamente acabado y pleno. (Después de su muerte, encontraron en su
estudio un impresionante número de versiones de ese poema, que había
estado escribiendo y rescribiendo a lo largo de los años).
Billy
Wilder, caso igual de extraordinario, aun en su condición de guionista,
respondía a esa misma cuestión: “A veces cuando estaba sentado en el
retrete, a veces cuando estaba en la ducha, a veces mientras comía. En
diversos sitios. Si supiera qué estaba haciendo cuando se me ocurrieron
esas ideas, siempre me colocaría en la misma posición.»
La
inspiración es pertenencia del genio creador que parece conectado a la
divinidad por lazos más fuertes de los del vulgar trabajo y el desgaste
artesanal del oficio. Responder con misterio a la pregunta se hace para
parecer intelectualmente respetable.
Sin
embargo, todo caso, por extraordinario que sea y por mucho talento de
que se disponga, sabe que las ideas no se “sacan” sino que se “incuban”.
Igual que un catarro o la gripe.
http://goo.gl/92N1o2