Subido a unha cadeira, antes de grande | Luis Gil Pita – Cristina Nieto Peñamaría

Interésanos destacar o mundo particular da cadeira para nenos, moi especialmente porque é un dos primeiros contactos do cidadán ao seu máis primeira infancia cunha máquina que serve aos usos domésticos máis básicos, como paso previo ao uso da arquitectura e a cidade. As cadeiras son as máis simples máquinas (complexas) que pon en relación a acción humana coa contorna arquitectónica próximo. Sentar á mesa a comer ou quizais a traballar (como xogo) separándose, e erguéndose, xa do chan dos primeiros meses antes de alcanzar lugares máis altos e naturais ás accións propias das persoas de idade madura. Tal como Medawar establece na relación dun corpo coa súa contorna inmediata as cadeiras serían ferramentas, apéndices ou órganos externos do propio ser que evolucionan connosco e, en primeiro lugar, nas primeiras interrelaciones do neno coa súa contorna máis aló do seo da súa nai.

Cando o gateo convértese en prescindible e o neno érguese aproveita moi comunmente a mesa supletoria e a cadeira adulta como apoio, confundindo de maneira intuitiva, espontánea e natural o uso e función da escala a que estaba destinada o obxecto que el observa. Cantas veces escoitariamos a sentenza “báixache por iso é polo que iso non é unha cadeira ou saca as cousas por iso é polo que iso non é unha mesa” en alusión a unha natural confusión sobre máquinas feitas para o uso de cidadáns doutra escala.

Escena de apropiación do espazo de escena para asento no Vondelpark Amsterdam

En sentido contrario adaptar funcións e procesos adultos ao tamaño dos nenos esixe unha actitude flexible e aberta que cambie patróns e estereotipos non só afectados polo cambio de escala. O pensamento creativo co obxectivo de adaptarse ao neno móvese dentro de varias escenas ou parámetros moi básicos que ordenamos segundo os seguintes tópicos de creación COPY-PASTE-SCALE, STRECHT, NEW.

Copy-paste-scale

É obvio pero imprescindible referir que a primeira noción do deseño da cadeira infantil nace do traballo na escala, é dicir na redución do tamaño dalgúns deseños adultos para adecuarse á ergonomía do neno producindo obxectos parentes idénticos dos orixinais en versión reducida dos pensados para o talle do home ou muller adulto, case no sentido en que unha maqueta o fai dun orixinal.

Neste sentido, e aínda na versión infantil dalgúns modelos tradicionais e clásicos, é de aplicación e recoñecemento o Principio de Similitude que xa describía Galileo sobre a adaptación e diálogo entre cambio de escala e alteración da función. Unha cadeira máis pequena nacida da copia dunha orixinal de adulto non é simplemente unha aplicación escalar redutora senón que manifesta alteracións estruturais e formais, ás veces pouco perceptibles, pero necesarias para seguir dentro de parámetros funcionais.

Principio de Similitud de Galileo

Strecht

O principal argumento de construción da máquina infantil da cadeira, antes descrito en relación á escala, sobreponse outra pauta adjetivizadora. É a acción que reestruturando e subvertendo en ocasións a anterior modificación de escala feita ao talle dos pequenos, intenta facer manexable o pequeno invento de novo á man e visión de uso do titor, do pai ou a nai. É dicir, para poder facer xestionable polo adulto a diminución de tamaño anteriormente conseguida e poder organizar algunhas accións de desencontro con outros mobles á escala dos maiores, como a relación coa comida ou o xogo no plano elevado da mesa familiar. É o caso das tronas e cadeiras de acompañamento, cuxa necesidade se fai obvia pola incongruencia entre a escala infantil da cadeira do neno e a escala da mesa do adulto.

New

Menos común pola súa dificultade, risco e pola continuidade dos parámetros clásicos no trato e relación do mundo adulto cos nenos son os deseños ex-novo. Son, polo común, cadeiras que non resultan da adaptación dun modelo estándar clásico a unha escala pequena e posteriores deformacións como vimos no segundo apartado senón da creación dunha máquina que xestiona a súa idiosincrasia propia xeralmente en relación á flexibilidade de usos ou escalas e alturas. É o caso da Cadeira norueguesa Tripp-Trapp que estrutura a súa lóxica e obtén un resultado formal absolutamente diferente pola súa necesidade de acompañar ao crecemento do neno dende os primeiros meses ata case a puberdade.

A perversa confusión melancólica

Foi e é común a mala práctica de introducir fóra dos patróns antes relatados, de escala, función e ergonomía, no deseño de cadeiras para nenos, tal como acostuma a denunciar Enzo Mari, a decoración e formas superfluas do imaxinario Disney, simplemente porque desta forma parecesen máis próximas aos nenos. Esta imaxinaría só é o edulcorante superfluo que parte da industria engade pero que ningún valor nin sinal de identidade pon ao rico e diverso mundo do menor.

Simplemente é un recurso infantilizador innecesario e unha proxección que máis alá da súa lixeireza moral reforza e marca o dominio do adulto sobre o neno. Estes adobíos son ademais un recurso gratuíto nunca expresado nin aparecido no mundo tradicional nin vernáculo dos mobles adaptados aos nenos.

Trona balancín tradicional en Seurasaari Island. Helsinki

Neste sentido a única salvidade admisible e adjetivizadora que engade carácter diferenciador ao asento do neno fóra dos parámetros de escala e forma necesarios por ergonomía, vén en ocasións do lado do uso da cor como acento. Este presuposto tamén moderno, que non é gratuíto nin falso en relación á forma, aparece a comezos do s. XX ligado aos novos parámetros de atención á infancia por parte de novos e amplos estudos, entre os cales un dos máis directamente relacionados co mundo do deseño e a arquitectura é o sistema educativo Montessori. Todos os modernizadores sistemas dende fins do s. XIX e durante o s. XX recoñeceron o valor da didáctica da cor no enriquecemento, aprendizaxe e diálogo co exterior da psique infantil.

Para finalizar

Pensamos que a cadeira infantil é e será sempre o comezo da relación do cidadán na súa máis temperá idade co seu ámbito máis próximo, co cuarto, coa arquitectura dentro da arquitectura, antes de saír á rúa e relacionarse coa cidade.

É o punto de apoio, de equilibrio do centro de gravidade inestable da pequena escala en relación á velocidade e coordinación do mundo dos adultos e é tamén a primeira normativa política que seguimos para poñer orde nas funcións e tarefas a realizar en coordinación co mundo xa separado do chan e en relación con outros mobles, outras escalas e funcións a realizar.

Luis Gil+Cristina Nieto. arquitectos

santiago de compostela. setembro 2010

Nota: Breves notas os patróns de deseño das cadeirass infantís en relación os oito exemplos, para la exposición de os Roteiros de Creación da Cidade de Santiago de Compostela en el Bar o 13, Setembro 2010

Luis Gil Pita

Arquitecto por la ETSA de A Coruña en 1997, desde ese año colabora en el estudio de Manuel Gallego Jorreto hasta 1999. Becado de investigación en Holanda en 2000-1, con un estudio sobre lo fronterizo y liminar en arquitectura, por la Diputación de A Coruña, fue posteriormente Profesor invitado en el área de proyectos de la Facultad de Arquitectura de Guimaráes, Universidade do Minho, del 2001 hasta el 2007. Desde el inicio de su carrera ha publicado asíduamente artículos y ha participado como editor en diferentes publicaciones alrededor de la arquitectura.

follow me

Arquivado en: artigos, Luis Gil Pita

Tags: , , , , , , , , , , , , ,