Hai que ler a Borges | Jorge Rodríguez


Luís Buñuel. Hai momentos para recitar poesía e hai momentos para boxear5.

Hai que ler a Borges1

Escribía Roberto Bolaño na súa novela 2666 sobre a cobardía do lector ao enfrontarse aos grandes clásicos. Dicía: “queren ver aos grandes mestres en sesións de esgrima de adestramento, pero non queren saber nada dos combates de verdade, onde os grandes mestres loitan contra aquilo, ese aquilo que nos atemoriza a todos, ese aquilo que apouca e encacha, e hai sangue e feridas mortais e fetidez.” 2

Quizais guiados pola presa patolóxica que invade a contemporaneidade, cada vez máis breve, o panorama artístico en xeral, e polo tanto o arquitectónico, víronse contaxiados desa cobardía que aventuraba o chileno. Porque o xeito en que un adulto enfróntase a Moby Dick, non difiere da forma en que diseccionamos cada recuncho de Leça de Palmeira ou redibujamos cada despiece de Castellvecchio. Ambas dúas necesitan dun compoñente fundamental, tempo. E polo tanto, abstraerse da velocidade contagiosa que marca o tempo das tendencias. Facer un exercicio de reflexión e aprehensión que nos permita apreciar o valor desas feridas e cicatrices que definen o rostro de quen forma parte da historia. De quen tomou parte nos grandes combates.

E así, como os escritores, os arquitectos habemos de formarnos non só a través do ensino frontal, senón a través da lectura. Lectura que no noso caso prodúcese a través do debuxo, da fotografía, da aprehensión, da viaxe, da copia e imitación, de perder o medo a incorporar aquilo que se nos deixou en herdanza. Ha de potenciarse, desde as escolas, o coñecemento da historia como unha ferramenta activa e non como unha disciplina allea ao proceso de gestación dun proxecto, facer comprender que non só o actual é contemporáneo. Perder o medo subirse aos ombreiros daqueles xigantes que nos permiten ver máis lonxe dos que falaba Bernardo de Chartres.

Como ben dixo Jorge Meijide nun artigo anterior3, “os arquitectos, como os escritores, xogamos a compoñer as nosas respectivas obras con elementos herdados”, e que mellor herdanza que o legado dos grandes mestres nas súas obras máis potentes, o camiño percorrido desde as primeiras lecturas e bocetos que derivan nos últimos detalles que fan de cada unha das partes do proxecto, unha tese doctoral. Os elementos herdados das grandes obras necesitan aínda de máis traballo de desgrane e compresión para poder ser útiles á hora de elaborar un proxecto que os mimbres prestados por obras de menor empaquetado intelectual. É por iso que a súa adhesión á nosa retahíla de recursos ante as oportunidades que nos ofrece cada un dos problemas que xorden en calquera produción artística, aporta unha satisfacción digna do esforzo acometido.

Como bien dijo Jorge Meijide en un artículo anterior3, “los arquitectos, como los escritores, jugamos a componer nuestras respectivas obras con elementos heredados”, y que mejor herencia que el legado de los grandes maestros en sus obras más potentes, el camino recorrido desde las primeras lecturas y bocetos que derivan en los últimos detalles que hacen de cada una de las partes del proyecto, una tesis doctoral. Los elementos heredados de las grandes obras necesitan aún de más trabajo de desgrane y compresión para poder ser útiles a la hora de elaborar un proyecto que los mimbres prestados por obras de menor empaque intelectual. Es por ello que su adhesión a nuestra retahíla de recursos ante las oportunidades que nos ofrece cada uno de los problemas que surgen en cualquier producción artística, aporta una satisfacción digna del esfuerzo acometido.

Porque como dicía Bolaño, hai un aquilo que nos atemoriza a todos. Hai problemas, preguntas e temores comúns, que ao longo da historia han ir atopando diferentes solucións, nunca definitivas nin excluíntes, que nos permiten ir formando nosas propias respostas nas primeiras etapas de formación, para despois desenvolver e poñer en práctica. É un labor que hai que acometer con frescura e pausa, con fame de coñecemento e tempo para asimilalo. Porque non é casualidade que os artistas do século XX realizasen as súas grandes viaxes antes da treintena.

Enfrontándonos ao descubrimento das grandes obras que a historia nos ha ir deixando en préstamo, será como formemos unha amalgama de coñecemento idónea para que ao realizar un corte intelectual, atopemos as ferramentas suficientes para traducirse en arquitectura, literatura, cine ou cal sexa a linguaxe que prefiramos. Así é como os autores de Bolaño conseguiron gañar as grandes batallas.

Porque tampouco é casualidade que as grandes viaxes percorresen Italia en busca da terra na que o Gatopardo atopou a auga e a soidade4 necesaria para que todo cambiase, e á súa vez, seguise como sempre.

Porque tampoco es casualidad que los grandes viajes recorriesen Italia en busca de la tierra en la que el Gatopardo encontró el agua y la soledad necesaria para que todo cambiase, y a su vez, siguiese como siempre.

jorge rodríguez seoane

palermo. outubro de 2012

Notas:

[1] Enténdase, ademais de como recomendación, como guiño ao xenial “Consellos sobre a arte de escribir contos” xeniais mandamientos escritos por Roberto Bolaño para a súa columna Entre paréntesis do Diari de Girona. Todas elas recolleitas no libro homónimo.

Bolaño, R: Entre Paréntesis. Barcelona, Ed. Anagrama. 2004

[2] Bolaño, R: 2666.Barcelona, Ed. Anagrama.2004

[3] Fragmento de “O Gatopardo le a Stevenson” artigo escrito polo arquitecto Jorge Meijide para esta mesma páxina web en xuño de 2012.

[4] “Dúas cousas son necesarias en calquera paraje onde nos propoñamos pasar a vida: soidade e auga.” Extracto de: Stevenson, R.L: A casa ideal e outros textos. Madrid, Ed. Hiperión. 1998

[5] Bolaño, R: Os detectives salvaxes. Barcelona, Ed. Anagrama. 1998

Jorge Rodríguez Seoane

Arquitecto y socio fundador y gerente de Seoane Arquitectura.

Experiencia activa en evaluación de riesgos y plan de negocio, gestión de personal y dirección de proyectos de ejecución.

Gestión de carteras de inversión inmobiliaria, búsqueda de activos singulares y representación de intereses.

follow me

Arquivado en: artigos, Jorge Rodríguez Seoane

Tags: , , , , , ,