Estraños domésticos (I): As casas extraordinarias de Kiyoto Ota | Pedro Hernández

5 (100%) 1 vote

Casa de la Lluvia, al fondo. En primer plano a la derecha: Casa del Viento.
Casa da Chuvia, o fondo. En primeiro plano a dereita: Casa do Vento.

Ao entrar no MMuseo Universitario do Chopo aparecen tres pequenas casas. Dicimos casas porque as recoñecemos como tales: uns volumes de madeira con cubertas inclinadas dun aspecto pintoresco, propio dos debuxos do que para un neno podería ser unha casa. A súa concepción, con todo, dista por completo dos canons da arquitectura: o seu tamaño é escaso, o seu espazo interior case mínimo como para poder desenvolver nelas algunha actividade e apenas caben unhas poucas persoas — entre dúas e catro — ; en resumo, distan moito de ser funcionais.

Casa del Viento.
Casa do Vento.

A primeira — a Casa de Alicia — ten dúas portas, unha en cada extremo da casa nunha simetría espejada; cada porta dá acceso a unha escaleira ao final do cal aparece unha pequena xanela — ou porta, segundo mírese — . Remitindo ao texto de Lewis Carroll, Alicia no país das marabillas, desde a escaleira xógase a perspectiva: o acceso xeneroso da porta redúcese conforme ascende ata que o espazo é tan pequeno como o era a casa do coello branco para Alicia despois de que esta comésese ese doce — “Eat me” — que lle permitía facerse xigante. Xunto a ela, unha segunda casa, cunha planta de cruz e dúas portas de acceso, unha enfronte doutra, permiten entrar a un lugar onde corre o vento de forma canto menos singular: de dentro cara a fóra: seis ventiladores impulsan o aire ao exterior, facendo que dentro do espazo sempre habite unha xenerosa e fresca corrente. Por último, unha casa, que lembra a construcións propias de zonas tropicais, aparece só habitada por auga: chove dentro pero non se trata de pingueiras: esa é a idea orixinal, investir a clásica relación de refuxio interior fronte ás inclemencias, trasladadas agora ao cálido interior e impedindo que ninguén poida entrar, á vez que o cheiro a madeira mollada impregna de forma cálida e por completo a atmosfera ao redor dela.

Úteruz .
Úteruz.

Tres casas “de conto” imaxinadas polo escultor japomexicano Kiyoto Ota, nacido en Sasebo, Nagasaki, en 1948 e profesor na FAD- UNAM, quen, como apunta ao describilas non son casas senón que son como esculturas, ou en todo caso, esculturas que, na nosa memoria infantil, móstransenos como casas. Estas tres mesmas casas complétanse na exposición con outras tres pezas que pertencen á súa serie Úteruz, desenvolta desde 2006, e que permite establecer de forma máis clara as intencións buscadas por Ota: a medio camiño entre o niño, o ovo ou o útero, esta serie móstranos unhas construcións realizadas en madeiras como encino, piñeiro e cedro que convidan a experimentar cos sentidos nun esforzo por crear un lugar — que non espazo, nas propias palabras do escultor — cálido e acolledor que lembra ao útero materno.

Como resposta, as tres casas extraordinarias antóllanse máis estrañas e menos acolledoras: permiten acceder a elas pero non poden ser habitadas por moito tempo: ou son demasiado pequenas ou demasiado incomodas ou xa teñen o seu interior ocupado: son “ contraúteruz”, refuxios que negan esa condición de refuxio.

“Non son lugares”,

nos dice.

Pero as construcións de Ota, vistas non xa desde o campo da escultura, senón desde a arquitectura, ofrecen unha lectura radical e interesante, mesmo máis aló das pretensións do seu autor: a de devolver á arquitectura a súa capacidade de crear novos mundos posibles, non necesariamente funcionais ou utilitarios, si moito máis máxicos, propios dun universo infantil que anos de disciplina relataron ao esquecemento e que nos lembre que iso da arquitectura non é senón esa cousa de organizar compoñentes materiais para construír con eles novos sentidos sobre a realidade.

Casa de Alicia.
Casa de Alicia.

Pedro Hernández · arquitecto
Madrid. Febreiro 2019

Soy arquitecto por la Universidad de Alicante, pero mi interés sobre esta disciplina se encuentra alejado de su papel tradicional de diseño de espacios. Más bien, me interesa entender cómo las representaciones de la arquitectura, el paisaje, el diseño o el territorio construyen y materializan determinados discursos ideológicos, imponiendo posturas, subjetividades y formas de acción sobre los cuerpos que la habitan.

En mi trabajo edito estos discursos –sus imágenes, sus historias o sus restos materiales– y reelaboro comentarios críticos que ponen en evidencia sus controversias y contradicciones, formalizándolos en diversos formatos como textos, fotografías, vídeos, objetos o instalaciones, muchas veces entrecruzados entre sí.

He publicado artículos y ensayos en diversos medios de Estados Unidos, Italia, Croacia, España, Chile y México. Desde enero de 2013-2018 residí en la Ciudad de México donde trabajaba como coordinador de contenidos en Arquine. Actualmente resido en Madrid.

follow me

Arquivado en: faro, Pedro Hérnandez Martínez

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , ,