[:es]
“Construidle un monumento al monumento”,
rezaba una de las portadas de la revista de crítica de arte Caín. Justo casi al mismo tiempo que salía esta publicación, se presentaba oficialmente el último trabajo del artista mexicano Sebastián: el Guerrero Chimalli, una enorme escultura de color rojo de 60 metros de altura, 870 toneladas de peso y 35 millones de pesos de presupuesto, ubicada en Chimalhuacán y que, en palabras del gobernador Eruviel Ávila,
“protegerá a los habitantes de Chimalhuacán de la pobreza”.
Los monumentos, símbolos de orgullo identitario, se erigen, alzan y levantan hacia el cielo en distintas circunstancias a lo largo de la historia a fin de comunicar y construir en torno a ellos las nociones de patria, cultura, religión y sociedad. Su función es la de detener el tiempo, ralentizarlo tanto como para que nadie olvide un hecho o acontecimiento relevante para una comunidad. Su función es la de petrificar los discursos de poder, emitir cual altavoz un mensaje de glorias pasadas pero también la de negar otras historias, taparlas y ocultarlas para permitir sólo una, normalmente triunfante, destinada a la exaltación de unos pocos. Por eso son tan interesantes, polémicos y conflictivos. Los monumentos aplanan el espacio público y evitan la posible apropiación simbólica de otras narrativas indeseadas. Construir un monumento a favor de ciertos ideales significa siempre aplastar otros. Por ello, y aun sin pretenderlo, Guerrero Chimalli es tanto un escudo frente a la pobreza como una demostración clara y aberrante del funcionamiento de las políticas públicas en México, más interesadas en la construcción de símbolos poderosos que en una auténtica solución de los problemas que los desbordan.
Y al tiempo que se presentaba la última obra de Sebastián, su nombre aparecía también como parte de la muestra colectiva que se desarrolla en el Museo de Arte Contemporáneo de la UNAM: El derrumbe de la estatua. Hacia una crítica del arte público (1952-2014), curada por José Luis Barrios y que elabora una relectura de la colección MUAC y sus colecciones asociadas. Barrios expone el trabajo del escultor chihuahuense y de otros artistas que desarrollaron parte de su práctica durante la segunda mitad de siglo xx —entre los que se incluyen nombres como David Alfaro Siqueiros, Helen Escobedo, Diego Rivera, Francis Alÿs, Damián Ortega, Teresa Margolles o Eduardo Abaroa Hidalgo— como muestra de la manera en que el concepto de arte público se ha transformado en los últimos 60 años.
México es uno de los mejores ejemplos donde un arte con voluntad social fue transformado en instrumento político. La escultura, la pintura y la arquitectura, mediante el fenómeno de la integración plástica, produjeron espacios decorados con murales que estaban cargados de mensajes épicos que mitifican historias y producen “espacios santificados”, separados de la realidad, desde donde es posible exaltar y orientar el imaginario nacional hacia determinados intereses. Frente a esto, Barrios defiende que
“el arte de la segunda mitad del siglo xx en México ha querido subvertir estas prácticas del arte que buscan instrumentalizar a las personas, el pasado y los sucesos importantes para una sociedad”.
Las propuestas artísticas de la exhibición cargan contra el monumento, con intervenciones y propuestas que
“tienen por finalidad la interacción entre los individuos con sus espacios y no la contemplación distante de los monumentos”.
El derrumbe simbólico que proponía la muestra mexicana resonaba al otro lado del atlántico, en Barcelona, donde se desarrolló en el MACBA, hasta febrero de 2015, la exposición Nonument. En un contexto como el de la Cataluña actual, tan necesitado, según sus políticos, de nuevos símbolos patrios, la muestra aparece como una crítica necesaria a las pretensiones nacionalistas de los últimos años. ¿En qué medida una estatua construye identidad? ¿De qué forma es ésta capaz de representar los anhelos del conjunto de la comunidad?
“Los monumentos esconden cierta apropiación del espacio colectivo, cierto secuestro de la memoria social. […] ¿Quién sustenta un monumento? ¿Quién lo legitima? ¿Cómo emerge? ¿De qué manera arraiga en la comunidad y en el espacio público?”.
La exposición invita a arquitectos, diseñadores y artistas a reflexionar sobre cómo se puede incidir hoy, desde las prácticas del arte, en los problemáticos vínculos entre acontecimiento, conmemoración y ciudad.
La ciudad, cuestionan ambas exposiciones, es el resultado de un conjunto enmarañado de factores. El monumento organiza, reduce la contingencia urbana y niega, a la larga, las posibilidades de disenso. Al menos hasta que, tal y como retoma el artista catalán Domènec en el MACBA, un grupo social decida atacarlo y derrumbarlo por la fuerza.
Su propuesta, un pedestal vacío, es al mismo tiempo, imagen de un cambio, de un fin de ciclo, pero también un lugar por llenar, como si un monumento caído fuera en sí otro monumento, otra manifestación política, que corre el riesgo de acabar tan petrificada como la estatua que antes se alzaba ahí.
Pedro Hernández · arquitecto
Ciudad de México. septiembre 2015
[:gl]
“Construídelle un monumento ao monumento”,
rezaba unha das portadas da revista de crítica de arte Caín. Xusto case ao mesmo tempo que saía esta publicación, presentábase oficialmente o último traballo do artista mexicano Sebastián: o Guerreiro Chimalli, unha enorme escultura de cor vermella de 60 metros de altura, 870 toneladas de peso e 35 millóns de pesos de orzamento, situada en Chimalhuacán e que, en palabras do gobernador Eruviel Ávila,
“protexerá aos habitantes de Chimalhuacán da pobreza”.
Os monumentos, símbolos de orgullo identitario, eríxense, alzan e levantan cara ao ceo en distintas circunstancias ao longo da historia a fin de comunicar e construír ao redor deles as nocións de patria, cultura, relixión e sociedade. A súa función é a de deter o tempo, retardalo tanto como para que ninguén esqueza un feito ou acontecemento relevante para unha comunidade. A súa función é a de petrificar os discursos de poder, emitir cal altofalante unha mensaxe de glorias pasadas pero tamén a de negar outras historias, tapalas e ocultalas para permitir só unha, normalmente triunfante, destinada á exaltación duns poucos. Por iso son tan interesantes, polémicos e conflitivos. Os monumentos aplanan o espazo público e evitan a posible apropiación simbólica doutras narrativas indeseadas. Construír un monumento a favor de certos ideais significa sempre esmagar outros. Por iso, e aínda sen pretendelo, Guerreiro Chimalli é tanto un escudo fronte á pobreza como unha demostración clara e aberrante do funcionamento das políticas públicas en México, máis interesadas na construción de símbolos poderosos que nunha auténtica solución dos problemas que os desbordan.
E á vez que se presentaba a última obra de Sebastián, o seu nome aparecía tamén como parte da mostra colectiva que se desenvolve no Museo de Arte Contemporánea da UNAM: O derrube da estatua. Cara a unha crítica da arte público (1952-2014), curada por José Luis Barrios e que elabora unha relectura da colección MUAC e as súas coleccións asociadas. Barrios expón o traballo do escultor chihuahuense e doutros artistas que desenvolveron parte da súa práctica durante a segunda metade de século xx ?entre os que se inclúen nomes como David Alfaro Siqueiros, Helen Escobedo, Diego Rivera, Francis Alÿs, Damián Ortega, Teresa Margolles ou Eduardo Abaroa Hidalgo— como mostra da maneira en que o concepto de arte pública transformouse nos últimos 60 anos.
México é un dos mellores exemplos onde unha arte con vontade social foi transformado en instrumento político. A escultura, a pintura e a arquitectura, mediante o fenómeno da integración plástica, produciron espazos decorados con murais que estaban cargados de mensaxes épicas que mitifican historias e producen “espazos santificados”, separados da realidade, desde onde é posible exaltar e orientar o imaxinario nacional cara a determinados intereses. Fronte a isto, Barrios defende que
“a arte da segunda metade do século xx en México quixo subverter esta prácticas da arte que buscan instrumentalizar ás persoas, o pasado e os sucesos importantes para unha sociedade”.
As propostas artísticas da exhibición cargan contra o monumento, con intervencións e propostas que
“teñen por finalidade a interacción entre os individuos cos seus espazos e non a contemplación distante dos monumentos”.
O derrube simbólico que propoñía a mostra mexicana resoaba alén do atlántico, en Barcelona, onde se desenvolveu no MACBA, ata febreiro de 2015, a exposición Nonument. Nun contexto como o da Cataluña actual, tan necesitado, segundo os seus políticos, de novos símbolos patrios, a mostra aparece como unha crítica necesaria ás pretensións nacionalistas dos últimos anos. En que medida unha estatua constrúe identidade? De que forma é esta capaz de representar os anhelos do conxunto da comunidade?
“Os monumentos esconden certa apropiación do espazo colectivo, certo secuestro da memoria social. […] Quen sustenta un monumento? Quen o lexitima? Como emerxe? De que maneira arraiga na comunidade e no espazo público?”.
A exposición convida a arquitectos, deseñadores e artistas a reflexionar sobre como se pode incidir hoxe, desde a prácticas da arte, nos problemáticos vínculos entre acontecemento, conmemoración e cidade.
A cidade, cuestionan ambas as exposicións, é o resultado dun conxunto enmarañado de factores. O monumento organiza, reduce a continxencia urbana e nega, a longo prazo, as posibilidades de disenso. Polo menos ata que, tal e como retoma o artista catalán Domènec no MACBA, un grupo social decida atacalo e derrubalo pola forza.
A súa proposta, un pedestal baleiro, é ao mesmo tempo, imaxe dun cambio, dun fin de ciclo, pero tamén un lugar por encher, coma se un monumento caído fóra en si outro monumento, outra manifestación política, que corre o risco de acabar tan petrificada como a estatua que antes se alzaba aí.
Pedro Hernández · arquitecto
Cidade de México. setembro 2015
[:en]
“Construct a monument him to the monument”,
it was saying one of the front pages of the magazine of critique of Caín art. I joust almost at the same time as this publication was going out, one was presenting officially the last work of the Mexican artist Sebastián: the Warrior Chimalli, an enormous sculpture of red color of 60 meters of height, 870 tons of weight and 35 million weight of budget, located in Chimalhuacán and that, in words of the governor Eruviel Ávila,
“It will protect the inhabitants of Chimalhuacán of the poverty”.
The monuments, symbols of pride identitario, they are raised, lift and raise towards the sky in different circumstances along the history in order to report and to construct concerning them the notions of mother land, culture, religion and company. His function is it of petrifying the speeches of power, issues which loudspeaker a message of past glories but also her of denying other histories, to cover them and to conceal them to allow only one, normally triumphant, destined for the exaltation of some few ones. Because of it they are so interesting, polemic and troubled. The monuments smooth the public space and avoid the possible symbolic appropriation of other unwanted narratives. To construct a monument in favour of certain ideal means always to squash others. For it, and even without claiming it, Warrior Chimalli is so much a shield opposite to the poverty as a clear and aberrant demonstration of the functioning of the public policies in Mexico, more interested in the construction of powerful symbols that in an authentic solution of the problems that exceed them.
And at the time that one was presenting Sebastián’s last work, his name was appearing also as part of the collective sample that develops in the Museum of Contemporary Art of the UNAM: The precipice of the statue. Towards a critique of the public art (1952-2014), treated by José Luis Barrios and that elaborates a rereading of the collection MUAC and his associate collections. Neighborhoods it exposes the work of the sculptor chihuahuense and of other artists who developed part of his practice during the second half of century xx – between that names are included as David Alfaro Siqueiros, Helen Escobedo, Diego Rivera, Francis Alÿs, Damián Ortega, Teresa Margolles or Eduardo Abaroa Hidalgo– as sample of the way in which the concept of public art has transformed in the last 60 years.
Mexico is one of the best examples where an art with social will was transformed into political instrument. The sculpture, the painting and the architecture, by means of the phenomenon of the plastic integration, produced spaces decorated with murals that were loaded with epic messages of that mitifican tell the history and they produce “spaces sanctified”, separated from the reality, from where it is possible to exalt and to orientate the imaginary native towards certain interests. Opposite to this, Neighborhoods it defends that
“the art of the second half of the century xx in Mexico has wanted to subvert these practices of the art that seek to carry out the persons, the past and the important events for a company”.
The artistic offers of the exhibition load against the monument, with interventions and offers that
“they take the interaction as a purpose between the individuals with his spaces and not the distant contemplation of the monuments”.
The symbolic precipice that was proposing the Mexican sample was resounding to another side of the Atlantic one, in Barcelona, where there developed in the MACBA, until February, 2015, the exhibition Nonument. In a context as that of the current Catalonia, so needy, according to his politicians, of new native symbols, the sample appears as a necessary critique to the nationalistic pretensions of last years. In what measure does statue construct identity? Of what form is it this one capable of representing the longings of the set of the community?
“The monuments hide certain appropriation of the collective space, certain kidnapping of the social memory. […] the one who does sustain a monument? The one who does legitimize it? How does it emerge? Of what way does it take root in the community and in the public space?”.
The exhibition invites architects, designers and artists to thinking how it is possible to affect today, from the practices of the art, in the problematic links between event, commemoration and city.
The city, they question both exhibitions, it is the result of a set entangled of factors. The monument organizes, reduces the urban contingency and denies, eventually, the possibilities of dissent. At least until, as there takes again the Catalan artist Domènec in the MACBA, a social group decides to attack and to demolish it for the force it.
His offer, an empty pedestal, is at the same time, image of a change, of an end of cycle, but also a place for filling, as if a monument fallen out in yes another monument, another political manifestation, which traverses the risk of finishing so petrified as the statue that before was raising there.
Pedro Hernández · architect
Ciudad de México. september 2015
[:]





La gente a destruir el patrimonio de arquitectura
Somos una empresa de Ingeniería, Arquitectura y Consultoría experta en el sector Industrial que acompaña a sus clientes en sus inversiones tanto a nivel nacional como internacional, con una experiencia de más de 20 años y 300 proyectos firmados, en el que trabajamos en todos los sectores desde Agroalimentación, Farmacia, Químico, Logístico y Distribución, Edificación-Urbanismo, Terciario y Medioambiente.