[:es]
Trabajar en el tiempo y en los bienes y arquitecturas que otros pensaron y construyeron antes que nosotros, tiene un deje a colaborar con esos otros arquitectos que ya no están. Si Viollec Le Duc dice que restaurar es devolver la sangre original al edificio, lo que él llama el estilo, también lo es devolver en cierta manera a quien proyectó en primer lugar, el derecho a ver su obra tal como la pensó o como la ejecutó.
En ese sentido restaurar es redescubrir los sentimientos, los rasgos del pensamiento de otro a través de una colaboración en el tiempo con alguien que ya no está. Muy parecido, pero sin su presencia, a colaborar con el maestro que le enseña el oficio a sus asistentes, o a cuando se suman fuerzas con compañeros para llevar a buen puerto un proyecto complejo o un concurso inabarcable por nosotros mismos, siempre con el máximo respeto por el otro, para poder aprender, siempre.
Esta vez tener la posibilidad de ser colaboradores de D. Alejandro Rodríguez Sesmero arquitecto insigne de la renovación urbana de la Pontevedra de finales del s. XIX, tal vez el mejor arquitecto de la ciudad en aquel siglo, antes de que a la misma plaza llegase en el siglo siguiente otro maestro y otro D. Alejandro….
Una suerte reconstituir la verdad, la sangre original de su arquitectura, con el susurro de las técnicas constructivas del buen hacer tradicional mediante la atenta lectura de las extraordinarias proporciones y motivos ornamentales escogidos por él para esta arquitectura del mejor espacio público del s. XIX en Caldas de Reis.

Las obras de Fonte da Burga se enmarcan en un programa municipal de puesta en valor de las fuentes del Camino de Santiago, denominado Fontes no Camiño. La Fonte da Burga, ubicada en la confluencia de las calles Laureano Salgado y Real, es uno de los elementos más significativos del dominio público municipal y del patrimonio histórico de la villa termal. La Fuente de A Burga fue construida en 1881 por el Ayuntamiento de Caldas siendo alcalde Antonio Román López, procediéndose en aquel momento al cubrimiento de lo que era un espacio de baño público con aguas termales, que era conocido como Fonte do Baño, sin formalización alguna.
Tras 135 años de vida e historia, revertir el progresivo deterioro constructivo de los materiales originales (granito, forja, fundición y bronces) y también mejorar el entorno del manantial para devolverle el estado funcional, ambiental y urbano adecuado a la calidad de este bien, fueron el doble objetivo que se perseguía con los trabajos de restauración de la Fonte da Burga. La rehabilitación contó con el dictamen favorable del Comité Asesor del Camino de Santiago y la aprobación de la Dirección Xeral de Patrimonio Cultural de la Xunta.

Durante el proceso de redacción del proyecto de restauración de “A Fonte da Burga”, surgió la sospecha, debido a la claridad de la organización, modulación y riqueza ornamental de la fuente -de un carácter más culto de lo común, como por ejemplo en la elección de los vasos ornamentales de la fundición francesa de Vall d`Osne-, de que su origen y diseño debía responder a una mano específica y no tan anónima como pudiera parecer.
Esta sospecha unida al conocimiento de que muy poco después de que se inaugurase esta construcción termal D. Alejandro Rodríguez Sesmero trabajó en años sucesivos en las Escuelas y asilo de Ancianos de Caldas de Reis llevó a la investigación en los archivos municipales, que concretó el pago a D. Rodriguez Sesmero por la realización de los trabajos de adecuación de esta área urbana de la calle Real y también otros pagos al responsable de la cantería y fundición de la fuente, para que resolviesen con el arquitecto responsable de la dirección de la misma, lo cual afianzó y terminó de confirmar la teoría de su intervención como arquitecto original de este emblemático elemento de la villa de Caldas de Reis.
La restauración del elemento de 1881 fue terminada en Julio de 2017.
Obra: Restauración de la Fonte da Burga.
Promotor: Concello de Caldas de Reis,
Localización: Caldas de Reis. Pontevedra, Galicia, España
Autores: Luis Gil Pita – Cristina Nieto Peñamaria. ARQUITECTOS, Aparejadora Mónica Balado, Colaboradores: Beatriz Asorey diseñadora, Alberto Alonso Arquitecto.
Constructor: Ramón Suárez – Obradoiro Compostela constructora/ Renovatio Restauración –Forxa Chago herrero-
Fotografía estado inicial y proceso: Luis Gil Pita
Fotografía de obra: Roi Alonso- Roi Alonso fotografía de arquitectura.
Año: 2016-17
+ gilpitanietopenamariaarquitectos.com
[:gl]
Traballar no tempo e nos bens e arquitecturas que outros pensaron e construíron antes que nós, ten un deixe a colaborar con eses outros arquitectos que xa non están. Se Viollec Lle Duc di que restaurar é devolver o sangue orixinal ao edificio, o que el chama o estilo, tamén o é devolver en certa maneira a quen proxectou en primeiro lugar, o dereito para ver a súa obra tal como pensouna ou como a executou.
Nese sentido restaurar é redescubrir os sentimentos, os trazos do pensamento doutro a través dunha colaboración no tempo con alguén que xa non está. Moi parecido, pero sen a súa presenza, a colaborar co mestre que lle ensina o oficio aos seus asistentes, ou a cando se suman forzas con compañeiros para levar a bo porto un proxecto complexo ou un concurso inabarcable por nós mesmos, sempre co máximo respecto polo outro, para poder aprender, sempre.
Esta vez ter a posibilidade de ser colaboradores de D. Alejandro Rodríguez Sesmero arquitecto insigne da renovación urbana da Pontevedra de finais do s. XIX, talvez o mellor arquitecto da cidade naquel século, antes de que á mesma praza chegase no século seguinte outro mestre e outro D. Alejandro…
Unha sorte reconstituir a verdade, o sangue orixinal da súa arquitectura, co rumoreo das técnicas construtivas do bo facer tradicional mediante a atenta lectura das extraordinarias proporcións e motivos ornamentais escollidos por el para esta arquitectura do mellor espazo público do s. XIX en Caldas de Reis.

As obras de Fonte dá Burga enmárcanse nun programa municipal de posta en valor das fontes do Camiño de Santiago, denominado Fontes non Camiño. A Fonte dá Burga, situada na confluencia das rúas Laureano Salgado e Real, é un dos elementos máis significativos do dominio público municipal e do patrimonio histórico da vila termal. A Fonte da Burga foi construída en 1881 polo Concello de Caldas sendo alcalde Antonio Román López, procedéndose naquel momento ao cubrimiento do que era un espazo de baño público con augas termais, que era coñecido como Fonte do Baño, sen formalización algunha.
Tras 135 anos de vida e historia, reverter a progresiva deterioración construtiva dos materiais orixinais (granito, forxa, fundición e bronces) e tamén mellorar a contorna do manancial para devolverlle o estado funcional, ambiental e urbano adecuado á calidade deste ben, foron o dobre obxectivo que se perseguía cos traballos de restauración da Fonte da Burga. A rehabilitación contou co ditame favorable do Comité Asesor do Camiño de Santiago e a aprobación da Dirección Xeral de Patrimonio Cultural da Xunta.

Durante o proceso de redacción do proxecto de restauración de “A Fonte da Burga”, xurdiu a sospeita, debido á claridade da organización, modulación e riqueza ornamental da fonte -dun carácter máis culto do común, por exemplo na elección dos vasos ornamentais da fundición francesa de Vall d`Osne-, de que a súa orixe e deseño debía responder a unha man específica e non tan anónima como puidese parecer.
Esta sospeita unida ao coñecemento de que moi pouco despois de que se inaugurase esta construción termal D. Alejandro Rodríguez Sesmero traballou en anos sucesivos nas Escolas e asilo de Anciáns de Caldas de Reis levou á investigación nos arquivos municipais, que concretou o pago a D. Rodriguez Sesmero pola realización dos traballos de adecuación desta área urbana da rúa Real e tamén outros pagos ao responsable da cantería e fundición da fonte, para que resolvesen co arquitecto responsable da dirección da mesma, o cal afianzou e terminou de confirmar a teoría da súa intervención como arquitecto orixinal deste emblemático elemento da vila de Caldas de Reis.
A restauración do elemento de 1881 terminou en xullo de 2017.
Obra: Restauración da Fonte da Burga.
Promotor: Concello de Caldas de Reis,
Localización: Caldas de Reis. Pontevedra, Galicia, España
Autores: Luis Gil Pita – Cristina Nieto Peñamaria. ARQUITECTOS, Aparelladora Mónica Balado, Colaboradores: Beatriz Asorey deseñadora, Alberto Alonso Arquitecto.
Constructor: Ramón Suárez – Obradoiro Compostela constructora/ Renovatio Restauración –Forxa Chago herrero-
Fotografía estado inicial e proceso: Luis Gil Pita
Fotografía de obra: Roi Alonso- Roi Alonso fotografía de arquitectura.
Año: 2016-17
+ gilpitanietopenamariaarquitectos.com
[:en]
To be employed at the time and at the goods and architectures that others thought and constructed before that we, it has an after-taste to collaborate with these other architects who already are not. If Viollec Le Duc says that restoring is to return the original blood to the building, which it is called the style, also it is to return in certain way whom it projected first, the right to see his like work her thought or since he her executed.
In this sense restoring is to re-discover the feelings, the features of the thought of other one across a collaboration in the time with someone who already is not. Very similar, but without his presence, to collaborating with the teacher who teaches the trade to his assistants, or to when forces add with companions to take to good port a complex project or a contest inabarcable for us themselves, always with the maximum respect for other one, to be able to learn, always.
This time to have the possibility of being collaborators of D. Alejandro Rodríguez Sesmero celebrated architect of the urban renovation of the Pontevedra of ends of s. The XIXth, maybe the best architect of the city in that century, before to the same square another teacher and another D. Alejandro was coming in the following century …. Always.
A luck to re-constitute the truth, the original blood of his architecture, with the sigh of the constructive technologies of the good one to do traditionally by means of the attentive reading of the extraordinary proportions and ornamental motives chosen by him for this architecture of the best public space of s. The XIXth in Caldas de Reis.

Fonte da Burga’s works place in a municipal program of putting in value of the sources of the Way of Santiago, named Fontes not Camiño. The Fonte da Burga is located in the confluence of the streets Laureano Salgado and Royal, is one of the most significant elements of the public municipal domain and of the historical heritage of the thermal villa. The Source of was constructed Burga in 1881 by the Town hall of Caldas being a mayor Antonio Roman Lopez, they coming in that moment to the coverage from what was a space of public bath with thermal waters, which it was known as Fonte do I bathe, without any formalization.
After 135 years of life and history, to revert the progressive constructive deterioration of the original materials (granite, forge, smelting and bronzes) and also to improve the environment of the spring to return to him the functional, environmental and urban condition adapted to the quality of this good, were the objective double that was chased by the works of restoration of the Fonte da Burga. The rehabilitation possessed the favorable opinion of the Committee Adviser of the Way of Santiago and the approval of the Dirección Xeral de Patrimonio Cultural de la Xunta.

During the process of draft of the project of restoration of “A Fonte da Burga”, the suspicion arose, due to the clarity of the organization, modulation and ornamental wealth of the source – of a more educated character of the common thing, since for example in the choice of the ornamental glasses of French smelting by Vall d`Osne-, of that his origin and design had to answer to a hand specific and not as anonymous as it could seem.
This suspicion joined knowledge that very shortly after this thermal construction was inaugurated D. Alejandro Rodríguez Sesmero was employed in the successive years at the Schools and retirement home of Caldas de Reis led to the investigation in the municipal files, which the payment made concrete to D. Rodriguez Sesmero for the accomplishment of the works of adequacy of this urban area of the Royal street and also other payments to the person in charge of the hewn stone and smelting of the source, in order that they were resolving with the architect responsible for the direction of the same one, which guaranteed and stopped confirming the theory of his intervention as original architect of this emblematic element of the villa of Caldas de Reis.
La restauración del elemento de 1881 fue terminada en Julio de 2017.
Work: Restoration of Fonte da Burga in Caldas de Reis.
Promoter: Concello de Caldas de Reis,
Locationn: Caldas de Reis. Pontevedra, Galicia, Spain
Autores: Luis Gil Pita – Cristina Nieto Peñamaria. ARCHITECTS, Rigger, Mónica Balado, Collabotors: Beatriz Asorey, designer, Alberto Alonso, architect.
Builder Company: Ramón Suárez – Obradoiro Compostela constructora/ Renovatio Restauración –Forxa Chago herrero-
Initial condition and process photography: Luis Gil Pita
End photography: Roi Alonso- Roi Alonso fotografía de arquitectura.
Year: 2016-17
+ gilpitanietopenamariaarquitectos.com
[:]









































