As cousas pequenas | Jorge Meijide

Fresco da Capela Sixtina (detalle da Creación de Adán), Miguel Anxo, 1508-1512

As cousas pequenas

Empezaremos por unha confesión, ola, chámome Jorge e gústanme as cousas pequenas. Se, o admito, gústanme as cousas pequenas e os feitos pequenos. As pequenas cousas. No fondo creo que a todos nos gustan, dunha ou outro xeito. Ademais, din que é polas pequenas cousas polas que o mundo se move, será verdade. Os comezos son sempre pequenos e son sempre importantes, así que…

A clasificación do pequeno, como diría Bachelard, é, ao contrario do que o seu nome parece indicar, moi ampla, case infinita, case todo foi pequeno algunha vez, e tan variada como calquera daquelas clasificacións ou categorías coas que o bo de John Wilkins pretendía ordenar o mundo alá polo século XVII. Borges recórdanolo no seu texto O idioma analítico de John Wilkins, no que tamén aparece esa magnífica referencia a certa enciclopedia chinesa que se titula Emporio celestial de coñecementos benévolos que, certa ou non, é tan sublime como inútil era intento de Wilkins.

Pero o meu interese polo pequeno non nace por un afán de catalogación, tampouco ten que ver coa fabricación íntima dos obxectos, nin coa filigrana do seu detalle ou aspecto, nin está asociado a obxectos determinados. Non, o meu interese polo pequeno nace polo abarcable da súa natureza. Se facemos caso da definición que de abranguer fai o dicionario de RAE temos:

1. Cinguir algo cos brazos ou coa man.

2. Rodear, comprender.

3. Conter, implicar ou encerrar en si.

4. Percibir ou dominar coa vista, dunha vez, algo na súa totalidade.

Entón comprendemos cara a onde quero chegar, estamos ante aquilo que se pode comprender, ademáis de abranguer, aquilo que se pode percibir na súa totalidade. Percepción e comprensión, ou mellor dito comprehensión, se se me permite ir un paso máis alá na abstracción do concepto. Así pois o pequeno radica na súa proporción e escala, e por iso, tamén coa súa relación respecto a outras cousas coas que se lle pode comparar, e sobre todo, coa percepción que temos del. Pero tamén o pequeno é unha categoría intima que está fóra de toda escala e proporción, é unha categoría interior e persoal. A percepción sitúanos ante o noso ámbito e o ámbito aprehensible é o ámbito controlable polos nosos sentidos e sensacións.

A pequena escala ofrece un campo de experimentación máis controlado, permite unha xénese máis directa, unha percepción máis próxima. Unha sensación próxima. O pequeno permite, polo seu abarcabilidad, se se me permite o palabro e xa levo uns cantos, unha relación persoal, directa e íntima. Son obxectos, pezas, ou espazos abarcables, manipulables e habitables, que podemos facelos un connosco. E todo iso ten moito que ver co espazo e a percepción deste, ten que ver coa arquitectura, esa gran palabra á que tan a miúdo se baleira de contido para se utilizada para calquera fin.

A pequena arquitectura, esa da pequena escala, adoita ser o noso primeiro paso na profesión. Xeralmente chégase á arquitectura práctica, esa do encargo máis ou menos remunerado, da man da pequena escala, do pequeno encargo. A primeira obra, ten que ver moito coa contención, tanto de medios coma de programa. Son exercicios limitados, e está ben que o sexan, á fin e ao cabo a confianza hai que gañarlla, a dos demais e a dun mesmo… Pero tamén ten que ver coa autocontención.

¡Ai daquel que comeza despregando todo o seu extenso repertorio amontoado con ansia de novato nervioso! ¡Ai daquel que non aprendeu o valor da contención, desa autocontención, esa que vén da man da reflexión e a autocrítica!.

Todo aquilo, no pequeno, reborda e desbórdase, vólvese groseiro e inútil. No pequeno delátase o exceso. Exceso e falsa complexidade que se confunden con profundidade de pensamento e mensaxe, “o que só resulta complexo é equivocadamente confundido co profundo”, dicía Edgar Allan Poe por boca dun dos seus personaxes en Os crimes da rúa Morgue. Menos é máis, dicía don Ludwig, e dar lebre por gato era a máxima de don Alejandro. Ambos os dous falaban de calidade e non de cantidade.

Todo aquello, en lo pequeño, rebosa y se desborda, se vuelve grosero e inútil. En lo pequeño se delata el exceso. Exceso y falsa complejidad que se confunden con profundidad de pensamiento y mensaje, “lo que sólo resulta complejo es equivocadamente confundido con lo profundo”, decía Edgar Allan Poe por boca de uno de sus personajes en Los crímenes de la calle Morgue. Menos es más, decía don Ludwig, y dar liebre por gato era la máxima de don Alejandro. Ambos hablaban de calidad y no de cantidad.

As pequenas cousas, os pequenos feitos, detalles da vida como na novela da india Arundhati Roy, O deus das pequenas cousas, ou como no tan famoso como maltratado e malentendido efecto bolboreta, son aquelas que cambian o curso dos acontecementos; neles está a posibilidade da diferenza, así na vida como na arquitectura. Xa dicía Mies “Deus está nos detalles”, unha frase roubada a Flaubert por certo… Ninguén é perfecto.

jorge meijide . arquitecto

a coruña. setembro 2013

Arquitecto por la ETSA de A Coruña desde 1991. Colabora en el estudio de Juan Navarro Baldeweg entre 1991 y 1992. Máster de proyectos integrados por la fundación camuñas, madrid 1992. A la vuelta A Coruña se incorpora al estudio de su padre, Carlos E. Meijide Calvo con el que trabaja hasta 2001. Desde 2004 hasta 2009 colabora con los arquitectos Patricia de Marichalar y Fernando Martínez. En el año 2009 forma, junto con Patricia de Marichalar meijidedemarichalar arquitectos.

Desde 2014 trabaja en solitario colaborando con estudios y arquitectos amigos. Es profesor de proyectos arquitectónicos en la Escuela Técnica superior de Arquitectura de A Coruña desde 1997; es tutor de proyecto fin de carrera y ha sido presidente del tribunal de PFC. Colabora con blogs y publicaciones de arquitectura.

follow me

Arquivado en: artigos, Jorge Meijide

Tags: , , , , , , , , , , ,