Historia Universal da Infamia [II] | José Ramón Hernández Correa

5 (100%) 1 vote

Historia Universal da Infamia [I] | José Ramón Hernández Correa

Eileen Gray
Eileen Gray

Supoñíase que isto ía ser un espazo sobre teoría e crítica de arquitectura, pero ao final tamén ten murmuracións. E é que eu son moi fan e moi mitómano, e as vidas dos meus heroes interésanme mesmo máis que as súas obras.

(Creo que sería un estupendo colaborador na sección de arquitectura de Telecinco, supoñendo que tal cousa puidese existir algún día).

No meu sórdido percorrido pola ignominia dos máis grandes, hoxe tócame falarvos de Le Corbusier.

Pero antes téñovos que falar de Eileen Gray, unha decoradora irlandesa, experta en lacados, deseñadora de mobles e de tecidos, e que as escasísimas veces que tivo que deseñar unha casa fíxoo maxistralmente, sen despeitearse, cunha facilidade abraiante.

E.1027
E.1027

Cada vez que leades unha recensión sobre Eileen Gray leredes a palabra “lesbiana” para empezar. (Creo que a ligazón que puxen á wikipedia é un dos poquísimos sitios en que non se di). A min iso dóeme. Eu tardei bastantes anos e bastantes libros en decatarme, por casualidade, de que Louis Henry Sullivan era homosexual, pero con Eileen Gray basta que leamos unha pequena nota para que nolo digan. Por que? Un diría que hai alguén que pensa que ser lesbiana equivale a ser un marimacho e, por tanto, a unha especie de pseudohombre, e que só así se entende que poida haber unha muller no Movemento Moderno capaz de facer casas tan boas como as que facían os homes.

Non sei. Talvez haxa algo diso. Armémonos de paciencia, porque aínda non empezamos a contar as humillacións e vexacións que tivo que soportar esta muller.

Eileen Gray foi unha das persoas máis sensibles e máis innovadoras no campo do “deseño total do espazo”, entendendo por tal cousa o mobiliario, a luz, as texturas, as cores, os tecidos… Abarcou un campo no que os arquitectos do Movemento Moderno apenas reflexionaran por entón, e chegou a logros prodixiosos.

Era un espírito libre, que non quería estar atada a ninguén nin a nada. Nunca quixo casar, e viviu sucesivas historias de amor que aos pánfilos como Le Corbusier deixábanlles estupefactos.

Unha destas historias tívoa con Jean Badovici, un arquitecto romanés que…

-Espera, espera. Non dixeras que Eileen Gray era lesbiana?
-Si. E repito que así o din as súas biografías.
-E este Badovici?
-Pois iso, que a Gray debía de ser lesbiana pero menos. De todos os xeitos, non apearedes do burro a quen ten ese puntiño morboso. O máis que conceden algúns é que foi “bisexual”, que sabe Divos que pretenden que signifique. Eu preferiría que á xente deixásenselle as súas gónadas e costumes en paz, pero non pode ser. Telecinquismo puro. Menciono isto porque me parece fundamental para entender unha parte da obsesión do Corbu.

E.1027
E.1027

Sigamos. Jean Badovici  era arquitecto de formación, pero sobre todo era crítico, e editor da importantísima revista L’Architecture Vivante; e era amigo de Le Corbusier, de quen publicara moitas obras.

Eileen e Jean estaban moi namorados. Construíronse unha estupenda casa na costa azul para vivir nela o seu amor. A casa foi deseñada por ambos, aínda que ao parecer foino principalmente por Eileen, e Jean limitouse a poñer a “profesión”, solucionando detalles técnicos. Desde logo, tanto a elección do lugar como as ideas principais da configuración da casa, e todo o acondicionamento interior foron obra exclusiva de Eileen. (Tamén foi ela quen custeou a obra).

Á casa chamárona E.1027, que parece un nome moi técnico e moi frío, pero que esconde o anagrama das súas iniciais. (E de Eileen, 10 da letra J = Jean, 2 da letra B = Badovici, e 7 da letra G = Gray).

E.1027
E.1027

A casa foi construída entre 1926 e 1929. Por aquela época, como dixen, Badovici tiña moita relación con Le Corbusier, e convidoulle varias veces á casa.

Le Corbu quedou literalmente conmocionado tanto pola casa como pola autora. (Sabía que Badovici non era capaz de facer iso). Xamais ata entón vira tal integración do deseño de mobiliario, alfombras, tapices e cortinas coa arquitectura moderna nun todo fantástico. Por outra banda, o emprazamento era de ilusión, as vistas magníficas, e a sensación de estar nesa casa era de alegría, de luz, de espazo, de amor, de felicidade en suma.
Por outra banda, Le Corbusier era un paleto, e nunca coñecera a unha muller como Eileen.

(Eu xuraría que non se namorou dela, pero si que lle obsesionou, mesmo lle debeu de dar algo de medo).

E.1027
E.1027

O caso é que Le Corbusier facíase convidar a esa casa a miúdo, e insinuaba que tal parede quedaría moi ben cun dos seus murais. Esas insinuacións poñían frenética a Eileen, que pensara cada detalle da casa e que a quería xusto como era, sen necesidade de que ninguén viñese meterlle man nin a pintarrajear.

Entre 1938 e 1939 Le Corbusier, por fin, pintou unha serie de murais na casa. Eileen, impotente, desesperouse.

O amor entre Eileen e Jean terminouse facía anos. (Escribo como un redactor de Ola!, verdade?). Eileen marchouse de alí, e a casa quedara a nome de Badovici. (Vaia choio). Aínda por riba, Le Corbusier, que seguía obsesionado pola casa, ofreceuse (outra vez) para pintar uns murais gratis. Le Corbusier era o arquitecto máis famoso do mundo, e como pintor tamén era moi valorado.

A quen lle amargaba o doce de que regalase uns murais? (Que a quen lle amargaba? A Eileen, pero que importaba Eileen?).

Historia Universal de la Infamia [II] José Ramón Hernández Correa Eileen Gray o4
E.1027

Traizoada polo seu antigo amor, Eileen tivo que decatarse de que o intruso estaba a se saír coa súa, manchurreando as paredes da súa casa, rompendo todas as súas ideas e todas as súas intencións e todos os seus logros artísticos e espaciais.

Para máis graza, mirade como se fixo fotografar Le Corbu, feliz e vencedor, pintando por fin as virginales paredes, violando por fin á E.1027 e a Eileen.

Isto é de psicanálise. (Imos, ata eu atrévome a facer un diagnóstico).
Un dos murais é precisamente unha escena de espidos femininos, mulleres (lesbianas?) entregadas, receptivas, expectantes. (Imaxínome ao Corbu poñéndose como un choto).

E.1027
E.1027

Lle Corbusier publicou os murais no seu Oeuvre Complete, sen nin sequera mencionar o nome de Eileen Gray, e volveu facer o mesmo na revista L’Architecture d’Aujour d´hui. E aínda se permitiu escribir sobre o escaso valor dos muros inciales, que foran revitalizados e animados polo seu pincel. (Pero preocupouse de non mostrar as fotos dos seus murais sen máis, senón en perspectiva cos espazos da casa).

Todo isto enfureció a Eileen. Pero aínda máis: Un dos frescos fora pintado na entrada, sobre un abstracto xeométrico de Eileen. E, aínda máis: Dada a fama e a transcendencia de todo o que facía o Corbu, moita xente chegou a pensar que a casa era obra súa. Le Corbusier desmentiuno a medias, e acabou escribindo que a obra era de Jean Badovici e de Helen (sic) Gray. Nin quixo escribir ben o seu nome.

E.1027
E.1027

Logo, coa Segunda Guerra Mundial, a casa foi chabolizada polas tropas alemás, que a deixaron case destruída.

En 1952 Le Corbusier construíu unha cabana de vacacións xusto encima da casa E.1027, a moi poucos metros. Di que a deseñou como un agasallo á súa esposa, pero o único que pensaba era estar encima da casa que lle obsesionaba, estar encima (unha vez máis) de Eileen.

Le Corbusier entraba a miúdo na casa, restauraba os seus murais e reacondicionaba o que lle daba a gana.

Cando morreu Badovici, a casa pasou a ser propiedade dunha irmá súa, monxa, e Le Corbusier tentou comprala, ou que a comprase algún amigo, sobre todo para preservar os frescos. Cando a casa foi adquirida finalmente por Madame Schelbert, allea a toda esa historia e amiga de Lle Corbusier (que manipulou a poxa enganando ao mismísimo Onassis), leste fomentou aínda máis a súa relación como bo veciño, e seguiu opinando, manipulando e manoseando a casa ata o mesmo día da súa morte.

Parece ser que o 27 de agosto de 1965 Le Corbusier saíu da súa cabana e almorzou na E.1027 coa señora Schelbert, e desde aí baixou ao mar para nadar un intre. É moi posible que ao sentir o ataque ao corazón a súa última mirada fóra a esta casa que lle volvía tolo durante décadas.

E.1027
E.1027

José Ramón Hernández Correa
Doutor Arquitecto eautor de Arquitectamos locos?
Toledo · maio 2012

Historia Universal da Infamia [III] | José Ramón Hernández Correa

Arquivado en: artigos, José Ramón Hernández Correa

Tags: , , , , , , , , , , ,