¿Estudar Arquitectura? | José Ramón Hernández Correa

Creo que a estas alturas os lectores deste blog xa saberedes que o Governo de España prepara unha lei (a de Servizos Profesionais, ou LSP) que, entre outras cousas, permitirá aos enxeñeiros o exercicio da arquitectura.

(Acabamos de decatarnos de que aprazan a súa aprobación: Prolongan nosa agonía).

O borrador desa lei quere facer patente que non existe distinción entre edificación, construción e arquitectura, e razoa que si un enxeñeiro sabe facer unha nave ten que saber facer unha casa.

Xorde entón unha dúbida inmediata: Si un enxeñeiro vai poder facer o seu e ademais o do arquitecto, mentres que un arquitecto seguirá sen poder facer o do enxeñeiro, ¿para que estudar Arquitectura?

ETSAM | wikipedia.org

Ocórrenlleme moitas liñas de comentarios, pero todas elas foron moito mellor desenvolvidas por elocuentes compañeiros. Así que tiro por outro sitio.

Teño dous fillos, e ningún deles está nin remotamente interesado en ser arquitecto. Pero, si atraeulles a arquitectura, ¿que lles podería dicir?, ¿como lles aconsellaría? Uf, que difícil.

O sentido común di que estudar arquitectura é inútil, é unha auténtica perda de tempo.

Pero recordo a miña xa afastada carreira (remateina en 1985) e véñenme á mente unhas cantas imaxes, ideas e recordos atrapallados:

a) Fullaondo contándonos a súa viaxe a Finlandia con Moneo, para visitar a Alvar Aalto. LLeváronlle unha caixa de 12 botellas de Rioja. Bebéronas dunha sentada entre os tres. (O entre os catro. Aalto servíalle viño ao fantasma da súa esposa falecida había pouco, que tiña a súa cadeira, o seu prato, os seus cubertos, etc).

b) Oíza subindo os lentes á fronte e contándonos por que unha casa tiña que ser caótica mentres que o Aeroporto de Barallas tiña que ser ordenado, e representando a súa carreira con maletas e a súa sogra correndo detrás del.

c) Aroca contándonos que El Increíble Hombre Menguante non debería de ter medo da araña, posto que a sección das súas pernas só diminuíra ao cadrado, mentres que o seu peso diminuíra ao cubo, polo que tiña unha gran capacidade para saltar e escapar polas escaleiras.

d) José María Rodríguez Ortiz, catedrático de Mecánica do Chan, enxeñeiro de camiños, doído porque o seu fillo elixira estudar arquitectura. Home de moi fino e mordaz humor e dunha retranca estupenda. Recordo que vendo na súa clase unhas diapositivas dunha reformulación de zapatas nun terreo embarrado me entraron as maiores ganas de construír, de rebozarme no barro, que tiven na miña vida. Foi un momento epifánico. Anos despois fixen moitas reformulacións en barro, en po seco, en terragueros diversos, e non é tan apaixonante.

e) Julián, o do bar, e os seus sándwiches de escabeche (e naturalmente, os seus pinchos de tortilla).

f) O xogo da peseta, nas mesas do mencionado bar, e o xogo do feixón, nalgunha clase baleira de arriba.

g) O meu amigo Emilio García Alonso, e tantas discusións. Unha (mítica entre nós) sobre cal ía ser o noso futuro. Eu víao moi doado: Poñer un rótulo no portal da miña casa (a dos meus pais) e empezar a recibir encargos. (Curiosamente foi así, pero sen rótulo).

h) Discusións no bar, con Emilio, Paco, Iván, etc, sobre a planta da Casa Farnsworth. “Eu aí non podería vivir”. “Todo o mundo necesita intimidade”. Etc.

i) Carvajal corrixindo en público un proxecto dun alumno. (Pareceume moi cruel a malleira que lle pegou, e que o seu profesor, que propuxera o traballo como digno de corrección maxistral, non lle botase unha man). Tamén foi fantástico como esmiuzou a función da casa e a situación do garaxe respecto á porta principal.

j) Corrales e Molezún no Johnny, explicando o Pavillón de Bruxelas. “E ocorréusenos que a peza resolvía a estrutura, a cuberta e o desaugadoiro ao mesmo tempo. Como é que se nos ocorreu isto, Ramón? ” ” E eu que sei! ” (Risas de Molezún e de todo o público). “Creo que iamos no tren e deixaches o paraugas no asento”. E de novo, moitos anos despois, Currais só (Molezún estaba xa enfermo) volvéunolo explicar na Escola, cunhas enormes diapositivas.

Corrales e Molezum, arquitectura

k) Un profesor de Elementos de Composición (era a materia que servía de introdución a Proyectos, e déuseme moi mal a primeira vez) preguntándome que tal ía nas teóricas (moi ben) e propoñéndome que deixase a carreira e cursase algunha enxeñaría. Recórdome chorando na casa aos meus veintipocos anos.

l) Leon Krier (o mentor arquitectónico do Príncipe Carlos de Inglaterra) veu a Madrid e dixo que Alvar Aalto e Carlo Scarpa eran arquitectos mediocres. ¡A que se armou!

m) Na cátedra de Carvajal puxeron como exercicio facerlle unha casa a Cela, e veu Cela a explicar como a quería. Imposible asistir á súa conferencia. Centos e centos de persoas apretuxándose.

n) O posto de libros de Cristina, abaixo, ao pé da escaleira, aí en medio, ao paso.

ñ) Falar de Le Corbusier e de Frank Lloyd Wright polos cóbados, ata coa miña noiva, que estudaba Medicina. Paixóns encontradas.

o) Moneo suxeitándose a fronte coma se lle doese moito a cabeza, e falando da Éxtase de Santa Teresa, de Bernini, con verdadeiro esforzo.

p) Oíza (outra vez) falando da cubertería danesa que se comprou, e que non funcionaba (porque pretendía comer comida española con ela).

q) Galiñas soltas en clase de Análise de Formas, cagándose por todas as partes, e os profesores dicíndonoslles que non as debuxásemos, senón ao seu espírito. (Isto de “pintar o espírito da galiña” díxose moito na escola coma se fose unha lenda, pero eu certifico que é rigorosamente certo). Pintar o medo, pintar un concerto de rock. Non entender nada.

r) O meu amigo Carlos González Tausz e eu, aburridos na clase de Análisis. “¿Que facemos?” “¿Pegámonos no campo de rugby? ” “Vale”. Baixamos ao campo, deume un empuxón e tiroume ao chan. Deume a risa. Botouse sobre min e deunos máis risa. “¿Váleche?” “Si. Réndome”. (Que ben debuxaba. Que cabrón).

s) Non ter diñeiro nunha carreira cara. Calcar as árbores, coches, etc, de letraset para non os gastar.

t) Ir ao SIMO a botar a tarde como un idiota porque Rotring che regalaba un tubo de cartón e Roca un equipo de aparatos sanitarios. Non chegar a tempo do equipo. Esgotadas.

u) Adorar Blade Runner porque sae unha casa de Frank Lloyd Wright.

v) Adorar la canción de Simón (con acento en la o) y Garfúnkel (con acento en la u) “So long, Frank Lloyd Wright”. Buscar como una especie de trascendencia en cada cosa. Ser bobo. Ser completamente imbécil.

w) Mi primer día en la escuela, subir a las aulas de dibujo y soportar un discurso terrible de Helena Higlesias (yo es que siempre le pongo muchas haches) diciéndonos que había ya demasiados arquitectos, y que reconsideráramos nuestro error mientras estuviéramos a tiempo. (No sé qué pensará ahora).

x) Horas y horas, tardes y tardes, noches y noches dibujando en el tablero. Menuda vista tenía yo entonces. La radio puesta todo el día y toda la noche (Antena 3 Radio: Supergarcía en la hora cero, Polvo de estrellas, Gomaespuma). Fumando y fumando. El cenicero deslizándose peligrosamente sobre el tablero inclinado. El pelo calentándose en el flexo.

y) Quedarme sin tabaco a las dos de la madrugada. Fumarme las colillas. Quedarme sin colillas. Salir a la calle a las cuatro. No encontrar otra cosa que una sala de fiestas / puticlub. Comprar una cajetilla de ducados. Saber que todo era un error.

z) Sufrir intensamente y disfrutar aún más intensamente. (Y eso que, no sé por qué extraña chiripa, jamás me tocó hacer una maqueta).

Se me acabó el alfabeto. Vale. Me han ido saliendo de corrido, sin orden ni concierto, y si hubiera más letras seguiría contando batallitas. Pero, en definitiva, ¿qué le decimos a nuestros hijos? (O a nuestros hermanos: Este blog tiene lectores de una insultante juventud).

Pues volvemos al principio: Si somos sensatos, y ellos también lo son, les debemos aconsejar que escojan una ingeniería. Las carreras de ingeniería son duras, pero compensan con una formación muy seria y muy solvente, que sirve para hacer de todo.

Creo que es lo que debería cursar una persona inteligente, lógica, sensata, razonable, perseverante y decidida. Es una gran elección.

Sólo le recomendaría arquitectura a una auténtica cabra. A una puta cabra loca y disparatada. A un ser que buscara una loca e ilógica trascendencia en las cosas más anodinas. A una persona encendida, feroz, hambrienta. A un insensato. A alguien que, contra todo consejo, contra toda tendencia económica, contra todo imperativo legal, necesitara ser arquitecto, y muriese por dibujar rayos en el aire y pisar barro en una zanja, y quisiera casar dos cosas tan incasables.

(¿Por qué será que, a pesar de todo, las notas de Selectividad exigidas por las escuelas de arquitectura siguen siendo altísimas?).

Yo le recomendaría estudiar arquitectura a alguien que no necesitara que se lo recomendase, a alguien a quien ya todo le importara un bledo, a alguien que hubiera saltado al vacío y no tuviera miedo de los posibles fallos de su precario paracaídas. A alguien que, mientras cayera a plomo, gritara que había merecido la pena.

A alguien a quien no quisiese demasiado (no soportaría verlo estrellarse. Se me desgarraría el corazón). A alguien, en definitiva, a quien pudiera admirar con toda mi alma.

José Ramón Hernández Correa · Doctor Arquitecto

Toledo · junio 2013

José Ramón Hernández Correa

Nací en 1960. Arquitecto por la ETSAM, 1985. Doctor Arquitecto por la Universidad Politécnica, 1992. Soy, en el buen sentido de la palabra, bueno. Ahora estoy algo cansado, pero sigo atento y curioso.

follow me

Arquivado en: faro, José Ramón Hernández Correa

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,