Escaleiras e desembarcos | Miguel Ángel Díaz Camacho

5 (100%) 2 votes

Escaleras en el Hotel Guenegaud des Brosses, de Mansart, 1653; y escaleras rampa del Instituto La Llauna, Enric Miralles y Carme Pinós, 1984-86. Incluidas en Arquitectura Viva nº35, marzo-abril 1994, págs. 114-115.
Escaleiras no Hotel Guenegaud deas Brosses, de Mansart, 1653; e escaleiras rampla do Instituto A Llauna, Enric Miralles e Carme Pinós, 1984-86. Incluídas en Arquitectura Viva nº35, marzo-abril 1994, páxs. 114-115.

Á escaleira halla de mirar de fronte. Acometer o seu trazado camiñando de costas -ou de costado- podería supoñer unha repentina perda do equilibrio1. E a escaleira é xenerosa, diriamos mesmo desprendida na aplicación da suprema Lei da Gravidade2.  Toda escaleira supón sempre un principio, unha expectativa embarcación.

Quizá embarcar sexa aquí a palabra adecuada: tamén de fronte accedemos ao barco, tamén vacila o noso pé no espazo á hora de abandonar o firme. Con todo, toda escaleira ofrece final e literalmente un desembarco.

Cada banzo desemboca no baleiro, cada meseta supón unha oportunidade. Máis aló da mera ordenación vertical e pautada do espazo, máis aló do percorrido pechado e funcional, a escaleira supón sempre un acontecemento no baleiro.

Ben coñecían arquitectos tan distintos como Sota ou Miralles -entre outros- a arquitectura da escaleira, en ocasións xestionando sinxelamente medios niveis, topografías conectadas por mínimas articulacións lixeiras e transparentes, como aquela que contan sempre fotografaba Don Alejandro na casa Guzmán, ou as escaleiras / rampla do colexio A Llauna deseñadas a modo de pantaláns por Enric Miralles e Carme Pinós en Badalona.

A escaleira ten tanto que ver cos principios como coa dignidade dos finais. Da escaleira sáese igual que se abandona un barco, unha igrexa ou un verán: atrás quedará o espazo baleiro. Espazos como a gran habitación da escaleira no Hotel Guenegaud deas Brosses, de Mansart, 1653; puntuais na escaleira “á molinera” de Barba Corsini nos apartamentos da Casa Milá, 1955; espazos fluídos tras os banzos na sala de exposicións construída para Olivetti por Carlo Scarpa en Venecia, 1957-58, outro pantalán -neste caso de formigón- sobre o mosaico vibrante de numerosas pezas cerámicas coidadosamente (deas)organizadas3.

Toda escaleira supón sempre un principio, unha expectativa embarcación. Convén permanecer atentos ás oportunidades e habilitacións de escaleiras e desembarcos.

Miguel Ángel Díaz Camacho. PhD Architect
Madrid. Febreiro 2016.
Autor de Parráfos de arquitectura#arquiParrafos

1 Instrucións para subir unha escaleira“, Julio Cortázar en el libro Historias de Cronopios e Famas (1962).

2 No mundo anglosaxón, a medida horizontal do banzo ou “pegada” é traducida por ” going”, valorando a acción do desprazamento en lugar da estática planta mensurable. A anchura da pegada, ou distancia horizontal entre banzos, coñécese como ” nosing” facendo referencia á medida entre os puntos externos do mamperlán. Sobre esta identificación antropomórfica da escaleira volveremos noutra ocasión

3 Todas as escaleiras referidas no texto estarían hoxe prohibidas por non cumprir a lexislación vixente. Ver ” Mamperlán. A escaleira sucumbe ante a normativa”, por Ignacio Paricio, Arquitectura Viva nº35, marzo-abril 1994, páxs. 114-115.

Arquivado en: artigos, Miguel Ángel Díaz Camacho

Tags: , , , , , , , , , , , ,