O Arquitecto Actor | Íñigo García Odiaga

How Much Does Your Building Weigh, Mr Foster?.

O Zinemaldi donostiarra proxectou durante esta a súa 58ª edición do festival a película documental How Much Does Your Building Weigh, Mr Foster?. Unha película documental sobre a traxectoria do arquitecto Norman Foster, que visitou o festival coma se dunha estrela hollywoodiense tratásese.

Que a arquitectura sucumbiu ante o poder do mediático, non é ningún segredo. Tanto os edificios, como os seus arquitectos convertéronse en iconas dunha modernidade na que o poder da imaxe é capaz de converter o barro en ouro e viceversa. Imbuído nesta condición de estrela da arquitectura mundial, Norman Foster autor de obras como o metro de Bilbao, a polémica reforma do Reichstag alemán ou o aeroporto de Pequín considerado o máis grande do mundo, competiu na alfombra do festival de cinema de Donostia coa mismísima Julia Roberts, sendo a súa visita unha das máis esperadas polo público.

A película, que anteriormente se presentou na sección Panorama da Berlinale, é un percorrido pola obra, vida e viaxes dun home obsesionado co seu traballo, os avións e o esquí, e narra a traxectoria vital dun home que desde as súas orixes humildes até converterse nunha mega-estrela da arquitectura tivo que superar entre outros obstáculos un cancro que lle roubou un valioso tempo.

Un joven Norman Foster junto a Buckminster Fuller

Baixo un formato documental os directores Norberto López Amado e Carlos Carcas diseccionan un dos poucos arquitectos que construíu en todos os continentes e cuxa fama e prestixio alcanzan o rango de planetarios.

A fita que toma como título unha pregunta que o lendario Buckminster Fuller lanzou ao entón novo arquitecto que naquel entón colaboraba no seu estudo. “¿Canto pesa o seu edificio?, señor Foster”; sorprendido non soubo que dicir. Ao día seguinte, tiña a resposta. Pesaba demasiado. E a maior parte dos quilos encontrábanse nos alicerces. Nese momento, Foster viuno claro, o arquitecto nacido na cidade de Manchester en 1935, iniciaría a súa carreira propoñendo unha arquitectura que aproveitaría a tecnoloxía ao máximo para alixeirar os seus edificios.

Deste xeito e tras a catarse que lle supuxo o seu encontro con Fuller, Foster liderou a denominada arquitectura do high-tech, unha arquitectura na que menos peso, significa menos enerxía e polo tanto menor custo e maior equilibrio ambiental. Pero trátase tamén dunha arquitectura que en ocasións reivindica a súa condición de tecnolóxica por enriba da racionalidade, é dicir convértese nunha arquitectura sobre actuada, talvez como o seu propio proxectista que da súa condición de arquitecto pasa á dun actor que interpreta un arquitecto, co que isto supón.

Sketches of Frank Gehry

Esta non é a primeira transformación dun arquitecto en actor. O cineasta Sydney Pollack xa realizou un documental sobre o famoso arquitecto Frank O. Gehry, na que o arquitecto do museo Guggenheim de Bilbao, enchía coa súa personalidade e enerxía toda a pantalla.

A partir da profunda amizade que une ao arquitecto e ao famoso director de cine, establécense unha serie de encontros e conversacións que van esbozando as maneiras e o proceso creativo de Gehry. A rodaxe da película que empezara no ano 2000 alongouse durante cinco anos.

Sydney Pollack graba a Frank Gehry na terraza do Museo Guggenheim de Bilbao

Frank Gehry en LOS SIMPSONS

Frank Gehry en LOS SIMPSONS

A Frank Gehry gústalle facer apuntamentos; así empezan os seus traballos de arquitectura e esa inclinación polos apuntamentos guiou a Sydney Pollack cara ao estilo do documental.

Tomando como punto de partida os apuntamentos orixinais que Gehry realizou para cada un dos seus grandes proxectos, o documental explora o proceso que segue o arquitecto para transformar ese primeiro apuntamento abstracto en materia tanxible, nunha maqueta tridimensional construída normalmente con cartón e celo a unha escala moi grande, que permita nun proceso de achegamentos sucesivos ir modelando a forma v descubrindo a súa xeometría, antes de convertelo nun edificio de titanio e vidro, de formigón e aceiro, de madeira e pedra.

Nathaniel Khan e Louis I. Kahn

Pero sen dúbida o gran documental sobre un arquitecto é o realizado sobre a figura de Louis Khan un dos grandes mestres da arquitectura do século XX. Un home cheo de contradicións que pasou de crear importantes edificios a morrer só, pobre e abandonado no baño da estación Penn en Nova York, e cuxos restos mortais non puideron ser identificados durante días. Kahn logrou unha extraordinaria carreira na arquitectura, non obstante levaba unha desordenada e controvertida vida persoal.

O meu Arquitecto: A viaxe dun fillo

Talvez este desencontro entre o persoal e o profesional é o que levo ao seu fillo ilexítimo Nathaniel Khan a retratar a vida do seu pai a través das súas obras, entrevistas con arquitectos colaboradores ou expertos nas súas obras así como con familiares, nun documental que foi nomeado ao Oscar no ano 2003 baixo o título, O meu Arquitecto: A viaxe dun fillo

A fita é máis que un simple documental sobre a súa obra, é a busca de respostas dun fillo sobre o seu pai, a quen vía máis como un mito que como a un home. Durante cinco anos investigou para entender a figura do seu pai ausente e concluír que no caso de Kahn, unha actor se convertía de cando en vez nun brillante arquitecto.

íñigo garcía odiaga. arquitecto

san sebastián. setembro 2010

Publicado en el MUGALARI 24.09.10

Íñigo García Odiaga

Arquitecto. Editor de NOMU. 1/5 del estudio de arquitectura VAUMM. Vivo en Donosti.

follow me

Arquivado en: faro, Íñigo García Odiaga

Tags: , , , , , , , , , , , , , , ,