Carta abierta a Arturo Pérez Reverte, autor do artigo “Urbanismo de Xénero e Xénera” | Cristina García-Rosales


Sr. Pérez Reverte: lin onte no seu blog –de causalidad- o artigo irónico e descalificador para os que traballamos nestes temas, que vostede titula “Urbanismo de Xénero e Xénera”.

Escríbolle en calidade de arquitecta, como experta en xénero e cidade e como socia fundadora da Asociación A Muller Constrúe, asociación na que veño traballando desde 1995. E escríbolle para ilustralo, xa que vostede -ademais de pedilo claramente ao final do seu texto-, creo que confunde, con todo respecto, as churras coas merinas.

Modulor(a)

Verá, o urbanismo de xénero ou, mellor devandito, con perspectiva de xénero é un concepto do que se leva falando no noso país desde 1995 polo menos. Comezou en Europa, cando unha serie de profesionais da arquitectura e da achaiadura urbana de distintos países, reuníronse para elaborar un documento que explicase as ideas das mulleres sobre a cuestión urbana. Este documento, avalado pola Comunidade Europea e polo programa NOW, chamouse “Carta das Mulleres e da Cidade” e sentou unhas bases, por outra banda lóxicas, que hoxe seguen vigentes e que os urbanistas están actualmente tomando en consideración e intentando poñelas en práctica. Como vostede saberá tamén, na achaiadura das cidades dos últimos anos viñéronse facendo tropelías de toda índole, a favor dun urbanismo especulativo e afastado do desexo da cidadanía. Un urbanismo ao servizo dos poderosos e que finalmente estalou como unha burbulla. Así estaba de crecido e de inconsistente.

Como vostede tamén coñecerá, polas súas viaxes e a ampla cultura que se lle supón (aínda que constatamos que non en certas materias), as mulleres fomos silenciadas, ninguneadas e apartadas do ámbito público en diversas partes do mundo ao longo da historia. Isto é innegable. Agora queremos participar no deseño das cidades, xunto cos nosos compañeiros, para crear espazos e lugares que o sexan para todos. Así o estamos a intentar coas nosas achegas.

Para resumir, intentarei, en varios puntos, explicarlle o que ha de ser unha cidade deseñada con perspectiva de xénero.

Habitable e deseñada a escala humana. Parece obvio que estes dous conceptos conformen o primeiro punto, aínda que en moitos casos as cidades non o son, ao priorizar ao automóbil, ao executivo ou ao turista fronte á cidadanía en xeral ou ás persoas que as usan de xeito cotián nos parques e as rúas, as prazas e outros lugares de encontro, de compra, educativos, de cultura, de saúde ou de ocio. E son as mulleres as que tiveron unha relación máis próxima coa cidade, entre outras cousas, polos múltiples traxectos que realizan, ao ser coidadoras tradicionalmente de nenos e de maiores. A súa situación é privilexiada debido á relación íntima e práctica que manteñen co día a día, polas súas experiencias vitais e coidados, arraigados hábitos de preservación da vida e outras potencialidades creativas de apego á realidade que aínda non encontraron forma de expresarse plenamente no ámbito do público, do urbano.

A telledora de Veron, Remedios Varo

Igualitaria e diversa, incluíndo as diferentes necesidades dos distintos grupos que conforman a cidadanía. É dicir non só contando cos que van en coche, se non cos que van a pé, en bici ou en transporte público; non só cos que viven en barrios socialmente máis elevados, se non os que o fan en barrios desfavorecidos. Tendo en conta os emigrantes, cos seus distintos costumes, aos nenos e o seu xeito especial de usar a cidade, aos maiores e aos distintos grupos de familias emerxentes. Tamén a aqueles sen fogar. Aos comerciantes, peóns, repartidores ou manifestantes. Ás mulleres e aos homes cos seus diferentes gustos, viaxes pola cidade, dedicacións ou traballos. Non só para as mulleres, como se cre equivocadamente ao falar de deseño con perspectiva de xénero, pero tamén para elas. E coa súa achega activa, coa súa aprobación, como xa díxose.

Porque a igualdade ademais de ser un principio filosófico e xurídico, aspira a ser unha forma normal de relación entre as persoas, un modo de vida e de convivencia social.

Participativa. É dicir, implicando a todos os grupos interesados, para que traballen e decidan nos asuntos relacionados co plan, a vivenda e as condicións de vida, ao unir tamén diferentes profesións multidisciplinares. Promovendo unha nova e revitalizada toma de decisións democrática, pola inclusión das mulleres e as súas achegas. A cidade como un ben público por definición, pertence a toda cidadanía que pode facer uso dela sen exclusións. Co respecto debido, iso si, ás demais persoas e ao medio.

por Cristina García-Rosales

Accesible. Para os discapacitados, para os que teñen algunha minusvalía, para os bebés que van nos seus carriños e os que os conducen, os nenos máis maiorciños que camiñan con outra dimensión espacial. As persoas maiores coas súas dificultades, os visitantes que descoñecen os camiños. Unha cidade doadamente accesible, sen demasiados obstáculos nin molestias, doada de camiñar, favorece a todos os grupos.

Segura. Para que todos os colectivos, entre os cales as mulleres son as primeiras vítimas da violencia, se sintan sen medo e tranquilos, cidadáns de primeira categoría.

Sostible. Non soamente dende o punto de vista ambiental, se non dende o social e económico. Nas cidades, reducindo os niveis de contaminación ambiental, sonora e lumínica; impulsando medidas para estender o transporte alternativo (bicicletas, vehículos eléctricos, peonil) e reducir o privado; propiciando o uso de enerxías alternativas nos edificios (a base de placas solares, por exemplo); planificando eco-barrios multifuncionais e flexibles que fomenten o encontro humano e acurten desprazamentos Y por suposto, coa creación de zonas verdes, plantación de árbores e vexetación que vinculen a vida cidadá co medio natural.

Ana Bofill

Lugar para o encontro. Que a cidade forme parte da nosa conciencia colectiva e que nos sexa necesaria, non só para desprazarnos dun sitio a outro, senón para relacionarnos cos demais e connosco mesmos dun xeito libre. O espazo público, entón, pódese considerar como un espazo democrático e político, cuxo protagonista é ese ser (nós) ao que chamamos cidadán.

Bela. Ademais de utilizar, no plan urbano, parámetros económicos, estatísticos, sociolóxicos ou funcionais, é necesario contar coas emocións, cos sentimentos, coa poesía ou coa beleza, como alimento esencial para o espírito.

Solidaria. Onde saibamos os cidadáns axudarnos os uns aos outros. Aprender a coñecerse, a aceptarse e a tender e “tecer” redes de aproximación e de encontro. Con vivendas dignas e accesibles para todos. Isto último é moi importante.

Flexible. É importante crear barrios que conteñan funcións diversas e que iso faga mellorar e reducir os desprazamentos. Actualmente na Comunidade de Madrid a media de duración do traxecto dende o lugar de residencia ao traballo é hora e media de ida, e outra hora e media de volta.

por Cristina García-Rosales

E finalmente a muller entende o deseño da cidade como expresión dun sentimento de amor á vida. O amor como unha forma intelixente de recoñecemento, de respecto e de aceptación dos outros e dun mesmo, como preocupación polo crecemento e desenvolvemento dos que amamos, se fai necesario para a convivencia urbana na cidade. É o que se deu por chamar “sostibilidade afectiva”.

Espero que por medio deste texto, que desexo chegue ás súas mans, ou polo menos aos seus ollos, como a min me chegou o seu, o faga recapacitar sobre o artigo que onte escribiu. Aproveito a ocasión para desexarlle un feliz día.

Cristina García-Rosales. arquitecta
madrid. febreiro 2012

Cristina García-Rosales

Soy arquitecta (1980). Mis proyectos son muy diversos. En 1995 fundo el grupo La Mujer Construye, en el que ocupo la Presidencia. 

follow me

Arquivado en: artigos, Cristina García-Rosales

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , ,