As TICs e o incerto futuro da cidade | Guido Cimadomo

5 (100%) 2 votes

Space hive | Tobogán acuático en Bristol
Space hive | Tobogán acuático en Bristol

Para entender a evolución da cidade contemporánea é necesario ver a influencia que a tecnoloxía da información (TIC) e o incremento do seu uso está a producir na sociedade. A súa aplicación en diversos sectores da sociedade é de extrema importancia para o desenvolvemento urbano e marca o futuro económico, social e político das cidades. As TICs apóianse nunha estrutura espacial onde a velocidade de propagación borra as distancias físicas para ofrecer un acceso inmediato e permanente ás fontes de información, permitindo a aparición dunha serie de empresas que revolucionan e obrigan a repensar as actividades tradicionais de diferentes sectores da economía. Quizais non se reflexionou o suficiente sobre os efectos e as transformacións que están a ter lugar entre outras razóns pola rapidez coa cal aparecen e consolídanse

Para entender la evolución de la ciudad contemporánea es necesario ver la influencia que la tecnología de la información (TIC) y el incremento de su uso está produciendo en la sociedad. Su aplicación en diversos sectores de la sociedad es de extrema importancia para el desarrollo urbano y marca el futuro económico, social y político de las ciudades. Las TICs se apoyan en una estructura espacial donde la velocidad de propagación borra las distancias físicas para ofrecer un acceso inmediato y permanente a las fuentes de información, permitiendo la aparición de una serie de empresas que revolucionan y obligan a repensar las actividades tradicionales de diferentes sectores de la economía. Quizás no se ha reflexionado lo suficiente sobre los efectos y las transformaciones que están teniendo lugar entre otras razones por la rapidez con la cual aparecen y se consolidan.

O sector do transporte urbano está a experimentar unha das súas maiores transformacións coa aparición de “Uber”, que permite pedir cun smartphone un vehículo adaptado ás túas necesidades e esperar comodamente o aviso de chegada. Como consecuencia do seu éxito apareceron outras aplicacións como “BlaBlaCar” para compartir prazas libres, ou “Zipcar”, que aluga vehículos diseminados pola cidade pagando polo tempo de utilización. Cada vez parece máis innecesario posuír un coche, con efectos directos na contaminación urbana así como nos espazos destinados a aparcadoiro que hoxe en día son aproximadamente o 40% da superficie das cidades e que poderían destinarse a outros usos.

Coa mesma filosofía “Airbnb” facilita unha alternativa aos viaxeiros na súa procura de aloxamento, poñendo á súa disposición o uso de habitacións en vivendas particulares a través dunha aplicación para móbiles. O seu éxito podería impulsar o desprazamento dos propietarios cara á periferia para liberar camas extras, levando a converter as cidades en parques temáticos cun efecto devastador para o seu tecido social, incidindo tamén negativamente no turismo, ao xerar unha pantomima de simil-cidadáns descontextualizados. Outro sector en estado de transformación é a venda online, incluíndo a distribución de comida a domicilio. Portais como “Amazon” ou “Alibaba” e empresas como “A Neveira Vermella” ou “Just Eat” experimentaron un crecemento continuo desde a súa creación.

Os efectos directos previsibles poden impulsar a desaparición do tecido comercial nos centros urbanos, dándose a creación de naves nos arrabaldes onde se prepararen comidas para ser distribuídas, ou almacéns para a distribución inmediata dos produtos máis solicitados. O último fenómeno analizado é o crowdfunding, difuso a través de portais como Kickstarter, que apoian novos proxectos a través de redes colectivas afastadas dos criterios comerciais vinculados a uns beneficios económicos. Trasladando a súa filosofía ao ámbito urbano – xa apareceron portais como “ioby” ou “spacehive dedicados a intervencións na cidade – ábrese unha xanela a que os cidadáns constrúan a cidade de acordo ás súas necesidades, dándolles a liberdade de configurar a contorna no que viven.

Estas empresas non desenvolven nin fabrican ningún produto, senón que distribúen os servizos realizados por outras empresas. Uber non posúe ningún vehículo, Airbnb non posúe ningunha habitación, A Neveira Vermella non ten nin un só cociñeiro, do mesmo xeito que Alibabá, a tenda máis grande de e- commerce cun facturado anual próximo aos 400 billóns de desbastares, non posúe almacén algún. A explicación atópase na capacidade destas empresas para recompilar a información máis sensible dos seus usuarios (métrica): gustos, costumes e desexos, datos que facilitamos ao utilizar estas aplicacións. Esta información é a base do éxito bolsista destas compañías, que poden desenvolver publicidade e mensaxes personalizados para cada momento da nosa xornada en función do noso humor ou da proximidade dos nosos aniversarios.

É fácil imaxinar por tanto como cada cidadán poida chegar a vivir nun mundo paralelo e tangente ao das persoas que se atopan preto, pero que reciben información diferente en función do coñecemento que as empresas teñen sobre os seus gustos e costumes. Trataríase de facer realidade as teorías sobre universos paralelos de Hugh Everett, que levarían, do mesmo xeito que moitos traballos de xénero fantástico, cara a un futuro alienante onde actuamos segundo o que nos indiquen os aparellos electrónicos sen importarnos a contorna física e real que nos rodea, limitando as relacións sociais e contactos directos.

Fronte a esta tendencia aterradora, as iniciativas promovidas a través das plataformas de crowfunding mostran un interese crecente da cidadanía na configuración do espazo urbano e a súa forma de vida, impulsando melloras na sociedade do próximo futuro baseadas nas relacións e participación cidadás.

Guido Cimadomo, Doutor Arquitecto
Sevilla, Xullo 2018

O artigo que desenvolve o presente texto foi publicado en revista Arquitectura, Ciudad y Entorno nº 33 (2017).
O artigo resultou finalista da sección Investigación da XIV Bienal Española de Arquitectura e Urbanismo.

Guido Cimadomo

Doctor Arquitecto y Profesor Asociado, Escuela Técnica Superior de Arquitectura Universidad de Málaga.

Arquitectura | Historia y Teoría | Escribir y publicar Arquitectura | Transformaciones urbanas

follow me

Arquivado en: artigos,

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,