Fullaondo e a revista Nova Forma

cubierta_nueva-forma-740x1024

A revista de arte e arquitectura Nova Forma, editada en Madrid entre 1966 e 1975, participou decisivamente na construción dunha cultura arquitectónica e plástica e converteuse nunha publicación referencial no aséptico e inerte contexto cultural e editorial da súa época. Os textos do seu director, Juan Daniel Fullaondo e o seu interese multidisciplinar pola síntese das artes, convertéronse nun elemento esencial no discurso creador do seu tempo, achegando unha visión especular da arquitectura e da arte, que amplificou a súa significación cara a novos contextos e referencias. O Museo Oteiza, o colaboración coa Delegación de Navarra do Colexio Oficial de Arquitectos Vasco Navarro e o Concello do Val de Egüés, editou a publicación “Fullaondo e a revista Nova Forma. Achegas á construción dunha cultura arquitectónica en España (1966-1975)”, un volume escrito por Lucía C. Pérez Moreno, que analiza a transcendencia e as achegas deste singular proxecto editorial, no que a presenza da obra e o pensamento de Jorge Oteiza foi unha referencia constante.

Nas páxinas de Nova Forma, Juan Daniel Fullaondo asumiu un compromiso histórico ao recuperar a traxectoria dun conxunto de arquitectos e artistas que poderían ter caído no esquecemento, construíu un proxecto histórico que dotou de soporte teórico a unhas arquitecturas non construídas que, doutro modo, se terían perdido. E asentou na cultura arquitectónica española un creador como Oteiza, cuxa obra e pensamento aínda é referencia incuestionable na arquitectura, ao tempo que reclamou un lugar para a arquitectura nacional en foros internacionais e levándoa a formar parte activa da complexa escena do momento. Todo iso, cunha evolución reflexiva propia que evidenciou o seu entendemento da arquitectura dende a forma -sempre entendida como ferramenta ineludible do creador para configurar o espazo- e que mostrou unha mirada en continuo cuestionamento do dito, capaz de incitar o lector á reflexión permanente, en definitiva, á crise do coñecido.

O volume confórmase a través de catro “miradas” que afondan en problemáticas culturais do momento: unha “mirada contestataria”ante o entendemento parcial e nesgado da modernidade; unha “mirada operativa”” ante o dominio dunhas arquitecturas orgánicas con escasa fortuna; unha “mirada poliédrica” ante unha figura como a de Oteiza, incomprendida e, non obstante, adiantada ao seu tempo; e unha “mirada cruzada” ante unha arquitectura internacional coa que establecer analoxías para unha valoración do nacional. A elas súmase un estudo previo que, de xeito cronolóxico, presenta cuestións relevantes da revista, como o seu formato, estrutura, protagonistas, particularidades e influencias doutras publicacións.

De acordo con esta estrutura, o primeiro capítulo aborda como se estaba a organizar o pasado da arquitectura española dos anos vinte e trinta. Fullaondo mostrou unha “mirada contestataria”ao escrito ata a data que lle levou a cuestionar un achegamento á arquitectura exclusivamente disciplinar, reivindicar un lugar para a cultura vasco-navarra na historia moderna da arquitectura española ante a predominante bifocalidad castelán-catalá debuxada por outros autores, como Carlos Flores ou Oriol Bohigas e rexeitar as construcións históricas baseadas nunha selección tendenciosa de obras afíns a unha linguaxe arquitectónica definida, neste caso o racionalista.

O segundo, analiza como a arquitectura orgánica, asentada nos ideais de Bruno Zevi, tomou nas súas mans unha nova dirección conscientemente conducida a dotar de soporte teórico a unhas arquitecturas esencialmente debuxadas e ocasionalmente construídas. A constatación dunha ‘Década Orgánica’ na arquitectura española dos anos sesenta, é unha rotunda exemplificación da “mirada operativa” omnipresente na crítica de Fullaondo. O seu achegamento a obras, debuxos ou figuras manifestaron unha erudición inquietada por aspectos compositivos e formais, nuns anos nos que outros vían no tecnolóxico, o social ou o metodolóxico razón abondo para crear unha obra arquitectónica.

Un terceiro capítulo mostra a “mirada poliédrica” ofrecida en torno á obra e o pensamento de Jorge Oteiza. Fullaondo encontrou nel unha figura maxistral, unha paternidade para a aceptada orfandade da cultura arquitectónica nacional. Oteiza foi branco de reflexións varias que permiten penetrar en como evolucionou o propio labor reflexivo de Fullaondo, dende unha crítica universitaria, cara a unha crítica de interpretación.

Finalmente, unha cuarta mirada analiza a relación entre a revista co panorama internacional. Na escena francesa encontráronse ideais compartidos, esencialmente a través da obra experimental de Claude Parent. A “mirada cruzada” entre o panorama francés e o español permitiu a Fullaondo escribir en L’architecture d’aujourd’hui e dar a coñecer a unha xeración novos arquitectos españois belixerantes e innovadores, cun labor equiparable ás tendencias internacionais, constatando así, a rápida evolución da arquitectura nacional, afastada xa da tradición local, bi-focal e retardada ofrecido nas revistas Zodiac e Werk.

Lucía C. Pérez Moreno (Zaragoza, 1979) é doutora arquitecta en 2013 pola Escola Técnica Superior de Arquitectura da Universidade Politécnica de Madrid. En 2008 obtivo o título de máster MsAAD na Graduate School of Architecture, Plánning and Preservation de Columbia University en Nova York e en 2003 o de arquitecta pola Escola de Arquitectura da Universidade de Navarra, onde obtivo o Premio Extraordinario Fin de Carreira, o 2º Premio Cátedra Arcelor e o 2º Premio Nacional de Estudos Universitarios outorgado polo Ministerio de Educación e Ciencia. En 2009, obtivo a bolsa «Itziar Carreño», concedida polo Museo Oteiza, para desenvolver a investigación que permitiu a edición desta publicación.

veredes Administrator

Búsqueda para satisfacer el conocimiento de la actividad arquitectónica y tangentes que se generan. La idea es crear un espacio para divulgar los diversos proyectos en busca de nueva inspiración y de intercambio.

follow me

Arquivado en: libros, publicacións

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , ,