Arquitecturas no Límite | Íñigo García Odiaga

A Carretera Turística Nacional de Senja, Noruega

A paisaxe converteuse nos últimos anos nun termo extremadamente complexo, ao que diferentes campos de estudo achéganse desde diferentes perspectivas. Á sociología, a arte ou a xeografía súmaselles a arquitectura, disciplinas que buscan na paisaxe o seu contexto, o seu campo de xogo. Pero tamén a economía ou o turismo buscan na paisaxe unha materia prima a explotar.

Ninguén discute o valor que a paisaxe aglutina, nalgunhas ocasións como un elemento característico dunha identidade, noutras ocasións como un valor naturalístico ou talvez como un valor económico se se trata dunha paisaxe modelada ao gusto da explotación agrícola e cuxa característica principal é esta precisamente. Pero a paisaxe pode ser tamén un legado, unha idea idílica da natureza que nos rodea, unha expresión da forza natural e da súa harmonía.

La Carretera Turística Nacional de Senja, Noruega

Poida que sexa precisamente esta ilusión de perfección a que o arruíne e é que alí onde hai unha paisaxe idílico aparece antes que calquera outra preocupación a necesidade humana de posuílo. Apropiarse da paisaxe mediante a súa contemplación parece ser un impulso irrefreable que se antepón, non en poucas ocasións, mesmo á súa protección, mantemento ou coidado.

Sen dúbida nunha sociedade saturada xa polo poder mediático do ecolóxico, incluso o turismo, o lecer, e a súa actividade económica asociada están a buscar novas ofertas de perfil eco. Explotar a paisaxe é posible, dáse ao visitante a posibilidade de acceder e capturar a natureza mentres este desembolsa parte dos seus aforros no sector turístico local.

Paseo en Romsdalen, Geiranger Fjord, Noruega | Reiulf Ramstad Architects

En cambio neste proceso aparentemente inmaculado aparece unha contradición instantánea e é que para facilitar o acceso do turista a unha natureza salvaxe, hai que domesticala primeiro. Construír accesos, miradoiros, postos de observación, servizos e como, non parkings que permita ao visitante acceder no seu coche ata o bordo da catarata máis inhóspita.

A arquitectura ten aquí o reto de propoñer solucións, de manter o equilibrio, de formular proxectos nos que a construción sexa delicada, reversible, é dicir que se poida desmontar sen deixar rastro. Unha arquitectura en definitiva de perfil light, na que a sinxeleza, a liviandad e a súa propia desaparición e falta de presenza fronte ao espectáculo do marco natural se fai obrigatoria.

Noruega ten un territorio cunha paisaxe natural excepcional, ao que se lle engaden unhas condicións meteorolóxicas extremas durante o inverno, o que fai que unicamente sexa accesible durante os meses estivais, reforzando aínda máis a idea de gozar da natureza durante as vacacións.

No ano 2005 iniciouse a construción das Rutas Nacionais de Turismo, un proxecto que pretende comercializar 18 rutas polo norte do país, que están a ser dotadas de puntos de interese, é dicir de pequenas actuacións arquitectónicas, que complementan as antigas estradas con servizos, miradoiros ou paseos. (www.turistveg.no)

Dentro deste plan que se espera finalice no ano 2012 realizáronse xa un gran número de actuacións, todas elas baixo a convocatoria dun concurso arquitectónico previo, para buscar a mellor solución posible ao enclave concreto.

Romsdalen, Geiranger Fjord, Noruega | Reiulf Ramstad Architects

Un dos proxectos máis representativos dos realizados dentro deste plan é o executado por Jensen & Skodvin sobre a fervenza dun río en Gudbrandsjuvet. A plataforma do miradoiro principal está construída con láminas de aceiro de 25 mm cortadas mediante un láser, que se prefabricar nun taller durante os meses de inverno para pousalas no lugar cando o tempo o permitise.

A lixeireza do plano metálico e a súa sinxeleza contrasta coa violencia xeométrica das rochas da garganta así como co estrondo do curso de auga. A varanda que protexe aos visitantes esta formada por pequenas barras de aceiro continuas que mediante unha pequena inclinación cara ao interior garanten a seguridade á vez que non cortan a sensación de estar a flotar sobre o regueiro de montaña.

Outro proxecto destacable dentro do plan de rutas turísticas é a realizada por Code Arkitektur na ruta que discorre por Senja. Senja é unha illa no norte de Noruega e o proxecto encóntrase na punta dunha península entre dous fiordes. A espectacular vista do mar do norte enfróntase aos picos e acantilados do monte Okshornan.

O proxecto comeza nun pequeno aparcadoiro, xunto ao viario. As varandas de madeira que arrancan dende o aparcadoiro delimitan toda a intervención cuxo uso esta limitado exclusivamente ao verán.

Gudbrandsjuvet | Jensen & Skodvin

A partir de aí unha estrutura de 80 m de longo ábrese paso cara a unha área de pícnic, que se encontra nas rochas costeiras. A primeira estrutura é unha rampla de formigón que seguindo a pendente do terreo une a estrada e as rochas costeiras. Dende alí, a estrutura continua nunha serpeante pasarela de madeira, que zigzagueando flota sobre as rochas.

A pasarela e as súas varandas formalizan unha xeometría irregular que é un eco da forma en que se asenta a estrutura sobre ese tipo de terreo. A ponte remata nunha pequena área de pícnic realizada cun formigón tratado de cor gris que reproduce o ton das rochas e que parece un corte da rocha orixinal.

Gudbrandsjuvet | Jensen & Skodvin

Dentro das mesmas premisas que presentan estes proxectos encóntrase a chamada pasarela de Mompás que se pretende construír sobre os acantilados do monte Ulía en Donostia e que pretende rematar o paseo da explanada de Sagües. Como nos casos anteriores a clave estará no coidado do proxecto que comezará a construírse o ano que vén, xa que apoderarse da paisaxe, no caso de que haxa que facelo, non pode supoñer en ningún caso deterioralo ou rematar cos seus valores.

Pasarela de Mompás, monte Ulía en Donostia

íñigo garcía odiaga. arquitecto

san sebastián. novembro 2010

Publicado en MUGALARI 10.11.19

Íñigo García Odiaga

Arquitecto. Editor de NOMU. 1/5 del estudio de arquitectura VAUMM. Vivo en Donosti.

follow me

Arquivado en: artigos, Íñigo García Odiaga

Tags: , , , , , , , , , , , , ,