Aprendizaxes | Pedro Hernández


“Na internet hai moito lixo”.
— Un antigo profesor ante a pregunta dun alumno se se podía aprender fóra das aulas universitarias.

Hai en YouTube unha entrevista ao escritor Isaac Asimov que, fóra de contexto, reprodúcese ocasionalmente polas redes sociais. Nela, o ruso asegura que o futuro — ou o que podería ser noso presente — pasa por un mundo onde o acceso á información sexa posible sen esforzo desde calquera lugar — o que podería ser noso internet — . Iso permitiría reformular completamente os criterios cos que a aprendizaxe se realiza.

A arquitectura, como outras moitas disciplinas, céntrase, aínda hoxe, nas figuras do mestre, como aquel que ten o coñecemento, e do aprendiz, quen debe poñer o seu esforzo na reprodución de modelos “clásicos” que idealizan, frecuentemente, a arquitectura como un proceso de gran esforzo mental.

Por iso, e volvendo a Asimov, a rede é hoxe vista como unha oportunidade e como unha ameaza, na medida que o profesor deixa de ter a autoridade completa sobre a produción dun coñecemento que se atopa, ademais, alterado e desordenado e onde as cousas xa non seguen vellas secuencias lóxicas ou históricas.

Ferramentas como Pinterest ofrecen aos alumnos un catálogo completo de solucións que — máis ou menos torpemente — “só” deben copiar e axustar como parte do seu traballo. Nun momento onde todo está — non necesariamente de forma correcta — a golpe de click, urxe pensar en que significa isto para a comprensión e a produción da arquitectura.

A forma de pensamento atópase, por tanto, alterada polas novas tecnoloxías, que impoñen unha inmediatez de tempo á que a universidade non estaba afeita. Despois de todo, o mundo xa cambiou: a información non nos chega hoxe coma se pasásemos dunha páxina a outra — como sería nun libro — senón que se superpón e cóase a través de múltiples estímulos: redes sociais, webs, etc.

A atención, en definitiva, está saturada. A rede impuxo un modelo onde se pode ir saltando dunha idea a outra de forma continua e fugaz onde algúns ven unha falta de compromiso

Como operar entón fronte unha carreira “de fondo”, longa no tempo, como é arquitectura? É realmente posible involucrarse con algo de forma plena?

Se, ademais, temos acceso a unha inxente cantidade de información, onde unha nova idea despraza a outra, elixir non se torna case sempre unha tarefa complicada? E é que no mundo post- Netflix, querémolo todo xa e da forma máis accesible posible, fóra das frustracións e limitacións que supón o esforzo de dedicarse a unha carreira demasiado larga sen satisfaccións a curto prazo e o mesmo para un o modelo universitario con horarios regulados.

Pensar nestas lóxicas pode levar a imaxinar un mundo onde, se necesitamos máis clases, só habería que escribir ao profesor ao seu correo para que nolas poña; se non me gusta este profesor, tería que poder votala cunha carita enojada ou con poucas estrelas. Este sería pois un desenvolvemento estimulante, que pon á universidade contra cartas cosas moito tempo asentadas.

É ir demasiado lonxe?

Toca tomar posición mentres as liñas séguense definindo: ou vemos a universidade como un escenario autónomo que “ensaia” o proxecto ou nos empapamos por completo das novas fórmulas instantáneas. A solución non é fácil e non é unha ou outra, senón unha posición intermedia que tome cousas de todas as partes, que asuma que o mundo xa cambiou e seguirá cambiando.

É difícil, pero é ou iso ou apuntarnos ás clases que un octoxenario Frank Gehry que desde o ano pasado anda metido a youtuber: o arquitecto asegura que, ao igual cun tutorial para aprender a tocar un instrumento ou maquillarse para estar á moda, o acceso ao coñecemento da arquitectura pasa por unha módica subscrición. Quizais, así, se acerta e ten éxito, saberemos entón que ser arquitecto era case tan fácil — e cuestionable — como achegarse a unha pantalla.

Será posible? Ensino á carta e universidade como servizo?

Pedro Hernández · arquitecto
Cidade de México. Xaneiro 2018

Soy arquitecto por la Universidad de Alicante, pero mi interés sobre esta disciplina se encuentra alejado de su papel tradicional de diseño de espacios. Más bien, me interesa entender cómo las representaciones de la arquitectura, el paisaje, el diseño o el territorio construyen y materializan determinados discursos ideológicos, imponiendo posturas, subjetividades y formas de acción sobre los cuerpos que la habitan. En mi trabajo edito estos discursos –sus imágenes, sus historias o sus restos materiales– y reelaboro comentarios críticos que ponen en evidencia sus controversias y contradicciones, formalizándolos en diversos formatos como textos, fotografías, vídeos, objetos o instalaciones, muchas veces entrecruzados entre sí. He publicado artículos y ensayos en diversos medios de Estados Unidos, Italia, Croacia, España, Chile y México. Desde enero de 2013 resido en la Ciudad de México donde trabajo como coordinador de contenidos en Arquine.
follow me

Arquivado en: artigos, Pedro Hérnandez Martínez

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , ,