Aprendizaxes | Pedro Hernández


“Na internet hai moito lixo”.
— Un antigo profesor ante a pregunta dun alumno se se podía aprender fóra das aulas universitarias.

Hai en YouTube unha entrevista ao escritor Isaac Asimov que, fóra de contexto, reprodúcese ocasionalmente polas redes sociais. Nela, o ruso asegura que o futuro — ou o que podería ser noso presente — pasa por un mundo onde o acceso á información sexa posible sen esforzo desde calquera lugar — o que podería ser noso internet — . Iso permitiría reformular completamente os criterios cos que a aprendizaxe se realiza.

A arquitectura, como outras moitas disciplinas, céntrase, aínda hoxe, nas figuras do mestre, como aquel que ten o coñecemento, e do aprendiz, quen debe poñer o seu esforzo na reprodución de modelos “clásicos” que idealizan, frecuentemente, a arquitectura como un proceso de gran esforzo mental.

Por iso, e volvendo a Asimov, a rede é hoxe vista como unha oportunidade e como unha ameaza, na medida que o profesor deixa de ter a autoridade completa sobre a produción dun coñecemento que se atopa, ademais, alterado e desordenado e onde as cousas xa non seguen vellas secuencias lóxicas ou históricas.

Ferramentas como Pinterest ofrecen aos alumnos un catálogo completo de solucións que — máis ou menos torpemente — “só” deben copiar e axustar como parte do seu traballo. Nun momento onde todo está — non necesariamente de forma correcta — a golpe de click, urxe pensar en que significa isto para a comprensión e a produción da arquitectura.

A forma de pensamento atópase, por tanto, alterada polas novas tecnoloxías, que impoñen unha inmediatez de tempo á que a universidade non estaba afeita. Despois de todo, o mundo xa cambiou: a información non nos chega hoxe coma se pasásemos dunha páxina a outra — como sería nun libro — senón que se superpón e cóase a través de múltiples estímulos: redes sociais, webs, etc.

A atención, en definitiva, está saturada. A rede impuxo un modelo onde se pode ir saltando dunha idea a outra de forma continua e fugaz onde algúns ven unha falta de compromiso

Como operar entón fronte unha carreira “de fondo”, longa no tempo, como é arquitectura? É realmente posible involucrarse con algo de forma plena?

Se, ademais, temos acceso a unha inxente cantidade de información, onde unha nova idea despraza a outra, elixir non se torna case sempre unha tarefa complicada? E é que no mundo post- Netflix, querémolo todo xa e da forma máis accesible posible, fóra das frustracións e limitacións que supón o esforzo de dedicarse a unha carreira demasiado larga sen satisfaccións a curto prazo e o mesmo para un o modelo universitario con horarios regulados.

Pensar nestas lóxicas pode levar a imaxinar un mundo onde, se necesitamos máis clases, só habería que escribir ao profesor ao seu correo para que nolas poña; se non me gusta este profesor, tería que poder votala cunha carita enojada ou con poucas estrelas. Este sería pois un desenvolvemento estimulante, que pon á universidade contra cartas cosas moito tempo asentadas.

É ir demasiado lonxe?

Toca tomar posición mentres as liñas séguense definindo: ou vemos a universidade como un escenario autónomo que “ensaia” o proxecto ou nos empapamos por completo das novas fórmulas instantáneas. A solución non é fácil e non é unha ou outra, senón unha posición intermedia que tome cousas de todas as partes, que asuma que o mundo xa cambiou e seguirá cambiando.

É difícil, pero é ou iso ou apuntarnos ás clases que un octoxenario Frank Gehry que desde o ano pasado anda metido a youtuber: o arquitecto asegura que, ao igual cun tutorial para aprender a tocar un instrumento ou maquillarse para estar á moda, o acceso ao coñecemento da arquitectura pasa por unha módica subscrición. Quizais, así, se acerta e ten éxito, saberemos entón que ser arquitecto era case tan fácil — e cuestionable — como achegarse a unha pantalla.

Será posible? Ensino á carta e universidade como servizo?

Pedro Hernández · arquitecto
Cidade de México. Xaneiro 2018

Arquivado en: artigos, Pedro Hérnandez Martínez

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , ,