[:es]
La idea de recurrir a las figuras de Apolo y Dionisos es deudora del profesor de la ETSAB-UPC, Javier Ferrándiz Gabriel y su libro Apolo y Dionisos. El temperamento en la arquitectura moderna.1 En él plantea un ensayo de análisis de la arquitectura moderna basado en la dualidad razón-sentimiento para así poder separa y explica los aspectos racionales de los puramente emotivos en una obra o proceso proyectual.
La referencia con Nietzsche y sus especulaciones tempranas alrededor de estos dioses de la mitología griega en El origen de la Tragedia, terminó dando un fuerte carácter simbólico al dueto. En tiempos en que la arquitectura ya no sostiene verdades tan inamovibles sino más bien interpretaciones subjetivas de cada autor, estas figuras parecen cobrar mayor pertinencia y vigencia.
Confrontar lo apolíneo y lo dionisiaco en el análisis y estudio de la arquitectura contemporánea resulta muy estimulante y casi siempre verifica que una buena obra de arquitectura debe tener algo de los dos componentes y que de la habilidad en su combinación y sinergia surgen los mejores ejemplos, los de mayor espesor intelectual, los más complejos y potentes. Hay mucho para aprender de uno y otro enfoque, y más que confrontarlos hay que entenderlos para complementarlos y enriquecerlos. Animarnos a salir de nuestra propia zona de confort y hacer el esfuerzo de aprender del otro, del distinto, del diferente a nosotros.
En este punto las obras de Álvarez y Testa siguen siendo de una enorme importancia didáctica, ya que pueden ser visitadas, vividas y sentidas hasta en sus mínimos detalles. A diferencia de otras grandes obras de la arquitectura internacional que estudiamos, las de los autores argentinos que se encuentran en nuestras ciudades tienen ese plus de valor pedagógico que resulta de la comparación inmediata, de la posibilidad de verificar esas diversidades. Entre ellas, edificios públicos como la Biblioteca Nacional o el Teatro Municipal General San Martin son lecciones superlativas que nunca se agotan y que nos permiten abordar distintas lógicas proyectuales, materialidades, texturas, escalas, espacialidades, relaciones con la ciudad y formas de ser recorridas.

Álvarez y Testa continúan vivos en ellas y nos siguen enseñando desde la mejor arquitectura. Hacer más con menos parece ser su imperativo moral, y en esa coincidencia vuelven a reconocerse como decididos e ideológicamente modernos. Cada estudiante de arquitectura que se enfrenta con ellas tiene la oportunidad de entablar un dialogo íntimo con ambos maestros. Seguramente ellos estarán allí dispuestos a contarnos sus secretos, pero sólo si sabemos preguntar, si hemos aprendido a mirar intencionadamente y a saber formular las preguntas correctas.
Esta muestra también intenta contribuir en esa búsqueda, desmitificar ciertos encasillamientos facilistas y proponernos lecturas más complejas y sutiles.

Clorindo Testa solía decir que su método era producto de una imaginación dirigida y que nunca se permitía ningún tipo de desborde ni de irracionalidad2. Mario Roberto Álvarez mantenía con orgullo que él sólo tenía unas pocas ideas3 pero que lo obsesionaban en la búsqueda de la perfección. Cabe preguntarse:
«¿Dónde encontrar a Apolo y dónde a Dionisos? ¿Es viable asociarlos de manera casi automática o justamente habrá que descubrir las pulsiones más brillantes en sus aparentes contradicciones, en esas tensiones duales que nos desplazan de lo obvio?»
Como veremos, tratándose de Álvarez y Testa, casi nunca es lo obvio.
Martín Marcos. Arquitecto, urbanista, Director MARQ-SCA (Museo de Arquitectura y Diseño de Buenos Aires) y Profesor Titular FADU UBA
Buenos Aires. Octubre 2017
Notas:
1 Ferrándiz Gabriel, Javier. “Apolo y Dionisos. El Temperamento en la arquitectura moderna”. Alfaomega- Ediciones UPC, 2001. Barcelona.
4 De Brea, Ana; Dagnino, Tomás. “Señores arquitectos… Diálogos con Mario Roberto Álvarez y Clorindo Testa”. Ediciones UBROC, 1999. Buenos Aires.
2 Pazos, Luis; “Clorindo Testa: El arte para habitar”. Revista Somos, 1977. Buenos Aires.
3 Jurado, Miguel; “Murió Mario Roberto Álvarez”. ARQ Clarín, 2011. Buenos Aires.
[:gl]
A idea de recorrer ás figuras de Apolo e Dionisos é debedora do profesor da ETSAB-UPC, Javier Ferrándiz Gabriel e o seu libro Apolo e Dionisos. O temperamento na arquitectura moderna.1 Nel expón un ensaio de análise da arquitectura moderna baseado na dualidade razón-sentimento para así poder separa e explica os aspectos racionais dos puramente emotivos nunha obra ou proceso proyectual.
A referencia con Nietzsche e as súas especulacións temperás ao redor destes deuses da mitoloxía grega na Orixe da Traxedia, terminou dando un forte carácter simbólico ao dueto. En tempos en que a arquitectura xa non sostén verdades tan inamovibles senón máis ben interpretacións subxectivas de cada autor, estas figuras parecen cobrar maior pertinencia e vixencia.
Confrontar o apolíneo e o dionisiaco na análise e estudo da arquitectura contemporánea resulta moi estimulante e case sempre verifica que unha boa obra de arquitectura debe ter algo dos dous compoñentes e que da habilidade na súa combinación e sinerxia xorden os mellores exemplos, os de maior espesor intelectual, os máis complexos e potentes. Hai moito para aprender dun e outro enfoque, e máis que confrontalos hai que entendelos para complementalos e enriquecelos. Animarnos a saír de nosa propia zona de confort e facer o esforzo de aprender do outro, do distinto, do diferente a nós.
Neste punto as obras de Álvarez e Testa seguen sendo dunha enorme importancia didáctica, xa que poden ser visitadas, vividas e sentidas ata nos seus mínimos detalles. A diferenza doutras grandes obras da arquitectura internacional que estudamos, as dos autores arxentinos que se atopan nas nosas cidades teñen ese plus de valor pedagóxico que resulta da comparación inmediata, da posibilidade de verificar esas diversidades. Entre elas, edificios públicos como a Biblioteca Nacional ou o Teatro Municipal Xeneral San Martin son leccións superlativas que nunca se esgotan e que nos permiten abordar distintas lóxicas proyectuales, materialidades, texturas, escalas, espacialidades, relacións coa cidade e formas de ser percorridas.

Álvarez e Testa continúan vivos nelas e séguennos ensinando desde a mellor arquitectura. Facer máis con menos parece ser o seu imperativo moral, e nesa coincidencia volven recoñecerse como decididos e ideológicamente modernos. Cada estudante de arquitectura que se enfronta con elas ten a oportunidade de establecer un dialogo íntimo con ambos os mestres. Seguramente eles estarán alí dispostos a contarnos os seus segredos, pero só se sabemos preguntar, se aprendemos a mirar intencionadamente e a saber formular as preguntas correctas.
Esta mostra tamén tenta contribuír nesa procura, desmitificar certos encasillamientos facilistas e propoñernos lecturas máis complexas e sutís.

Clorindo Testa adoitaba dicir que o seu método era produto dunha imaxinación dirixida e que nunca se permitía ningún tipo de desborde nin de irracionalidade2. Mario Roberto Álvarez mantiña con orgullo que el só tiña unhas poucas ideas3 pero que o obsesionaban na procura da perfección. Cabe preguntarse:
«Onde atopar a Apolo e onde a Dionisos? É viable asocialos de maneira case automática ou xustamente haberá que descubrir as pulsións máis brillantes nas súas aparentes contradicións, nesas tensións duais que nos desprazan do obvio?»
Como veremos, tratándose de Álvarez e Testa, case nunca é o obvio.
Martín Marcos. Arquitecto, urbanista, Director MARQ-SCA (Museo de Arquitectura e Deseño de Bos Aires) e Profesor Titular FADU UBA
Bos Aires. Outubro 2017
Notas:
1 Ferrándiz Gabriel, Javier. “Apolo e Dionisos. O Temperamento na arquitectura moderna”. Alfaomega- Ediciones UPC, 2001. Barcelona.
4 De Brea, Ana; Dagnino, Tomás. “Señores arquitectos… Diálogos con Mario Roberto Álvarez e Clorindo Testa”. Ediciones UBROC, 1999. Buenos Aires.
2 Pazos, Luis; “Clorindo Testa: El arte para habitar”. Revista Somos, 1977. Bos Aires.
3 Jurado, Miguel; “Murió Mario Roberto Álvarez”. ARQ Clarín, 2011. Bos Aires.
[:en]
The idea of resorting to the figures of Apollo and Dionisos is a debtor of the teacher of the ETSAB-UPC, Javier Ferrándiz Gabriel and his book Apollo and Dionisos. The temperament in the modern architecture.1 In him raises a test of analysis of the modern architecture based on the duality reason – feeling for power like that separates and explains the rational aspects of the purely emotive ones in a work or project process.
The reference with Nietzsche and his early speculations about these gods of the Greek mythology in The origin of the Tragedy, ended up by giving a strong symbolic character to the duet. In times in which the architecture already does not support so unremovable truths but rather subjective interpretations of every author, these figures seem to receive major relevancy and force.
To confront the Apollonian thing and the Dionysian thing in the analysis and study of the contemporary architecture turns out to be very stimulant and almost always it checks that a good work of architecture must have something of both components and that from the skill in his combination and synergy the best examples arise, those of major intellectual thickness, the most complex and powerful. It is necessary much to learn of one and another approach, and more than them to border it is necessary to understand them to complement them and enrich them. To encourage to go out for us of our own zone of comfort and to do the effort to learn of other one, from the different one, of the different one to we.
In this point Álvarez and Testa‘s works and Head continue performing an enormous didactic importance, since they can be visited, lived and felt even in his minimal details. Unlike other big works of the international architecture that we study, those of the Argentine authors who are in our cities have this bonus of pedagogic value that ensues from the immediate comparison, of the possibility of checking these diversities. Between them, public buildings like the National Library or the Municipal General San Martin Theatre are superlative lessons that never become exhausted and that allow us to approach different logics proyectuales, materialities, textures, scales, espacialidades, relate with the city and ways of being crossed.

Álvarez and Testa continue alive in them and continue teaching us from the best architecture. To do more with less seems to be his moral imperative, and in this coincidence they return to be recognized like decided and ideologically modern. Every student of architecture who faces them has the opportunity to begin an intimate dialog with both teachers. Surely they will be there ready to his secrets count to us, but only if we can ask, if we have learned to look meaningfully and to be able to formulate the correct questions.
This sample also tries to contribute in this search, to demythologize certain encasillamientos facilistas and to propose us more complex and subtle readings.

Clorindo Tests it was in the habit of saying that his method was a product of a directed imagination and that no type of overflow was allowing itself not of irrationality2 ever. Mario Roberto Álvarez was supporting proudly that he only had a few ideas3 but that they were obsessing it in the search of the perfection. It is necessary to ask:
Clorindo Testa solía decir que su método era producto de una imaginación dirigida y que nunca se permitía ningún tipo de desborde ni de irracionalidad2. Mario Roberto Álvarez mantenía con orgullo que él sólo tenía unas pocas ideas3 pero que lo obsesionaban en la búsqueda de la perfección. Cabe preguntarse:
«Where to find Apollo and where to Dionisos? It is viable to associate them in an almost automatic way or exactly there will be necessary to discover the most brilliant drives in his apparent contradictions, in these dual tensions that displace us of the obvious thing?»
Since we will see, treating itself about Álvarez and Head, almost it is never the obvious thing.
Martín Marcos. Architect, town planner, Director MARQ-SCA (Museum of Architecture and Design of Buenos Aires) and Teacher To title FADU UBA
Buenos Aires. October 2017
Notes:
1 Ferrándiz Gabriel, Javier. “Apolo y Dionisos. El Temperamento en la arquitectura moderna”. Alfaomega- Ediciones UPC, 2001. Barcelona.
4 De Brea, Ana; Dagnino, Tomás. “Señores arquitectos… Diálogos con Mario Roberto Álvarez y Clorindo Testa”. Ediciones UBROC, 1999. Buenos Aires.
2 Pazos, Luis; “Clorindo Testa: El arte para habitar”. Revista Somos, 1977. Buenos Aires.
3 Jurado, Miguel; “Murió Mario Roberto Álvarez”. ARQ Clarín, 2011. Buenos Aires.
[:]




