[:es]
Clorindo Testa, un creador entre Apolo y Dionisio
Si bien nacido en Nápoles, Italia y llegado a la Argentina a los cinco años; Clorindo Testa era sobre todo un hombre de Buenos Aires. Un flaneur porteño. Arquitecto deslumbrante y artista genial fue producto de una ciudad culta y apasionada, de allí se nutrió y extrajo sus principales cualidades.

Formado en la Facultad de Arquitectura de la Universidad de Buenos Aires, siempre prefirió el bajo perfil y que sus obras hablaran por él. Estudiante brillante descubrió tempranamente la modernidad en la arquitectura y adopto al maestro Le Corbusier como referente y modelo profesional a seguir.
Para Clorindo Testa pintura, escultura y arquitectura eran parte de un único universo creativo e intelectual, donde muchas veces es difícil determinar los límites entre lo uno y lo otro. Sus pinturas abstractas y sus expresivos dibujos de un tono a veces intimista, oscuro y severo contrastan con una arquitectura que siempre parece querer contagiar optimismo y alegría. Siento que esa dualidad vivía y tensionaba dentro de Testa.
Vuelve a Europa en 1949 con una beca de estudio para jóvenes graduados de la UBA y regresa a Buenos Aires tres años después asumido como arquitecto y artista plástico.
Por esos días expone sus cuadros en las galerías porteñas con inmediato suceso y a los 28 años gana, junto a otros colegas, su primer concurso de arquitectura. El racionalista edificio de 1951 para la Cámara Argentina de la Construcción sería el inicio de una larga y dilatada trayectoria profesional. Testa se convertiría en el arquitecto argentino que más premios en concursos de arquitectura ha logrado cosechar a lo largo de todo el siglo XX. Esto da cuenta de su enorme voluntad y calidad de trabajo, pero también de la empatía y el respaldo que sus expresivas e innovadoras propuestas han tenido en el resto de la comunidad arquitectónica argentina.
A diferencia de otros grandes arquitectos argentinos Testa no ha cosechado enconos o enemistades. Su obra, por compleja y vanguardista, puede resultar polémica pero es imposible encontrar colegas que hayan tenido algún pleito con él; y eso no es poco en un ambiente tan competitivo y narcisista como el de la arquitectura. La humildad, sencillez y generosidad siempre lo han distinguido como un verdadero y elegante caballero.

Los primeros premios para las obras del Centro Cívico de la Provincia de La Pampa y la Biblioteca Nacional en Buenos Aires lo catapultan a la categoría de “form giver” y legitiman al monumentalismo brutalista como un territorio exploratorio posible para las condiciones económicas y tecnológicas de la argentina desarrollista de finales de la década del´50. El de La Pampa será un conjunto donde sobresale un imponente volumen prismático de 180 metros de largo en código Chandigarh, en el que prevalecen las cuidadas proporciones, sombras, llenos, vacíos y un gran ajuste plástico, revelando una sólida formación académica.
En la biblioteca un contundente “partido” libera el espacio público a nivel peatonal, concentra los depósitos de libros bajo tierra y hace crecer, mediante un monumental “árbol” de hormigón, las salas de lectura en un gesto orgánico de enorme potencia morfológica. También de esa época son el modelo urbanístico para el sector de Catalinas Norte y las intervenciones en los cementerios de la Chacarita y Flores, como producto de su trabajo en el área de urbanismo de la Municipalidad de la Ciudad de Buenos Aires.

En 1964, con 40 años, Testa será convocado por el solvente y experimentado estudio SEPRA ha participar de un concurso privado para la nueva sede del Banco de Londres en plena City financiera porteña. El edificio resultante para la esquina de Reconquista y Bartolomé Mitre es en mi opinión la mejor obra de la arquitectura argentina del siglo XX y una de las mejores del mundo moderno. La combinación entre la solvencia profesional y rigurosidad constructiva del estudio de los arquitectos Sánchez Elia, Peralta Ramos y Agostini, junto a la vanguardista creatividad de Clorindo Testa produjo un resultado de gran particularidad y excepcional belleza.
Una propuesta innovadora de una modernidad ciertamente influenciada por el último Le Corbusier, pero dotada a la vez de una calidad contextual dentro del denso tejido tipológico del barrio antiguo de la ciudad que es destacable y donde siento que el alumno supera al maestro. La esquina es tratada como una plaza abriendo la trama de potentes pórticos de hormigón y dando entrada monumental, mediante este espacio de transición techado de colosal altura, a la caja interna y transparente que encierra las funciones del banco. Allí la organización espacial genera una experiencia dinámica y sugestiva de planos y bandejas suspendidos en el espacio. Testa rompe con la imagen de un banco tradicional y la moderniza de manera radical, pero al mismo tiempo produce una compleja lección de cómo hacer dialogar de manera amable y respetuosa fuertes gestos y formas arquitectónicas con la ciudad preexistente.

Clorindo Testa fue un creador culto, multifacético, no dogmático, de un gran oficio y capacidad creativa. Sus obras de intervención en el antiquísimo conjunto colonial de los monjes recoletos, en los años ´70, dieron lugar a uno de los centros culturales públicos más dinámicos y queridos de la ciudad, haciendo popular en estas latitudes la idea de “reciclar” e instalando una toma de conciencia respecto del patrimonio arquitectónico y sus potencialidades.
Sus viviendas también serán motivo de experimentación y de búsqueda de una poética singularmente provocativa, desde los volúmenes coloridos e irregular geometría de las casas La Tumbona y CapoTesta en la costa argentina, hasta los edificios de vivienda colectiva como el logrado conjunto de la calle Castex 3335. Allí Testa trabaja la idea de balcones-patio para los departamentos y logra una inserción no traumática de la tipología en torre dentro del tejido compacto de la manzana porteña. Testa nos demuestra todo el tiempo que siempre primero es la ciudad, aun en una arquitectura de gestualidad formal tan potente como la suya.

Su paso por la docencia universitaria fue fugaz, tuvo una cátedra en la Universidad de Buenos Aires a finales de los años´50 pero al poco tiempo supo que eso no era para él; no encontró allí ese placer y concentración que solo le daban su estudio, su atelier y el diálogo ensimismado y lúdico con sus obras. Eso no obsto para que la propia UBA lo nombrara “Doctor Honoris-Causa” y unos años mas tarde, en 2006, la ciudad de Buenos Aires lo distinguiera como “ciudadano ilustre”.
Testa enseña por sus obras, haciendo más con menos, y eso en un país donde los recursos escasean es casi un compromiso ético y moral. Una forma de entender la profesión. Su minimalista y económica propuesta de 1987 para la sede del Instituto de Cooperación Iberoamericana-ICI en un estrecho y tortuoso sótano con una mínima entrada sobre la calle Florida en Buenos Aires es testimonio de esa forma de entender la arquitectura como servicio y oportunidad.
La arquitectura puede y debe hacer mejor la vida, parece decirnos. Su búsqueda alegre, pero nunca frívola, de la belleza lo ha llevado a experimentar formas, colores y texturas de gran expresividad pero sin descuidar ni hacer concesiones en la función y la utilidad propias de la mejor arquitectura. Sus obras tienen siempre muy presente la idea-fuerza de un “partido” claro y contundente, pero también invitan a un recorrido más intimo y fenomenológico por los detalles, los climas y los pequeños guiños que el creador nos va dejando a lo largo de esa rica promenade que nos propone transitar.

Se ha ido un gran arquitecto y exitoso artista que desde su particular óptica ha creado una obra genial e irrepetible. Debe servir, de igual forma que él planteo su relación con Le Corbusier, como inspiración creativa y no como modelo a copiar. En ella permanentemente conviven la razón y la emoción. Testa a sabido tomar, con inteligencia y mesura, de Apolo y de Dionisio lo mejor que cada uno tenia para darle. Allí y en su amor a la ciudad reside el principal valor de su testamento.
Martin Marcos . Arquitecto y urbanista. Profesor Titular FADU UBA
buenos aires. abril 2013
[:gl]
Un creador entre Apolo y Dionisio
Aínda que nacido en Nápoles, Italia e chegado á Arxentina aos cinco anos; Clorindo Testa era abrigo un home de Bos Aires. Un flaneur porteño. Arquitecto deslumbrante e artista xenial foi produto dunha cidade culta e apaixonada, de alí nutriuse e extraeu as súas principais calidades.

Formado na Facultade de Arquitectura da Universidade de Bos Aires, sempre preferiu o baixo perfil e que as súas obras falasen por él. Estudante brillante descubriu tempranamente a modernidade na arquitectura e adopto ao mestre Le Corbusier como referente e modelo profesional a seguir.
Para Clorindo Testa pintura, escultura e arquitectura eran parte dun único universo creativo e intelectual, onde moitas veces é difícil determinar os límites entre un e o outro. As súas pinturas abstractas e as súas expresivos debuxos dun ton ás veces intimista, escuro e severo contrastan cunha arquitectura que sempre parece querer contaxiar optimismo e alegría. Sento que esa dualidad vivía e tensionaba dentro de Testa.
Volve a Europa en 1949 cunha beca de estudo para novos graduados da UBA e regresa a Bos Aires tres anos despóis asumido como arquitecto e artista plástico.
Por eses días expón os seus cadros nas galerías porteñas con inmediato suceso e aos 28 anos gaña, xunto a outros colegas, o seu primeiro concurso de arquitectura. O racionalista edificio de 1951 para a Cámara Arxentina da Construción sería o inicio dunha longa e dilatada traxectoria profesional. Testa converteríase no arquitecto arxentino que máis premios en concursos de arquitectura logrou colleitar ao longo de todo o século XX. Isto dá conta da súa enorme vontade e calidade de traballo, pero tamén da empatía e o respaldo que os seus expresivas e innovadoras propostas han ter no resto da comunidade arquitectónica arxentina. A diferenza doutros grandes arquitectos arxentinos Testa non colleitou enconos ou enemistades. A súa obra, por complexa e vanguardista, pode resultar polémica pero é imposible atopar colegas que haxan ter algún preito con el; e iso non é pouco nun ambiente tan competitivo e narcisista como o da arquitectura. A humildad, sinxeleza e xenerosidade sempre o distinguiron como un verdadeiro e elegante cabaleiro.

Os primeiros premios para as obras do Centro Cívico da Provincia de La Pampa e a Biblioteca Nacional en Bos Aires o catapultan á categoría de “form giver” e legitiman ao monumentalismo brutalista como un territorio exploratorio posible para as condicións económicas e tecnolóxicas da arxentina desarrollista de finais da década de o´50. O da Pampa será un conxunto onde sobresae un imponente volume prismático de 180 metros de longo en código Chandigarh, no que prevalecen as coidadas proporcións, sombras, cheos, baleiros e un gran axuste plástico, revelando unha sólida formación académica. Na biblioteca un contundente “partido” libera o espazo público a nivel peatonal, concentra os depósitos de libros baixo terra e fai crecer, mediante un monumental “árbore” de hormigón, as salas de lectura nun xesto orgánico de enorme potencia morfológica. Tamén desa época son o modelo urbanístico para o sector de Catalinas Norte e as intervencións nos cemiterios da Chacarita e Flores, como produto do seu traballo no área de urbanismo da Municipalidade da Cidade de Bos Aires.

En 1964, con 40 anos, Testa será convocado polo liquide e experimentado estudo SEPRA ha participar dun concurso privado para a nova sé do Banco de Londres en plena City financeira porteña. O edificio resultante para a esquina de Reconquista e Bartolomé Mitre é na miña opinión a mellor obra da arquitectura arxentina do século XX e unha das mellores do mundo moderno. A combinación entre a solvencia profesional e rigurosidad constructiva do estudo dos arquitectos Sánchez Elia, Peralta Ramos e Agostini, xunto á vanguardista creatividade de Clorindo Testa produciu un resultado de gran particularidade e excepcional beleza. Unha proposta innovadora dunha modernidad ciertamente influenciada polo último Le Corbusier, pero dotada á vez dunha calidade contextual dentro do denso tecido tipológico do barrio antigo da cidade que é destacable e onde sento que o alumno supera ao mestre. A esquina é tratada como unha praza abrindo a trama de potentes pórticos de hormigón e dando entrada monumental, mediante este espazo de transición techado de colosal altura, á caixa interna e transparente que encerra as funcións do banco. Alí a organización espacial xera unha experiencia dinámica e suxestiva de planos e bandexas suspendidos no espazo. Testa rompe coa imaxe dun banco tradicional e modernízaa de xeito radical, pero ao mesmo tempo produce unha complexa lección de como facer dialogar de xeito amable e respetuosa fortes xestos e formas arquitectónicas coa cidade preexistente.

Clorindo Testa foi un creador culto, multifacético, non dogmático, dun gran oficio e capacidade creativa. As súas obras de intervención no antiquísimo conxunto colonial dos monxes recoletos, nos anos ´70, deron lugar a un dos centros culturais públicos máis dinámicos e queridos da cidade, facendo popular nestas latitudes a idea de “reciclar” e instalando unha toma de conciencia respecto do patrimonio arquitectónico e as súas potencialidades.
As súas vivendas tamén serán motivo de experimentación e de procura dunha poética singularmente provocativa, desde os volumes coloridos e irregular geometría das casas A Tumbona e CapoTesta na costa arxentina, ata os edificios de vivenda colectiva como o logrado conxunto da rúa Castex 3335. Alí Testa traballa a idea de balcóns-patio para os departamentos e logra unha inserción non traumática da tipoloxía en torre dentro do tecido compacto da mazá porteña. Testa demóstranos todo o tempo que sempre primeiro é a cidade, aínda nunha arquitectura de xestualidade formal tan potente como a súa.

O seu paso pola docencia universitaria foi fugaz, tivo unha cátedra na Universidade de Bos Aires a finais dos anos´50 pero ao pouco tempo soubo que iso non era para el; non atopou alí ese pracer e concentración que só lle daban o seu estudo, o seu atelier e o diálogo ensimesmado e lúdico coas súas obras. Iso non obsto para que a propia UBA nomeáseo “Doutor Honoris-Causa” e uns anos mais tarde, en 2006, a cidade de Bos Aires distinguíseo como “cidadán ilustre”.
Testa ensina polas súas obras, facendo máis con menos, e iso nun país onde os recursos escasean é case un compromiso ético e moral. Unha forma de entender a profesión. O seu minimalista e económica proposta de 1987 para a sé do Instituto de Cooperación Iberoamericana-ICI nun estreito e tortuoso sótano cunha mínima entrada sobre a rúa Florida en Bos Aires é testemuño desa forma de entender a arquitectura como servizo e oportunidade. A arquitectura pode e debe facer mellor a vida, parece dicirnos. A súa procura alegre, pero nunca frívola, da beleza levouno a experimentar formas, cores e texturas de gran expresividade pero sen descoidar nin facer concesións na función e a utilidade propias da mellor arquitectura. As súas obras teñen sempre moi presente a idea-forza dun “partido” claro e contundente, pero tamén invitan a un percorrido máis intimo e fenomenológico polos detalles, os climas e os pequenos guiños que o creador vainos deixando ao longo desa rica promenade que nos propón transitar.

Se ha ir un gran arquitecto e exitoso artista que desde o seu particular óptica creou unha obra xenial e irrepetible. Debe servir, de igual forma que el suscito a súa relación con Le Corbusier, como inspiración creativa e non como modelo a copiar. Nela permanentemente conviven a razón e a emoción. Testa a sabido tomar, con intelixencia e mesura, de Apolo e de Dionisio o mellor que cada un tenia para darlle. Alí e no seu amor á cidade reside o principal valor do seu testamento.
Martin Marcos . Arquitecto e urbanista. Profesor Titular FADU UBA
buenos aires. abril 2013[:en]
A creator between Apollo and Dionysus
Though born in Naples, Italy and come to the Argentina at the age of five; Clorindo Testa was an overcoat a man of Buenos Aires. A flaneur porteño. Dazzling architect and brilliant artist was a product of an educated and passionate city, of there his principal qualities were nourished and extracted.

Formed in the Faculty of Architecture of the University of Buenos Aires, always prefirió the low profile and that his works were speaking for him. Brilliant student discovered early the modernity in the architecture and I adopt the teacher Le Corbusier as modal and professional model to continuing.
For Clorindo Testa painting, sculpture and architecture were a part of the only creative and intellectual universe, where often one and the different thing is difficult to determine the limits between. His abstract paintings and his expressive drawings of a tone sometimes intimist one, dark and severe they contrast with an architecture that always seems to want to infect optimism and happiness. I feel that this duality was living and tensing inside Testa.
He returns to Europe in 1949 with a scholarship of study for young persons taken the degree as the UBA and returns to Buenos Aires three years later assumed as architect and plastic artist.
These days it exposes his pictures in the sea galleries with immediate event and at the age of 28 it gains, together with other colleagues, his first contest of architecture. The racionalist building of 1951 for the Argentina Chamber of the Construction would be the beginning of a long and extensive professional path. Testawould turn into the Argentine architect who more prizes in contests of architecture has managed to harvest along all the 20th century. This realizes of his enormous will and quality of work, but also of the empathy and the support that his expressive and innovative offers have had in the rest of the architectural Argentine community. Unlike other big Argentine architects Head has not harvested festerings or hatreds. His work, for complex and ultramodern, can turn out to be a polemic but it is impossible to find colleagues who have had some lawsuit with him; and it is not small in such a competitive environment and narcissist as that of the architecture. The humility, simplicity and generosity always have distinguished it as a real and elegant gentleman.

The first prizes for the works of the Civic Center of the Province of The Pampas and the National Library in Buenos Aires catapult it to the category of “form giver” and the monumental brutalist architecture as an exploratory possible territory for the economic and technological conditions of the Argentine desarrollista of ends of the decade of ’50. That of The Pampas will be a set where there stands out an impressive prismatic volume of 180 meters of length in code Chandigarh, in which there prevail the elegant proportions, shades, abundances, emptinesses and a great plastic adjustment, revealing a solid career education. In the library one forceful «divided» liberates the public space to pedestrian level, concentrates the warehouses of underground books and makes grow, by means of a monumental «tree» of concrete, the rooms of reading in an organic gesture of enormous morphologic power. Also of this epoch they are the urban development model for Catalinas Norte’s sector and the interventions in the cemeteries of the Chacarita and Flores, as product of his work in the area of urbanism of the Municipality of the City of Buenos Aires.

In 1964, with 40 years, Head will be summoned by the solvent and experienced study SEPRA it is necessary to take part of a contest deprived for the new headquarters of the Banco of London in full financial sea City. The resultant building for the corner of Reconquest and Bartolomé Mitre is in my opinion the best work of the Argentine architecture of the 20th century and one of the best of the modern world. The combination between the professional solvency and constructive rigor of the study of the architects Sánchez Elia, Peralta Ramos and Agostini, close to Clorindo Testa’s ultramodern creativity produced a result of great particularity and exceptional beauty. An innovative offer of a modernity certainly influenced by the last one Le Corbusier, but endowed simultaneously with a contextual quality inside the dense fabric tipológico of the ancient neighborhood of the city that is prominent and where I feel that the pupil overcomes the teacher. The corner is treated as a square opening the plot of powerful porticoes of concrete and giving monumental entry, by means of this space of transition roofed of colossal height, to the internal and transparent box that encloses the functions of the bank. There the spatial organization generates a dynamic and suggestive experience of planes and trays suspended in the space. Head breaks with the image of a traditional bank and modernizes it in a radical way, but at the same time it produces a complex lesson of how making compose in a dialogue in a nice and respectful way strong gestures and architectural forms with the preexisting city.

Clorindo Testa was an educated, many-sided creator, not-year-old dogmatist great trade and creative capacity. His works of intervention in the most former colonial set of the peaceful monks, in the years ‘ 70, gave place to one of the most dynamic cultural public and dear centers of the city, making the idea of «recycling» popular in these latitudes and installing a capture of conscience I concern of the architectural heritage and his potentials.
His housings also will be a motive of experimentation and of search of a singularly provocative poetics, from the colouring volumes and irregular geometry of the houses The Tumbona and CapoTesta on the Argentine coast, up to the buildings of collective housing as the successful set of the street Castex 3335. There Head works the idea of balconies – courts for the departments and achieves a not traumatic insertion of the typology in tower inside the compact fabric of the sea apple. Head demonstrates us all the time that always first is the city, even in an architecture of gestualidad formally so powerfully as his.

His step along the university teaching was fleeting, a chair had in the University of Buenos Aires at the end of the years ‘ 50 but to a little time knew that it was not for him; he did not find there this pleasure and concentration that alone him there were giving his study, his atelier and the dialog ensimismado and playfully with his works. It I do not prevent in order that the own UBA was naming it “Doctor Honoris-causes” and a few years afterwards, in 2006, the city of Buenos Aires was distinguishing it as “illustrious citizen”.
Testa teaches for his works, doing more with less, and it in a country where the resources skimp is an almost an ethical and moral commitment. It forms a of understanding the profession. His minimalist and economic offer of 1987 for the headquarters of the Institute of Cooperation Iberoamericana-ICI in a narrow and tortuous basement with a minim entered on the street Florida in Buenos Aires is a testimony of this way of understanding the architecture as service and opportunity. The architecture can and must make the life better, seems to say to us. His happy search, but frivolous, of the beauty has never led it to experiencing forms, colors and textures of great expressiveness but without being careless nor to do concessions in the own function and the usefulness of the best architecture. His works bear in mind always the idea – force of a clear and forceful “party”, but also they invite to a more intimate tour and fenomenológico for the details, the climates and the small winks that the creator is leaving us along this rich promenade that proposes us to travel.

A great architect and successful artist has gone away that from his individual optics has created a brilliant and unrepeatable work. It must serve, of equal form that he I raise his relation with Le Corbusier, as creative inspiration and not as model to copying. In her permanently the reason and the emotion coexist. Testa could take, with intelligence and moderation, of Apollo and of Dionysus that each one tape-worm to give him. There and in his love to the city there resides the principal value of his testament.
Martin Marcos . Architect and town planner. Titular teacher FADU UBA
buenos aires. april 2013[:]





La siguiente es la última entrevista extensa que el genial arquitecto
Clorindo Testa dio a LA NACION Revista, y que fue publicada el 17 de
abril de 2011.
En el extremo norte de Cerdeña, sobre el estrecho de Bonifacio, Capo
Testa se llena de flores cuando es primavera. En tiempos del imperio,
los barcos romanos se detenían para que sus hombres descansaran en ese
cabo pequeño. Ahí nomás, ahora la bahía está repleta de ánforas romanas
que asoman por debajo del agua.
Un tal Clorindo Testa, italiano nacido en Nápoles,
viajó hasta Capo Testa cuando ya tenía título de arquitecto por la
Facultad de Arquitectura de la Universidad de Buenos Aires (UBA), un
lugar al que ahora -a los 86- vuelve sólo cuando lo invitan.
[…]
MI MAESTRO, MI AMIGO
Por Ignacio Lopatín
http://www.lanacion.com.ar/1365872-un-tal-clorindo
TROVADOR DE FORMAS Por Marcelo Gardinetti
«Clorindo es una marca registrada, hace bastante tiempo que su apellido
es una mera formalidad. Hipnotizador, poeta, genio, cualquier definición
encuentra puntos en común con su obra. No es arquitecto como algunos
dicen, su competencia no puede confinarse a una palabra. Constituye esa
minúscula clase de artistas de visión ciclópea imposible de clasificar.»
http://tecnne.com/arquitectura/trovador-de-formas/