Cuando despertó, la crisis todavía estaba allí. Parafraseando el microrrelato de Monterroso, nos refugiamos en el fértil territorio de los proyectos y los sueños para eludir enfrentarnos con la desolación de un paisaje profesional y personal que ha sufrido un tsunami devastador, pero cuando abrimos los ojos, el dinosaurio de la crisis sigue testarudamente con nosotros, condicionando cada actuación y cada gesto. Transcurridos casi seis años desde la bancarrota de Lehman Brothers en 2008 —un nefasto 15 de septiembre que acaso marque un punto de inflexión más indeleble que el trágico terror del 11-S— España sigue sumida en el marasmo económico, político y social, y los jóvenes buscan el optimismo y la promesa de la botella medio llena con proyectos minúsculos que les permiten libertad experimental y les otorgan gratificación sentimental: son obras pequeñas en la dimensión y grandes en la ambición, el esfuerzo y el talento, que colectivamente cristalizan un retrato pixelado del país en esta hora.
En el primer año de la crisis, nuestra revista hermana AV señaló sus primeros veinticinco años con cincuenta obras mínimas (AV 140, 2009), y en esa ocasión presentábamos el número con los esperables ejemplos luminosos de arquitecturas diminutas y diminutivas, del Tempietto a San Carlino, y las inevitables referencias a las virtudes de lo pequeño, promovidas en la contracultura de los años setenta con la divisa acuñada por E.F. Schumacher en un libro cuya edición española publiqué por entonces, y que ahora sirve como título para el artículo introductorio de Emilio Tuñón. Pero un lustro después de aquel número el dinosaurio sigue aquí, y el empeño por hallar belleza en lo pequeño y salud en la cura de adelgazamiento a la que se ha sometido la arquitectura comienza a sonar hueco y a dar muestras de desfallecimiento. El esfuerzo de recuperación se desbarata en los diques de unas élites ensimismadas, y la agitación propositiva de los jóvenes se diluye en desaliento o se agosta en fatiga.
La voluntad de hacer arquitectura en un entorno hostil dice mucho de la tenacidad resistente de esta nueva generación, capaz de hallar desafíos técnicos, programáticos y estéticos en encargos de escasa dimensión. Sin embargo, no es seguro que el futuro de una profesión que procura reinventarse se halle necesariamente en la pequeña escala, por más que muchas de estas intervenciones nos conmuevan con la intensidad insensata y obsesiva de su devoción disciplinar. La imagen de portada, un pavimento italiano que Izaskun Chinchilla ha combinado azarosamente, evocando con el artificio cromático de las vetas de la madera una genealogía artística que remite al cubismo a través de la interpretación pop de Eduardo Arroyo o el Equipo Crónica, es buen ejemplo de esa dedicación emocionante y excesiva.
Cuando el suelo urbano del mundo se ha triplicado desde el año 2000, es lícito preguntarse si el papel de los arquitectos no reclama otras escalas, y acaso también otras geografías.
+ info
Cando espertou, a crise aínda estaba alí. Parafraseando o microrrelato de Monterroso, refuxiámonos no fértil territorio dos proxectos e os sonos para eludir enfrontarnos coa desolación dunha paisaxe profesional e persoal que sufriu un tsunami desvastador, pero cando abrimos os ollos, o dinosauro da crise segue testanamente connosco, condicionando cada actuación e cada xesto. Transcorridos case seis anos dende a bancarrota de Lehman Brothers en 2008 -un nefasto 15 de setembro que acaso marque un punto de inflexión máis indeleble que o tráxico terror do 11-S- España segue sumida no marasmo económico, político e social, e os mozos buscan o optimismo e a promesa da botella medio enche con proxectos minúsculos que lles permiten liberdade experimental e lles outorgan gratificación sentimental: son obras pequenas na dimensión e grandes en a ambición, o esforzo e o talento, que colectivamente cristalizan un retrato pixelado do país nesta hora.
Non primeiro ano dá crise, a nosa revista irmanda AV sinalou vos seus primeiros vinte e cinco anos con cincuenta obras mínimas (AV 140, 2009), e nesa ocasión presentabamos ou número cos esperables exemplos luminosos de arquitecturas diminutas e diminutivas, do Tempietto a San Carlino, e ás inevitables referencias ás virtudes do pequeno, promovidas na contracultura dous anos setenta coa divisa acuñada por E.F. Schumacher nun libro cuxa edición española publiquei por entón, e que agora serve como título para ou artigo introdutorio de Emilio Tuñón. Pero un lustro despois daquel número ou dinosauro segue aquí, e ou empeño por achar beleza non pequeno e saúde na cura de adelgazamento á que se someteu a arquitectura comeza a soar oco e a dar mostras de desfalecemento. O esforzo de recuperación desbarátase nos diques dunhas elites ensimesmadas, e a axitación propositiva dous mozos dilúese en desalento ou agosta se en fatiga.
No primeiro ano da crise, a nosa revista irmanda AV sinalou os seus primeiros vinte e cinco anos con cincuenta obras mínimas (AV 140, 2009), e nesa ocasión presentabamos o número cos esperables exemplos luminosos de arquitecturas diminutas e diminutivas, do Tempietto a San Carlino, e as inevitables referencias ás virtudes do pequeno, promovidas na contracultura dos anos setenta coa divisa acuñada por E.F. Schumacher nun libro cuxa edición española publiquei por entón, e que agora serve como título para o artigo introdutorio de Emilio Tuñón. Pero un lustro despois daquel número o dinosauro segue aquí, e o empeño por achar beleza no pequeno e saúde na cura de adelgazamento á que se someteu a arquitectura comeza a soar oco e a dar mostras de desfalecemento. O esforzo de recuperación desbarátase nos diques dunhas elites ensimesmadas, e a axitación propositiva dos mozos dilúese en desalento ou agosta se en fatiga.
A vontade de facer arquitectura nun ámbito hostil di moito da tenacidade resistente desta nova xeración, capaz de achar desafíos técnicos, programáticos e estéticos en encargos de escasa dimensión. Non obstante, non é seguro que o futuro dunha profesión que procura reinventarse se ache necesariamente na pequena escala, por máis que moitas destas intervencións nos conmovan coa intensidade insensata e obsesiva da súa devoción disciplinar. A imaxe de portada, un pavimento italiano que Izaskun Chinchilla combinou azarosamente, evocando co artificio cromático das vetas da madeira unha xenealoxía artística que remite ao cubismo a través da interpretación pop de Eduardo Arroyo ou o Equipo Crónica, é bo exemplo desa dedicación emocionante e excesiva.
Cando o chan urbano do mundo se triplicou dende o ano 2000, é lícito preguntarse se o papel dos arquitectos non reclama outras escalas, e acaso tamén outras xeografías.
+ info
In the first year of the crisis, our sister magazine AV marked its twenty-fifth anniversary with fifty minimal works (AV 140, 2009), and we presented the issue with the bright and predictable examples of minute and diminutive architecture, from Bramante’s Tempietto to Borromini’s San Carlino, and the unavoidable references to the virtues of the small scale, promoted during the counterculture of the 1970s under the felicitous motto coined by E.F. Schumacher in a book whose Spanish edition I published back then, and which now lends its title to the introductory article by Emilio Tuñón. Five years after that AV issue the dinosaur is still here, and the endeavor to find beauty in small things and health in the slimming cure that architecture has undergone is starting to sound hollow and to show signs of weakness. The recovery efforts collide against the walls of self-absorbed elites, and the proactive energy of the young is diluted in discouragement or exhausted in fatigue.
+ info





