
Homenaje al cuadrado: Protegido, 1952
© The Josef and Anni Albers Foundation/VEGAP, Madrid, 2014
Josef Albers: medios mínimos, efecto máximo es la primera retrospectiva dedicada a Josef Albers (1888-1976) en España. Compuesta por más de un centenar de obras y otras piezas ‒ mobiliario, objetos, fotografías y diverso material documental‒ la muestra ha sido concebida y desarrollada durante los últimos años en colaboración con The Josef and Anni Albers Foundation (Bethany, Connecticut).
El hilo conductor de esta exposición no es, a pesar de su carácter de retrospectiva, el simple recorrido cronológico por la obra del artista –un recorrido que ya de por sí sería enormemente enriquecedor e instructivo–, sino la consideración de la obra de Josef Albers como un proyecto tan coherente como peculiarmente dirigido por una decidida voluntad de simplicidad, por el uso productivo de medios y recursos intencionadamente limitados, por el respeto al trabajo manual y por el énfasis en la experimentación con el color, que desemboca en la materialidad de una obra de alto contenido poético y espiritual. La obra de Josef Albers es, decididamente, el resultado de una experimentada administración de recursos artísticos. Su arte es, en su totalidad, el resultado de una verdadera «economía de la forma».
Salvo sus primeros pasos en el lenguaje expresionista típico de la Alemania de principios del siglo XX, la obra de Josef Albers está absolutamente regida por una economía de medios que constituye el auténtico principio rector de su práctica artística. Uno de sus primeros textos, publicado en 1928 bajo el título de «Werklicher Formunterricht», empieza así: «vivimos en una época orientada por la economía»; y añade: «en épocas anteriores era más importante la visión del mundo». Sin embargo, la noción de economía manejada por Josef Albers no es la del intercambio de bienes, no es la limitada economía del mercado. Es economía en un sentido más profundo, más universal, es la economía de las relaciones de los seres humanos entre sí y con los objetos del mundo.
Desde esa perspectiva más amplia, esta exposición explora también el proceso del trabajo artístico y la labor pedagógica, teórica y práctica, de Josef Albers. Pues Albers es, también en este campo, una figura muy especial: alumno y después maestro en la Bauhaus de Weimar y Dessau, docente en Black Mountain College y, por último, en la Universidad de Yale, su vida estuvo unida como la de apenas otro artista del siglo XX a los dos experimentos de enseñanza del arte más atrevidos del último siglo. La exposición intenta hacerse cargo de la fuerte vocación pedagógica de Josef Albers, incluyendo materiales y ejercicios de sus alumnos en la Bauhaus y en Yale (singularmente los de su última etapa universitaria, los trabajos de alumnos de Yale con los que Albers estructuraría su célebre Interaction of Color).
Con respecto a su labor como escritor (teórico del arte y de la educación, pedagogo, poeta), el catálogo que acompaña a la exposición aporta una amplia sección documental con 57 textos de Josef Albers –26 de ellos absolutamente inéditos– de los que 53 han sido traducidos al castellano por primera vez desde sus originales inéditos o publicados en alemán o en inglés, además de 14 testimonios de colegas, estudiosos, historiadores, ensayistas y escritores, todos ellos salvo uno inéditos hasta ahora en castellano. Y los de su autoría testimonian que la peculiar economía que regula la creación artística de Albers domina también su reflexión teórica y sus ideas en torno a la docencia y la práctica del arte y del diseño: el lector observará cómo en los textos preparados y escritos por Josef Albers entre 1924 y 1966 aparecen por doquier las mismas ideas (o muy parecidas), las mismas convicciones, arraigadas y contrastadas en su visión del mundo y su experiencia de la vida. Pero no hay aquí repetición ni mero aprovechamiento, sino más bien una auténtica «economía de la distribución»: en sus textos Albers rentabiliza inteligentemente sus ideas, haciendo con ellas inversiones en campos tan diversos entre sí como la creación artística, la conciencia histórica o de lo contemporáneo, la tipografía, la enseñanza del arte, el arte abstracto, el color, el diseño, la arquitectura o el sentido de la existencia. La lectura más desapasionada de esos textos mostrará a cualquiera que la inversión de Josef Albers al reflexionar sobre lo más teórico y sobre lo más práctico a lo largo de su vida no sólo no está amortizada, sino que sigue rindiendo hoy verdaderos dividendos espirituales.
Josef Albers: medios mínimos, efecto máximo
Fundación Juan March
Castelló 77. 28006
Madrid, España

Homenaje al cuadrado: Protegido, 1952
© The Josef and Anni Albers Foundation/VEGAP, Madrid, 2014
Josef Albers: medios mínimos, efecto máximo é a primeira retrospectiva dedicada a Josef Albers (1888-1976) en España. Composta por máis dun centenar de obras e outras pezas mobiliario, obxectos, fotografías e diverso material documental a mostra foi concibida e desenvolvida durante os últimos anos en colaboración con The Josef and Anni Albers Foundation (Bethany, Connecticut).
O fío condutor desta exposición non é, a pesar do seu carácter de retrospectiva, o simple percorrido cronolóxico pola obra do artista -un percorrido que xa de por si sería enormemente enriquecedor e instrutivo-, senón a consideración da obra de Josef Albers como un proxecto tan coherente como peculiarmente dirixido por unha decidida vontade de simplicidade, polo uso produtivo de medios e recursos intencionadamente limitados, polo respecto ao traballo manual e pola énfase na experimentación coa cor, que desemboca na materialidade dunha obra de alto contido poético e espiritual. A obra de Josef Albers é, decididamente, o resultado dunha experimentada administración de recursos artísticos. A súa arte é, na súa totalidade, o resultado dunha verdadeira «economía da forma».
Salvo os seus primeiros pasos na linguaxe expresionista típica da Alemaña de principios do século XX, a obra de Josef Albers está absolutamente rexida por unha economía de medios que constitúe o auténtico principio reitor da súa práctica artística. Un dos seus primeiros textos, publicado en 1928 baixo o título de «Werklicher Formunterricht», empeza así: «vivimos nunha época orientada pola economía»; e engade: «en épocas anteriores era máis importante a visión do mundo». Non obstante, a noción de economía manexada por Josef Albers non é a do intercambio de bens, non é a limitada economía do mercado. É economía nun sentido máis profundo, máis universal, é a economía das relacións dos seres humanos entre si e cos obxectos do mundo.
Dende esa perspectiva máis ampla, esta exposición explora tamén o proceso do traballo artístico e o labor pedagóxico, teórica e práctica, de Josef Albers. Pois Albers é, tamén neste campo, unha figura moi especial: alumno e despois mestre na Bauhaus de Weimar e Dessau, docente en Black Mountain College e, por último, na Universidade de Yale, a súa vida estivo unida como a de apenas outro artista do século XX aos dous experimentos de ensino da arte máis atrevidos do último século. A exposición intenta facerse cargo da forte vocación pedagóxica de Josef Albers, incluíndo materiais e exercicios dos seus alumnos na Bauhaus e en Yale (singularmente os da súa última etapa universitaria, os traballos de alumnos de Yale cos que Albers estruturaría o seu célebre Interaction of Color).
Con respecto ao seu labor como escritor (teórico da arte e da educación, pedagogo, poeta), o catálogo que acompaña á exposición achega unha ampla sección documental con 57 textos de Josef Albers -26 deles absolutamente inéditos- dos que 53 foron traducidos ao castelán por primeira vez dende os seus orixinais inéditos ou publicados en alemán ou en inglés, ademais de 14 testemuños de colegas, estudosos, historiadores, ensaístas e escritores, todos eles salvo un inéditos ata agora en castelán. E os da súa autoría testemuñan que a peculiar economía que regula a creación artística de Albers domina tamén a súa reflexión teórica e as súas ideas en torno á docencia e a práctica da arte e do deseño: o lector observará como nos textos preparados e escritos por Josef Albers entre 1924 e 1966 aparecen por todas as partes as mesmas ideas (ou moi parecidas), as mesmas conviccións, arraigadas e contrastadas na súa visión do mundo e a súa experiencia da vida. Pero non hai aquí repetición nin mero aproveitamento, senón máis ben unha auténtica «economía da distribución»: nos seus textos Albers rendibiliza intelixentemente as súas ideas, facendo con elas investimentos en campos tan diversos entre si como a creación artística, a conciencia histórica ou do contemporáneo, a tipografía, o ensino da arte, a arte abstracta, a cor, o deseño, a arquitectura ou o sentido da existencia. A lectura máis despaixonada deses textos mostrará a calquera que o investimento de Josef Albers ao reflexionar sobre o máis teórico e sobre o máis práctico ao longo da súa vida non só non está amortizada, senón que segue rendendo hoxe verdadeiros dividendos espirituais.
Josef Albers: medios mínimos, efecto máximo
Fundación Juan March
Castelló 77. 28006
Madrid, España

Homenaje al cuadrado: Protegido, 1952
© The Josef and Anni Albers Foundation/VEGAP, Madrid, 2014
Josef Albers: Minimal Means, Maximum Effect is the first retrospective in Spain devoted to Josef Albers (1888–1976). Comprising more than one hundred works of art in addition to furniture, objects, photographs, and a range of documentary material, the exhibition has been devised and developed over the last years in close collaboration with The Josef and Anni Albers Foundation (Bethany, Connecticut).
Notwithstanding its retrospective character, the exhibition is not structured as a simple chronological survey of the artist’s work, although this would in itself be enormously enriching and instructive. Rather, it presents the work of Josef Albers as a project equally characterized by its coherence and its search for simplicity, its productive use of deliberately limited means and resources, its respect for manual labor and its emphasis on experimentation with color, taking material shape in a body of work with a marked poetic and spiritual content. Albers’ output is decidedly the result of a judicious administration of artistic resources. In its totality his oeuvre is the consequence of a true «economy of form.
With the exception of his earliest creations, which deploy an Expressionist idiom typical of early 20th-century Germany, the work of Josef Albers was completely governed by an economy of means that constitutes the guiding thread of his artistic practice. One of the artist’s first texts, published in 1928 with the title «Werklicher Formunterricht,» opens with the following words: «Ours is an economically oriented age,» and goes on: «In earlier times, world-view was more important». Nonetheless, the idea of economics as employed by Albers is not that of the exchange of goods, in other words it is not the limited market economy. The term has a more profound, universal meaning: it is the economics of the exchanges between human beings and between them and the objects of the world.
From this broader viewpoint, the exhibition and its accompanying catalogue also explore Albers’ working process and his reflection about teaching, his theoretical and practical activities, given that in this area too he was a remarkable figure: a student and later a professor at the Bauhaus in Weimar and Dessau, and a teacher at Black Mountain College and finally at Yale University, in a way comparable to few other artists Albers’ life was closely linked to the two most advanced experiments in art teaching in the 20th century. The exhibition aims to emulate his pronounced pedagogical vocation and thus includes teaching material and exercises by his students at the Bauhaus and at Yale, most notably those pertaining to his final years at Yale, in the form of the student works that Albers would use to structure his celebrated text Interaction of Color.
With regard to his activities as a writer on art and educational theory and as a teacher and poet, the exhibition catalogue includes an extensive documentary section with 57 texts by Albers, 26 of them previously unpublished. In addition, it brings together 14 accounts of him by colleagues, students, art historians, essayists and writers, 4 of which are published here in English for the first time. The texts by Albers himself reveal how the uniquely economical approach that determined his artistic creation also prevailed in his theoretical reflections and in his ideas on teaching and the practice of art and design. The reader will appreciate that in the texts written by Albers between 1924 and 1966 the same, or very similar, ideas and deep-rooted convictions constantly reappear, tried and tested against his vision of the world and his experience of life. This is not, however, mere repetition or recycling, but rather an authentic «economy of distribution.» In his texts, Albers made intelligent use of his ideas, «investing» them in fields as different as artistic creation, historical and contemporary consciousness, typography, art teaching, abstract art, color, design, architecture and the meaning of existence. Even the most dispassionate reading of these texts will reveal that the investment Albers made in reflecting on the most theoretical and the most practical issues throughout the course of his life was not only paid back in full but continues to offer intellectual dividends to this day.
Josef Albers: medios mínimos, efecto máximo
Fundación Juan March
Castelló 77. 28006
Madrid, España




