IniciofaroUrbanismo Lento | Íñigo García Odiaga

Urbanismo Lento | Íñigo García Odiaga

[:es]

Revitalización y rehabilitación de los espacios públicos de la Isla de Nantes (Nantes, Francia) | Alexandre Chemetoff et associés
Revitalización y rehabilitación de los espacios públicos de la Isla de Nantes (Nantes, Francia) | Alexandre Chemetoff et associés

Contexto del urbanismo lento

La construcción de la ciudad fue históricamente un proceso pausado y basado en el apilamiento de estratos. Sobre la ciudad romana surgía la medieval, la árabe o judía después y de forma cronológica todas las formas urbanas características de cada época.

A mediados del siglo XX, dio comienzo por contra un urbanismo expansivo, de crecimiento ilimitado. La aparición del vehículo utilitario transformó la escala de nuestras ciudades. La distancia ahora podía ser mayor porque el tiempo usado al moverse en coche era menor. Bajo estas nuevas libertades y la óptica del consumo la ciudad entendió que todo el territorio podía volverse urbano y alimentar de esta manera el crecimiento de la ciudad.

Es fácil comprender que frente a un modelo que había entendido durante siglos el crecimiento de la ciudad como un proceso de engrosamiento, de crecimiento del espesor, el modelo defendido los últimos cincuenta años ha consistido en el de una mancha de aceite en imparable expansión.

Biotechnology Start ups Incubator, Nantes Island | Lipsky-Rollet architectes
Biotechnology Start ups Incubator, Nantes Island | Lipsky-Rollet architectes

Sin lugar a dudas este fenómeno urbanístico, que se nos presenta como una espiral sin límite se encuentre en la base de la tan nombrada crisis, por lo que no es gratuito cuestionarse el modelo de crecimiento seguido por nuestras ciudades hasta el día de hoy.

En esta parte del mundo, es decir en una Europa con la población en decrecimiento parece como mínimo dudoso seguir la senda del boom inmobiliario, en la que las ciudades únicamente buscaban crecer y multiplicar su población.

El urbanismo estaba basado en el cambio legislativo de grandes áreas de territorio para legalizar en ellas mil, dos mil o tres mil viviendas que a menudo bajo el dibujo totalmente detallado de esa parte de la ciudad se construían en únicamente cinco años. Es sencillo identificar este tipo de operación con cualquiera de las grandes áreas en construcción de nuestras ciudades. Zorrozaurre en Bilbao, Auditz-Akular en Donostia, Salburua en Gasteiz o Sarriguren en Iruña son ejemplos de este tipo de crecimiento de la ciudad.

Tal vez un buen ejemplo de otro modelo de actuación es el desarrollado por el gobierno de la región de Nantes para el desarrollo de la llamada isla de Nantes.

Revitalización y rehabilitación de los espacios públicos de la Isla de Nantes (Nantes (Francia) | Alexandre Chemetoff et associés
Revitalización y rehabilitación de los espacios públicos de la Isla de Nantes (Nantes (Francia) | Alexandre Chemetoff et associés

La isla de Nantes es una isla fluvial creada por el río Loira a una distancia de la costa que posibilitaba la navegación de ese tramo de río. La llegada del ferrocarril hasta la ciudad francesa convirtió estos cinco kilómetros de territorio en un área ideal para la ubicación de un imponente desarrollo industrial ligado a las fundiciones de acero.

La perdida de navegabilidad del río unida a la extrema centralidad de esos territorios en la nueva ciudad de Nantes plantearon la necesidad de reintroducir en lo urbano ese espacio ahora en desuso.

Frente a un urbanismo que borrase la huella de la actividad anterior se prefirió reutilizar la antigua trama del desarrollo industrial y reciclar para la ciudad muchas de las antiguas fábricas.

Esta idea que podría entenderse como romántica ha obligado en cambio a un replanteamiento profundo de la gestión urbanística de este ámbito. Por un lado la necesidad de reciclar las antiguas estructuras para nuevos usos obligó a conocer al usuario interesado previamente y por lo tanto a construir para un objetivo concreto frente a construir para luego buscar un comprador.

Este cambio tan puntual conllevo la ralentización de los procedimientos urbanísticos y lo que en principio pudiera entenderse como un inconveniente se ha demostrado una ventaja. En un proceso que ha supuesto 22 años de pequeños avances, la adaptación del proyecto a nuevas necesidades, a nuevas contingencias, a nuevas iniciativas e incluso a problemas inesperados ha sido mucho mayor que cuando un plan de idénticas necesidades se dibuja y se proyecta en su totalidad desde el primer día.

Colegio de abogados en Nantes | Forma6
Colegio de abogados en Nantes | Forma6

Cuando la administración francesa decidió ubicar una facultad de arquitectura en Nantes el solar propuesto por la municipalidad se encontraba en la isla. Se pudo buscar una solución idílica ya que el plan no constreñía un suelo concreto para tal uso. El edificio actual realizado por Lacaton y Vassal ha aportado una gran vida a uno de los ámbitos de la isla. Bares, cafeterías, tiendas y residencias de estudiantes han revitalizado el barrio generando un nuevo polo de actividad en la trama de la ciudad. Esta solución podría haberse impostado, obligado pero en la naturalidad de su encaje está parte de su acierto.

El mismo efecto produjo la incorporación en el desarrollo de este ámbito de los nuevos juzgados de la ciudad, un magnífico edificio construido por el premio Pritzker Jean Nouvel. La localización de los juzgados en la isla indujo la llegada de múltiples despachos de abogados al área, por lo que se rehabilitaron varios edificios industriales para ubicar estos nuevos equipamientos.

Una intervención destacada es precisamente la desarrollada por el colegio de abogados de Nantes que rehabilitó de forma extraordinaria una antiguo hangar para albergar en el la nueva sede colegial cercana a los juzgados. Un edificio que alberga además una guardería para favorecer la integración de la vida familiar y profesional de los juristas de la ciudad.

Viviendas para jóvenes en la Isla de Nantes | Barré - Lambot / Berranger - Vincent
Viviendas para jóvenes en la Isla de Nantes | Barré – Lambot / Berranger – Vincent

Este urbanismo de cocina lenta, fraguado con el paso del tiempo y con actuaciones puntuales puede servir hoy como modelo de una nueva política en la que la mesura, la lógica el ingenio se premien frente a las leyes del mercado pre-crisis.

Íñigo García Odiaga. arquitecto
San Sebastián. Enero 2012

Aprovechando la charla debate que VAUMM coordinó en el congreso EQUICIUDAD, hemos elaborado este texto, para resumir de alguna manera nuestra postura.

Publicado en ZAZPIKA 01.01.2012

[:gl]

Revitalización y rehabilitación de los espacios públicos de la Isla de Nantes (Nantes, Francia) | Alexandre Chemetoff et associés
Revitalización e rehabilitación dos espazos públicos da Illa de Nantes (Nantes, Francia) | Alexandre Chemetoff et associés

A construción da cidade foi históricamente un proceso pausado e baseado no apilamiento de estratos. Sobre a cidade romana xurdía a medieval, a árabe ou xudía despois e de forma cronolóxica todas as formas urbanas características de cada época.

A mediados do século XX, deu comezo por contra un urbanismo expansivo, de crecemento ilimitado. A aparición do vehículo utilitario transformou a escala das nosas cidades. A distancia agora podía ser maior porque o tempo usado ao moverse en coche era menor. Baixo estas novas liberdades e a óptica do consumo a cidade entendeu que todo o territorio podía volverse urbano e alimentar deste xeito o crecemento da cidade.

É fácil comprender que fronte a un modelo que entendera durante séculos o crecemento da cidade como un proceso de engrosamiento, de crecemento do espesor, o modelo defendido os últimos cincuenta anos consistiu no dunha mancha de aceite en imparable expansión.

Biotechnology Start ups Incubator, Nantes Island | Lipsky-Rollet architectes
Biotechnology Start ups Incubator, Nantes Island | Lipsky-Rollet architectes

Sen dúbida este fenómeno urbanístico, que se nos presenta como unha espiral sen límite atópese na base da tan nomeada crise, polo que non é gratuito cuestionarse o modelo de crecemento seguido polas nosas cidades ata o día de hoxe.

Nesta parte do mundo, é dicir nunha Europa coa poboación en decrecemento parece como mínimo dubidoso seguir a senda do boom inmobiliario, na que as cidades unicamente buscaban crecer e multiplicar a súa poboación.

O urbanismo estaba baseado no cambio lexislativo de grandes áreas de territorio para legalizar nelas mil, dous mil ou tres mil vivendas que a miúdo baixo o debuxo totalmente detallado desa parte da cidade construíanse en unicamente cinco anos. É sinxelo identificar este tipo de operacion con calquera das grandes áreas en construción das nosas cidades. Zorrozaurre en Bilbao, Auditz-Akular en Donostia, Salburua en Gasteiz ou Sarriguren en Iruña son exemplos deste tipo de crecemento da cidade.

Talvez un bo exemplo doutro modelo de actuación é o desenvolvido polo goberno da rexión de Nantes para o desenvolvemento da chamada illa de Nantes.

Revitalización y rehabilitación de los espacios públicos de la Isla de Nantes (Nantes (Francia) | Alexandre Chemetoff et associés
Revitalización e rehabilitación dos espazos públicos da Illa de Nantes (Nantes (Francia) | Alexandre Chemetoff et associés

A illa de Nantes é unha illa fluvial creada polo río Loira a unha distancia da costa que posibilitaba a navegación dese tramo de río. A chegada do ferrocarril ata a cidade francesa converteu estes cinco quilómetros de territorio nunha área ideal para a localización dun impoñente desenvolvemento industrial ligado ás fundiciones de aceiro.

A perdida de navegabilidad do río unida á extrema centralidade deses territorios na nova cidade de Nantes expuxeron a necesidade de reintroducir no urbano ese espazo agora en desuso.

Fronte a un urbanismo que borrase a pegada da actividade anterior preferiuse reutilizar a antiga trama do desenvolvemento industrial e reciclar para a cidade moitas das antigas fábricas.

Esta idea que podería entenderse como romántica obrigou en cambio a un replanteamiento profundo da xestión urbanística deste ámbito. Por unha banda a necesidade de reciclar as antigas estruturas para novos usos obrigou a coñecer ao usuario interesado previamente e por tanto a construír para un obxectivo concreto fronte a construír para logo buscar un comprador.

Este cambio tan puntual levo a retardación dos procedementos urbanísticos e o que en principio puidese entenderse como un inconveniente demostrouse unha vantaxe. Nun proceso que supuxo 22 anos de pequenos avances, a adaptación do proxecto a novas necesidades, a novas continxencias, a novas iniciativas e mesmo a problemas inesperados foi moito maior que cando un plan de idénticas necesidades debúxase e proxéctase na súa totalidade desde o primeiro día.

Colegio de abogados en Nantes | Forma6
Colexio de avogados en Nantes | Forma6

Cando a administración francesa decidiu situar unha facultade de arquitectura en Nantes o solar proposto pola municipalidade atopábase na illa. Púidose buscar unha solución idílica xa que o plan non constrinxía un chan concreto para tal uso. O edificio actual realizado por Lacaton e Vassal achegou unha gran vida a un dos ámbitos da illa. Bares, cafeterías, tendas e residencias de estudantes revitalizaron o barrio xerando un novo polo de actividade na trama da cidade. Esta solución podería haberse impostado, obrigado pero na naturalidade do seu encaixe está parte do seu acerto.

O mesmo efecto produciu a incorporación no desenvolvemento deste ámbito dos novos xulgados da cidade, un magnífico edificio construído polo premio Pritzker Jean Nouvel. A localización dos xulgados na illa induciu a chegada de múltiples despachos de avogados á área, polo que se rehabilitaron varios edificios industriais para situar estes novos equipamentos.

Unha intervención destacada é precisamente a desenvolvida polo colexio de avogados de Nantes que rehabilitou de forma extraordinaria una antigo hangar para albergar no a nova sede colexial próxima aos xulgados. Un edificio que alberga ademais unha gardería para favorecer a integración da vida familiar e profesional dos xuristas da cidade.

Viviendas para jóvenes en la Isla de Nantes | Barré - Lambot / Berranger - Vincent
Vivendas para xóvenesna Illa de Nantes | Barré – Lambot / Berranger – Vincent

Este urbanismo de cociña lenta, fraguado co paso do tempo e con actuacións puntuais pode servir hoxe como modelo dunha nova política na que a mesura, a lóxica o enxeño prémiense fronte ás leis do mercado pre-crise.

Íñigo García Odiaga. arquitecto
San Sebastián. Xaneiro 2012

Aproveitando a charla debate que VAUMM coordinó no congreso EQUICIUDAD, elaboramos este texto, para resumir dalgún xeito a nosa postura.

Publicado en ZAZPIKA 01.01.2012[:en]

Revitalización y rehabilitación de los espacios públicos de la Isla de Nantes (Nantes, Francia) | Alexandre Chemetoff et associés
Revitalization and rehabilitation of the public spaces of the Nantes Island (Nantes, Francia) | Alexandre Chemetoff et associés

The construction of the city was historically a process slow and based on the apilamiento of strata. On the Roman city the medieval one was arising, Arabic or Jewish later and of chronological form all the urban forms typical of every epoch.

In the middle of the 20th century, it gave beginning for against an expansive urbanism, of unlimited growth. The appearance of the utilitarian vehicle transformed the scale of our cities. The distance now could be major because the time used on having moved in car was minor. Under these new freedoms and the optics of the consumption the city understood that the whole territory could become urban and to feed hereby the growth of the city.

It is easy to understand that opposite to a model who had understood for centuries the growth of the city as a process of engrosamiento, of growth of the thickness, the defended model last fifty years has consisted of that of a spot of oil of unstoppable expansion.

Biotechnology Start ups Incubator, Nantes Island | Lipsky-Rollet architectes
Biotechnology Start ups Incubator, Nantes Island | Lipsky-Rollet architectes

No doubt this urban development phenomenon, which us one presents as a spiral without limit is in the base of such a renowned crisis, for what it is not free questions the model of growth followed by our cities until today.

In this part of the world, that is to say in an Europe with the population in decrease it seems as doubtful minimum to follow the path of the real-estate boom, in which the cities only were seeking to grow and to multiply his population.

The urbanism was based on the legislative change of big areas of territory to legalize in them thousand, two thousand or three thousand housings that often under the drawing totally detailed of this part of the city were constructed in only five years. It is simple to identify this type of operation with any of the big areas in construction of our cities. Zorrozaurre in Bilbao, Auditz-Akular in Donostia, Salburua in Vitoria or Sarriguren in Iruña is examples of this type of growth of the city.

Maybe a good example of another model of action is the developed one for the government of the region of Nantes for the development of the so called island of Nantes.

Revitalización y rehabilitación de los espacios públicos de la Isla de Nantes (Nantes (Francia) | Alexandre Chemetoff et associés
Revitalization and rehabilitation of the public spaces of the Nantes Island (Nantes (France) | Alexandre Chemetoff et associés

The island of Nantes is a fluvial island created by the river Loire to a distance of the coast that was making possible the navigation of this section of river. The arrival of the railroad up to the French city turned these five kilometres of territory into an ideal area for the location of an impressive industrial development tied to the smeltings steels.

The loss of navigability of the river joined the extreme centralidad of these territories in the new city of Nantes they raised the need to re-introduce in urban this space now in disuse.

Opposite to an urbanism that was erasing the fingerprint of the previous activity prefirió to re-use the former plot of the industrial development and to recycle for the city many of the former factories.

This idea that might be understood since romantic has forced on the other hand to a deep rethinking of the urban development management of this area. On the one hand the need to recycle the former structures for new uses the user forced to know interested before and therefore to constructing for a concrete aim opposite to constructing then a buyer to search.

This so punctual change I carry the slowing down of the urban development procedures and what at first could be understood as a disadvantage has demonstrated an advantage. In a process that he has supposed 22 years of small advances, the adjustment of the project to new needs, to new contingencies, to new initiatives and even than unexpected problems it has been very much bigger that when a plan of identical needs shows itself and is projected in its entirety from the first day.

Colegio de abogados en Nantes | Forma6
Bar association in Nantes | Forma6

When the French administration decided to locate a faculty of architecture in Nantes the lot proposed by the municipality he was in the island. It was possible to look for an idyllic solution since the plan was not restricting a concrete soil for such a use. The current building realized by Lacaton and Vassal has contributed a great life to one of the areas of the island. Bars, cafeterias, shops and students’ residences have revitalized the neighborhood generating a new pole of activity in the plot of the city. This solution might be been impostado, forced but in the naturalness of his lace it is departs from his success.

The same effect produced the incorporation in the development of this area of the new courts of the city, a magnificent building constructed by the prize Pritzker Jean Nouvel. The location of the courts in the island indujo the arrival of attorneys’ multiple offices to the area, for what several industrial buildings recovered to locate these new equipments.

An out-standing intervention is precisely the developed one for the bar association of Nantes that rehabilitated of extraordinary form one former hangar to shelter in the new collegiate headquarters near to the courts. A building that shelters in addition a day-care center to favor the integration of the familiar and professional life of the jurists of the city.

Viviendas para jóvenes en la Isla de Nantes | Barré - Lambot / Berranger - Vincent
Housings for young women in the Nantes Island | Barré – Lambot / Berranger – Vincent

This urbanism of slow kitchen, plotted with the passage of time and with punctual actions can serve today as model of a new politics in which the moderation, the logic the ingenuity reward opposite to the laws of the market pre-crisis.

Íñigo García Odiaga. architect
San Sebastián. January 2012

Taking advantage of the chat he debates that VAUMM coordinated in the congress EQUICIUDAD, we have elaborated this text, to summarize somehow our position.

It´s published in ZAZPIKA 01.01.2012[:]

Íñigo García Odiaga
Íñigo García Odiagahttp://vaumm.com/
Doctor Arquitecto y profesor asociado de Proyectos Arquitectónicos, ETSASS. Editor de NOMU. 1/5 del estudio de arquitectura VAUMM. Vivo en Donosti.
ARTÍCULOS RELACIONADOS
ARTÍCULOS DEL AUTOR

173 COMENTARIOS

0 0 votos
Article Rating
Suscribirse
Notificarme
guest
173 Comments
Los más recientes
Los más viejos Los más votados

Espónsor

Síguenos

23,683FansMe gusta
5,321SeguidoresSeguir
1,844SeguidoresSeguir
23,782SeguidoresSeguir

Promoción

También:

feedly

Columnistas destacados

Íñigo García Odiaga
87 Publicaciones0 COMENTARIOS
Antonio S. Río Vázquez
57 Publicaciones0 COMENTARIOS
José del Carmen Palacios Aguilar
54 Publicaciones0 COMENTARIOS
Aldo G. Facho Dede
50 Publicaciones0 COMENTARIOS