InicioartículosTrilito | Antonio S. Río VázquezTrilito | Antonio S. Río VázquezTrilito |...

Trilito | Antonio S. Río VázquezTrilito | Antonio S. Río VázquezTrilito | Antonio S. Río Vázquez

Imagen: Alcudia (Maqueta). Fotografía de Alberto Seijido

En el año 1949, Alejandro de la Sota proyectó un conjunto residencial en Galicia: una serie de alojamientos temporales que se apartaban de la idea tradicional de hotel, ubicando las viviendas para distintos tipos de familias dispersas sobre el territorio, mientras los servicios comunes se concentrarían en otro edificio aislado.

Entre los tipos residenciales propuestos figura uno con una organización muy sencilla: En torno a un espacio central —destinado a salón de estar y comedor— se sitúan simétricamente los dormitorios a un lado y la cocina y la zona destinada al servicio al opuesto. El núcleo se prolonga hacia el exterior subrayado por un pavimento pétreo y mediante una fina cubierta plana apoyada en los dos volúmenes pétreos laterales.

«El amor al Hueco y al Macizo influyó en la composición de los alzados de este hotel. Un muro con buena calidad es siempre un tema arquitectónico; gusta uno mucho de poder emplearlo»1, escribe Sota al lado de los dibujos cuando se publican en las páginas de la Revista Nacional de Arquitectura. La laja horizontal, apoyada sobre las dos piezas macizas recrea el ejemplo perfecto de trilito, una estructura que se puede observar en los numerosos dólmenes megalíticos repartidos por la geografía gallega.

Aunque el proyecto no llega a materializarse, permaneció latente en la mente de Sota: más de treinta años después le encargan otro conjunto residencial, esta vez en Mallorca, sobre el Mediterráneo. Allí aparece la tapia, la piscina, el mirador con emparrado… y una casa reconocible: nuevamente, a un lado dormitorios, al otro, cocina y dormitorio, en el medio, sólo el vacío.

Un espacio central destinado a estar, comedor, solárium… que vuelve a proyectarse hacia el exterior en una doble terraza, y se corona por un tercer elemento, enfatizando su condición de umbráculo, de pórtico, de trilito: «viviremos en toda la pequeña parcela que así hemos convertido en la más grande casa»2. La vida se desarrolla por encima y por debajo de la estructura funcional abierta. «Si el hombre se encierra en su propia casa consigue todo, pero pierde naturaleza. Busca entonces la manera de aprehenderla, si no toda, en parte»3.

Tampoco llega a construirse. El trilito habitable propuesto por Sota permanece como otra de sus múltiples indagaciones arquitectónicas. Un homenaje póstumo llega años después de la mano de Luis Moreno Mansilla y Emilio Tuñón Álvarez, cambiando el mar de fondo: de nuevo el Atlántico, sobre la costa gaditana4. Allí se levantan dos casas gemelas que miran hacia el océano. Apoyadas sobre una plataforma, las viviendas emplean un mismo esquema: «Dos grupos de estancias se articulan en torno a un amplio salón casi exterior que vincula el patio de acceso y la terraza»5, convirtiéndose en un buen corolario a la búsqueda iniciada por Sota.

Aunque no haya visto materializado el ansiado trilito, podemos rastrear su presencia en otros de sus proyectos, en las herencias y homenajes. Quizá pudo pensar lo mismo que su compañero de generación, el arquitecto danés Jørn Utzon, cuando aquel, pocos meses antes de morir, comentó que no había hecho nada más que lo que los antiguos griegos ya hicieran: «poner una viga sobre dos columnas»6.

antonio s. río vázquez . arquitecto
a coruña. diciembre de 2012

notas:
1 SOTA, A. de la, «Hotel para una familia en Galicia», Revista Nacional de Arquitectura 101 (Mayo de 1950), 214
2 SOTA, A. de la, Alejandro de la Sota Arquitecto, (Madrid: Pronaos, 1997), 200
3 Ibíd.
4 Casas construidas para Luis, un amigo suyo y sus respectivas familias.
5 MORENO, L. y TUÑÓN, E., «Casas gemelas en Tarifa», El Croquis 161 (2012), 298
6 PRIP-BUUS, M., Jørn Utzon Logbook Vol. V: Additive Architecture, (Copenhague: Blondal, 2009), 310

Image: Alcudia (Model). Photography by Alberto Seijido

In the year 1949, Alejandro de la Sota projected a residential set in Galicia: a series of temporary housings that were separated of the traditional idea of hotel, locating the housings for different types of dispersed families on the territory, while the common services would center in another isolated building.

Between the residential proposed types one appears with a very simple organization: Concerning a central space – destined for lounge of being and dining room – the bedrooms place symmetrically aside and the kitchen and the zone destined for the service to the opposite one. The core extends towards the exterior underlined by a stony pavement and by means of a thin flat cover rested on both stony lateral volumes.

«The love to the Hollow and to the Clump influenced the composition of the gatherings of this hotel. A wall with good quality is always an architectural topic; the great one likes of being able to use it»1, Sota writes next to the drawings when they are published in the pages of the Revista Nacional de Arquitectura. The horizontal flagstone supported on both massive pieces recreates the perfect example of trilito, one structures that it is possible to observe in the numerous megalithic dolmens distributed by the Galician geography.

Though the project does not manage to materialize, it remained latent in the mind of Jack: more than thirty years later they entrust him another residential set, this time in Mallorca, on the Mediterranean. There there appears the wall, the swimming pool, the viewing-point with vine arbour…and a recognizable house: again, aside bedrooms, to other one, he cooks and bedroom, in the way, only the emptiness.

A central space destined to be, dining room, solarium … that returns to be projected towards the exterior in a double terrace, and there is crowned by the third element, emphasizing his condition of shelter, of portico, of trilito: «we will live in the whole small plot that like that we have turned into the biggest house»2. The life develops above and below the functional opened structure. «If the man shuts in himself in his own house it obtains everything, but it loses nature. It looks then for the way of apprehending her, if not quite, partly»3.

Neither it manages to be constructed. The inhabitable trilito proposed by Jack remains as other one of his multiple architectural investigations. A posthumous honoring comes some years after the hand of Luis Moreno Mansilla and Emilio Tuñón Álvarez, changing the sea of bottom: again the Atlantic Ocean, on the coast gaditana4. There there get up two twin house that look at the ocean. Supported on a platform, the housings use the same scheme: «Two groups of stays are articulated concerning a wide almost exterior lounge that links the court of access and the terrace»5, urning into a good corollary to the search initiated by Sota.

Though the longed one has not seen materialized trilito, we can trace his presence in others of his projects, in the inheritances and honorings. Probably the same thing could think that his companion of generation, the Danish architect Jørn Utzon, when that one, a few months before dying, commented that there had not made anything any more than what the former Greeks already were making: «putting a girder on two columns»6.

antonio s. río vázquez . architect

a coruña. december 2012

notes:

1 SOTA, A. de la, «Hotel para una familia en Galicia», Revista Nacional de Arquitectura 101 (May,1950), 214

2 SOTA, A. de la, Alejandro de la Sota Arquitecto, (Madrid: Pronaos, 1997), 200

3 Ibíd.

4 Casas construidas para Luis, un amigo suyo y sus respectivas familias.

5 MORENO, L. y TUÑÓN, E., «Casas gemelas en Tarifa», El Croquis 161 (2012), 298

6 PRIP-BUUS, M., Jørn Utzon Logbook Vol. V: Additive Architecture, (Copenhague: Blondal, 2009), 310

Imagen: Alcudia (Maqueta). Fotografía de Alberto Seijido

No ano 1949, Alejandro de la Sota proxectou un conxunto residencial en Galicia: unha serie de aloxamentos temporais que se apartaban da idea tradicional de hotel, situando as vivendas para distintos tipos de familias dispersas sobre o territorio, mentres os servizos comúns concentraríanse noutro edificio illado.

Entre os tipos residenciales propostos figura un cunha organización moi sinxela: En torno a un espazo central —destinado a salón de estar e comedor— sitúanse simétricamente os dormitorios ao carón e a cociña e a zona destinada ao servizo ao oposto. O núcleo prolóngase cara ao exterior subliñado por un pavimento pétreo e mediante unha fina cuberta plana apoiada nos dous volumes pétreos laterales.

«O amor ao Oco e ao Macizo influíu na composición dos alzados deste hotel. Un muro con boa calidade é sempre un tema arquitectónico; gusta un moito de poder empregalo»1, escribe Sota á beira dos debuxos cando se publican nas páxinas da Revista Nacional de Arquitectura. A laja horizontal, apoiada sobre as dúas pezas macizas recrea o exemplo perfecto de trilito, unha estrutura que se pode observar nos numerosos dólmenes megalíticos repartidos pola xeografía galega.

Aínda que o proxecto non chega a materializarse, permaneceu latente na mente de Sota: máis de trinta anos despois encárganlle outro conxunto residencial, esta vez en Mallorca, sobre o Mediterráneo. Alí aparece a tapia, a piscina, o mirador con emparrado… e unha casa reconocible: nuevamente, ao carón dormitorios, ao outro, cociña e dormitorio, no medio, só o baleiro.

Un espazo central destinado a estar, comedor, solárium… que volve proxectarse cara ao exterior nunha dobre terraza, e coróase por un terceiro elemento, enfatizando a súa condición de umbráculo, de pórtico, de trilito: «viviremos en toda a pequena parcela que así convertemos na máis grande casa»2. A vida desenvólvese por encima e por baixo da estrutura funcional aberta. «Si o home encérrase na súa propia casa consegue todo, pero perde natureza. Busca entón o xeito de aprehenderla, si non toda, en parte»3.

Tampouco chega a construírse. O trilito habitable proposto por Sota permanece como outra das súas múltiples indagacións arquitectónicas. Unha homenaxe póstumo chega anos logo da man de Luis Moreno Mansilla y Emilio Tuñón Álvarez, cambiando o mar de fondo: de novo o Atlántico, sobre a costa gaditana4. Alí levántanse dúas duas casas xemelgas que miran cara ao océano. Apoiadas sobre unha plataforma, as vivendas empregan un mesmo esquema: «Dous grupos de estancias se articulan en torno a un amplo salón case exterior que vincula o patio de acceso e a terraza»5, converténdose nun bo corolario á procura iniciada por Sota.

Aínda que non vexa materializado o ansiado trilito, podemos rastrexar a súa presenza noutros dos seus proxectos, nas herdanzas e homenaxes. Quizá puido pensar o mesmo que o seu compañeiro de xeración, o arquitecto danés Jørn Utzon, ando aquel, poucos meses antes de morrer, comentou que non fixera máis nada que o que os antigos gregos xa fixesen: «poñer unha viga sobre dúas columnas»6.

antonio s. río vázquez . arquitecto

a coruña. decembro de 2012

notas:

1 SOTA, A. de la, «Hotel para una familia en Galicia», Revista Nacional de Arquitectura 101 (Mayo de 1950), 214

2 SOTA, A. de la, Alejandro de la Sota Arquitecto, (Madrid: Pronaos, 1997), 200

3 Ibíd.

4 Casas construidas para Luis, un amigo suyo y sus respectivas familias.

5 MORENO, L. y TUÑÓN, E., «Casas gemelas en Tarifa», El Croquis 161 (2012), 298

6 PRIP-BUUS, M., Jørn Utzon Logbook Vol. V: Additive Architecture, (Copenhague: Blondal, 2009), 310

Antonio S. Río Vázquez
Antonio S. Río Vázquezhttps://asrv.es/
Antonio S. Río Vázquez (A Coruña, 1981) es arquitecto por la E.T.S.A. de A Coruña, master en Urbanismo y doctor por la Universidade da Coruña, dónde ejerce su labor como docente e investigador. Especializado en teoría y diseño, su línea de trabajo se ha centrado en la investigación y divulgación del patrimonio arquitectónico moderno, desarrollando proyectos a diferentes escalas de modo independiente o en colaboración con varios estudios. Profesor en el Departamento de Proyectos Arquitectónicos, Urbanismo y Composición de la Universidade da Coruña, imparte las asignaturas Introducción a la Arquitectura, Historia de la Arquitectura, Paisaje Cultural y Técnicas de Investigación y Documentación en Arquitectura. Profesor invitado en la Robert Gordon University de Aberdeen (Reino Unido), en la Universidade do Minho (Portugal) y en la Università degli Studi di Roma La Sapienza (Italia). Director del proyecto de investigación «Historia de la restauración y puesta en valor del patrimonio arquitectónico en Galicia», becado por la Diputación Provincial de A Coruña en el año 2007. Miembro de la red UEDXX Urbanism of European Dictatorships during the XXth Century, del Grupo de Investigación en Historia de la Arquitectura y del Grupo de Innovación Docente en Historia de la Arquitectura. Los resultados de sus investigaciones, tanto personales como conjuntas, han servido como aportación a varios seminarios, jornadas, congresos y otros eventos de difusión científica nacionales e internacionales y han sido publicados en libros y revistas.
ARTÍCULOS RELACIONADOS
ARTÍCULOS DEL AUTOR
0 0 votos
Article Rating
Suscribirse
Notificarme
guest
0 Comments
Los más recientes
Los más viejos Los más votados

Espónsor

Síguenos

23,683FansMe gusta
5,321SeguidoresSeguir
1,844SeguidoresSeguir
23,782SeguidoresSeguir

Promoción

También:

feedly

Columnistas destacados

Íñigo García Odiaga
87 Publicaciones0 COMENTARIOS
Antonio S. Río Vázquez
57 Publicaciones0 COMENTARIOS
José del Carmen Palacios Aguilar
54 Publicaciones0 COMENTARIOS
Aldo G. Facho Dede
50 Publicaciones0 COMENTARIOS