El edificio parte de la propuesta presentada a un concurso público de anteproyectos con intervención de jurado, convocado en 2004 por el Ayuntamiento de Toro, siendo inaugurado el mes de enero de 2011. Cuenta con la singularidad de que sus muros exteriores se han ejecutado en tierra apisonada (tapial), una técnica tradicional, característica de la zona, que había quedado obsoleta mucho tiempo atrás. A través de una meticulosa investigación, se ha tratado de recuperar y poner al día dicha técnica en un edificio tipológica y constructivamente contemporáneo para proponer una solución sostenible interesante como alternativa a los materiales convencionales.
El edificio parte de la propuesta presentada a un concurso público de anteproyectos con intervención de jurado, convocado en 2004, por el Ayuntamiento de Toro. Nuestra propuesta busca incorporar a la ciudad una nueva pieza que, asumiendo la imagen representativa que debe transmitir el edificio en función de su carácter público, sea capaz de integrarse con dignidad y, en la medida de lo posible, pasar a formar parte del extraordinario patrimonio arquitectónico de la ciudad. Y ello, no en condiciones de protagonismo excesivo, antes bien, asumiendo con naturalidad las sugerencias de un entorno rico y cargado de historia.
De esta manera, la piscina municipal quiere ser un edificio austero que, sin renunciar al lenguaje que le es propio a la arquitectura de nuestro tiempo, sepa dar continuidad expresiva al legado patrimonial de Toro. La particularidad del diseño de la piscina radica en el especial protagonismo que adquiere el uso de la tierra en su construcción, conformando su imagen representativa. La escala y disposición del edificio, así como la textura de los muros y su color, aunque libres de elementos ornamentales, siguen pautas compositivas presentes en la arquitectura monumental de Toro.
Además de las lógicas que presiden la elección del sistema de estructura-cerramiento atendiendo a aspectos de tradición, textura, color, etc., entendemos que el tapial es un material altamente aconsejable en virtud de sus características técnicas – solidez, inercia, permeabilidad, textura –, de economía de material, facilidad de puesta en obra y sostenibilidad medioambiental.
Conceptualmente, la piscina se configura en una envolvente de tapial de 60 centímetros de espesor que caracteriza el espacio interior y exterior y sobre la que emergen las cubiertas de los volúmenes de vestuarios. El edificio se apoya en unos lindes existentes, que forman una línea quebrada en la parte posterior del mismo, y se adapta rigurosamente a la parcela disponible, de forma sensiblemente alargada en dirección norte-sur y básicamente asimilable a dos trapezoides ligeramente desplazados y unidos por sus testeros. Los requerimientos dimensionales para la ubicación del vaso de piscina – de dimensiones 25 por 12,5 metros – son muy estrictos y vienen definidos por la normativa autonómica que establece, asimismo, un ancho mínimo para la playa que rodea el vaso. En estas circunstancias no cabe otra posibilidad que ubicarlo en el mayor de esos dos trapezoides, el situado en el extremo sur, dotándolo del mayor volumen para un correcto desahogo del espacio interior.
En el volumen norte se ubica la práctica totalidad del resto de los servicios inherentes y complementarios al uso de la piscina, y que, básicamente, consisten en aseos y vestuarios – masculinos y femeninos –, áreas de instalaciones, salas de gimnasia y musculación, zonas de tránsito y servicio, control y gestión y cafetería. Se ha querido evidenciar la presencia al exterior de los dos cuerpos que albergan los vestuarios asomando sus cubiertas – inclinadas a un agua – sobre el muro de cerramiento. De esta manera, dichas cubiertas, orientadas al sur y con una pendiente idónea, se utilizan para disponer sobre ellas los paneles solares que contribuirán al ahorro energético de la instalación al producir agua caliente para el agua de la piscina y las duchas.
El carácter cerrado y severo que presenta el edificio al exterior contrasta con la imagen que aparece en cuanto se traspasa el umbral. Las diferentes zonas en que se divide el programa cuentan con iluminación y ventilación directa a través de una serie de patios interiores que, además, permiten el control visual de los recintos, haciéndolos transparentes u opacos según convenga. Además, facilitan el apoyo pasivo a la regulación térmica, permitiendo la ventilación natural desde zonas de sombra. El recinto mayor, que contiene el vaso de piscina, ha de contar con un control estricto de sus condiciones higrotérmicas, por lo que se reduce al mínimo el intercambio con otras zonas y se trata como un volumen autónomo con respecto al resto del complejo.
Obra: Piscina municipal de Toro
Autores: Antonio Raya+Cristóbal Crespo+Santiago Sánchez+Enrique Antelo [vier arquitectos]
Emplazamiento: Calle Bustamante s/n, 49800, Toro. Zamora. España
Fechas: Concurso, Septiembre 2004. Proyecto, Diciembre 2005. Construcción, Octubre 2006 – Diciembre 2010.
Arquitectos de proyecto y directores de obra: VIER ARQUITECTOS SLP.
Colaboradores: Pablo Vilares Calvete, Cristina De Vera Juárez y Ruth Varela Rodríguez, arquitectos. José María Sastre Martín, aparejador.
Contratista: Valsan Construcciones y Contratas S.L. (hasta marzo de 2009 – estructura hormigón parcial). Ferrovial Agromán S.A. (desde septiembre de 2009).
Superficie construida: 2.441,00 m2.
Fotografia: Héctor Santos-Díez | BISimages
+ www.vier.es
Premios
– 1er PREMIO Premio Internacional Piscina Barcelona 2011. Categoría Instalación deportiva recreativa. Salón Internacional da Piscina 2011. Convocado polo Instituto de Tecnología da Construcción de Cataluña (ITeC). Octubre 2011.
– 1er PREMIO I Premio de Edificación Sostenible de Castilla y León 2006. Consejerías de Fomento y Medio Ambiente da Xunta de Castilla y León y el Instituto de la Construcción de Castilla y León. Octubre 2006.
– 1er PREMIO. Concurso de ideas con intervención de xurado para a realización da Piscina Municipal en Toro. Zamora. Convoca Axuntamento de Toro. Septembro 2004.
Publicaciones
-DETAIL publication nº 2011.11, Massive Bauten. Zeitschurift für Arquitektur + Baudetail. Munich, Noviembre 2011. ISSN 0011-9571. B 2772.
Schwimmbad in Toro. 1250-1253.
– AD Architectural Digest. Die Schönsten Häuser Der Welt. Berlín, Junio 2011. ISSN 1433-1764.
“Irdene Kathedrale”. 54-58.
– ECOLOGIK 20. Architecture, ville, société, énergie. Paris, Abril – Mayo 2011. ISSN 1961-7267. ISBN 978-2-9523500-4-4
“De Terre & D’Eau” Piscine municipale couverte, Toro (Zamora), Castille-et-León. 120-129.
– Arquitectura de tapia. Fermín Font y Pere Hidalgo. Edita Colegio Oficial de Aparejadores y Aparejadores Técnicos de Castellón. Castellón, 2009. ISBN 978-84-613-3142-0.
Piscina cubierta climatizada municipal de Toro (Zamora). 158-159.
– CIC ARQUITECTURA Y CONSTRUCCIÓN 441. Madrid, España. Octubre 2007. ISSN 1576-1118.
Piscina climatizada en Toro (Zamora), Premio Edificación Sostenible. 64-69.
– ARTE Y CEMENTO 2051 / 7. Bilbao, España. 15 Abril 2007. ISSN 0212-8578.
Piscina cubierta en Toro, Zamora. 102-103.
– PISCINA XXI, Nº 204. Bilbao, España. Noviembre-Diciembre 2006.
Piscina cubierta en Toro, Zamora. 117.
The building departs from the offer presented to a public contest of preliminary designs with juror’s intervention, summoned in 2004 by the Town hall of Bull, being inaugurated January, 2011. It possesses the singularity of which his exterior walls have executed in rolled land (tapial), a traditional technology, typical of the zone, which had remained obsolete a lot of time behind. Across a meticulous investigation, it has been a question of recovering and put a day the above mentioned technology in a building tipológica and constructivly contemporary to propose a sustainable interesting as alternative solution to the conventional materials.
The building departs from the offer presented to a public contest of preliminary designs with juror’s intervention, summoned in 2004, for the Town hall of Bull. Our offer seeks to incorporate into the city a new piece that, assuming the representative image that must transmit the building depending on his public character, is capable of joining with dignity and, as far as possible, to happen to form a part of the extraordinary architectural heritage of the city. And it, not in conditions of excessive protagonism, before well, assuming with naturalness the suggestions of an environment rich and loaded with history.
Hereby, the municipal swimming pool wants to be an austere building that, without resigning the language that him is own to the architecture of our time, can give expressive continuity to the patrimonial legacy of Bull. The particularity of the design of the swimming pool takes root in the special protagonism that acquires the use of the land in his construction, shaping his representative image. The scale and disposition of the building, as well as the texture of the walls and his color, though you free of ornamental elements, they follow guidelines compositivas present in the monumental architecture of Bull.
Besides the logics that preside at the choice of the system of structure – closing attending to aspects of tradition, texture, color, etc., we understand that the tapial is a highly advisable material by virtue of his technical characteristics – solidity, inertia, permeability, texture-, of economy of material, facility of putting in work and environmental sustainability.
Conceptual, the swimming pool is formed in the surrounding one of tapial of 60 centimeters of thickness that characterizes the interior and exterior space and on that they emerge the covers of the volumes of wardrobes. The building rests on a few existing boundaries, which form a broken line in the later part of the same one, and adapts rigorously to the available plot, of form sensitively lengthened in direction north – south and basically assimilably to two trapezoids lightly displaced and joined for his testeros. The dimensional requirements for the location of the glass of swimming pool – of dimensions 25 for 12,5 meters – are very strict and come defined by the autonomous regulation that establishes, likewise, a minimal width for the beach that surrounds the glass. In these circumstances it does not fit another possibility that to locate it in the major one of these two trapezoids, the placed one in the south end, it providing with the major volume for a correct alleviation of the interior space.
In the north volume there locates the practical totality of the rest of the inherent and complementary services to the use of the swimming pool, and that, basically, consist of bathrooms and wardrobes – masculine and feminine-, areas of facilities, rooms of gymnastics and musculación, zones of traffic and service, control and management and cafeteria. The presence has wanted to be demonstrated on the outside of both bodies that shelter the wardrobes putting his covers out – inclined to a water – on the wall of closing. Hereby, the above mentioned covers, orientated in the southern part and with a suitable slope, are in use for arranging on them the solar panels that they will contribute to the energetic saving of the installation on having produced warm water for the water of the swimming pool and the showers.
The closed and severe character that presents the building on the outside contrasts with the image that appears in all that the threshold is penetrated. The different zones in which the program is divided rely on lighting and direct ventilation across a series of interior courts that, in addition, they allow the visual control of the enclosures, making them transparent or opaque as be convenient. In addition, they facilitate the passive support to the thermal regulation, allowing the natural ventilation from zones of shade. The major enclosure, which contains the glass of swimming pool, has to possess a strict control of his conditions higrotérmicas, for what the exchange diminishes to the minimum with other zones and treats itself as an autonomous volume with regard to the rest of the complex.
Work: Municipal Swimming Pool in Toro
Authors: Antonio Raya+Cristóbal Crespo+Santiago Sánchez+Enrique Antelo [vier arquitectos]
Location: Bustamante Street s/n, 49800, Toro. Zamora. Spain
Year: Competition, September 2004. Proyect, December 2005. Built, October 2006 – December 2010.
Architects of project and directors of work: VIER ARQUITECTOS SLP.
Collaborators: Pablo Vilares Calvete, Cristina De Vera Juárez and Ruth Varela Rodríguez, architects. José María Sastre Martín, quantity surveyor.
Contractor:Valsan Construcciones y Contratas S.L. (Until March, 2009 – he structures partial concrete). Ferrovial Agromán S.A. (From September, 2009).
Constructed surface: 2.441,00 m2.
Photographer: Héctor Santos-Díez | BISimages
Prizes
– 1er I REWARD International Prize Swimming pool Barcelona 2011. Category sports recreative Installation. International lounge of the Swimming pool 2011. Summoned by the Institute of Technology of the Construction of Catalonia (ITeC). October, 2011.
– 1er I REWARD I PREMIO of Sustainable Building of Castile and León 2006. Councils of Promotion and Environment of the Meeting of Castilla y León and the Institute of the Construction of Castilla y León. October, 2006.
– 1er I REWARD. Contest of ideas with juror’s intervention for the accomplishment of the Municipal Swimming pool in Toro. Zamora. It summons Toro Council. September, 2004.
Publications
-DETAIL publication nº 2011.11, Massive Bauten. Zeitschurift für Arquitektur + Baudetail. Munich, November 2011. ISSN 0011-9571. B 2772. Schwimmbad in Toro. 1250-1253.
– AD Architectural Digest. Die Schönsten Häuser Der Welt. Berlín, Junio 2011. ISSN 1433-1764.
“Irdene Kathedrale”. 54-58.
– ECOLOGIK 20. Architecture, ville, société, énergie. Paris, Abril – Mayo 2011. ISSN 1961-7267. ISBN 978-2-9523500-4-4
“De Terre & D’Eau” Piscine municipale couverte, Toro (Zamora), Castille-et-León. 120-129.
– Arquitectura de tapia. Fermín Font y Pere Hidalgo. Edita Colegio Oficial de Aparejadores y Aparejadores Técnicos de Castellón. Castellón, 2009. ISBN 978-84-613-3142-0. Municipal Swimming Pool in Toro (Zamora). 158-159.
– CIC ARQUITECTURA Y CONSTRUCCIÓN 441. Madrid, España. Octubre 2007. ISSN 1576-1118.
Piscina climatizada en Toro (Zamora), Premio Edificación Sostenible. 64-69.
– ARTE Y CEMENTO 2051 / 7. Bilbao, España. 15 Abril 2007. ISSN 0212-8578.
Piscina cubierta en Toro, Zamora. 102-103.
– PISCINA XXI, Nº 204. Bilbao, España. Noviembre-Diciembre 2006.
Piscina cubierta en Toro, Zamora. 117.
O edificio parte da proposta presentada a un concurso público de anteproyectos con intervención de xurado, convocado en 2004 polo Concello de Touro, sendo inaugurado o mes de xaneiro de 2011. Conta coa singularidade de que os seus muros exteriores executáronse en terra apisonada (tapial), unha técnica tradicional, característica da zona, que quedara obsoleta moito tempo atrás. A través dunha meticulosa investigación, tratouse de recuperar e poñer ao día dita técnica nun edificio tipológica e constructivamente contemporáneo para propoñer unha solución sostenible interesante como alternativa aos materiais convencionais.
O edificio parte da proposta presentada a un concurso público de anteproyectos con intervención de xurado, convocado en 2004, polo Concello de Touro. A nosa proposta busca incorporar á cidade unha nova peza que, asumindo a imaxe representativa que debe transmitir o edificio en función do seu carácter público, sexa capaz de integrarse con dignidade e, na medida do posible, pasar a formar parte do extraordinario patrimonio arquitectónico da cidade. E iso, non en condicións de protagonismo excesivo, así a todo, asumindo con naturalidade as suxestións dunha contorna rica e cargado de historia.
Deste xeito, a piscina municipal quere ser un edificio austero que, sen renunciar á linguaxe que lle é propio á arquitectura do noso tempo, saiba dar continuidade expresiva ao legado patrimonial de Touro. A particularidade do deseño da piscina radica no especial protagonismo que adquire o uso da terra na súa construción, conformando a súa imaxe representativa. A escala e disposición do edificio, así como a textura dos muros e a súa cor, aínda que libres de elementos ornamentales, seguen pautas compositivas presentes na arquitectura monumental de Touro.
Ademais das lóxicas que presiden a elección do sistema de estrutura-cerramiento atendendo a aspectos de tradición, textura, cor, etc., entendemos que o tapial é un material altamente aconsejable en virtude das súas características técnicas – solidez, inercia, permeabilidad, textura –, de economía de material, facilidade de posta en obra e sostenibilidad medioambiental.
Conceptualmente, a piscina configúrase nunha envolvente de tapial de 60 centímetros de espesor que caracteriza o espazo interior e exterior e sobre a que emergen as cubertas dos volumes de vestuarios. O edificio apóiase nuns lindes existentes, que forman unha liña crebada na parte posterior do mesmo, e adáptase rigurosamente á parcela dispoñible, de forma sensiblemente alargada en dirección norte-sur e basicamente asimilable a dous trapezoides ligeramente desprazados e unidos polos seus testeros. Os requerimientos dimensionales para a ubicación do vaso de piscina – de dimensións 25 por 12,5 metros – son moi estritos e veñen definidos pola normativa autonómica que establece, así mesmo, un ancho mínimo para a praia que rodea o vaso. Nestas circunstancias non cabo outra posibilidade que situalo no maior deses dous trapezoides, o situado no extremo sur, dotándoo do maior volume para un correcto desafogo do espazo interior.
No volume norte sitúase a práctica totalidade do resto dos servizos inherentes e complementarios ao uso da piscina, e que, basicamente, consisten en aseos e vestuarios – masculinos e femininos –, áreas de instalacións, salas de gimnasia e musculación, zonas de tránsito e servizo, control e xestión e cafetería. Quíxose evidenciar a presenza ao exterior dos dous corpos que albergan os vestuarios asomando as súas cubertas – inclinadas a un auga – sobre o muro de cerramiento. Deste xeito, ditas cubertas, orientadas ao sur e cunha pendente idónea, utilízanse para dispoñer sobre elas os paneles solares que contribuirán ao aforro energético da instalación ao producir auga quente para a auga da piscina e as duchas.
O carácter pechado e severo que presenta o edificio ao exterior contrasta coa imaxe que aparece en canto traspásase o limiar. As diferentes zonas en que se divide o programa contan con iluminación e ventilación directa a través dunha serie de patios interiores que, ademais, permiten o control visual dos recintos, facéndoos transparentes ou opacos segundo conveña. Ademais, facilitan o apoio pasivo á regulación térmica, permitindo a ventilación natural desde zonas de sombra. O recinto maior, que contén o vaso de piscina, ha de contar cun control estrito das súas condicións higrotérmicas, polo que se reduce ao mínimo o intercambio con outras zonas e trátase como un volume autónomo con respecto ao resto do complexo.
Obra: Piscina municipal de Toro
Autores: Antonio Raya+Cristóbal Crespo+Santiago Sánchez+Enrique Antelo [vier arquitectos]
Emplazamento: Rúa Bustamante s/n, 49800, Toro. Zamora. España
Datas: Concurso, Septembro 2004. Proxecto, Decembro 2005. Construcción, Octubre 2006 – Decembro 2010.
Arquitectos de proxecto e directores de obra: VIER ARQUITECTOS SLP.
Colaboradores: Pablo Vilares Calvete, Cristina De Vera Juárez e Ruth Varela Rodríguez, arquitectos. José María Sastre Martín, aparejador.
Contratista: Valsan Construcciones y Contratas S.L. (ata marzo de 2009 – estructura formigón parcial). Ferrovial Agromán S.A. (dende septembro de 2009).
Superficie construida: 2.441,00 m2.
Fotografia: Héctor Santos-Díez | BISimages
Premios
– 1er PREMIO Premio Internacional Piscina Barcelona 2011. Categoría Instalación deportiva recreativa. Salón Internacional de la Piscina 2011. Convocado por el Instituto de Tecnología de la Construcción de Cataluña (ITeC). Octubre 2011.
– 1er PREMIO I Premio de Edificación Sostenible de Castilla y León 2006. Consejerías de Fomento y Medio Ambiente de la Junta de Castilla y León y el Instituto de la Construcción de Castilla y León. Octubre 2006.
– 1er PREMIO. Concurso de ideas con intervención de jurado para la realización de la Piscina Municipal en Toro. Zamora. Convoca Ayuntamiento de Toro. Septiembre 2004.
Publicaciones
-DETAIL publication nº 2011.11, Massive Bauten. Zeitschurift für Arquitektur + Baudetail. Munich, Noviembre 2011. ISSN 0011-9571. B 2772.
Schwimmbad in Toro. 1250-1253.
– AD Architectural Digest. Die Schönsten Häuser Der Welt. Berlín, Junio 2011. ISSN 1433-1764.
“Irdene Kathedrale”. 54-58.
– ECOLOGIK 20. Architecture, ville, société, énergie. Paris, Abril – Mayo 2011. ISSN 1961-7267. ISBN 978-2-9523500-4-4
“De Terre & D’Eau” Piscine municipale couverte, Toro (Zamora), Castille-et-León. 120-129.
– Arquitectura de tapia. Fermín Font y Pere Hidalgo. Edita Colegio Oficial de Aparejadores y Aparejadores Técnicos de Castellón. Castellón, 2009. ISBN 978-84-613-3142-0.
Piscina cubierta climatizada municipal de Toro (Zamora). 158-159.
– CIC ARQUITECTURA Y CONSTRUCCIÓN 441. Madrid, España. Octubre 2007. ISSN 1576-1118.
Piscina climatizada en Toro (Zamora), Premio Edificación Sostenible. 64-69.
– ARTE Y CEMENTO 2051 / 7. Bilbao, España. 15 Abril 2007. ISSN 0212-8578.
Piscina cubierta en Toro, Zamora. 102-103.
– PISCINA XXI, Nº 204. Bilbao, España. Noviembre-Diciembre 2006.
Piscina cubierta en Toro, Zamora. 117.





















